I ■■»■!■ -"■

.. ■

^%^e^^^v

LIBRARY :}

Toronto

ACTA PONTIFICUM DANICA

Digitized by the Internet Archive

in 2011 with funding from

University of Toronto

http://www.archive.org/details/actapontificumdaOicath

i^

ACTA PONTIFICUM

DANICA

PAVELIGE AKTSTYKKER VEDR0RENDE DANMARK

1316-1536

I BIND

1316—1378 (I)ET AVIGNONSKE TIDSRUM)

UDGIVET AF

L. MOLTESEN

REKOSTET UDGIVET AF DEN HJELMSTJERNE-ROSENCRONESKE STIFTELSE

K0BENHAVN

I KOMMISSION HOS UNIVERSITETSBOGHANDLER G. E. C. GAD

1904

•y ■ - -

LIBRARY '?

4UG4 ]9g;

IHYKT HOS NIELSEN & LYDICHE

INDLEDNING.

Acta Pontiflcum Danica 1316 — 1536 omfatter alle Pavebreve og dermed beslsegtede Aktstykker vedrorende Danmark fra nsevnte Tidsrum.

Grunden til nservserende Vserk blev lagt i Vinteren 1894. Jeg var ude at rejse paa Universitetsstipendier og tog til Rom for at soge efter Kilder til Danmarks Reformationshistorie i det Vati- kanske Arkiv, som allerede havde staaet aaben for Forskninger siden 1880, men som ingen Dansk endnu havde benyttet. Da jeg lserte at kende de systematiske Undersogelser, som blev gjort i Arkivet af de forskellige Nationer, opgav jeg min oprindelige Plan og begyndte en Undersogelse af hvad der overhovedet maatte fin- des i Arkivet vedrorende Danmark. Efter et Raad af Pater Franz Ehrle, den nuvserende Prsefekt for det Vatikanske Bibliotek, be- gyndte jeg min Undersogelse med Pave Johannes XXII (1316), fordi de foregaaende Pavers Regester enten var udgivne eller skulde udgives samlede, hvilket var umuligt for de folgende Pa- vers Vedkommende, da Stoffet her er saa overvseldende, at hver Nation maa gore sit Arbejde.

Min Arbejdstid strakte sig fra 21. Febr. 1894 til 26. Juni 1895, fraregnet en Maaneds Sygdom, Maanederne Juli, August og Sep- tember, og alle de mange Festdage og hver Torsdag,- da Arkivet er lukket. Den daglige Arbejdstid er kun fra Kl. S1^ til Kl. ll3/4.

I Slutningen af Oktober 1894 kom Dr. phil. K. H. Karlsson, Ama- nuensis ved det kgl. Bibliotek i Stockholm, for at arbejde med hvad der maatte findes vedrorende Sverrig. Vi planlagde straks et Samarbejde saaledes, at den ene optegnede, hvad han fandt den anden vedrorende, som paagaeldende saa senere selv afskrev.

/7«

II

Hvad vi fandt vedrorende hele Norden eller baade Danmark og Sverrig afskrev den, der fandt det, og den anden afskrev det saa hjemme. Vi optegnede, hvad vi fandt for Norge, hvis P. A. Munch ikke allerede havde fundet det. For Dr. Karlsson kom, havde jeg optegnet, hvad jeg fandt for Norge og Sverrig.

Til Tidsrummet 1316—1378 haves 204 Papirsbind (Regesta Avinionensia) og 229 Pergamentsbind (Regesta Vaticana*), som indeholder Afskrifter af udgaaede Breve, 49 Supplikbind, som indeholder korte Uddrag af indkomne Ansogninger, og 13 Bind (Reg. Vat. 244 A — 244 N), som indeholder Kladder til Breve fra Clemens VI.s— Gregor XI. s Tid. Forholdet mellem Papir- og Pergamentregesterne er i Korthed folgende: Reg. Avin. indehol- der alle Littera* communes (Kollationer, Reservationer, Promotio- ner, Afladsbreve og desl.), forud for hvilke der som Regel er gaaet Supplikker, adskillige Littera? de camera, som handler om Kuriens Pengeforhold, nogle Litterai de curia, som hovedsagelig er Breve af politisk Indhold, og enkelte Litterw secretw. Reg. Vat. indehol- der alle Litterw secreta;, de curia og de camera fia Johannes XXII. s og Benedikt XII. s Tid og saa godt som alle Litterw communes. Fra Clemens VI. s Tid bliver Reg. Avin. rigere end Reg. Vat., hvad Littera* communes angaar, fordi man ikke fik Tid til at indfore alle Papirsbreve paa Pergament.

Brevene i Reg. Avin. er oprindelig skrevne paa Lseg (Qua- terni), som senere er bleven indbundne sammen i Foliobind. Foran de fleste Bind lindes en Fortegnelse over hvert Laegs Indhold, men ved Indbindingen er enkelte Lseg, der horer til en Pave, kommen ind i Bind, der horer til en anden, og Indholdsforteg- nelserne er kommen i endnu storre Vildrede. Selv om disse alt- saa ikke kan bruges eiter deres Bestemmelse, giver de dog af og til Oplysninger om Breve, som ellers er gaaet tabt. Til Reg. Avin. udarbejdedes i det 18. Aarh. paa Clemens XI. s Befaling »Indices«, alfabetisk ordnede efter Bispedommer og Lande — hvad der ikke kunde komme ind derunder, blev sat under Rubrikkerne »Nullius«

*) I Reg. Vat. findes enkelte Papirsbind, saaledes 214 — 218.

III

og »Pluria« — i 49 store Foliobind. Disse »Indices« begyndte jeg med at gennemgaa, men da adskillige af Reg. Avin. til Johannes XXII og Benedikt XII er odelagte, gennemgik jeg for disse to Pavers Vedkommende Reg. Vat. Blad for Blad. Til Glemens VI benyttede jeg »Indices«, undtagen for hans to sidste Paveaars Vedkommende, hvortil de ikke fandtes, Brevene de cnria (Reg. Vat. 214 — 218) og secreta? (Reg. Vat. 137 — 146) gennemgik jeg efter Reg. Vat.

Da jeg var fserdig med Clemens VI, kom Dr. K. H. Karls- son, og fra Innocens VI arbejdede vi sammen, idet vi Blad for Blad gennemgik Reg. Avin. til Littera? communes og Reg. Vat. til det ovrige. Dr. Karlsson gennemgik alene Supplikregesterne. Fra de skismatiske Paver i Avignon fandt vi ingen Breve vedrorende Norden. Vi gav os da i Lag med de romerske Paver efter 1378, fra hvilken Tid der findes to Rsekker Regester: Regesta Vaticana og Regesta Lateranensia. Vi gennemgik sammen Reg. Vat. indtil Martin V (incl.) og Reg. Lat. 1 — 16, men saa fordelte vi Arbejdet saaledes, at Dr. Karlsson alene fortsatte med Gennemarbejdelsen af Reg. Lat., mens jeg undersogte de pavelige Regnskabsboger. Jeg gennemgik Collectoria? d. v. s. de pavelige Indsamleres Indberetnin- ger og Regnskaber, hvoraf P. A. Munch har udgivet det vigtigste i »Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger (1282 — 1334)«, andet er udgivet i det norske Diplomatarium, noget nyt fandt jeg dog. Et langt rigere Udbytte fik jeg ved at gennemgaa Introitus et Exitus camerw apostolicaz (Intr. et Exit.) og Obligationes et Solutiones ca- merai et collegii (Oblig.), som P. A. Munch ikke havde haft fat paa.

Introitus et Exitus er Regnskabsboger over Kuriens Indtsegter og Udgifter fra 1291 til Reformationen. Nogle af Bindene er i Folio, andre i Kvart; nogle af dem har samme Indhold, men ikke samme Ordning, idet i den ene Slags, i de saakaldte Ma- nualer, Indtsegterne og Udgifterne er optegnede saaledes som de kom ind eller gik ud, mens de i den anden Slags er ordnede efter Art. Intr. et Exit. giver en nojagtig Fortegnelse over Prsela- ternes Indbetaling af Servispenge og over hvor store Summer de pavelige Indsamlere fik, hvad der er af sserlig Betydning for os, fordi Indsamlernes Regnskaber ikke er bevarede for Danmark

IV

(eller i hvert Fald endnu ikke fundne) udover hvad P. A. Munch har offentliggjort. Til Tiden 1291—1378*) er der 349 Bind af Intr. et Exit., men Pater Fr. Ehrle laante mig en af ham udarbejdet Fortegnelse over Indholdet af disse Bind, hvorved Arbejdet blev mig i den Grad lettet, at jeg af de 349 Bind kun behovede at gennemgaa 148. — Obligationes (Oblig.) indeholder Kvitteringer fra det pavelige Kammer og fra Kardinalkollegiet for Modtagelsen af Servispengene (servitia communia og servitia minuta), Prselaternes Lofte om at betale Pengene til de og de Tider, Kvitteringer for at Bisperne personlig eller ved Prokurator har besogt den apo- stolske Stol, enkelte Kvitteringer for de af Indsamlerne indbetalte Penge og flere Breve, som er udstedte af den pavelige Camerarius. Oblig. gaar fra Bonifacius VIII (1295) til Julius II (1512) gennem 88 Kvartbind, hvortil kommer et Bind til Tiden 1344—1359, som findes i det Vatikanske Bibliotek (Mss. Burghesiani 125). Af Oblig. gennemgik jeg de Bind, der gaar fra 1295 — 1402.

Under et Ophold i Paris paa Hjemrejsen fra Rom fandt jeg paa Bibliotheque nationale et Par Breve vedrorende Danmark i et Bind med Afskrifter af Breve fra Pave Johannes XXII (Nr. 82 og 83).

Grundstaminen tii f^rste Bind af Acta Pontiftcum Danica er, hvad der paa den Maade er fundet i det Vatikanske Arkiv. Af tidligere utrykte Ting findes foruden det nsevnte fra Nationalbib- lioteket i Paris nogle Breve fra Rigsarkivet i Stockholm (Nr. 404 og 724) og fra de af P. A. Munchs Afskrifter, som gemmes i det danske Rigsarkiv. Findestedet for de hidtil utrykte Aktstykker an- gives undtagen for de Breve, der stammer fra Reg. Avin. og Reg. Vat. og fra Supplikregesterne. Afskrifterne af disse Breve findes i det danske Rigsarkiv, og paa Afskrifterne staar Findestedet.

I Acta Pontificum Danica I medtages alle Pavebreve og der- med beslsegtede Aktstykker, som vedrorer Danmark, den danske

*) Hvad der findes af Regnskabssager vedrorende Danmark for 1316, har jeg udgivet som Tillaeg til »De avignonske Pavers Forhold til Danmark«, hvor ogsaa findes en nojere Omtale af Regnskabsbogerne.

V

Kirkeprovins eller danske Personer. Breve vedrorende Rygen*) og Reval medtages til henholdsvis 1325 og 1346, efter den Tid kun de, som ligefrem har noget med danske Forhold at gore. Supplik- kerne medtages kun, naar Brevet, der er Svaret paa dem, ikke fin- des, eller naar de indeholder noget udover hvad Brevet indeholder.

Foran alle Breve, baade de utrykte og de tidligere trykte, gives en kort Meddelelse om Brevets Indhold. Heri gives de nordiske Personnavne saa vidt muligt i deres nordiske Form, mens de frem- mede som Regel beholder den latinske. Af de tidligere trykte Breves Tekst meddeles kun Adressaten, Brevets Begyndelsesord og Dateringen. Af de forskellige Steder, hvor Brevene er trykte, med- deles kun det lettest tilgsengelige eller det Sted, hvor det forst er trykt.

En hel Del af de utrykte Breve behandles paa samme Maade som de trykte. Det gselder folgende : Tilladelser til at lade lsese Messe for Daggr}^ og til at have et Rejsealter (baegge Slags Breve begynder med Sincere devotionis affectus), til at hore Messe under Interdikt (Devotionis tue sinceritas), til at vselge en Skriftefader, som kan give fuld Syndsforladelse i Dodsstunden (Provenit ex tue devotionis), Tilladelse for Bisper til at lade Kirker og Kirke- gaarde indvie paany ved andre (Tue devotionis precibus), Vserne- breve (Conservatoria) (Militanti ecclesie eller Ad hoc nos deus) og endelig Dispenser for usegte Fodsel (Ex parte eller Illegitime ge- nitos), hvoraf en er trykt som Nr. 254 (Constitutus in presentia nostra). For disse Breve var der i det pavelige Kaneelli bestemte Formler, som er udgivne af M. Tangi, Die papstlichen Kanzlei- ordnungen von 1200 — 1500 (Innsbruck 1894), og som forovrigt let vil kunne findes baade i det norske og det svenske Diploma- torium, i Theiner, Hungaria sacra og i de af L. Helveg i Ny k. Saml. udgivne Pavebreve.

*) Da gejstlige Personer paa Rygen i Pavebreve ofte kun betegnes som horende til Roskilde Stift uden nsermere Stedbetegnelse, kan det ikke altid af- gores, om et Brev er til Rygen eller til den danske Del af Roskilde Stift. I saa- danne Tilfaelde har jeg fulgt Regelen: hellere et med fra Rygen end lade et fra Sjaelland ligge.

VI

Af Udnsevnelsesbrevene gengives Adressaten, Embedet, hvortil han udnsevnes, og, om det er angivet, den, der er gaaet i Forbon for paagaeldende, de Embeder, han har i Forvejen, Da- teringen og hvis der er noget andet individuelt ved Brevet. Af /70/7 obstantes medtages saaledes : quod z'77 ecclesia N. N. beneficium nosceris(t) obtinere. Inhibitionen og Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire udelades, kun findes af den sidste Ssetning ogsaa nogle Steder Nulli ergo etc.*). Foigebrevene (/77 eodem 777O0?o-Brevene) gengives paa samme Maade som i Forlsegget.

Kvitteringerne for Servispengene gengives kun i Ud- drag, efter at de er trykte fuldstaendigt i Nr. 100 (»De quibus etc.«)y Nr. 144 (»Ceterum etc.«, /77 cuius etc.«) og Nr. 317 (»Insuper etc.«, »Verum intellecta etc.«, »Ita tamen etc.«, »In quorum etc.«). Under Kvitteringerne fra Gregor XI staar den Sum, som det har kostet at faa dem udstedt (f. E.: Nr. 678 3 flor. 3 gross). Lofterne om at betale Servispenge trykkes saaledes som de findes i For- lsegget, f. E. i Nr. 89 Alioquin infra quattuor menses etc. et juravit ut in forma (o : ad sancti dei evangelii predicta servare presentibus testibus N. N.) og i Nr. 261 Alioquin non obstante etc. promisit, quod infra sex menses et juravit etc.

I Kvitteringerne for, at Bispen har fyldeslgjort sin Visitations- pligt ved Prokurator, trykkes Nihit tamen etc. for hele Ssetningen A7z7*z7 tamen idem procurator pro eodem domino episcopo huiusmodi visitationis nomine camere domini nostri pape obtulit vel servivit.

Almindelige Udeladelser og Forkortelser. Naar Pa- ven er Brevets Udsteder, udelades hans Navn, Titel og Hilsen. Af Urbanus V episcopus servus servorum dei venerabili fratri . . archiepiscopo Lundensi satutem et apostolicam benedictionem tryk- kes kun . . archiepiscopo Lundensi (. . fbr ^Erkebispens Navn). Venerabilis frater foran Bisper, carissimus in Christo filius illustris foran Konger, dilectus filius foran ahnindelige Personer og deslige Titler udelades, da der i den Henseende fulgtes en fast Skik ;

*) Inhibitionen og Non obstanterne er gengivne af P. A. Mnneh i »Oplys- ninger om det pavelige Arkiv og dets Indhold«. S. 35 f. Anm.

VII

kun naar der i visse Tilfselde afviges fra Regelen, saaledes naar Kongen kaldes illustrissimus i Steden for iltustris, medtages det, fordi »den Stilling, som en Pave i Middelalderen indtog til en anden Person, fik et skarpt og bestemt Udtryk i de Titler og den Tiltaleform, som benyttedes i Dokumentet« (Jul. v. Pflugk-Hart- tung i Historisches Jahrbuch der Gorresgesellschaft, 1901, S. 329). Foran afdodes Navne udelades bone memorie, felice recordatione, clare memorie, ligeledes udelades misericorditer og favorabiliter foran dignaremur, annuamus og desl. Af sideordnede Led behol- des som Regel kun det mest omfattende, f. E. fructus, [redditus et proventus], ad episcopi collationem [provisionem seu quamvis aliam dispositionemj perlinens. I Dateringen udelades Indictionen og i Supplikkerne humiliier orator N. N. I Kardinalkollegiets Kvitteringer for Betalingen af Servispengene udelades Meddelel- sen om, hvordan de fordeltes blandt Kardinalerne. Af Adres- saterne i de Breve, der er stilede til en hel Kirkeprovins, med- tages kun de forste.

Romertallene og i Regelen ogsaa de med Bogstav skrevne Tal trykkes med Arabertal. Ovenover den latinske Tekst ssettes Taksten for Brevets Udstedelse, hvis den er angivet, f. E. Nr. 351*). Landenes og Bispedommernes Navne, som i Forlsegget staves paa mange forskellige Maader, er normaliserede. Hvad der er eller formodes udfaldet, eller hvad der formentlig maa indssettes for Meningens Skyld, er sat i skarpe Klammer [ ]. Tegnsaetningen er Udgiverens. Forlseggets Retskrivning er som Regel fulgt**), dog er i og j, u og v sendrede efter Lyden og c og t er brugt efter den almindelige Retskrivning. Store Begyndelsesbogstaver bruges kun efter Punktum og i Egennavne.

Foruden de ssedvanlige Forkortelser af Maanedernes Navne bruges gennemgaaende folgende Forkortelser : Avin. = Avinione, llor. = floreni, sol. = solidi, den. = denarii, mr. = marca, gross.

*) Jfr. Moltesen, De avignonske Pavers Forhold tiJ. Danmark, S. 73 f. Anm. om Tegnenes Betydning.

**) »som Regel« kun, fordi Bogstaveringen af et Brev i Papirregesterne ofte er en anden end den, der bruges i samme Brev i Pergamentregesterne.

VIII

tur. = grossi turonenses, mon. curr. = monete currentes, og andre let oploselige Forkortelser af Montsorternes Navne.

Naar jeg afslutter dette Arbejde, er der mange, som jeg staar i Taknemmelighedsgseld til lige fra den Dag, da den svensk- norske Gesandt i Rom (nu i London), Historikeren, Friherre C. Bildt, forte mig ind i det Vatikanske Arkiv, og til den Dag, da Typografen satte det sidste Bogstav. Tak til Friherre C. Bildt og Pater Fr. Ehrle, der i Rom stod mig bi med Raad og Daad og med en utrsettet Imodekommen. Med Tak mindes jeg det Vatikanske Arkivs Embedsmaend og de nu afdode Historikere, Direktoren for »Ecole francaise de Rome«, A. Geffroy og Direk- toren for »Istituto Austriaco di studi storici«, T. Sickel, der gav mig Adgang til de af dem ledede Skoler og disses Bogsamlinger. Min Tak til Professor Edv. Holm og Professor Kr. Erslev, der straks omfattede mit Arbejde med virksom Interesse, saaledes at de Undersogelser, som jeg havde begyndt, kunde blive fortsat og fort til en relativ Afslutning. Uden Professor Edv. Holm havde Acta Pontificum Danica vel nseppe set Dagens Lys. For det per- sonalhistoriskes Vedkommende har jeg aldrig forgseves sogt Hjaelp hos Professor Johannes Steenstrup, Arkivar Thiset og Bibliotekar Weeke. Historikerne, Cand. mag. Alfr. Krarup og Johs. Lindbaek og Filologen, Cand. mag. Julius Nielsen, der tilligemed Dr. phil. M. Mackeprang og Cand. mag. Raphael Meyer har fortsat Under- sogelserne i Rom, har hver lsest en Korrektur, d. v. s. de har maattet gennemstudere Stoffet, og har derved ikke alene givet formelle, men ogsaa reelle Rettelser og Forbedringer. En hjaerte- lig Tak for deres kammeratlige Hjaelp. Det er Carlsbergfondet, der har sat mig i Stand til at ofre min Tid paa Udgivelsen af dette Bind, det er den grevelige Hjelmstjerne-Rosencroneske Stif- telse, der har bekostet Trykningen af det.

Kebenhavns 0sterbro, 24. Sept. 1904.

L. Moltesen.

JOHANNES XXII

valgt 7. Aug., viet 5. Sept. 1316, dod 4. Dec. 1334.

i. 5- Sept. 1316.

Johannes XXII meddeler Danmarks Konge, at han er bleven Pave.

Regi Dacie. Mira et inscrutabilis providentia etc. (Dipl. Norv. VI 80 f.). Datum Lugduni non. sep. anno 1.

2. 5. Sept. 1316.

Johannes XXII meddeler den danske iErkebiskop og hans Lydbisper, at han er bleven Pave.

Archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis. Mira et inscru- tabilis providentia etc. (Dipl. Norv. VI 82 f.). Datum Lugduni non. sep. anno 1.

3. 26. Okt. 1316.

Paven meddeler Olof, udvalgt iErkebiskop i Upsala, at Kannikerne Tyge af Lolland og Niels Sigfastsson skal bringe hans Pallium til iErkebispen i Lund, som derefter skal overraekke ham det og modtage hans Troskabsed paa Aa- hus Slot.

Olavo electo Upsalensi. Nuper Tucho de la Landia [Lalan- dia] Lundensis et Nicolaus Sigwasti Upsalensis ecclesiarum cano- nici etc. (Dipl. Svec. III 279 f.). Datum Avin. 7. kal. nov. anno 1.

4. 26. Okt. 1316.

iErkebiskoppen i Lund skal paa Aahus Slot overrsekke den udvalgte iErkebiskop i Upsala Palliet og modtage og hurtigst sende til Paven dennes Troskabsed.

Archiepiscopo Lundensi Svecie primati. Nuper etc. (Dipl. Svec. III 281). Datum Avin. 7 kal. nov. anno 1.

5. 8. Dec. 1316.

Til det pavelige Kammer skal indbetales forste Aars Indtaegt (Annaterne) af de kirkelige Embeder, som bliver ledige i de forstkommende tre Aar, und- tagen af iErkebispens, Bispernes, Abbedernes og af de Embeder. hvis Aarsind-

Acta pontificum Danica I. 1

2 JOHANNES XXII.

taegt ikke overstiger 6 Mark Solv, og af dem, der bliver ledige ved Bytning; endvidere undtages de Vikarier og Kapellanier, der er indstiftede til Sjaele- messer.

Archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis et electis, abba- tibus, prioribus, decanis, archidiaconis, prepositis, plebanis, archi- presbiteris et aliis ecclesiarum prelatis etc. per civitatem et dio- cesim et provinciam Lundensem constitutis. Si gratanter ad- vertitis etc. (Dipl. Norv. VI 83 f.). Datum Avin. 6. id. dec. anno 1.

6. 8. Dec. 1316.

iErkebispen i Lund og hans Lydbisper og iErkedegnen i Roskilde og Provsten i Lund udnsevnes til Indsamlere af Treaarsannaterne.

Archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis et . . archidia- cono Roskildensis et . . preposito Lundensis ecclesiarum. Si gra- tanter etc. (Dipl. Norv. VI 87 f.). Datum Avin. 6. id. dec. anno 1.

7. 3. Feb. 1317.

J^rkebispen og Kapitlet i Lund skal indsamle Peterspengene i Danmark og aarlig aflaegge Regnskab.

Archiepiscopo et capitulo Lundensibus. Licet census, qui vo- catur denarius b. Petri etc. (Dipl. Norv. VI 91 f). Datum Avin. 3. non. feb. anno 1.

8. 3- Feb. 1317.

iErkebispen og Kapitlet i Lund skal indsamle det resterende og betale det indsamlede af Peterspengene til det pavelige Kammer og for Fremtiden aflaegge aarligt Regnskab.

Archiepiscopo et capitulo Lundensi. Licet census, qui voca- tur denarius b. Petri in regno Dacie etc. (Dipl. Norv. VI 91 f.). Datum ut supra.

9. 3- Feb. 1317.

Den danske Konge opfordres til at hjselpe /Erkebispen og Kapitlet i Lund ved Indsamlingen af Peterspengene.

Regi Dacie. In devotione matris ecclesie etc. (Dipl. Norv. VI 92). Datum Avin. 3. non. feb. anno 1.

10. 3- Feb. 1317.

^Erkebispen i Lund, Risperne i Linkoping og Aabo skal passe paa, at verds- lige Magthavere ikke gor Indgreb i Resaettelsen af de kirkelige Embeder og i Kirkens Indkomster. Det forbydes Graabrodrene at absolvere dem, der forbryder sig paa den Maade.

JOHANNES XXII. d

. . archiepiscopo Lundensi et . . Lincopensi ac . . Aboensi episcopis. Militanti ecclesie etc. (DipL Svec. III 305 f.). Datum Avin. 3. non. feb. anno 1.

ii. 27. Juni 1317.

iErkebispen i Lund og hans Lydbisper faar Meddelelse om, at iErkedegnen i Roskilde og Provsten i Lund er udnaevnte til Indsamlere af Annaterne, og de opfordres til at hjselpe ved Indsamlingen af dem.

Archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis. Ad hoc vos deus jetc. som i Dipl. Norv. VI 96 indtil] sicut in eisdem litteris, quas . . archidiaconus Roskildensis et . . prepositus Lundensis ecclesiarum nuntii nostri etc. Datum Avin. 5. kal. jul. anno 1.

12. 1. Juli 1317.

iErkedegnen i Lund og Provsten i Roskilde, som skal indsamle Treaars- annaterne, faar Ret til at dispensere fra alle de kirkelige Straffe, som de falder i, der ikke betaler Annaterne i rette Tid.

Archidiacono Roskildensi et preposito Lundensi. Cum nos etc. (Ny k. Sl. III 794 f.). Datum Avin. kal. jul. anno 1.

13. i» Juli 1317.

Annatindsamlerne, iErkedegnen i Roskilde og Provsten i Lund, faar Lov til hver isser at udnaevne en dertil skikket Mand til Tabellionar.

Archidiacono Roskildensi et preposito Lundensi. Cum nos etc. (Ny k. Sl. III 795 f.). Datum Avin. kal. jul. anno 1.

14. 1. Juli 1317.

Folge- og Anbefalingsskrivelse for iErkedegnen i Roskilde og Provsten i Lund til alle Prselater og gejstlige Personer i Danmark.

Archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis necnon electis, abbatibus etc. ac aliis universis personis ecclesiasticis per regnum Dacie constitutis. Cum nos . . archidiacono Roskildensis et . . pre- posito Lundensis ecclesiarum nuntiis nostris quedam nostra et ecclesie Romane negotia in provincia Lundensi commiserimus prosequenda, universitatem vestram rogamus et hortamur atten- tius per apostolica vobis scripta districte precipiendo mandantes' quatenus eisdem nuntiis de securo conductu, cum illum a vobis duxerint postulandum, eundo, morando et redeundo per provin- ciam supradictam pro nostra et apostolice sedis reverentia sic liberaliter providere curetis, quod ipsi, cum ad nos redierint, de vobis referre valeant, que sint grata, nosque sinceritatem vestram proinde commendare merito valeamus. Datum Avin. kal. anno 1.

4 JOHANNES XXII.

15. 11. Juli 1317.

Fortegnelse over de Breve, som Upsala-Kanniken Niels Sigfastsson ved sin Hjemrejse fra Kurien faar med til Danmark.

Legatio Dacie, Svecie et Norvegie regnorum.

Magister Nicholaus Sigwasti canonicus Upsalensis fuit mis- sus ad partes regnorum predictorum pro fructibus beneficiorum vacantium colligendis per triennium et portavit litteras infra- scriptas die 11. jul. [anno 1317].

Unam litteram bullatam cum filo de serico, que dirigitur arehiepiscopo Lundensi et subfraganeis et universis personis ec- clesiasticis per provinciam Lundensem constitutis, per quam do- minus noster deputavit sibi fructus beneficiorum vacantium ad triennium in provincia supradicta. Item aliam litteram bullatam cum filo canapis, que dirigitur eisdem archiepiscopo et subfraganeis ac . . archidiacono Roskildensis et . . preposito Lundensis ecclesi- arum, per quam committitur eis collectio dictorum fructuum. Item aliam litteram, per quam conceditur dictis archidiacono et preposito, quod quilibet ipsorum possit creare unum tabellionem auctoritate apostolica. Item aliam litteram, per quam possunt pe- tere securum conductum per provinciam supradictam. Item aliam exhortatoriam ad dictum archiepiscopum et subfraganeos, quod assistant dictis collectoribus favorabiliter in collectione fructuum predictorum. [Dermest en Rsekke Breve vedrorende Kollektionen i Sverrig og Norge].

Item tres litteras clausas ad reges Dacie, Svecie et Norvegie. Item tres litteras super collectione denarii b. Petri in dictis regnis Dacie, Svecie et Norvegie, que diriguntur archiepiscopis supradic- tis et capitulis ecclesiarum ipsarum. Item tres alias litteras super eodem, que diriguntur regibus supradictis, ut eisdem archiepi- scopis et . . capitulis auxilium et favorem impendant super col- lectione dicti denarii. (Moitesen, De avign. Pavers Forhold til Danmark 213 f.).

16. 21. Juli 1317.

Eberhard de Kistremburg indssettes til Prior for Johanniterne i Danmark, Sverrig og Norge for 10 Aar, i hvilken Tid han som Afbetaling paa Ordenens Gaeld aarlig skal sende 100 Mark Solv foruden de 100 Mark, som de nordiske Johannitere ellers sendte til Stormesteren, til Handelshusene Bardi og Perutii i Florens. Uafhamgig af Stormesteren skal han staa til Regnskab for det pave- lige Kammer, men foruden til Kammeret skal han dog ogsaa hvert Aar sende et Bevis for, at han har betalt sin Del af Gailden, til Stormesteren. Efter Ud- lobet af de 10 Aar indtrseder Stormesteren i sine gamle Rettigheder.

JOHANNES XXII. 5

Eberhardo de Kistrembureg priori prioratus hospitalis s. Jo- hannis Jerosolimitani in Dacia, Svecia et Norvegia. Dum at- tenta meditatione pensamus magna discrimina, que . . magister et fratres hospitalis s. Johannis Jerosolimitani pro defensione ca- tholice fidei sustinent continue in partibus transmarinis, ac bene- ficia, que pauperibus consveverunt preteritis temporibus ministrare, sollicita nos urget affectio, ut hospitalis eiusdem indempnitatibus oportunioribus, quibus possumus remediis, occuramus. Sane [pe- titio] Petri de Ungula cancellarii et Leonardi de Tibertis visita- toris citramontani et quamplurium aliorum dicti magistri loca- tenentium in diversis partibus cismarinis necnon et preceptorum in prioratibus hospitalis eiusdem [continebat, quod], cancellarius, visitator et alii locatenentes et preceptores predicti recognoverunt et affirmaverunt fuisse contracta [magna debita], clare et aperte ex causis legitimis coram nobis asserentes, quod de huiusmodi debitis per dictum hospitale satisfieri non poterat vel ipsum ab ipsis debitis liberari, nisi aliquos ex fratribus eiusdem hospitalis in rectores et priores prioratuum hospitalis ipsius consistentium in partibus cismarinis apostolice sedis providentia circumspecta, cum ad magistrum et conventum dicti hospitalis consistentes in partibus transmarinis non posset super hiis, que celeris provisio- nis remedium exigebant, absque periculose more dispendio ha- beri recursus, celeriter ordinaret, qui habentes rectorias, curas, gubernationes et plenas ac liberas administrationes dictorum prio- ratuum, ipsiusque hospitalis fratres, quos ad singulas domos et balivas subjectas prioratibus ipsis per singulos rectores et priores contingeret deputari, de huiusmodi debitis congrua distributione et taxatione facta, ut expedit, inter ipsos integraliter satisfacerent creditoribus antedictis. Nos itaque, in premissis et aliis dictum con- tingentibus (!) hospitalis ipsius profectum et commodum paternis affectibus prosequentes super ordinatione rectorum et priorum ipsorum cum eisdem cancellario et visitatore ac aliis exponenti- bus prelibatis de personis eiusdem hospitalis ad hoc ordinandis discretione precipuis et ad hec utiliter exequenda sufficienter ydoneis et discretis tractatus sollicitos et deliberationem huius- modi diligentem [habuimus]. Et tandem, cum post tractatus et deliberationem huiusmodi de persona tua et quampluribus aliis in diversis prioratibus cismarinis in rectores et priores ordinan- dis de fidelitate, discretione et sollicitudine ad talia oportunis a fidedignis laudabilia nobis testimonia sint relata, nos premissis digna consideratione pensatis te in priorem prioratus hospitalis

6 JOHANNES XXII.

eiusdem in Dacia, Svecia, Norvegia de fratrum nostrorum con- silio auctoritate apostolica usque ad decem annos proxime futuros constituimus et etiam ordinamus tibi rectoriam, curam et guber- nationem ac plenam et liberam administrationem ipsius ac ju- rium et pertinentiarum eiusdem usque ad tempus predictum ple- narie committendo, et nichilominus, ut balivas et domos hospi- talis eiusdem in ipso prioratu consistentes per decem annos pre- dictos fratribus eiusdem hospitalis ydoneis, de quibus tibi vide- bitur, et eorum videlicet singulis singulas balivas et domos et non plures concedere et committere valeas, concedentes plenam et liberam facultatem ac dicto magistro, qui nunc est et qui pro tempore fuerit, ac eiusdem hospitalis conventui districtius inhi- bentes, ne te per dictos decem annos a prioratu ipso ac cura et gubernatione ac administratione predictis seu fratres ipsos, qui- bus balivas et domos easdem committendas duxeris, ut prefertur, vel etiam concedendas, aut eorum aliquem a balivis et domibus ipsis vel ipsarum aliqua sine justa, rationabili et manifesta causa removere vel tibi huiusmodi prioratus seu cure vel gubernationis aut administrationis predictarum seu ipsis fratribus et eorum alicui balivarum seu domorum huiusmodi vel alicuius ipsarum exercitium aut facultatem interdicere quoquomodo presumant vel tibi vel ipsis vel alicui eorundem aliquod lmpedimentum af- ferre, quominus tu eiusdem prioratus dictique fratres et quilibet eoruin balivarum et domorum huiusmodi et cuiuslibet eorundem ac jurium et peitinentiarum ipsarum rectoriam, curam, guberna- tionem et administrationem plenariam exercere libere valeatis. Non obslantibus quibuscunque statutis et consvetudinibus eius- dem hospitalis contrariis juramento, confirmatione apostolica vel quacunque firmitate alia roboratis seu quibuscunque privilegiis et indulgentiis dicte sedis eisdem hospitali magistro et conventui communiter vel divisim sub quacunque verborum forma vel ex- pressione concessis, per que presentibus non expressa vel totaliter non inserta effectus eorum impediri valeat vel differri, et de qui- bus quorumque totis tenoribus de verbo ad verbum habenda sit in nostris litteris mentio specialis. Verum quia hospitale prefatum Bardorum et Perutiorum societatum de Plorentia sociis et diver- sis aliis creditoribus in magnis pecuniarum summis obligatum existit, super distributione debitorum huiusmodi, ut ab ipsis pos- set facilius relevari, inter prioratus cismarinos eiusdem hospitalis provide facienda per cancellarium ac visitatorem et alios expo- nentes predictos coram nobis habito diligenti tractatu factaque

JOHANNES XXII. 7

distributione, prout melius et commodius fieri potuit, pro exone- ratione debitorum ipsorum provida et equali predictus prioratus tuus in centum marchis boni et puri argenti convertendis in sa- tisfactionem debitorum huiusmodi, ad quorum solutionem pre- dictis sociis et creditoribus faciendam in instanti astringi et teneri te volumus, est taxatus. Preterea voluimus et ordinavimus ac volumus et etiam ordinamus, quod responsationem consvetam ratione dicti prioratus thesauro ultramarino dicti hospitalis anno quolibet solitam destinari, que ad summam centum marcharum argenti ascendit, ad presens usque ad plenam et totalem satisfac- tionem debitorum huiusmodi singulis annis sociis et creditoribus ipsis solvere ac valorem expensarum et aliorum, que illis personis quondam militie templi, que in dicto tuo prioratu morantur, habes pro tempore ministrare, eisdem successivis temporibus ce- dentibus vel decedentibus responsionibus, quas, ut predicitur, ad thesaurum tenearis mittere supradictum, addere, et eisdem debitis persolutis prefatam responsionem ad memoratum thesaurum tuis periculis et expensis annis singulis destinare ceteraque supportare onera consveta et debita predicto tuo prioratui incumbentia te- nearis. Et ut super hiis eisdem sociis et creditoribus caveatui obligandi te eiusdem prioratus nomine necnon et ipsius bona, mobilia et immobilia, presentia et futura usque ad dictas mar- charum summas, que ratione taxationis et responsionis predic- tarum te ac prioratum ipsum rationabiliter contingere dinoscun- tur, sociis et creditoribus antedictis sub penis sufficientibus ad premissa, donec eis de prefatis pecuniarum summis plenarie fuerit satisfactum, dictisque fratribus, quibus huiusmodi balivas et do- mos commiseris, sub penis eisdem obligationem similem faciendi pro solutione huiusmodi debitorum, renunciandi quoque de dua- bus dietis edite in concilio generali et omnibus Bonifacii pape VIII predecessoris nostri constitutionibus, per quas in citando, cognoscendo et subdelegando judices, delegatos et subdelegatos per litteras dicte sedis potestas et jurisdictio restringuntur, ac omnibus aliis litteris et indulgentiis apostolicis impetratis et etiam impetrandis omnique juris canonici et civilis auxilio et conven- tioni judicum et locorum, si dictorum sociorum et creditorum nomine sedis eiusdem litteras contigerit impetrari, ac omnibus exceptionibus, per quas contra socios et creditores eosdem tu dictique fratres communiter vel divisim in hac parte possitis im- posterum vos tueri, recognoscendi etiam per te ac fratres eos- dem vel tuos et eorum procuratores ad hoc legitime constitutos

8 JOHANNES XXII.

in presentia sociorum et creditorum ipsorum vel eorundem pro- curatorum ad hoc suffieiens mandatum habentium coram audi- tore causarum camere nostre te ac dictum prioratum tuum dic- tosque fratres balivas et domos in dictis pecuniarum summis tibi et dicto prioratui tuo impositis et taxatis ex causis predictis so- ciis et creditoribus ipsis vos teneri, quousque eis de dictis pecu- niarum summis fuerit, ut premittitur, integre satisfactum, et in- super submittendi vos communiter vel divisim jurisdictioni, pote- stati et sententiis auditoris eiusdem et in personas vestras juris- dictionem ipsius specialiter et ex certa sententia prorogandi, ita quod idem auditor ratione recognitionis et submissionis huiusmodi, quantum ad negotium summarum marcharum ipsarum pertinet, in personas vestras jurisdictionem omnimodam exercere ac ex- communicationis, suspensionis et interdicti sententias, si expedierit, valeat promulgare, plenam et liberam vobis auctoritate presen- tium concedimus facultatem. Volumus etiam et concedimus, juxta quod per cancellarium et visitatorem ac eiusdem magistri loca- tenentes et alios superius nominatos fuit postulatum a nobis, quod tu dictique fratres, si in terminis, qui ad hoc de tuo ac sociorum et creditorum ipsorum consensu fuerint constituti, huius- modi pecuniarum summe, ad quarum solutionem tu dictique fratres sociis et creditoribus ipsis vos duxeritis obligandos, non fuerint persolute, dampna, expensas et interesse predictis sociis et creditoribus de bonis eiusdem prioratus, balivarum et domo- rum predictarum reficere teneamini, ita tamen quod de taxatione et responsionibus antedictis nichil penitus minuatur pretextu interesse sumptuum et dampnorum huiusmodi, cum de illis in- tegre tenemini satisfacere, ut preferlur, quodque sociis et credi- toribus ipsis pretextu cuiusvis constitutionis canonice ac civilis et cuiuscunque indulgentie sedis eiusdem, de quibus in nostris litteris plenam et expressam oporteret fieri mentionem, et per que vos vel successores vestri possetis in hac parte quomodolibet vos tueri, pecuniam debitorum huiusmodi in eiusdem hospitalis utilitatem conversam fore probandi necessitas non incumbat, sed sola vestra confessio instrumentis confectis seu conficiendis super debitis supradictis inserta sufficiens plena et efficax probatio ir- refragabiliter habeatur. Et nichilominus volumus et tibi in vir- tute obedientie districte precipiendo mandamus, quatenus fratres ipsos, quibus balivas et domos huiusmodi dicto durante decen- nio, ut premittitur, committere te continget, attente sollicites et, si fuerit necesse, compellas, ut eam portionem, que de taxatione

JOHANNES XXII. 9

ac responsionibus antedictis fuerit per te ipsis imposita et taxata, singulis terminis competentibus per te assignandis eisdem cum integritate persolvant. Et ut aperte sciatur, qualiter tu et fratres ipsi ordinationem nostram predictam in huiusmodi exonerationis ac taxationis et responsionum solutione servabitis, expresse man- damus, ut tu de omni eo, quod pro ipsis fuerit dicto durante decennio per te ac singulos de fratribus antedictis annis singulis ex[s]olutum per instrumenta publica vel autenticas litteras nos et dictam sedem ac magistrum et conventum predictos certificare omnimodo anno quolibet non omittas. Ceterum universis fratri- bus donatis, sororibus, hominibus et vasallis prioratus eiusdem damus tenore presentium districtius in mandatis, ut tibi in omni- bus, que ad officium tuum pertinere noscuntur, devote pareant et intendant concessa tibi procedendi contra eos, qui contradic- tores extiterint vel rebelles, ad penas debitas secundum regulam ac statuta et laudabiles consvetudines hospitalis predicti plena et libera auctoritate presentium facultate. Per hoc autem prefatis magistro et conventui non intendimus imposterum derogare, quin ad ipsos predicto finito decennio aut etiam te cedente vel dece- dente concedendi prioratum ipsum vel aliter ordinandi de ipso juxta ipsius hospitalis laudabiles consvetudines et statuta libera potestas et facultas pertineat, sicut prius, ita tamen, quod illi, qui infra dictum decennium tibi cedenti vel decedenti in regi- mine dicti prioratus fuerint subrogati, ea, que restabunt, pro tempore preterito vel futuro de taxatione ac responsionibus pre- dictis implenda implere et facere teneantur. Volumus autem et expresse mandamus, ut, si te prioratum dictosque fratres aut ali- quem ipsorum balivas et domos predictas aut aliquam ipsarum vel ipsorum, mobilia et immobilia, bona aut eorum aliquod tibi et eidem prioratui tuo quomodolibet subjecta pro taxationis et responsionis huiusmodi solutione obligare continget, ea et ipsorum quodlibet ab eadem et quavis obligatione, qua forsitan quocunque modo vel causa existerent obligata, infra quinquennium proximo secuturum absolvere tenearis et totaliter liberare, ita quod eo- dem elapso quinquennio prioratus et balive ac domus et bona predicta et ipsorum quodlibet a predicta et qualibet alia ut pre- dicitur obligatione per omnia sint libera et etiam absoluta. Alio- quin te predicto prioratu tuo, cura, gubernatione ac administra- tione ipsius dictosque fratres et quemlibet eorundem, qui videli- cet mandatum nostrum huiusmodi non curaverint adimplere, dictis domibus et balivis ac ipsarum qualibet exnunc apostolica

10 JOHANNES XXII.

auctoritate privamus. Tenor autem dicte petitionis, que sigillis erat dictorum supplicantium sigillata, per omnia talis est: Suppli- cant sanctitatem vestram devoti filii vestri fratres ordinis hospi- talis s. Johannis Jerosolimitani lingue Alemanie, Anglie, Francie, Alvernie, Provincie, Ispanie et Italie hic in curia existentes com- muniter et concorditer, quod etc. (Ansogningen udelades her, da den er uden Interesse for Danmark og ikke indeholder noget nyt udover hvad der findes i det foregaaende). Datum Avin. 12. kal. Aug. anno 1.

17. 27. Marts 1318.

Efter Kapitlets Klage var ^Erkebiskop Jens Grand af Bremen bleven afsat fra Administrationen af iErkestolen, men da Grundene til Klagerne, om de nogen- sinde har haft noget paa sig, nu er opherte, indsaettes han igen i sine fulde Rettigheder, og iErkebiskoppen i Kiga, Biskoppen i Osnabriick og Kanniken Johannes Henriksen fra Slesvig skal indfore ham i dem.

. . archiepiscopo Rigensi et . . episcopo Osnaburgensi ac Jo- hanni Henrici canonico Slesvicensi. Cum Johannes archiepisco- pus Bremensis dudum per capitulum ecclesie Bremensis admini- stratione spiritualium et temporalium eiusdem ecclesie certis ut asseruerunt ex causis, quas Franco dictus Dolendoy Bremensis et Andreas quondam Stephani de Lubeke Hamburgensis Bremen- sis diocesis ecelesiarum canonici suo et ipsius capituli nomine eoram nobis proponi curaverunt, fuerit destitutus, nos atten- dentes, quod predicte cause coram nobis proposite et, etiam si hactenus fuissent veritate subnixe, ad presens tamen, sicut evi- denter cognovimus, omnino cessabant, et propterea congruum et debitum extimantes, ut prefatus archiepiscopus plenam et liberam administrationem ecclesie sue in spiritualibus et temporalibus per se et procuratores seu vicarios suos possit et debeat libere exercere, ipsum ad administrationem predictam plenam et liberam restituendum fore decernimus et restituimus justitia exigente de- cernentes de administratis et gestis per quoscunque administra- tores et negotiorum gestores bonorum etjurium ad dictum archi- episcopum sive ad archiepiscopalem mensam suam spectantium per dictum capitulum ordinatos sibi ponendam et reddendam ple- nariam rationem. Quocirca diseretioni vestre per apostolica scripta in virtute sancte obedientie districte precipiendo mandamus, qua- tenus vos vel duo aut unus vestrum eundem archiepiscopum in corporalem possessionem vel quasi bonorum omnium ad dictum archiepiscopum sive ad mensam archiepiscopalem spectantium

JOHANNES XXII. 11

plene et integre reducatis. Datum Avin. 6. kal. apr. anno 2. (Munchs Afskrifter i det danske Rigsarkiv).

18. 26. Apr. 1318.

iErkebisperne i Lund, Upsala og Trondhjem opfordres til at forsvare og vaerne Sortebrodrene, som i nogle Lande lider Overlast.

Lundensi et Upsalensi ac Nidrosiensi archiepiscopis. Dilectos lilios magistrum et fratres ordinis predicatorum etc. (Dipl. Svec. III, 362 f.). Datum Avin. 6. kal. maii anno 2*).

19. 9. Juni 1319.

Dr. Vilhelm Craak faar Dispens, fordi han uden pavelig Tilladelse i hen- ved otte Aar har nydt Indtaegterne af et Sogneembede uden at have vseret ordi- neret og uden at have naaet den kanoniske Alder.

Willelmo dicto Craak clerico Roskildensis diocesis legum doc- tori capellano nostro. Eximia tue probitatis merita, litterarum scientia et virtutum studia, quibus personam tuam dominus in- signivit, sic te nobis reddiderunt gratum plurimum et acceptum ut te, quantum cum deo possumus, oportunis favoribus prosequa- mur. Sane petitio tua nobis exhibita continebat, quod tu olim defectum ordinum patiens et etatis quandam parrochialem eccle- siam aliter canonice tibi collatam recepisti, nunc infra annum promotus in presbiterum per octo annos vel circiter retinuisti prefatam ecclesiam fructus percipiens ex eadem, dispensatione super hiis sedis apostolice non obtenta, quare nobis supplicasti, ut, cum ecclesiam dimiseris memoratam, providere tibi super premissis de oportuno remedio dignaremur. Nos igitur te resti- tuimus in integrum. Datum Avin. 5. id. jun. anno 3.

20. 10. Juni 1319.

Vilhelm Craak faar et Kanonikat i Lybeck.

Willelmo dicto Craak legum doctori canonico Lubicensi ca- pellano nostro. Dum ad eximia tue probitatis etc. tibi canonica- tum ecclesie Lubicensis conferimus. Datum Avin. 4. id. juni. anno 3.

In e. m. Episcopo Ripensi et preposito Slesvicensi ac Buxolo de Parma canonico Tornacensi capellano nostro. Datum ut supra.

*) Efter Dipl. Norv. VI 101 f. var det »anno 3«.

12 JOHANNES XXII.

21. io. Juni 1319.

Johannes Craak faar et Kanonikat i Roskilde.

Johanni Craak canonico Roskildensi. Virtutum studia etc. tibi canonicatum ecclesie Roskildensis conferimus. Datum Avin. 4. id. jun. anno 3.

In e. m. . . episcopo Ripensi et . . preposito Slesvicensi ac Buxolo de Parma. Datum ut supra.

22. 11. Juni 1319.

Sogneprsesten i Meelby, Vilhelm Friis, faar et Kanonikat i Roskilde.

Willelmo Johannis dicto Friis canonico Roskildensi. Lauda- bile testimonium etc. tibi canonicatum ecclesie Roskildensis con- ferimus. Non obstante quod parrochialem ecclesiam Myethelby Roskildensis diocesis nosceris obtinere. Datum Avin. 3. id. jun. anno 3.

In e. m. Episcopo Ripensi et preposito Slesvicensi ac Buxolo de Parma. Datum ut supra.

23. 13. Juni 1319.

Paa Kong Eriks Ansogning forbyder Paven under Trusel med Ban Prae- laterne i dennes Lande at holde til med de Fredlose.

Archiepiscopis et episcopis ac ecclesiarum prelatis Danorum Sclavorumque regni. Si quorumcunque temeritas etc. (Ny k. Sl. III 796 f.). Datum Avin. id. jun. anno 3.

24. 13. Juni 1319.

Kong Erik faar Lov til at lade holde Messe for sig for Daggry.

Erico regi Danorum. Sincere devotionis etc. (Ny k. Sl. III 801). Datum Avin. id. jun. anno 3.

25. 13. Juni 1319.

Kong Erik faar Lov til (at lade holde Messe for sig og sine paa Steder, der er under Interdikt.

Erico regi Danorum. Devotionis tue etc. (Ny k. Sl. III 801). Datum ut supra.

26. 13. Juni 1319.

Seks af Kong Eriks Hofpriester maa i 5 Aar nyde Indtaegterne af deres Embeder, uden at de behover selv at tage sig af dem.

Erico regi Danorum. Eximie devotionis affectus etc. (Udtog i Ny k. Sl. III 801). Datum ut supra.

JOHANNES XXII. 13

27. 30. Juni 1319.

Vilhelm Craak udnaevnes til pavelig Kapellan.

Magistro Willelmo Craak doctori legum canonico Lubicensi capellano nostro. Dum scientie tue fecunditatem advertimus et aliarum virtutum, quibus te gratiarum dominus insignivit, atten- dimus claritatem, personam tuam gratiosis libenter favoribus provehimus. Ad te igitur, qui propter hoc gratus nostris aspecti- bus presentaris, specialis benevolentie considerationem habentes et ad tui honoris intendentes augmentum te capellanorum nostro- rum consortio duximus aggregandum. Sic igitur mentem tuam ad salubres dirigas actiones, quod per honorem tibi exhibitum di- vine gratie te constituas aptiorem et reddaris dignior ad ampliorem sedis apostolice obtinendam. Datum Avin. 2 kal. jul. anno 3.

28. 30. Juni 1310.

Vilhelm Craak faar Lov til at gore Testamente.

Willelmo dicto Graak doctori legum canonico Lubicensi ca- pellano nostro. Quia presentis vite conditio etc. Nos tuis suppli- cationibus inclinati, ut de bonis tuis undecunque non per eccle- siam seu ecclesias alias tamen licite acquisitas, que ad te perti- nere omnimodo dinoscuntur, libere testari valeas ac de bonis mobilibus ecclesiasticis tue dispositioni seu administrationi com- missis ac etiam committendis, que tamen non fuerint altaris seu altarium ecclesiarum tibi commissarum vel committendarum im- posterum ministerio seu alicui speciali earundem ecclesiarum di- vino cultui vel usui deputata necnon et quibuscunque bonis mo- bilibus a te per ecclesiam vel ecclesias acquisitas et acquirendas imposterum pro decentibus et honestis expensis tui funeris et pro remuneratione illorum, qui tibi viventi serviverint sive sint consanguinei sive alia, juxta servitii meritum, moderate tamen disponere ac erogare possis et alias prius de ipsis earundem ec- clesiarum ere alieno deducto, ut ipse ecclesie non remaneant de- bitis obligate, de illis in pios usus convertere, plenam et liberam tibi concedimus auctoritate presentium facultatem. Volumus au- tem, ut in eadem ecclesiasticorum dispositione bonorum juxta quantitatem residui erga ecclesias, a quibus eadem recepisti et percipies in futurum, te liberalem exhibeas, prout conscientia tibi dictaverit et saluti anime tue videris expedire. Datum Avin. 2. kal. jul. anno 3.

14 JOHANNES XXII.

29. 1. Juli 1319.

Roskildekanniken Bondo Hugorm sksenker Gods til Skolen ved Vor Frue i Odense.

Scolaribus domus site in civitate Othoniensi juxta ecclesiam b. Marie virginis Othoniensis. Cum a nobis petitur etc. (Ny k. Sl. III 797 f.). Datum Avin. kal. jul. anno 3.

30. 1. Juli 1319.

Efter Ansogning stadfaester Paven Kong Eriks Gavebrev, hvorved der op- rettes Stipendier for 12 Skolarer ved Vor Frue Skole i Odense. Endvidere stad- fsester han Biskop Peder af Odenses Gave af Fraugde Kirke, som Magisteren ved Vor Frue Skole skulde have til sit Underhold.

Scolaribus domus site in civitate Othoniensi juxta ecclesiam b. Marie virginis Othoniensis. Ea que divini laudem etc. (Ny k. Sl. III. 799 f.). Datum Avin. kal. jul. anno 3.

31. 4. Jul> 1319-

Karmeliterne faar Lov til paa fem Steder i Tyskland, Sverrig(?), Danmark og Norge at anlaegge Klostre.

. . priori generali et fratribus ordinis b. Marie de Monte- carmeli. Ex dono celestis gratie etc. (Dipl. Norv. VI 103 f.). Da- tum Avin. 4. non. jul. anno 3.

32. 12. Juli 1319.

Kong Erik faar Lov til at vaelge en Skriftefader, der kan absolvere ham i hans Dodsstund.

Erico regi Danorum. Provenit etc. (Ny k. Sl. III 801). Da- tum Avin. 4. id. jul. anno 3.

33. ,2- Juli '319-

Vilhelm Craak faar et Kanonikat i Schwerin.

Willelmo dicto Craak legum doctori canonico Zwerinensi capellano nostro. Matris ecclesiastice gratiosa benignitas etc. Cum itaque canonicatus et prebende ecclesie Zwerinensis, quos quon- dam Johannes Bulongk olim canonicus eiusdem ecclesie in eadem ecclesia mortis sue tempore obtinebat, per ipsius obitum, qui nuper apud apostolieam sedem diem clausit extremum, apud eandem sedem vacare noscantur ad presens, nos canonicatum et prebendam predictos tibi conferimus, non obstante quod nu- per tibi de canonicatu ecclesie Lubicensis providimus. Datum Avin. 4. id. jul. anno 3.

In e. m. Episcopo Lubicensi et preposito Slesvicensi et Buxolo de Parma. Datum ut supra.

JOHANNES XXII. 15

34« 9. Okt. 1319.

iErkebispen i Lund skal sammen med to udenlandske Bisper tage Johan- niterne i Forsvar.

Archiepiscopo Lundensi et Lubicensi et Sconensi [Scarensi] episcopis. Ad hec nos Deus pretulit etc. (G. C. F. Lisch, Jahr- bucher des Vereins fiir meklenburgische Geschichte und Altertums- kunde. VI 215—219). Datum Avin. 7 id. oct. anno 4.

35« 2. — 4. Nov. 1319.

Paven stadfaester Logumklosters Rettigheder og Friheder.

Abbati et conventui monasterii Loci dei Cisterciensis ordinis Ripensis diocesis. Cum a nobis petitur etc. (Langebek, Scriptores VIII 188). Datum Avin. 5[!] non. nov. anno 4.

36. 22. Nov. 1319.

Paven tager Logumkloster i sin Beskyttelse.

Abbati et conventui monasterii Loci dei Cisterciensis ordinis Ripensis diocesis. Cum a nobis petitur etc. (Langebek, Scriptores VIII 188). Datum Avin. 10. kal. dec. anno 4.

37» 8. Jaru 1320.

Biskoppen i Ribe og Provsten i Slesvig skal skaffe de Peterspenge og de andre Ting, der var bestemt for det pavelige Kammer, men som var strandede ved Ribe og som holdtes i Forvaring af den kongelige Lensmand dersteds, Peder Clausen. Pengene skal de ved et paalideligt Bud sende enten direkte til det pavelige Kammer eller til Flandern.

Episcopo Ripensi et preposito ecclesie Slesvicensis. Significavit nobis magister Nicolaus Sigwasti, canonicus Upsalensis, apostolice sedis nuntius, quod, cum ipse certam quantitatem argenti de de- nario b. Petri collectam in partibus ipsis in quibusdam lagenis una cum certis aliis rebus inclusam faceret ad cameram nostram in navibus per mare deferri, contigit, quod orta in mari valida tempestate naves ipse in regno Dacie prope civitatem Ripensem miserabile naufragium pertulerunt nonnullis personis et bonis aliis, quod moleste pertulimus , periclitantibus in eisdem , sed tandem cum prefate lagene cum argento et rebus predictis vento sicut deo placuit impellente prope civitatem ipsam pervenissent ad litus, Petrus Classen tunc ballivus . . regis Dacie in dicta civi- tate Ripensi lagenas ipsas cum argento et rebus eisdem capi fe- cit et recipi illaque fecit cum diligentia custodiri. Nos igitur de vestre circumspectionis industria plenam in domino fiduciam obtinentes et sperantes, quod ea, que vestre providentie commit- tuntur, exequi curabitis fideliter et prudenter, discretioni vestre

16 JOHANNES XXII.

per apostolica scripta mandamus, quatenus vos vel alter vestrum de personis aliis, ad quas lagene argentum et res predicte vel aliqua pars ipsorum forsitan pervenissent, de plano summarie sine strepitu et figura judicii diligentius inquirentes ab eis, quos repereritis habuisse vel habere argentum et bona predicta vel ip- sorum partem nec non et a dicto ballivo illa petere, exigere et recipere nostro et ecclesie Romane nomine studeatis facientes vobis illa integraliter assignari ipsos ad id, si necesse fuerit, per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compellendo in- vocato ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii secularis. Non obstantibus si eis vel eorum aliquibus communiter vel divisim a sede apostolica sit indultum, quod interdici, suspendi vel ex- communicari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huius- modi mentionem. Nos etiam inquirendi super premissis et alia omnia et singula, que circa ea expedire videritis, faciendi, plenam vobis et unicuique vestrum concedimus tenore presentium pote- statem. Volumus autem, quod argento et rebus recuperatis eis- dem, illos, a quibus ea receperitis, de hiis, que recipere vos con- tinget ab eis, plene quitetis, et nichilominus illa per fidelem nun- tium ad cameram nostram quantocius transmittatis vel in partibus Flandrie in aliquo tuto loco, de quo vobis videbitur, penes fidedig- nam personam seu personas restituenda nobis aut nuntio vel nun- tiis nostris ad mandatum nostrum faciatis cum integritate deponi et de huiusmodi deposito, si fieri continget, duo confici publica consimilia instrumenta, quorum altero penes deponentem retento reliquum nobis per similem nuntium transmittatis ac rescribatis nobis per literas vestras harum seriem continentes, quicquid super premissis duxeritis faciendum. Datum Avin. 6 id. jan. anno 4.

38. 8. Jam 1320.

Brev om samme Sag til Peder Clausen.

Petro Classen dudum ballivo clare memorie regis Dacie in civi- tate Ripensi. Significavit nobis etc. ut supra proxima usque perve- nissent ad litus, tu . . regis Dacie tunc in civitate Ripensi bal- livus lagenas ipsas cum argento et rebus eisdem capi fecisti, et penes te, quod nobis gratum advenit, cum speremus illa per te fideliter custodiri, cum debita facis diligentia conservari. Cum igitur nos . . episcopo Ripensi et . . preposito ecclesie Slesvi- censis demus per nostras sub certa forma litteras in mandatis, ut ipsi vel eorum alter a te argentum et res predicta petere, ex-

JOHANNES XXII. 17

igere et reeipere nostro et ecclesie Romane nomine cum integri- tate procurent, et de hiis, que restitues eisdem, plene te quitentr discretionem tuam rogamus et hortamur attentius, quatenus ar- gentum et res predictas episcopo et preposito memoratis vel eorum alteri restituere et assignare nostro et ecclesie predicte nomine sine diminutione procures, alioquin mandamus eisdem per litte- ras supradictas, ut te ad id per censuram ecclesiasticam appella- tione remota compellere non omittant. Datum Avin. 6. id. jan. anno 4.

39- 23. Feb. 1320.

Efter Ansegning af iErkebiskop Esger, som for 0jeblikket opholder sig ved Kurien, forbydes det de danske Bisper at krone Kong Christoffer for St. Hansdag.

Episcopis regni Dacie. Exhibita nobis Esgeri archiepiscopi Lundensis petitio continebat, quod a fundatione Lundensis ecclesie usque ad hec tempora est inviolabiliter observatum, quod archi- episcopus Lundensis, qui est pro tempore, electum et preficien- dum in regem Dacie habet inungere et diademate coronare. Quare dictus archiepiscopus, qui pro Lundensis et totius ecclesie regni Dacie negotiis in Romana curia occupatur, timens ne per vos in po- sitione(!) juris, quod habet in unctione et coronatione huiusmodi dicti regis, quomodolibet perturbetur, nobis supplicavit, ut provi- dere super hoc de oportuno remedio dignaremur. Nos igitur dicti archiepiscopi supplicationibus inclinati vobis auctoritate aposto- lica districtius inhibemus, ne saltem citra instans proxime ven- turum festum b. Johannis Baptiste ad unctionem et coronationem electi in regem Dacie procedere aliquatenus presumatis, decer- nentes irritum et inane si secus contingeret attemptari. Datum Avin. 8 kal. mart. anno 4.

40. 12. Marts 1320.

Biskoppen i Ribe skal dispensere Hertug Erik og Hertuginde Adelheid, fordi de har indgaaet iEgteskab, skont beslsegtede i fjerde Led.

Episcopo Ripensi. Petitio Erici de Waldemari laici et Alhex- dis nate Henrici de Holsatia mulieris tue diocesis nobis exhibita continebat, quod ipsi olim bannis ut moris est editis matrimo- nium in facie ecclesie per verba de presenti publice contraxerunt, ignari, quod aliquid inter eos esset obstaculum, quod posset huiusmodi matrimonium impedire, et tandem carnali copula sub- secuta prolem ex huiusmodi sic contracto matrimonio suscepe-

Acta pontiiicum danica I. 2

18 JOHANNES XXII.

runt. Verum quia postmodum ad eorum pervenit notitiam, quod quarto consangvinitatis gradu invicem se contingunt, propter quod non possunt absque dispensatione sedis apostolice in sic eon- tracto matrimonio licite remanere, fuit nobis ex parte ipsorum supplicatum, ut, cum impedimentum consanguinitatis huiusmodi sit occultum et ex ipsius matrimonii separatione si tieret gravia possent scandala provenire, providere eis super hoc de oportune dispensationis gratia dignaremur. Nos igitur fraternitati tue man- damus, quatenus si premissis veritas suffragatur cum dictis Erico et Alhexdi, ut impedimento consanguinitatis huiusmodi non ob- stante possint in dicto matrimonio licite remanere, auctoritate nostra dispenses prolem susceptam et suscipiendam ex eis legiti- mam nuntiando. Datum Avin. 4. id. mart. anno 4.

41. 21. Marts 1320.

iErkebiskop Esger faar Lov til. skont han ikke er hjemme i sit Stift. at optage et Laan paa 1000 Gylden i sit eget og i Lundekirkens Navn.

Esgero archiepiscopo Lundensi. Cum sicut etc. (Ny k. Sl. III. 801—803). Datum Avin. 12. kal. apr. anno 4.

42. 21. Marts 1320.

Soromunken Pcdcr Regnersen faar Lov til at modtage allc Stillinger indenfor sin Orden, skont han som Pra.\steson er uaegtefodt. Hertug Christoffer af Dan- mark har taget sig af hans Sag.

Petro Rogneri monacho monasterii de Sora Cisterciensis or- dinis Roskildensis diocesis. Vite mundicia et morum honestas ac scientia litterarum te dignum dicuntur efficere, quod gratiosi favoris affluentiam apud sedem apostolicam gaudeas invenisse. Hinc est, quod nos premissorum intuitu et consideratione Chri- stophori ducis Dacie pro te nobis in hac parte supplicantis de- votionis tue precibus annuentes tecum super defectu natalium, quem pateris de presbytero genitus et soluta, quod eo non ob- stante possis ad omnes tui ordinis dignitates curatas et etiam abbacias licite promoveri auctoritate apostolica de speciali gratia dispensamus. Datum Avin. 12. kal. apr. anno 4.

43. 21. Marts 1320.

Vilhelm Craak faar et Kanonikat i Ribe.

Willelmo dicto Craak legum doctori canonico Ripensi capel- lano nostro. Etsi apostolice sedis benignitas consveta non nun- quam extraneis et ignotis se in gratiarum largitionibus exhibeat

JOHANNES XXII. 19

liberalem, nos tamen libentius provisionis gratia reficit, [cum] con- gruis effert honoribus et beneficiis munificentie potioris attollit, qui per suarum virtutum merita meruerunt familiaritatis eius ti- tulo insigniri, ut, dum ipsi honorari se perspexerint, alii exemplo eorum ad perquirenda virtutum studia fortius admoveantur. Pre- missis igilur in te paterna consideratione pensatis canonicatum ecclesie Ripensis tibi conferimus. Datum Avin. 12. kal. apr. anno 4. In e. m. Roskildensi et Slesvicensi episcopis ac magistro Buxolo de Parma. Datum ut supra.

44- 3- Apr. 1320.

Jakob Friis faar et Kanonikat i Kobenhavn.

Jacobo Johannis dicto Friis canonico ecclesie Haffniensis Roskildensis diocesis. Virtutum studia etc. canonicatum ecclesie Haffniensis Roskildensis diocesis tibi conferimus. Datum Avin. 3. non. apr. anno 4.

In e. m. Episcopo Ripensi et magistro Buxolo de Parma et Willelmo dicto Craak. Datum ut supra.

45- 3. Apr. 1320.

Magister Jacob Benediktsen faar, skont han som Prsestesen er luegtefodt, Adgang til de hojere kirkeligc Embeder. Hans Studiefaeller fra Paris cr gaaet i Forbon for ham.

Jacobo Benedicti magistro in artibus clerico Roskildensis dio- cesis. Apostolice sedis benignitas etc. Exhibita siquidem nobis tua petitio continebat, quod olim tecum super defectu nata- lium, quem pateris de presbitero genitus et soluta, quod eo non obstante posses in susceptis ordinibus ministrare et ad omnes sacros ordines promoveri et ecclesiasticum beneficium obtinere, etiam si curam animarum haberet, fuit auctoritate apostolica dis- pensatum. Cum autem, sicut fidedigna relatione percepimus, adeo laudabiliter in scientia profecisse noscaris, quod docendi meruisti licentiam in artibus Parisiis obtinere, nobis supplicasti, ut am- pliorem tibi gratiam facere dignaremur. Nos igitur premissorum intuitu et supplicum precum instantia magistrorum et scolarium Parisiensium in artibus, qui pro te nobis in hac parte supplica- runt, volentes personam tuam dono gratie prosequi amplioris tecum, ut in ecclesia cathedrali canonicatum et prebendam, si aliter tibi canonice conferantur, libere recipere et licite valeas retinere, defectu non obstante predicto auctoritate apostolica de speciali gratia dispensamus. Datum Avin. 3. non. apr. anno 4.

2*

20 JOHANNES XXII.

46. 3- Apr. 1320.

Engelbert Ennikini faar Sognekaldet i Ramdala i Bleking, som Provst Holmger for havde haft.

Engilberto Ennikini de Aos rectori parrochialis ecclesie de Randalce(!) Lundensis diocesis. Suffragantia tibi merita etc. Cum itaque parrochialis ecclesia de Randalce Lundensis diocesis, quam Holmgerus olim rector ipsius juxta tenorem constitutionis super pluralitate dignitatum, personatuum et beneficiorum ecclesiastico- rum, que absque dispensatione legitima obtineri non poterant, ab hiis, qui ea etiam aliter ex dispensatione apostolica obtinebant, in certis casibus dimittendorum a nobis edite, omnino dimisit, vacavisse noscatur nullusque de illo preter nos disponere potuerit, nos predictam ecclesiam sic vacantem tibi conferimus. Datum Avin. 3. non. apr. anno 4.

In e. m. . . episcopo Ripensi et magistro Buxolo de Parma et Willelmo dicto Craak canonico Lubicensi. Datum ut supra.

47- 3 Apr. 1320.

Vilhelm Craak faar Lov til i tre Aar fravaerende at nyde Indtaegterne af sine Embeder med Undtagelse af de daglige Uddelinger.

Willelmo dicto Craak legum doctori canonico Lubicensi ca- pellano nostro. Personam tuam etc. Hinc est, quod nos tuis sup- plicationibus inclinati auctoritate tibi presentium indulgemus, ut usque ad triennium residendo in loco, ubi studium vigeat gene- rale, vel in aliqua ecclesiarum, in quibus beneflciatus existis, fructus beneficiorum tuorum ecclesiasticorum, que nunc obtines vel imposterum obtinebis, etiam si unum eorum dignitas vel personatus existat et curam habeat animarum, cum ea possis integritate percipere, cotidianis distributionibus dumtaxat excep- tis, cum qua illos perciperes, si in ecclesiis, in quibus beneficia ipsa fuerint, personaliter resideres et ad residendum interim in eisdem minime tenearis neque ad id a quoquam invitus valeas coartari. Datum Avin. 3. non. apr. anno 4.

In e. m. . . episcopo Ripensi et . . decano Lundensi ac ma- gistro Buxolo de Parma. Datuin ut supra.

48. 8. Apr. 1320.

Praesten i Kvandlese. Niels Nielsen, kaldet Vilhelmsen, faar et Kanonikat i Roskilde.

Nicolao nato Nicolaii dicti Willelmi canonico Roskildensi. Vite ac morum etc. canonicatum ecclesie Roskildensis tibi con-

JOHANNES XXII. 21

ferimus. Non obstante quod ecclesiam Quamlosce Roskildensis diocesis nosceris obtinere. Datum Avin. 6. id. apr. anno 4.

In e. m. Episcopo Ripensi et Buxolo de Parma Tornacensis ac Willelmo dicto Craak Lundensis ecclesiarum canonicis ca- pellanis nostris.

49. 8. Apr. 1320.

Vilhelm Craak faar et Kanonikat i Lund i Betragtning af, at han har for- svaret Lundekirken mod dens Undertrykkere.

Willelmo dicto Craak legum doctori canonico Lundensi ca- pellano nostro Viros litterarum etc. (Ny k. Sl. III 804 f.). Da- tum Avin. 6. id. apr. anno 4.

In e. m. Ripensi et Arusiensi episcopis ac magistro Buxolo de Parma. Datum ut supra.

50. 8. Apr. 1320.

Dekanen ved Lunds Domkirke, Guido, faar Lov til i to Aar at nyde Ind- tsegterne af sine Embeder uden Residenspligt med Undtagelse af de daglige Ud- delinger.

Guidoni decano ecclesie Lundensis. Personam tuam etc. (Ny k. Sl. III 803 f.). Datum Avin. 6. id. apr. anno 4.

In e. m. Episcopo Othoniensi et Buxolo de Parma Torna- censis ac Willielmo dicto Craak Lundensis ecclesiarum canonicis capellanis nostris.

51. 22. Apr. 1320.

Prioren i Odense. Provsten og Kantoren i Aarhus udnaevnes til Beskyttere for Logumkloster.

Priori Othoniensis et preposito ac cantori Arusiensis ecclesi- arum. Ad hoc nos deus etc. (Langebek, Scriptores VIII 185 f.). Datum Avin. 10. kal. maii anno 4.

52. 28. Maj 1320.

Bernard de Montevalrano skal skaffe ^Erkebiskop Esger Juel og Lundestol de Ejendomme og Rettigheder tilbage, som Erik Menved havde rovet fra dem. Hans Instrukser grundes paa ^Erkebispens Fremstilling af sit Mellemvaerende med den danske Krone. Dette Brev udstedtes paany 28. Aug. 1320 (se Nr. 59) med de formelle ^Endringer, som nodvendiggjordes ved at Kurien i Mellemtiden var bleven gjort opmaerksom paa, at det var Christoffer og ikke Erik, der nu var Konge i Danmark.

Magistro Bernardo de Montevalrano archidiacono Sicalonie in ecclesia Bituricensi. In nostra et fratrum nostrorum presentia etc. (Ny k. Sl. III 806 ff.). Datum Avin. 5. kal. jun. anno 4.

22 JOHANNES XXII.

53. 1. Juli 1320.

Abbeden og Klostret i Logum faar Ejendomsretten til det, som Klostrets Munke vilde have ejet, om de ikke var blevne Munke.

Abbati et conventui monasterii Loci Dei Gisterciensis ordinis Ripensis diocesis. Devotionis vestre etc. (Langebek, Scriptores VIII 187). Datum Avin. kal. jul. anno 4.

54. 24. Juli 1320.

De danske Bisper maa ikke uden iErkebispens Samtykke krone Kong Christoffer for Jul.

Episcopis regni Dacie. Exhibita nobis Esgeri archiepiscopi Lundensis petitio continebat etc. [som i Brev af 23. Febr. 1320, Nr. 39]. Nos igitur dicti archiepiscopi supplicationibus inclinati vobis auctoritate apostolica districtius duximus inhibendum, ne infra tunc proxime venturum festum b. Johannis Baptiste ad unctionem et coronationem regis Dacie presumeretis procedere quoquomodo, decernentes irritum et inane, si secus contingeret attemptari, prout in nostris super hiis confectis litteris continetur. Attendentes igitur, quod idem archiepiscopus negotiis adhuc apud sedem apostolicam occupatur quodque mora, quam dictus archi- episcopus pro eisdem negotiis apud sedem contrahit memoratam, nullum sibi debet prejudicium generare, adhuc eadem auctoritate vobis districtius inhibemus, ne ad unctionem et coronationem Christophori regis Dacie usque ad instans proxime venturum festum nativitatis domini absque consensu dicti archiepiscopi nullatenus procedere attemptetis. Nos enim exnunc irritum de- cernimus et inane, si secus per quoscunque quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit attemptari. Datuni Avin. 9. kal. aug. anno 4.

55- 24. Juii 1320.

Paa Kong Christoffers B011 faar hans Skriftefader Lov til at give de Munke af Cistereienserordenen og af andre Ordener, som spiser ved Kongens Bord, Lov til at nyde Kod og andre Spiser, som ellers er dem forbudte.

Christoforo regi Dacie. Meritorum prerogativa tuorum etc. (Ny k. Sl. III 810 f.). Datum Avin. 9. kal. aug. anno 4.

56. 24. Juli 1320.

Faa Kong Christoffers B011 faar hans Kapellaner Lov til at modtage Offer af ham og af dem, der med ham overvserer Messen i lians Kapeller eller anden Steds.

JOHANNES XXII. 23

Christoforo regi Dacie. Sincere dilectionis affectus etc. (Ny k. Sl. III 811). Datum Avin. 9. kal. aug. anno 4.

57. 24. Juli 1320.

Ifolge Ansogning faar Kong Christoffer Lov til at vselge en Skriftefader, som kan absolvere ham for alle de Synder, som ikke er forbeholdt Favestolen.

Christoforo regi Dacie. Personam tuam sincera etc. (Ny k. Sl. III 811). Datum Avin. 9. kal. aug. anno 4.

58. 24. Juli 1320.

Den pavelige Nuntius i Danmark, Bernard de Montevalrano, faar Fuldmagt til at lose Kong Christoffer af det Ban, hvori han var sat, fordi han i sin Tid havde faengslet yErkebiskop Jens Grand og Praesterne Lalo og Johannes, hvilke sidste var dode i Fsengslet og var blevne begravede i uindviet Jord, paa Betin- gelse af at Kongen fyldestgor den romerske og den lundske Kirke.

Bernardo de Monte Valrano in regno Dacie apostolice sedis nuntio. Sicut Esgerus archiepiscopus Lundensis nobis exposuit etc. (Ny k. Sl. III 810). Datum Avin. 9. kal. aug. anno 4.

59- 2§- AuS "320.

Bernard de Montevalranos Instruks af 28. Maj 1320 (Nr. 52) om Ordningen af den danske Krones og Lundestols Mellemvaerende fornyes, fordi Kurien er bleven underrettet om, at Erik Menved er dod og Christoffer er Konge.

Magistro Bernardo de Montevalrano archidiacono Sicalonie in ecclesia Bituricensi capellano nostro. In nostra et fratrum nostrorum presentia Esgerus archiepiscopus Lundensis lamenta- bilem proposuit querimoniam constitutus quod cum olim Ericus rex Dacie, [etc. som i Brev af 28. Maj 1320 indtil] discretioni tue per apostolica scripta committimus et mandamus, quatenus, si est ita, per te vel per alium seu alios Christophorum regem Dacie dicti Erici successorem ac universos et singulos alios tam bonorum eisdem archiepiscopo et ecclesie Lundensi juxta modi- ficationem assignatorum predictam quam aliorum bonorum, ju- rium, libertatum et immunitatum, quibus idem Ericus rex dictos archiepiscopum et ecclesiam spoliavit, ac fructuum, reddituum et proventuum predictorum, quos ut predicitur recipi fecit injuste, ac terre et castri in Berendholm necnon et bonorum canonico- rum, cleri, personarum et hominum predictorum detentores ex parte nostra moneas attentius et inducas, ut infra certum peremp- torium terminum competentem, quem eis ad hoc duxeris statuen- dum, eadem bona, jura, libertates, immunitates, fructus, reddi- tus et proventus ac terram et castrum cum fructibus inde per-

24 JOHANNES XXII.

ceptis et qui percipi potuerint eisdem archiepiscopo et ecclesie dictisque canonicis, clero, personis et hominibus bona predicta, idemque Christophorus rex dictas 1500 mr. memoratis fidejus- soribus a premissis fidejussione et obligatione penitus absolutis eidem archiepiscopo, et telonea, pedagia, tallias collectas et pe- nas exactas ut premittitur canonicis, clero, personis et hominibus ipsis, dictasque decimas memoratis ecclesiis sine diminutione re- stituant, ipsisque archiepiscopo et ecclesie, canonicis, clero, per- sonis et hominibus de dampnis et injuriis plenam et debitam satisfactionem impendant, et a quovis impedimento, quominus iidem archiepiscopus et ecclesia uti privilegiis, libertate, jurisdic- tione et immunitate predictis ipsamque jurisdictionem exercere libere valeant, studeant abstinere, dictum Christophorum regem et omnes alios et singulos supradictos, cuiuscunque dignita- tis preminentie vel status extiterint, etiam si pontificali vel quavis alia premineant dignitate, ad premissa omnia efficaciter adimplenda per excommunicationis in dicti Christophori regis et detentorum eorundem personas ac in prefatum regnum Dacie dictorumque detentorum terras et loca interdicti sententias ap- pellatione postposita compellendo. Non obstantibus si eis vel eorum aliquibus communiter vel divisim a dicta sit sede indul- tum, quod interdici, suspendi vel excommunicari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi mentionem. Datum Avin. 5. kal. sep. anno 4.

6o. i. Sept. 1320.

Bernard de Montevalrano skal i Dagpenge have 4 Gylden for Ordningen af Mellemvaerendet mellem Kronen og Lundestol. Pengene skal betales af Lan- dets Bisper, Kapitler og Klostre.

Eidem magistro Bernardo de Montevalrano. Cum nos te ad regni Dacie partes pro certis ecclesie Lundensis negotiis destine- mus, nos tibi de necessariis expensis providere volentes petendi, exigendi et recipiendi huiusmodi negotiorum tua prosecutione durante in presentia 4 flor. auri singulis diebus pro expensis eisdem a . . archiepiscopo Lundensi eiusque suffraganeis et elec- tis, abbatibus, prioribus, decanis, archidiaconis, prepositis, archi- presbyteris et aliis ecclesiarum prelatis ac rectoribus et ecclesia- sticis personis, religiosis et secularibus eorumque capitulis et con- ventibus exemptis et non exemptis, Cisterciensibus, Cluniacensibus, Cartusiensibus, Premonstratensibus, s. Benedicti et Augustini, Ca-

JOHANNES XXII. 25

maldulensibus et s. Guillelmi et quorumvis aliorum ordinum nec non et magistris, prioribus ac preceptoribus s. Johannis Jerosoli- mitani et aliorum quorumcunque hospitalium seu domorum pro- vincie Lundensis et onus solutionis huiusmodi florenorum inter eos secundum quod pro quota solutionis decime ipsorum singu- lis posset contingere dividendi, et contradictores si qui fuerint vel rebelles per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendi, non obstantibus illa quam Gregorius papa X edidit in concilio Lugdunensi ac Bonifacii pape VIII predecessoris nostri et qualibet alia dicte sedis constitutionibus seu quibuslibet privi- legiis, indulgentiis et licentiis apostolicis quibusvis personis, locis vel ordinibus sub quacunque verborum forma concessis, de qui- bus quorumque totis tenoribus plenam et expressam fieri oporte- ret in nostris litteris mentionem et per que huiusmodi nostre con- cessionis effectus impediri posset quomodolibet vel differri, libe- ram tibi concedimus auctoritate presentium facultatem. Datum Avin. kal. sep. anno 4.

61. 2. Sept. 1320.

Bernard de Montevalrano skal kraeve udbetalt til sig alt det, der er ind- samlet til den hellige Landehjaelp.

Eidem magistro Bernardo de Montevalrano. Cum te ad regnum Dacie pro certis nostris et ecclesie Romane negotiis destinemus, nos intendentes, quod utilitas terre sancte subsidio ex tuis la- boribus afferatur, tibi petendi, exigendi et recipiendi omnia le- gata per quoscunque tam clericos quam laicos facta in dicte terre sancte subsidium et que fieri te dicta negotia prosequente contigerit, omnesque legata detinentes eadem et alios contradic- tores et rebelles ac impedientes quoslibet per censuram ecclesia- sticam appellatione postposita compescendi plenam tibi concedi- mus tenore presentium potestatem invocato ad hoc si opus fuerit auxilio brachii secularis. Non obstantibus etc. Volumus autem, quod de omnibus et singulis, que pro dictis legatis recipere te continget, distincte et particulariter eorum, a quibus illa recepe- ris, expressis nominibus facias fieri singula publica instrumenta, et ipsos nichilominus de solutis per eos quites plenius et absol- vas. Datum Avin. 4. non. sep. anno 4.

62. 4. Sept. 1320.

Bernard de Montevalrano skal, naar han har ordnet Mellemvaerendet mel- lem Kronen og Lundestol. i Dagpenge have 3 Gylden.

26 JOHANNES XXII.

Magistro Bernardo de Montevalrano. Cum nos de tue cir- cumspectionis industria fiduciam obtinentes in domino specialem te ad regni Dacie partes tam pro certis nostris et apostolice sedis quam pro ecclesie Lundensis negotiis destinemus ac tibi pro eo tempore, quo eadem negotia predicte Lundensis ecclesie prosequi te continget, de certis stipendiis per . . archiepiscopum Lunden- sem eiusque suffraganeos et clerum provincie Lundensis per no- stras sub certa forma litteras provideri mandemus, nos tibi, post- quam eadem ipsius ecclesie Lundensis negotia tuerint expedita, tua huiusmodi nostrorum et dicte sedis negotiorum prosecutione durante de necessariis expensis providere volentes tibi 3 flor. auri salarium singulis diebus illius temporis, quo huiusmodi no- stra et dicte sedis negotia post dictorum negotiorum ipsius ec- clesie Lundensis expeditionem prosecutus extiteris recipiendorum de pecunia, que ad te ratione dictorum negotiorum pervenerit, tenore presentium deputamus. Datum Avin. 2. non. sep. anno 4.

63. 4. Sept. 1320.

Da Paven har hort, at Hoskilde og Slesvig Stifter er saa store, at Bisperne ikke kan overkomme dem, faar Bernard det Hverv at undersoge, enten selv eller ved andre, hvor udstrakte de er og hvor store deres Indtsegter er. Han skal danne sig en Mening om, hvor mange ny Bispedommer de kan deles i og om hvor store Indtaegter hver af dem kan faa, naar Hens^m tages til, at de to gamle Bispedommer skal have storre Indtsegter end de ny, samt oro hvor de ny Bisper skal bo og de ny Katedraler indrettes.

Eidem magistro Bernardo. Ad nostri apostolatus auditum relatio fidedigna perduxit, quod Roskildensis et Slesvicensis dio- ceses adeo per longa terrarum spatia sunt diffuse, quod Roskil- densis et Slesvicensis episcopi, qui sunt pro tempore, ad visi- tandum easdem ac fidelium populos, quos in eis multiplicavit omnipotens, juxta debitum pastoralis officii non sufficiunt guber- nandum, propter quod tam ecclesie et ecclesiastice persone dio- cesium earundem in spiritualibus et temporalibus quam ipsorum populorum fidelium multitudo in hiis, que ad salutem pertinent animarum, gravia perferunt detrimenta. Nos igitur personis ec- clesiasticis et fidelibus antedictis in hac parte volentes paterne diligentie studiis providere discretioni tue per apostolicam sedem committimus et mandamus, quatenus per te vel per alium seu alios, per quot dietas seu leucas vel miliaria dicte dioceses pro- tendantur, nec non et de jurisdictione temporali ac bonisetjuri- bus aliis ac redditibus annuis Roskildensis et Slesvicensis episco- patuum et in quibus consistant, et pro quot episcopatibus de

JOHANNES XXII. 27

novo creandis ibidem redditus ipsi possent convenienter sufficere, et quanta summa posset de redditibus ipsis contingere cuilibet episcopatuum eorundem, et, cum nostre intentionis existat, quod Roskildensi et Slesvicensi episcopatibus supradictis et eorum cui- libet aliquod ultra id quod uni de predictis episcopatibus de novo ut predicitur creandis de prefatis bonis et redditibus con- tingeret, assignare remaneat, quod et quantum posset ipsorum cuilibet remanere, et per quot leucas seu miliaria posset diocesis cuiuslibet ipsorum episcopatuum creandorum extendi, nec non et quot ecclesie ac parrochie et quot et qualia castra, terre, ville ac loca infra quamlibet diocesium ipsarum includi et de multi- tudine populorum degentium in eisdem ac modo divisionis dio- cesium assignandarum de novo creandis episcopatibus antedictis et que bona uni episcopatuum predictorum et que magis alii aco- moda redderentur et de locis aptis ad erigendum in eis eosdem episcopatus et ecclesias cathedrales et de aliis omnibus huius- modi negotiis circumstantiis diligenter inquirens, quicquid super hiis per inquisitionem huiusmodi te reperire contigerit, fideliter ac diligenter et distincte per singula in scriptis redigere et nobis sub tuo sigillo, ut quod super hoc agendum existat plenius videre possimus, remittere non postponas. Datum Avin. 2. non. sep. anno 4.

64. 4. Sept. 1320.

Bernard skal indsamle Peterspengene.

Eidem magistro Bernardo de Montevalrano. Cum annuus census, qui vocatur denarius b. Petri, nobis et ecclesie Romane in regno Dacie debeatur, nos de tue circumspectionis industria et fidelitate probata plenam in domino fiduciam obtinentes te pro collectione census eiusdem et aliis certis ecclesie Romane negotiis ad dicti regni partes duximus destinandum. Quare discre- tioni tue per apostolicam sedem committimus et mandamus, qua- tenus predictum censum sive denarium ab omnibus de dicto regno tam ecclesiasticis quam secularibus personis exemptis et non ex- emptis, cuiuscumque ordinis, conditionis, status vel dignitatis ex- istant, etiam si pontificali premineant dignitate, pro eo tempore quo solutus non extitit, et deinde usque ad beneplacitum apo- stolice sedis ab eisdem petere, exigere et recipere nostro et eius- dem ecclesie Romane nomine cum integritate procures, contra- dictores et rebelles ac impedientes quoslibet auctoritate nostra

28 JOHANNES XXII.

appellatione postposita compescendo invocato ad hoc si opus fuerit auxilio brachii secularis. Non obstantibus etc. Volumus autem, quod illis, quos excommunicationis sententiam pro eo, quod censum huiusmodi in statutis eis terminis non solvissent, incurrere forte contigerit, postquam de huiusmodi censu per eos fuerit satisfactum, beneficium absolutionis impendas, et nichilo- minus cum personis ecclesiasticis, que huiusmodi Hgati sententia irregularitatis maculam celebrando divina vel se illis immiscendo contraxerint, postquam ab huiusmodi excommunicationis sen- tentia fuerint absoluti, auctoritate nostra dispenses, prout cum deo animarum ipsarum saluti videris expedire injuncto ipsis. quod de jure fuerit injungendum. Et insuper eos, a quibus cen- sum seu denarium receperis supradictum, de hiis que receperis ab eisdem quites plenius et absolvas. Datum Avin. 2. non. sep. anno 4.

65. 4. Sept. 1320.

Kong Christoffer faar Paamindelse om at godtgore Johannitterne alle de Forurettelser, som Erik Menved havde tilfojet dem. og Bisperne i Odense, Lin- koping og Veksio faar Ordre til at anvende Tvang mod Kongen, hvis han skulde viere Paamindelsen overhorig.

Regi Dacie. Quanto maiora etc. (Ny k. Sl. III 812 ff.). Datum Avin. 2. non. sep. anno 4.

In e. m. . . Othoniensi et . . Lincopensi ac Wexionensi epis- copis. Querelam . . magistri et fratrum hospitalis s. Johannis etc. (smstd. s. 816). Datum ut supra.

66. 4. Sept. 1320.

/Erkebiskopperne i Lund og Upsala og Abbeden i Esrom skal paase, at Kong Magnus lader Johannitterne vende tilbage til Norge og erstatter dem hvad hans Morfader, Kong Hakon. havde berovet dem, da han jog dem ud af Landet.

. . Lundensi et . . Upsalensi archiepiscopis ac . . abbati de Esrom Roskildensis diocesis. Querelam etc. (Dipl. Norv. VI 107 f.). Datum Avin. 2. non. sep. anno 4.

67. 5- Sept. 1320.

Bernard skal efterse Treaarsannaternes Indsamleres Regnskaber; han skal tage imod det Indsamlede og besorge indsamlet det, der endnu staar tilbage.

Magistro Bernardo de Montevalrano. Dudum volentes nostris et ecclesie Romane necessitatibus providere fructus, redditus et proventus primi anni beneiiciorum ecclesiasticorum, dignitatum,

JOHANNES XXII. 29

personatuum et officiorum, que tunc in regno Dacie vacabant et que usque ad tres annos vacare contingeret, etiam si apud sedem apostolicam vacarent, certis beneficiis expressim exceptis sicut in diversis partibus aliis orbis pro eiusdem ecclesie necessitatibus et in suorum agendorum subsidium convertendos duximus depu- tandis certis ad hoc collectoribus in dicto regno Dacie constitu- tis. Nos igitur intendentes, ut de huiusmodi fructibus in eodem regno collectis nobis plena ratio et computus sine diminutione reddatur, discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quate- nus libros et scripturas collectionis fructuum, reddituum et pro- ventuum eorundem tibi faciens integraliter assignari ab eisdem collectoribus vel subcollectoribus deputatis ab eis et quolibet eorundem de eo, quod eisdem singulis tribus annis de quolibet beneficio perceperunt, nominibus beneficiorum ipsorum expressis, exactum computum et integram exigas rationem faciens tibi dic- tos fructus, redditus et proventus seu pecuniam redactam ex eis sine diminutione persolvi et nichilominus fructus illorum beneficiorum, qui pro dictis tribus annis exacti non sunt, nec non et residua eorum, que restant forsitan colligenda, per te vel per alium seu alios petere, exigere et recipere cum integritate procures eosdem collectores et subcollectores ad solvendum et tradendum tibi fructus, redditus et proventus ac residua supra- dicta necnon et contradictores, si qui fuerint, vel rebelles per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo in- vocato ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii secularis. Non ob- stantibus, quod dictum triennium est elapsum, aut si eis vel eorum aliquibus aut quibusvis aliis communiter vel divisim a sede apostolica sit indultum, quod interdici, suspendi vel excommuni- cari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi men- tionem. Volumus autem, quod collectores et subcollectores pre- dictos de hiis, que ratione fructuum, reddituum et proventuum predictorum receperis ab eisdem, quites plenius et absolvas. Da- tum Avin. non. sep. anno 5.

68. ii. Sept. 1320.

Af den i Vienne udskrevne Seksaarstiende er der kun indsamlet tbr to Aar; Bernard skal nu lade indsamle Tienden for de tire sidste Aar og det, der endnu ikke er indkommet fra de to forste Aar.

Eidem [magistro Bernardo]. Licet dudum Glemens papa V predecessor noster decimam omnium fructuum, reddituum et pro-

30 JOHANNES XXII.

ventuum omnium ecclesiasticorum in concilio Viennensi eodem approbante concilio per sex annos in terre sancte subsidium et alias contra infideles et inimicos catholice fidei convertendam in regno Dacie sicut in diversis aliis orbis regnis et partibus duxe- rit imponendam certis ad hoc collectoribus in eodem regno Da- cie deputatis, tamen collectores ipsi in eiusdem collectione de- cime in prefato regno Dacie tepidos se reddentes multipliciter et remissos illam per quattuor annos in eisdem sex annis in eodem regno colligere in ipsius terre sancte dispendium neglexerunt. Nos igitur in hac parte ipsius terre sancte volentes indempnita- tibus providere discretioni tue per apostolica scripta committi- mus et mandamus, quatenus prefatam decimam pro eisdem quat- tuor annis in prefato regno Dacie necnon et residua ipsius de- cime per duos annos ex dictis sex annis collecte, si qua restant forsitan colligenda, per te vel collectores predictos aut subcollec- tores, quos tu cum eis ad hoc duxeris deputandos, juxta formam litterarum apostolicarum super hoc dictis collectoribus directarum, quas in suo volumus robore permanere, petere, exigere ac reci- pere, super quo nec non et aliis omnibus in litteris eisdem con- tentis plenam tibi concedimus tenore presentium potestatem, cum integritate procures. Datum Avin. 3 id. sep. anno 5.

69. 27. Sept. 1320.

Bernard skal indsamle Peterspengene fra de danske Prselater, som i flere Aar har undladt at indbetale dem, og afkraeve dem Regnskab.

Eidem [magistro Bernardo]. Gum, sicut auditui nostri apo- stolatus innotuit, quidam ecclesiarum prelati per regnum Dacie constituti annuum censum, qui denarius b. Petri vocatur, nobis et ecclesie Romane debitum in regno predicto nostro et eiusdem ecclesie nomine pluribus annis preteritis collegisse ac recepisse noscantur nec illum camere nostre et apostolice sedis curaverint assignare neque de illo debitam reddere rationem, nos de fideli- tate tua plenam in domino fiduciam obtinentes tibi, quem ad dicti regni partes pro certis eiusdem ecclesie negotiis destinamus, pe- tendi, exigendi et recipiendi per te vel per alium seu alios cen- sum seu denarium supradictum et de illo computum et rationem a dictis prelatis pro eo tempore, quo receperunt eundem, et qui- busvis aliis, [qui] censum sive denarium predictum collegissent seu etiam recepissent vel ad quorum manus alias quomodolibet per- venisset, ipsosque ad reddendum computum et rationem huius- modi et assignandum et tradendum tibi prefatum denarium seu

JOHANNES XXII. 31

censum nomine nostro et ecclesie supradicte per censuram ec- clesiasticam appellatione postposita compellendi plenam tibi con- cedimus tenore presentium potestatem. Non obstante si eis vel eorum etc. Volumus autem, quod eos, a quibus censum seu de- narium receperis supradictum, de eo, quod receperis ab eisdem, quites plenius et absolvas. Datum Avin. 5. kal. oct. anno 5.

70. 28. Sept. 1320.

Tyge Hemmingsen faar et Kanonikat i Bremen.

Thuconi Hemingi canonico Bremensi. Merita tua etc. cano nicatum ecclesie Bremensis tibi conferimus non obstante quod in Lundensi et Arusiensi ecclesiis canonicatus et prebendas nosce- ris obtinere. Datum Avin. 4. kal. oct. anno 5.

In e. m. Egidio electo Cremonensi et . . maiori ac . . de Strand ecclesie Slesvicensis prepositis eeclesiarum. Daturn ut supra.

71. 28. Sept. 1320.

Barquard Barcardi faar et Kanonikat i Aarhus.

Barquardo Barcardi canonico Arusiensi. Mentis tue probita- tis etc. canonicatum ecclesie Arusiensis tibi conferimus. Datum Avin. 4. kal. oct. anno 5.

In e. m. Egidio electo Gremonensi et . . archidiacono ac . . cantori ecclesie Arusiensis.

72. 28. Sept. 1320.

Jakob Esbernsen, der er Kannik i Lund og Sogneprsest i Herrestad, faar Dekanatet i Lund, som Guido har maattet opgive, fordi han ikke kan forene det med Sognekaldet i Slagelse.

Jacobo Esberni decano ecclesie Lundensis. Tue meritis pro- bitatis etc. Cum itaque decanatus, quem quondam Guido ulti- mus decanus ecclesie Lundensis in eadem ecclesia obtinebat quemque contra tenorem nostre constitutionis edite super plurali- tate dignitatum, personatuum et aliorum beneficiorum ecclesia- sticorum, que absque dispensatione legitima obtineri non pote- rant, ab hiis, qui ea etiam alias ex dispensatione apostolica ob- tinebant, in certis casibus dimittendorum, cum parrochiali ecclesia iu Slaglosia olim detinuit, vacavisse noscatur, nos decanatum predictum tibi conferimus. Non obstante quod in predicta ec- clesia canonicatum et prebendam et parrochialem ecclesiam in Herwestancha Lundensis diocesis nosceris obtinere. Volumus au-

32 JOHANNES XXII.

tem, quod postquam dicti decanatus fueris pacificam possessionem adeptus, predictam parrochialem ecclesiam, quam extunc vacare decernimus, omnino dimittere tenearis. Datum Avin. 4 kal. oct. anno 5.

In e. m. Egidio electo Cremonensi et . . abbati monasterii. Omnium Sanctorum Lundensis ac . . priori monasterii Dalbien- sis per priorem soliti gubernari Lundensis diocesis. Datum ut supra.

73» 25. Okt. 1320.

Fornyelse af Clemens V.s Bulle til de danske Bisper om den i Vienne ud- skrevne Seksaarstiende.

Universis presentes litteras inspecturis. Tenorem quarundem litterarum in regestro Clementis pape V predecessoris nostri re- pertum, ut de ipsis plena notitia habeatur, de verbo ad verbum presentibus inseri fecimus, qui talis est: Clemens episcopus ser- vus servorum dei . . archiepiscopo Lundensi ac universis et sin- gulis episcopis exemptis et non exemptis per Lundensem provin- ciam constitutis. Redemptor noster etc. (Benediktinerudgaven af Regestum Clementis pape V [Rom 1888] anno octavo 412 tf. og 420). Datum Avin. 8. kal. nov. anno 5.

74. 25. Okt 1320.

Fornyelse af Clemens V.s Bulle til de danske Kapitler og Klostre om Seks- aarstienden.

Universis presentes litteras inspecturis. Tenorem quarundem litterarum in regestro Clementis pape V predecessoris nostri re- pertum, ut de ipsis plena notitia habeatur, de verbo ad verbum presentibus inseri fecimus, qui talis est: Clemens etc. universis abbatibus, prioribus, decanis, archidiaconis, etc. per Lundensem civitatem et diocesim ac provinciam prioribus seu preceptoribus et magistris ac personis aliis et locis hospitalis s. Johannis Jero- solimitani et aliorum militantium ordinum dumtaxat exceptis constitutis. Redemptor noster etc. (Regestum Clementis pape V anno octavo 416 og 420). Datum Avin. 8. kal. nov. anno 5.

75. 13- Nov. 1320 yErkebiskop Esger faar Lov til at optage et nyt Laan paa oOO Gylden.

. . archiepiscopo Lundensi. Dudum in nostra proposuisti pre- sentia constitutus, quod cum tam pro tuis quam ecclesie tue Lundensis negotiis apud sedem apostolicam expediendis utiliter

JOHANNES XXII. 33

oporteret te subire necessario magna onera expensarum, nobis supplicasti, ut usque ad summam 1000 flor. auri contrahendi mutuum sub certis modis et formis, sine quibus creditores te putas invenire non posse, licentiam largiri dignaremur. Nos igi- tur tuis supplicationibus inclinati tibi contrahendi huiusmodi mutuum usque ad dictam summam 1000 flor. auri per nostras sub certa forma litteras concessimus facultatem, licet in eisdem litteris plenius continetur, quod quidem mutuum usque ad ean- dem summam 1000 flor. auri juxta tenorem litterarum ipsarum postmodum contraxisti. Cum itaque apud dictam sedem tu pro expeditione negotiorum huiusmodi adeo longam moram traxisse noscaris, quod deficere cogeris in expensis sicque tam propter hoc quam etiam pro necessariis expensis, quas pro te ac magi- stro Bernardo de Montevalrano capellano nostro archidiacono Sicalonie in ecclesia Bituricensi dicte sedis nuntio ad partes regni Dacie, ad quas ipsum pro certis arduis eiusdem ecclesie tue negotiis destinamus, specialiter accedendo facere te oportet, ad huc necessario subire habeas magna, ad que spoliatus omni- bus eiusdem ecclesie tue bonis sufficere non potes, onera expen- sarum, iterato nobis supplicasti, ut aliud contrahendi mutuum propter hoc usque ad summam 500 flor. auri sub modis et formis infrascriptis, sine quibus creditores te invenire non posse credis, tibi licentiam largiremur. Nos itaque tuis supplicationibus inclinati contrahendi mutuum propter hoc usque ad predictam summam 500 flor. auri tuo et ecclesie predicte nomine ac te ipsum et successores tuos ac ipsam ecclesiam et tua et eorundem successorum et ecclesie mobilia et immobilia bona presentia et futura usque ad huiusmodi summam propterea creditoribus obli- gandi, usuris omnino cessantibus et renuntiandis constitutionibus tam Bonifacii pape VIII predecessoris nostri, qua cavetur, ne quis extra suam civitatem et diocesim, et alia, ne reus alterius diocesis ultra unam dietam a finibus eiusdem diocesis [ad] judicium evo- cetur nec procedatur in aliquo contra eum, quam de duabus die- tis in concilio generali et quibuslibet aliis a predecessoribus no- stris super hoc editis ac beneficio restitutionis in integrum et omnibus litteris et indulgentiis apostolicis impetratis et etiam impetrandis et omni juris canonici et civilis auxilio et conven- tione judicum et locorum, si eorundem creditorum nomine super hiis contingeret apostolicas litteras impetrari, necnon et omnibus aliis exceptionibus, per quas contra creditores eosdem tu dictique tui successores possetis imposterum vos tueri, plenam auctoritate

Acta pontificum Danica I. 3

34 JOHANNES XXII.

presentium concedimus facultatem. Volumus autem (etc. som i Ny k. Sl. III, Brev af 21. Marts 1320 indtil) impugnandis. Vo- lumus autem, ut super hiis sic attente provideas, quod predicta ecclesia et eius bona pretextu nostre concessionis huiusmodi pro solutione dicte quantitatis, si eam pro quantitate ipsa te obligare contigerit, ultra annum nullatenus remaneant obligata. Datum Avin. id. nov. anno 5.

76. 13. Nov. 1320.

Pas og Anbefalingsskrivelse for Bernard de Montevalrano.

Universis patriarchis, archiepiscopis et episcopis ac electis, abbatibus etc, ad quos littere presentes pervenerint. Cum nos magistrum Bernardum de Montevalrano archidiaconum Sicalonie in ecclesia Bituricensi capellanum nostrum apostolice sedis nun- tium exhibitorem presentium ad regnum Dacie pro certis nego- tiis destinemus, universitatem vestram rogamus et hortamur at- tentius, quatenus prefatum nuntium, cum per terras et loca ve- stra transitum fecerit, cum familiaribus, comariis et aliis rebus suis sine cuiusvis exactione pedagii et impedimento quolibet abire et transire libere permittatis ei de securo conductu in eundo, morando et redeundo pro nostra et apostolice sedis reverentia liberaliter providendo, ita quod ipse, cum ad nos redierit, de vo- bis referre valeat, que sint grata, nosque sinceritatem vestram proinde commendare possimus. Datum Avin. id. nov. anno 5.

77. 13. Nov. 1320.

Anbefalingsskrivelse for Bernard de Montevalrano til Praesteskabet i Dan- mark.

Universis patriarchis, archiepiscopis etc. et aliis universis et singulis personis ecclesiasticis, secularibus et regularibus, exemp- tis et non exemptis per regnum Dacie constitutis. Cum nos ma- gistrum Bernardum de Montevalrano [etc. som ovenfor indtil] hortamur attentius et per apostolica vobis scripta mandamus, quatenus prefatum nuntium, cum per terras vestras transire contigerit, pro nostra et apostolica sedis reventia benigne tractare et ei de securo conductu in eundo, morando et redeundo, si a vobis illum duxerit postulandum, liberaliter providere curetis, ita quod ipse, cum ad nos redierit, de vobis grata referre valeat, nosque sinceritatem vestram merito commendare possimus. Da- tum Avin. id. nov. anno 5.

JOHANNES XXII. 35

78. 13. Nov. 1320.

Bernard skal nndersoge, hvordan det forholder sig med Peterspengene, som i mange Aar ikke er bleven indbetalt fra Danmark.

Magistro Bernardo de Montevalrano. Cum nonnulli ecclesi- arum prelati de regno Dacie annuum censum, qui denarius b. Petri vocatur, in dicto regno nobis et ecclesie Romane debitum a pluribus jam transactis annis eollegisse noscantur illumque sibi retinentes nostre et eiusdem ecclesie camere non curaverint as- signare nec de ipso debitam reddere rationem, nos camere pre- dicte volentes in hac parte imdempnitatibus precavere discretioni tue per apostolica scripta committimus et mandamus, quatenus libros et scripturas collectionis et exactionis huiusmodi census tibi faciens assignari et inquisito etiam si tibi videbitur per te vel per alium seu alios summarie de plano sine strepitu et figura judicii, per quot annos singuli dictorum prelatorum censum hu- iusmodi collegerunt et ad quam summam census ipse videlicet per quemlibet ipsorum collectus singulis annis ascendit, diligen- tius veritate ab eis omnibus et singulis de predicto censu exac- tum computum et integram rationem exigas et recipias per te ipsum eos ad reddendum computum et rationem huiusmodi et assignandum ac tradendum tibi nomine nostre et eiusdem ec- clesie omnem pecuniam pro dicto censu receptam et collectam per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compellendo, invocato ad hoc si opus fuerit auxilio brachii secularis. Non ob- stante etc. Volumus autem, quod eos, a quibus censum receperis supradictum, de eo, quod ab eis recipere te continget, quites ple- nius et absolvas. Datum Avin. id. nov. anno 5.

70. 21. Nov. 1320.

iErkebiskop Esger faar Terminen for Tilbagebetalingen af det af ham op- tagne Laan paa 1000 Gylden udsat et Aar fra Dato at regne.

. . archiepiscopo Lundensi. Exhibita nobis tua petitio con- tinebat, quod dudum per te nobis exposito, quod tam pro tuis necessariis quam ecclesie tue Lundensis negotiis apud sedem apostolicam expediendis utiliter te subire oporteret magna onera expensarum, nos tuis supplicationibus inclinati tibi contrahendi mutuum usque ad summam 1000 flor. auri tuo et ipsius ecclesie nomine teque et successores tuos et eandem ecclesiam ac tua et eorundem successorum et ecclesie bona mobilia et immobilia usque ad dictam summam propterea creditoribus obligandi usu- ris omnino cessantibus per nostras sub certa forma litteras con-

3*

36 JOHANNES XXII.

cessimus facultatem volentes, quod ecclesia predicta eiusque bona pretextu nostre concessionis huiusmodi ultra unum annum a die concessionis eiusdem non remaneret aliquatenus obligata, prout in eisdem litteris plenius continetur. Verum quia tu pro dicto- rum negotiorum expeditione, que usque nunc ex certis causis extitit retardata, apud dictam sedem necessario moram trahens circa liberationem predictorum ecclesie ac bonorum ab huius- modi mutuo, quod pro ipsa litterarum predictarum auctoritate juxta tenorem ipsarum obligasse dinosceris, intendere nequivisti, nobis supplicasti, ut cum infra residuum dicti anni, cuius medi- etas jam effluxit, ecclesiam et bona predicta posse liberare ab huiusmodi mutuo non confidas, predictum terminum prorogare de benignitate solita dignaremur. Tuis igitur supplicationibus in- clinati terminum ipsum usque ad unum annum computandum a dato presentium de speciali gratia prorogamus. Datum Avin. 11. kal. dec. anno 5.

8o. 27. Nov. 1320.

Bernard skal kraeve og modtage de Penge og det Gods, som er testamen- teret Romerkirken eller som er deponeret for den i Danmark, og desuden hvad der maatte blive testamenteret og deponeret i den Tid, hans Nuntiatur varer.

Magistro Bernardo de Montevalrano. Cum nos de tue cir- cumspectionis industria fiduciam obtinentes in domino specialem te ad regnum Dacie pro certis ecclesie Romane negotiis duxeri- mus destinandum, discretioni tue per apostolica scripta manda- mus, quatenus per te vel per alium seu alios omnes pecuniarum summas et quecunque alia bona, in quibuscunque consistant, ecclesie Romane legata seu deposita pro eadem, que per quasvis personas ecclesiasticas vel seculares predicti regni exemptas et non exemptas quomodolibet detinentur et que legari et deponi contigerit tua dictorum negotiorum prosecutione durante a de- tentoribus eorundem et eorum singulis nostro et eiusdem ecclesie nomine petere, exigere et recipere cum integritate procures. Nos enim petendi, exigendi et recipiendi legata et deposita supradicta illaque faciendi tibi integraliter assignari contradictores insuper et rebelles, etiam si pontihcali premineant dignitate, non ob- stante etc. Volumus autem, quod de singulis huiusmodi legatis et depositis, que recipere te continget, confici facias duo publica consimilia instrumenta, quorum altero penes te retento reliquum penes eos, a quibus receperis illa, dimittas et nichilominus eos

JOHANNES XXII. 37

de hiis, que ab eis recipere te continget, quites plenius et absol- vas. Datum Avin. 5. kal. dec. anno 5.

81. 18. Dec. 1320.

Meddelelse om, hvilke Breve den pavelige Nuntius, Bernard de Monteval- rano faar med til Danmark.

Legatio regni Dacie. Die 18. dec. [anno 1320] fuerunt tradite et assignate 16 littere bullate aperte et 2 clause Bernardo de Montevalrano archidiacono Sicalonie in ecclesia Bituricensi apostolice sedis nuntio in regno Dacie deputato, que due clause regi Dacie diriguntur, et juravit secundum formam consvetam. In una littera de patentibus com- mittitur dicto Bernardo, quod inquirat super longitudine et lati- tudine ac valore diocesium Roskildensis et Slesvicensis. Item in alia sibi committitur, quod petat, exigat et recipiat legata in sub- sidium terre sancte in dicto regno Dacie. Item in alia dantur sibi stipendia 3 flor. auri, postquam negotia Lundensis ecclesie per eum fuerunt expedita et negotiis Romane ecclesie ipsum va- care contingat. Item in alia sibi committitur, quod possit exigere et recipere censum seu denarium b. Petri in regno predicto. Item in alia, quod possit recipere decimam quattuor annorum in regno Dacie. Item in alia sibi committitur, quod possit exigere et recipere a prelatis pecuniam collectam de denario b. Petri*). Item in alia committitur sibi, quod possit exigere rationem a collectoribus fructuum beneficiorum vacantium in regno predicto. Item in duabus continentur, qualiter papa Clemens V reservavit sibi decimas sex annorum in dicto regno, que fuerunt extracte de regestro dicti pape Glementis. Item [in] alia committitur sibi, quod possit exigere et recipere legata et deposita ecclesie Romane in dicto regno et quecunque alia bona ipsi ecclesie legata. Item in alia committitur sibi, quod possit exigere libros et scripturas collectorum seu exactorum census seu denarii b. Petri in dicto regno. Item in alia conceditur sibi securus conductus, que diri- gitur ad prelatos et personas ecclesiasticas. Item alia securi conductus et quod ab eo non exigatur pedagium, leuda vel ex- actio alia, que tam prelatis [et] personis ecclesiasticis quam ba- ronibus et personis secularibus dirigitur. Item in alia committi-

*) I Marginen er tilfojet: Item tres de predictis litteris ultras(!) istas fue- runt sibi tradite duplicate.

38 JOHANNES XXII.

tur, quod exigat decimam sexannalem collectam per quattuor annos per certos collectores in dicto regno deputatos et residua dicte decime pro duobus annis sequentibus. Item in alia sibi committitur, quod recipiat omnia legata per quoscunque facta in subsidium terre sancte et que fieri continget prosequtione sibi commissorum negotiorum durante. Item et in alia sibi commit- titur, quod censum, qui denarius b. Petri vocatur, exigat et re- cipiat pro tempore preterito et pro tempore futuro usque ad be- neplacitum sedis apostolice. Item alia littera stipendiorum 4. flor. auri, in quibus archiepiscopus Lundensis diebus singulis, quibus in negotiis ecclesie Lundensis et ipsius arehiepiscopi vacabit, providere tenetur. (Moltesen, De avign. Paver 214 — 216).

82. Datum? 1320.

Kong Christoffer opfordres til at yde sikkert Vaern for nogle pavelige Kol- lektorer, hvis de skulde beslutte at sende det, de har indsamlet i Lybeck, over Danmark til det pavelige Kammer.

Regi Dacie. Cum magistris Ademaro Targa rectori ecclesie de Rupetallata [et] Manfredo de Montiliis et Jacobo de Rota cle- ricis Ruthenensis [et Caturcensis] diocesium apostolice sedis nun- tiis demus per nostras litteras in mandatis, ut pecuniam ad ca- meram nostram spectantem, quam in civitate et diocesi Lubi- censi habere noscuntur, ad regnum tuum, quod eidem civitati et partibus contiguum fore dinoscitur, si eis videbitur, quod ibi possit tutius conservari et deinde ad cameram nostram differri, transferre procurent, magnificentiam regiam paterno rogamus et hortamur afTectu, quatenus prefatos nuntios, si eos ad dictum regnum cum eadem pecunia transire contingat, habens pro no- stra et apostolice sedis reverentia benivole commendatos eis de securo conductu tam per mare quam per terram usque ad tu- tum locum, de quo eisdem [expediens] videbitur, facias liberaliter provideri*).

*) Dette og folgende Brev er fra en Formelbog (Epistolarium Henrici de Arena canonici Cameracensis ac domini nostri pape Clementis septimi secre- tarii — Emptum a magistro Petro de Connoya litterarum apostolicarum scrip- tore pro wztw it>2.oori%t); anno MCCCLXXIX die ultima mensis octobris), som findes i Bibliotheque nationale i Paris (Nouvelle acquisition lat. 2207 fol. 542). Haandskriftet i Paris er en Afskrift efter Manuskriptet Nr. 496 i Biblioteket i Cambrai. Brevene er fra Johannes XXIIs Tid. Da de kun skal tjene som Form- ler, er de udaterede. Naervaerende to Breve maa saettes til 1320 i Henhold til Kirsch, Die papstlichen Kollektorien in Deutschland wahrend des 14. Jahrh. S. 85 — 105 (Quellen und Forschungen herausgeg. von der Gorres-Gesellschaft 1894).

JOHANNES XXII. 39

83. Datum? 1320.

De pavelige Kollektorer i Nordtyskland skal af Sikkerheds Hensyn sende de af dem i Lybeck indsamlede Penge over Danmark til Flandern eller til et andet sikkert Sted.

Magistris Ademaro Targa rectori ecclesie de Rupetallata et Manfredo de Montiliis ac Jacobo de Rota Ruthenensis et Catur- censis diocesium apostolice sedis nuntiis. Referunt quidam, qui civitatis et partium Lubicensium notitiam asserunt se habere, quod pecunia, quam habetis ibidem, in regno Dacie, quod eisdem ci- vitati et partibus contiguum fore dinoscitur, posset tutius conser- vari, et deinde cum conductu regis Dacie usque ad locum tutum, de quo vobis expediens videretur, ad cameram nostram deduci; nos vero, quia conditionem earundem civitatis et partium igno- ramus, volumus, quod super hoc cum cautela qua expedit pro- videntes dictam pecuniam per tutiorem viam ad nostram came- ram deferatis vel in eodem regno Dacie, si utilius vobis videbi- tur, aliquibus fidelibus mercatoribus assignetis, qui vobis vel ali- quibus seu alicui vestrum illam in Flandria vel in aliquo alio tuto loco ipsius camere nomine restituant et assignent, aut per vos ipsos cum conductu dicti regis si vobis videbitur deportetis. Nos enim prefato regi scribimus per litteras nostras, ut vobis per dictum regnum suum tam per terram quam per mare de securo conductu usque ad tutum locum faciat provideri.

84. 23. Marts 1321.

Udvalgt Biskop Otto af Reval betaler Kammeret en Sum Penge for en af den danske Konges Maend.

[Anno 1321] die 23. mart. Oto electus Revaliensis camere ex secreta camere restitutione nomine Sculibi(!) familiaris regni(!) Dacie 15. flor. auri. (Intr. et Exit. 41 fol. 112 b).

85. 31. Jan. 1322.

Bernard skal paa Pavens Vegne hseve Indtaegterne af Roskilde Bispestol, saa lsenge den staar ledig.

Rernardo de Montevalrano. Cum ecclesia Roskildensis pasto- ris regimine carere noscatur ad presens, nosque fructus, redditus et proventus ad mensam episcopalem ejusdem ecclesie pertinen- tes dispositioni nostre et apostolice sedis, ejusdem ecclesie vaca- tione durante, duxerimus reservandos, discretioni tue, de qua fiduciam obtinemus in domino specialem, per apostolica scripta

40 JOHANNES XXII.

committimus et mandamus, quatenus per te vel per alium seu alios predictos fructus etc. nomine nostro et Romane ecclesie pe- tere, exigere et recipere cum integritate procures. Nos enim pe- tendi, exigendi et recipiendi dictos fructus etc. nec non contra- dictores et rebelles et impedientes quoslibet per censuram eccle- siasticam appellatione postposita compescendi, non obstantibus si eis vel eorum aliquibus communiter vel divisim a sede apo- stolica sit indultum etc, et quibusvis privilegiis, indulgentiis et litteris apostolicis generalibus vel specialibus quibuscunque con- cessis, per que commisse tibi potestatis executio impediri posset quomodolibet vel differri, plenam tibi concedimus tenore presen- tium potestatem. Datum Avin. 2. kal. feb. anno 6. (G. F. Allens haandskrevne Samlinger Nr. I paa det kgl. Bibliotek).

86. 19. Marts 1322.

Paven stadfaester Kapitlets Valg af Jens Hind til Biskop i Roskilde. ^Erke- biskop Esger kunde ikke gere det, da han var bortrejst.

Johanni electo Roskildensi. Pastoralis officii nobis etc. (Ny k. Sl. III 816 f.). Datum Avin. 14. kal. apr. anno 6.

In e. m. Preposito et capitulo ecclesie Roskildensis. In e. m. Clero civitatis et diocesis Roskildensis. In e. m. Populo civitatis et diocesis Roskildensis. In e. m. Universis vasallis ecclesie Ros- kildensis. In e. m. Archiepiscopo Lundensi. In e. m. Christoforo regi Dacie.

87. 23. Marts 1322.

Udvalgt Biskop Otto af Reval betaler Kammeret en Sum Penge for en af den danske Konges Maend.

[Anno 1322) die 23. mart. Otho electus Revaliensis assigna- vit camere ex secreta camere restitutione nomine Sculibi famuli regni(!) Dacie 16. flor. auri*). (Reg. Avin. 46 fol. 510 b. Intr. et Exit. 47 fol. 29 b).

88. 18. Apr. 1322.

Biskop Jens Hind af Roskilde skal modtage Ordinationen af Biskop Ray- naldus af Ostia.

Episcopo Roskildensi. Nuper Roskildensi ecclesia pastoris solatio destituta etc. (Ny k. Sl. III 818 f.). Datum Avin. 14. kal. maii anno 6.

*) Maaske er denne Meddelelse den samme som Meddelelsen af 23. Marts 1321.

JOHANNES XXII. 41

89. 14. Maj 1322.

Biskop Jens Hind af Roskilde lover at betale Servispenge til Allehelgens- dag og til den naestfelgende Kristi Himmelfartsdag.

Anno 1322 in Avinione in domo domini Portuensis die 14. maii Johannes episcopus Roskildensis in Dacia promisit pro suo communi servitio 1000 flor. auri et 5 servitia familiarium persol- vere, medietatem videlicet in festo omnium sanctorum proxime venturo et aliam medietatem in festo ascensionis domini proxime secuturo, alioquin infra quattuor menses etc. et juravit ut in forma, presentibus magistris Oddone de Sermineto, Johanne de Lescapon clericis camere et Vincentio. (Oblig. 5 fol. 43 b. og 6 fol. 30).

90. 18. Maj 1322.

Meddelelse om to Breve, som er sendt Bernard de Montevalrano med hans famulus Guirandus.

Legatio regni Dacie. Item fuerunt eidem Bernardo [de Montevalrano] misse iittere infrascripte per Guirandum famulum suum die 18. maii anno 6. Una videlicet, per quam committitur ei collectio fructuum mense episcopalis Roskildensis ecclesie vacantis camere domini nostri pape reservatorum. Item alia, per quam committitur ei collectio denarii b. Petri in regno Svecie Romane ecclesie debiti. (Molte- sen, De avign. Paver 216).

91. 1. Okt. 1322.

Efter at Jens Grand var fratraadt iErkestolen i Lund og inden han endnu havde tiltraadt den i Bremen, havde han laant Klostret St. Denis en Sum rede Penge, mod at Klostret aarlig, saa laenge han levede, betalte ham 40 Pund, for hvilken Sum Klostret havde stillet sin Ejendom de Trapis i Kaution. Klostret naegtede imidlertid at betale Summen og kom med tomme Udflugter. Paven giver da Johannes de Constancia, Jakob Lurthorp fra Slesvig og Officialen i Paris det Hverv, uden at tage Hensyn til de intetsigende Undskyldninger, at tvinge Klostret til at betale Jens Grand Pengesummen.

Magistro Johanni dicto de Constancia capellano nostro Con- stanciensis et Jacobo de Lurthorp Slesvicensis canonicis ecclesia- rum ac . . officiali Parisiensi. Querelam Johannis archiepiscopi Bremensis recepimus continentem, quod licet . . abbas et con- ventus monasterii s. Dyonisii in Francia ordinis s. Benedicti Pa- risiensis diocesis evidenti utilitate dicti monasterii tunc gravium debitorum oneribus pregravati diligenter attenta habitoque super hoc diligenti unanimi et concordi tractatu eidem Johanni tunc

42 JOHANNES XXII.

a regimine Lundensis ecclesie, cui prefuerat, auctoritate aposto- lica absoluto necdum promoto ad regimen Bremensis ecclesie memorate vendiderint et concesserint pensionem annuam 40 li- brarum Parisiensium bone monete percipiendam, levandam et ha- bendam in dicto monasterio ab eodem Johanne archiepiscopo singulis annis, quamdiu vitam duceret in humanis, certis ad hoc terminis constitutis pro certa pecunie quantitate, quam ab eodem archiepiscopo receperunt et habuerunt in pecunia numerata et eandem totaliter converterunt necessitate dictorum debitorum ur- gente in evidentem utilitatem monasterii memorati promittendo bona fide sub certa pena dictam pensionem annuatim prefato archiepiscopo usque ad ipsius vite exitum absque difficultate solvere annis et terminis supradictis ac se et successores eorum et bona mobilia et immobilia dicti monasterii presentia et futura et specialiter domum eorum de Trapis cum ipsius redditibus, juribus et pertinentiis universis eidem archiepiscopo super hoc specialiter obligando prout in patentibus litteris inde confectis eorum sigillo munitis plenius et seriosius continetur, tamen dicti abbas et conventus contra venditionem, concessionem, promissi- onem et obligationem huiusmodi venire temere presumentes eidem Johanni archiepiscopo de pensione predicta satisfacere indebite contradicunt, et quamvis nos tam necessitatibus eiusdem Johan- nis archiepiscopi pio compatientes affectu quam fame et honori dictorum abbatis et conventus in hac parte providere et consu- lere cupientes eosdem abbatem et conventum per nostras litteras rogandos attente duxerimus et hortandos, ut provide attendentes, quod mens eorum et quorumlibet aliorum religioni vacantium debet esse sollicita, ut quidquid consulta ratione promittitur ad effectum debitum laudabiliter deducatur, venditionem, concessio- nem, conventionem et alia premissa juxta dictarum suarum litte- rarum formam prout justum esset et svaderet equitas, observa- rent, ipsi tamen in eorum litteris, quas super hiis nobis specia- liter direxerunt, nonnullas excusationes frivolas allegantes nostris in premissis acquiescere precibus non curarunt in ipsius archi- episcopi non modicum prejudicium et gravamen, propter quod idem archiepiscopus ad nos super hoc duxerit recurrendum. Cum autem non deceat abbatem et conventum predictos divinis ob- sequiis militantes tali pretextu contra promissionem eorum venire dictumque contractum bona fide inter eos et prefatum archiepi- scopum celebratum non absque reprehensionis et malicie nota in magnum eiusdem archiepiscopi dampnum et prejudicium im-

JOHANNES XXII. 43

pugnare, discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, qua- tenus vos vel duo aut unus vestrum per vos vel alium seu alios excusationibus et allegationibus predictis, que sunt frivole repu- tande, nequaquam obstantibus eosdem abbatem et conventum ex parte nostra moneatis attentius et etiam inducatis, ut de pensione predicta pro preterito tempore, quo in solutione ipsius defecerunt, infra triginta dierum spatium post monitionem nostram huius- modi, quos eis pro peremptorio termino assignetis, necnon pro presenti et futuro tempore juxta dictarum litterarum super con- tractu huiusmodi confectarum tenorem eidem archiepiscopo sa- tisfaciant, ut tenentur, alioquin eos ad id per censuram ecclesi- asticam appellatione postposita compellatis, non obstante si eis- dem abbati et conventui a predicta sit sede indultum, quod in- terdici, suspendi vel excommunicari non possint per litteras apo- stolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad ver- bum de indulto huiusmodi mentionem. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

92. 1. Okt. 1322.

Kong Christoffer og hans Hustru faar Lov til at lade holde Messe for

Daggry.

x x

Christophoro Danorum Sclavorumque regi et regine eius con- sorti. Sincere devotionis etc. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

93. 1. Okt. 1322.

Kong Christoffer og hans Hustru faar Lov til at lade udfore gudstjenstlige

Handlinger paa Steder, der er under Interdikt.

x x

Christophoro Danorum Sclavorumque regi et regine eius con- sorti. Ut regalis excellentie magnitudo etc. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

94. 1. Okt. 1322.

Kong Christoffers Skriftefader faar Lov til at dispensere enhver Munk i Kongens Folge fra Regelens Forbud mod at spise Kad.

x

X

Confessori Christophori Danorum Sclavorumque regis. Pre- clara devotionis studia et fidei sinceritatis, quibus Christophorus Danorum Sclavorumque rex erga deum et Romanam ecclesiam

44 JOHANNES XXII.

matrem suam spelendere (!) dinoscitur, promeretur, ut petitioni- bus suis, quantum cum deo possumus, annuamus ; ipsius itaque supplicationibus inclinati, ut quibuscunque religiosis quorum- cunque ordinum, quos idem rex suo consortio duxerit aggregan- dos, etiam si religiosis eisdem esum carnium suorum ordinum regulares observationes interdicant, quod in ipsius regis mensa carnibus et aliis cibariis eis prohibitis licite possint [vesci, aucto- ritate nostra concedas, indulgemus]. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

95. 1. Okt. 1322.

Erik, Kong Christoffers Son, faar Lov til at lade udfore gudstjenstlige

Handlinger paa Steder, der er under Interdikt.

x x x

Erico Christophori Danorum Sclavorumque regis primogenito. Habet in nobis tua sincera devotio, ut in hiis tibi favorabiliter annuamus, que tue saluti commoda contingere dinoscuntur. Tuis itaque supplicationibus inclinati etc. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

96. 1. Okt. 1322.

Erik Christoffersens Skriftefader faar Lov til at dispensere enhver Munk

i Prinsens Folge fra Regelens Forbud mod at spise Kod.

x x

Confessori Erici Christophori Danorum Sclavorumque regis primogeniti. Preclara devotionis studia etc. Datum Avin. kal. oct. anno 7.

97. 1. Nov. 1322.

^Erkebispen af Bremen, Jens Grand, maa dispensere Klerken Johannes Felicis, der er Praesteson, for uaegte Fodsel.

. . archiepiscopo Bremensi. Accedens ad presentiam nostram Johannes Felicis clericus in minoribus ordinibus constitutus Ros- kildensis diocesis nobis supplicavit, ut cum eo, qui ad omnes ordines minores legitime est promotus, super defectu natalium, quem patitur de presbitero genitus et soluta, quod huiusmodi non obstante defectu possit in susceptis ordinibus ministrare et ad superiores ordines promoveri et ecclesiasticum beneficium obti- nere, etiam si curam habeat animarum, si ei canonice confera- tur, dispensare curaremus. De tua igitur circumspectione plenam in domino fiduciam obtinentes fraternitati tue per apostolica scripta mandamus, quatenus consideratis attentius circumstantiis universis, que circa ydoneitatem persone fuerint attendende, si

JOHANNES XXII. 45

dictus clericus paterne non est incontinentie imitator sed bone conversationis et vite, super quibus tuam intendimus conscien- tiam onerare, atque sibi merita suffragantur ad dispensationis gratiam obtinendam, secum super premissis auctoritate nostra dispenses, prout secundum deum anime sue saluti videris expe- dire, ita tamen quod idem clericus prout requiret omne benefi- cium, quod eum post dispensationem huiusmodi obtinere continge- rit, ad superiores ordines se faciat statutis a jure temporibus promovere et personaliter resideat in eodem, alioquin huiusmodi gratia quoad beneficium ipsum nullius penitus sit momenti. Da- tum Avin. kal. nov. anno 7.

98. 1322 el. 1323.

Otto Fogats Enke, Valborg, havde efter sin S011 Johannes'es Dod givet hele sin Formue bort til Oprettelsen^af et Kloster for Cisterciensernonner i Odense Stift og havde selv givet sig ind deri. Klostret var bleven fortraediget af nogle af hendes Sons formentlige Kreditorer, og da Erik Menved, som havde stad- fastet hendes Gave, var dod, satte de sig i Besiddelse af Klostrets Gods. Den verdslige Domstol havde givet dem Medhold, skont Valborg havde appelleret Sagen til Paven. Nu havde hun imidlertid selv personlig og paa sit eget Moders- maal fremstillet Sagen ved Kurien, hvorefter Bispen i Viborg, Bernard de Monte- valrano og Niels Sigfastsson beskikkes til at tage sig af hendes Sag.

. . episcopo Viborgensi . . archidiacono Sicalonie in ecclesia Bituricensi et magistro Nicolao Sigwasti canonico Upsalensi. Acce- dens ad presentiam nostram etc. (Ny k. Sl. III 820 f.). Datumf ]*).

99- «322 el. 1323.

Kong Christoffer opfordres til at tage sig af det af Valborg oprettede Kloster, ligesom hans Broder, Erik Menved, havde gjort.

Christophoro Danorum Sclavorumque regi. Quanto devotius etc. (Ny k. Sl. III 821 f.). Datum [ ]**).

100. 30. Jan, 1323.

Biskop Jens Hind af Roskilde faar j Kvittering for at have betalt ferste Halvdel af sine Servispenge til det pavelige Kammer.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus episcopus Massiliensis domini pape camerarius. Universitati vestre tenore presentium innotescat, quod Johannes episcopus Roskildensis

*) Datum mangler, men det naestforegaaende Brev i Regesta Vaticana (se- creta) 111, Pag. 257, er dateret Avin. 3. non. oct. anno 7.

**) Ogsaa her mangler Dateringen; det naestfolgende Brev i Regesta Vati- cana er dateret Avin. 15. kal. oct. anno 7.

46 JOHANNES XXII.

pro parte sui communis servitii, in quo est camere summi ponti- ficis obligatus, 250 flor. auri prefate camere et pro 4 servitiis familiarium et officialium eiusdem domini nostri 40 flor. auri clericis camere supradicte pro eisdem familiaribus et officialibus recipientibus per proprias manus solvit. De quibus sic solutis dictum episcopum, ecclesiam et successores suos absolvimus et quitamus has sibi litteras sigillo camerariatus nostri munitas in testimonium concedentes. Datum Avin. 30. jan. anno 1323. (Oblig. 7 fol. 47 b).

ioi. 30. Jan. 1323.

Biskop Jens Hind betaler Servispenge til Kardinalkollegiet.

Anno 1323 die 30. jan. Johannes episcopus Roskildensis sol- vit pro parte sui communis servitii collegium 25 cardinalium con- tingentis 250 flor., et pro parte servitii familie 10 flor. per manus Armanni domicelli sui, cuius obligatio facta fuit anno 1322 die 15. (jfr. Nr. 89) maii. (Oblig. 3 fol. 100).

102. 1. Feb. 1323.

Bispen i Ribe, Provsten i Slesvig og ^Erkedegnen i Roskilde skal faa Hen- rik af Mecklenburg til at tilbagegive Kong Christoffer af Danmark Rostock.

Episcopo Ripensi et preposito Slesvicensis et archidiacono Roskildensis ecclesiarum. Querelam Christofori regis Dacie etc. (Mecklenburgisches Urkundenbuch VII 81 f.). Datum Avin. kal. feb. anno 7.

103. 27. Feb. 1323.

Biskop Jens Hind faar Kvittering for afhave betalt sidste Halvdel af sine Servispenge til det pavelige Kammer.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Univer- sitati vestre etc, quod Johannes episcopus Roskildensis pro com- plemento sui communis servitii, in quo etc, 250 flor. auri pre- fate camere et pro 4 servitiis etc 40 flor. auri etc per manus proprias debito tempore cum integritate persolvit. De quibus etc Datum Avin. 27 feb. anno 1323. (Oblig. 7 fol. 49).

104. 28. Feb. 1323.

Biskop Jens Hind betaler Resten af sine Servispenge til Kardinalkollegiet.

Anno 1323 die ultima mensis februarii Johannes episcopus Roskildensis in Dacia solvit pro complemento sui communis ser- vitii collegium 25 cardinalium contingentis 250 flor., et pro com- plemento servitii familie 10 flor. per manus Armanni Henrici

JOHANNES XXII. 47

domicelli sui, cuius obligatio etc. [som i 30. Jan. 1323 Nr. 101]. (Oblig. 3 fol. 201 b).

105. Marts 1323.

Roskildebispens Servispenge fordeles mellem Kardinalerne og deres Tjenere.

Mart. 1323. Item mittimus [Berengarius cardinalis camerarius collegie cardinalium] vobis 10 flor. nos contingentes de 250 flor. solutis pro complemento communis servitii sancti collegii 25 car- dinalium per episcopum Roskildensem.

Item pro complemento servitii familie 6 sol. 9 den. et resti- terunt 15 den. ad dividendum. (Oblig. 4 fol. 64, 10 fol. 64).

106. 3. Maj 1323.

Meddelelse om, at der sendes Bernard de Montevalrano et Brev om, hvor- ledes man skal forholde sig med de af Paven reserverede Indtaegter af Roskilde Bispestol.

Legatio regni Dacie. Item die 3. maii anno 7 fuit eidem domino [Bernardo de Montevalrano] missa 1 littera patentes(!) per dictum [famulum suum] Guirardum (!), quod? si aliqua recepit de fructibus ecclesie Roskildensis per dominum nostrum reservatis, super quibus pro parte episcopi Roskildensis cum camera est conventum, illa ad cameram transmittat, si tute fieri potest, alioquin ea assignet dicto episcopo cautionibus receptis, quod eadem assignet camere supradicte ad exterminationem sui debiti, et quod revocet pro- cessus per eum factos et absolvat etc. et desistat a collectione dictorum fructuum. (Moltesen, De avign. Paver 216).

107. 14. Juni 1323.

Kong Christoffer opfordres til at hjaelpe Bernard de Montevalrano.

Ghristoforo Danorum Sclavorumque regi. Benigne recipimus etc. (Ny k. Sl. III 823). Datum Avin. 18. kal. jul. anno 7.

108. 14. Juni 1323.

Biskop Jens Hee i Ribe skal hjaelpe Bernard.

Johanni episcopo Ripensi. Dilectum filium etc. (Ny k. Sl. III 824). Datum ut supra.

109. 2. Aug. 1323 — 28. Feb. 1326.

Biskop Jens Hind af Roskilde betaler 7000 Gylden, som han skylder det pavelige Kammer for den Tid, Embedet stod ledigt, inden han fik det.

Anno 1323 die 2. aug. Johannes episcopus Roskildensis, qui ratione fructuum ecclesie Roskildensis reservatorum per summum

48 JOHANNES XXII.

pontificem pro camera sua de toto tempore, quo vacaverat, an- tequam de ipsa ecclesia prefato episcopo fuisset provisum, quos dicto tempore receperat, erat memorate camere in 7000 flor. auri efficaciter obligatus, assignavit de dicta summa prefate camere et pro primo termino 2000 flor. auri.

Anno 1324 die 12. mart. dictus Johannes episcopus Roskil- densis assignavit de summa dicti debiti camere supradicte 900 llor. aurL

Eodem anno die 20. jul. dictus Johannes etc. assignavit de summa dicti debiti camere supradicte 600 flor. auri.

Anno 1325 die 2. dec. dictus Johannes etc. assignavit de summa dicti debiti camere supradicte 3000 flor. auri.

Anno 1326 die 28. feb. dictus Johannes etc. assignavit pro complemento summe dicti debiti camere supradicte 500 flor. auri. (Moltesen, De avign. Paver 217 f.).

no. 13. Sept. 1323.

Kanniken Johannes de Pum fra Langres Stift sendes til den danske Konge i Luxemburg for der at modtage en Pengesum, som denne skylder det pavelige Kammer.

Die 13. sep. eiusdem anni [1323] magister Johannes de Pum canonicus Tornodoriensis diocesis Lingonensis fuit missus ad re- gem Dacie in civitate Luceburgensi pro recuperatione cuiusdam depositi 580 mr. gross. boemicalium, in quibus tenetur camere pape, et ad partes Remenses quibusdam residuis fructuum va- cantium pro parte illa, que non est de regno Francie. (Collect. 350 fol. 53).

iii. 4. Nov. 1323.

Bernard de Montevalrano indbetaler til Kammeret Peterspenge fra Sverrig og Lunde Stift.

Die 4. nov. [anno 1323] Bernardus de Montevalrano archi- diaconus Sicalonie de censu, qui dicitur denarius b. Petri, col- lecto per eum tam in Svecia quam in diocesi Lundensi prope Daciam assignavit camere 595 flor. auri 4 den. cum massa auri 5 den. tur. gross. cum obolo rotundo. (Moltesen, De avign. Pa- ver 217).

112. 4- Nov. 1323.

Bernard de Montevalranos Indbetalinger til Kammeret fra Danmark.

Anno 1323 die 4. nov. Bernardus de Montevalrano archidia- conus Sicalonie sedis apostolice nuntius ad partes Dacie de pe-

JOHANNES XXII. 49

cunia per ipsum recepta et aliis in provincia Lundensi de lega- tis relictis pro subsidio terre sancte assignavit camere 806 flor. auri 22. den. auri ad massiam 11 tur. gross. argenti cum obolo rotundo, quoddam frustrum auri ponderis unius uncie minus uno grano, quendam anulum auri cum lapide modici valoris, duos boconos parvos et unam fibulam argenti ponderis quartarii uncie cum dimidio ad pondus Avinionense. (Moltesen, De avign. Paver 217).

113. 23. Dec. 1323.

Paven udnaevner Roskildekanniken Olav til Biskop i Reval og ender her- med en Strid mellem Kong Christoffer, der i Kraft af sin paastaaede Patronats- ret havde valgt Olav til Biskop, og Kapitlet i Reval, der havde valgt et af sine egne Medlemmer, Otto, hvem Paven imidlertid udnaevner til Biskop i Gulm.

Olavo electo Revaliensi. Pastoralis officii debitum etc. (Bunge, Liv-, Est- und Curlandisches Urkundenbuch VI 86 f.). Datum Avin. 10. kal. jan. anno 8.

114. 12. Marts 1324.

Biskop Jens Hind af * Roskilde betaler det pavelige Kammer 900 Gylden. (Se Nr. 109, 2. Aug. 1323).

115- 3>- Mal «324.

Kong Christoffer opfordres til ikke at gore faelles Sag med Ludvig af Bayern og til at lade sig belaere af Biskop Bartolomseus af Alet og Abbed Bernard af St. Theofred, som Paven sender, for at de kan give ham en mundtlig Fremstil- ling af Ludvigs Brode.

Christophoro regi Danorum illustrissimo. Magnificientie tue litteris solita benignitate receptis, prout ex illarum tenore perpendi- mus, magnam devotionem erga nos ut spiritualem patrem et sanc- tam Romanam ecclesiam matrem tuam habere pretendis, non abs- que sincere mentis judicio te nobis et tua liberaliter ofFerendo, super quo benivolentiam regiam cum gratiarum actione multiplici dignis in domino laudibus commendantes, ut versa vice de sincera patris affectione confidas, placitum gerimus, quod nos requiras in tuis oportunitatibus confidenter, nam sicut te ut carissimum filium brachiis paterne dilectionis amplectimur, sic in illis quantum cum deo poterimus te favorabiliter prosequemur. Ceterum quod Revaliensis episcopus nunc agens in curia repetat de nostra li- centia eius ecclesiam huc usque ipsius absentiam verisimiliter deplorantem, quantum in nobis est, placet nobis et ab hactenus procul dubio placuit, dum tamen id aliter ipsius hic negotia coin-

Acta pontificum Danica I. 4

50 JOHANNES XXII.

mode patiantur. Ad hec audivisse te credimus, quod cum magnr- ficus vir Ludovicus dux Bavarie discorditer in Romanum regem electus ante obtentam ab apostolica sede approbationem et con- firmationem ipsius indebite se immiscens administrationi eiusdem regni atque imperii, cuius regimen imperio ipso vacante sicut vacare noscitur in presenti ad nos et predictam ecclesiam de jure noscitur pertinere, impertinenter nomen et titulum regium sibi assumeret et jura dicti regni et imperii occuparet, in offensam dei, nostram et ecclesie prefate injuriam, opprobrium pariter atque dampnum, quamvis ad ipsum publica monitio nostra precederet, ut infra certum competentem terminum sibi prefixum a premis- sis desisteret et attemptata indebite revocaret, quia tamen sic in- sania sue mentis invaluit, quod huiusmodi nostra monitione con- tempta patenter adheret et favet nostris in Ytalia et eiusdem ec- clesie rebellibus et hostibus publicis sententialiter tanquam here- ticis condempnatis, contra ipsum ducem processum noviter feci- mus, in quo eum prodolor tam exigente quam clamante justitia excommunicavimus publice ac processus adhuc alios fecimus, ex quibus dampnandos et reprobos ausus suos salubriter auctore do- mino reprimamus. Hec sane specialiter et succinte tibi presen- tibus intimanda providimus, ut ex illis attenta meditatione con- sideres et videas occultare jungendo te duci prefato, cui et quali rebus sic extantibus te conjungis, ut honori et fame tue non detrahas, et deum, nos ac ipsam ecclesiam in anime tue pericu- lum non offendas. Et quia Bartholomeo episcopo Electensi et Bernardo abbati monasterii s. Theofredi ordinis s. Benedicti Ani- ciensis diocesis nuntiis nostris exhibitoribus presentium, quos ad partes ipsas transmittimus, super hiis certa commisimus tibi ex parte nostra oretenus referenda rogando et hortando subjungi- mus, ut ipsorum relatibus prebeas plenam fidem. Datum Avin. 2. kal. jun. anno 8*).

116. 9. Juni 1324.

Karl Eriksen, der har et Prsebende i Lund uden Sjaelesorg og et i Odense Stift nied Sjaelesorg, faar et Kanonikat i Roskilde.

Carolo Erici canonico Roskildensi. (Latinsk Regest i Ny k. Sl. III 828). Datum Avin. 5 id. jun. anno 8.

*) Udtog hos Ra\rnaldus, Annales ecclesiast. tom. 5 pag. 270 (fol. Lucae 1750), hvor ogsaa findes Kong Christoffers Svar.

JOHANNES XXII. 51

In e. m. Abbati monasterii de Nestwidh Roskildensis dioce- sis et archidiacono Upsalensi et magistro Hermanno de Boemia canonico Pragensi. Datum ut supra.

117. 9. Juni 1324.

Magister Peder Ricolfsen faar et Kanonikat i Ribe.

Magistro Petro Riculfi. (Latinsk Regest i Ny k. Sl. III 828). Datum Avin. 5. id. jun. anno 8.

In e. m. Abbati monasterii Loci dei Ripensis diocesis et ar- chidiacono Upsalensi et magistro Hermanno de Boemia. Datum ut supra.

118. 20. Juli 1324.

Biskop Jens af Roskilde betaler det pavelige Kammer 600 Gylden. (Se Nr. 109, 2. Aug. 1323).

119. 12. Nov. 1324.

Franciskanernes Provincialminister for Sachsen faar Lov til at oprette to Klostre i Projsen og et i Reval.

Ministro provinciali et universis fratribus ordinis Minorum Saxonie. Redemptor noster etc. (Bullarium Franciscanum V 280). Datum Avin. 2. id. nov. anno 9.

120. 30. Jan. 1325.

Biskop Olav af Reval faar Kvittering for sine Servispenge til det pavelige Kammer.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Ad uni- versitatis vestre notitiam etc, quod Olavus Revaliensis episcopus pro suo communi servitio, in quo etc, 150 flor. auri prefate ca- mere et pro 4 servitiis etc 28 flor. et 12 sol. et 8 den. vien. etc per manus magistri Johannis de Capella canonici Roskildensis procuratoris sui solvi fecit. De quibus etc Datum Avin. die 30. jan. anno predicto [1325]. (Oblig. 9 fol. 24).

I2i. 20. Feb. 1325.

Biskoppen af Revals Servispenge fordeles mellem Pavens Tjenerskab.

Anno 1325 die 20. feb. facta fuit divisio per magistrum Jo- hanrlem de Lescapon alterum clericum camere pape de 4 servi- tiis familiarium et officialium eiusdem pape receptis per ipsum a prelatis infrascriptis ut infra sequitur. In primis . . . ab epi- scopo Revaliensi 28. flor. 12. sol. 8 den. vien. (Oblig. 4 fol. 83—84).

4*

52 JOHANNES XXII.

122. 9. Okt. 1325.

Paven stadfaester Kapitlets Valg af Domprovst Karl til .Erkebiskop i Lund og lader de ssedvanlige Anbefalingsbreve medfolge.

Carolo electo Lundensi Svecie primati. Pastoralis officii no- bis quamquam inmeritis superna dispositione commissi cura se- dula solicitat mentem nostram, ut de statu prospero ecclesiarum omnium, quarum solicitudo nobis imminet generalis, quantum nobis ex alto coneeditur, solicite cogitemus, sed de illis ecclesiis propensius cogitare debemus, quas vacationum conspicimus ex- positas detrimentis, ut illis cooperationis nostre ministerio in pa- stores viri preficiantur ydonei, qui eorum prudentia, scientia et virtute ipsis ecclesiis illorum gubernationi commissis salubriter ac utiliter preesse valeant pariter et prodesse. Dudum siquidem, ecclesia Lundensi per obitum Esgeri archiepiscopi Lundensis, Svecie primatis, pastoris solatio destituta, tu prepositus et . . de- canus et capitulum ipsius ecclesie, vocatis omnibus, qui debu- erunt, voluerunt et potuerunt commode interesse, die ad eligen- dum prefixa, ut moris est, insimul convenistis et, spiritus sancti gratia primitus invocata, deliberantes in huiusmodi electionis ne- gotio per viam procedere compromissi, Johanni preposito Otho- niensi, Nicolao dicte Lundensis, Petro Roskildensis archidiaconis, Petro Thrugoti et magistro Thome Ubbonis canonicis eiusdem Lundensis ecclesiarum providendi ea vice de se ipsis vel aliis, de gremio ipsius ecclesie Lundensis dumtaxat, per electionem canonicam de pastore unanimiter concessistis plenam atque libe- ram potestatem usque ad certum temporis spatium tantummodo duraturam. Ipsi namque compromissarii, huiusmodi potestate re- cepta, secedentes in partem, post deliberationem, quam super hoc inter se habuerunt diligentem, demum in te, in sacerdotio constitutum, direxerunt concorditer vota sua, et deinde prefatus archidiaconus Roskildensis vice sua et eorundem collegarum suo- rum ac decani et capituli predictorum, nec non et de ipsorum omnium ibidem presentium mandato te in archiepiscopum Lun- densem infra huiusmodi spatium elegit, et electionem huiusmodi predictis omnibus presentibus publicavit, ipsique omnes electio- nem eandem voluntarie acceptarunt, que subsequenter fuit per dictum decanum de mandato predictorum capituli clero et po- pulo solenniter publicata, tuque postmodum electioni presentate tibi ad instantiam dictorum capituli consensisti, ac deinde ad sedem apostolicam personaliter accessisti, et tam tu per te ipsum (jiiam prefatum capitulum per certos eorum procuratores ydoneos,

JOHANNES XXII. 53

ad hoc ab eis ad sedem ipsam propterea destinatos, confirmari per nos electionem predictam illius nobis presentato decreto, sup- plicastis, in hiis omnibus statutis a jure temporibus observatis. Nos igitur electionem ipsam tueque persone merita per Guilliel- mum episcopum Sabinensem ac Guillielmum tituli s. Ciriaci in Termis presbiterum et Neapoleonem s. Adriani diaconum cardi- nales examinari fecimus diligenter, factaque nobis ab eis super hiis relatione plenaria et fideli, quia invenimus electionem ean- dem de te persona ydonea, cui vite munditia, morum elegantia, litterarum scientia, spiritualium et temporalium providentia cir- cumspecta et ad defensionem bonorum et jurium ipsius ecclesie Lundensis temporalis potentia, prout ex testimoniis fidedignis accepimus, laudabiliter suffragantur, canonice celebratam, illam de fratrum nostrorum consilio auctoritate apostolica confirmamus, teque predicte Lundensi ecclesie preficimus in archiepiscopum et pastorem, curam et administrationem ipsius tibi tam in spiri- tualibus quam in temporaiibus plenarie committendo, in eo, qui dat gratias et largitur premia, confidentes, quod dextera domini tecum faciente virtutem eadem Lundensis ecclesia sub tuo felici regimine votiva honoris et commodi suscipiet incrementa. Quo- circa discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatenus impositum in hac parte a domino humeris tuis onus devote sup- portans in ampliandis honoribus et profectibus procurandis pre- dicte Lundensis ecclesie te gerere satagas solicitum et fidelem proficiendo inibi tibi per vite meritum et aliis per exemplum. Ita quod eadem Lundensis ecclesia sponso utili se copulatam sentiat et fructuoso administratori gaudeat se commissam, tuque proinde preter eterne retributionis premium a nobis et eadem sede continuum benedictionis et gratie merearis percipere incre- mentum. Datum Avin. 7. id. oct. anno 10.

In e. m. . . decano et capitulo ecclesie Lundensis. Pastoralis of- ficii etc. usque incrementa. Quocirca discretioni vestre per apo- stolica scripta mandamus, quatenus eidem electo tamquam patri et pastori animarum vestrarum plene ac humiliter intendentes obedientiam et reverentiam debitam sibi exhibere curetis eius salubria monita et mandata suscipiendo devote et efficaciter ad- implendo. Alioquin sententiam, quam ipse rite tulerit in rebelles, ratam habebimus et faciemus auctore domino usque ad satisfac- tionem condignam inviolabiliter observari. Datum ut supra.

In e. m. Glero civitatis et diocesis Lundensis ut in proxima, que dirigitur decano et capitulo per totum. Datum ut supra.

54 JOHANNES XXII.

In e. m. Populo civitatis et diocesis Lundensis. Pastoralis officii etc. usque suscipiet incrementa. Quocirca universitati vestre per apostolica scripta mandamus, quatenus prefatum electum de- vote recipientes et honeste tractantes eius salubribus mandatis et monitis humiliter intendatis. Ita quod ipse in vobis devotionis filios reperisse letetur vosque in eo patrem habeatis assiduo gra- tiosum. Datum ut supra.

In e. m. Universis vasallis ecclesie Lundensis. Pastoralis of- ficii etc. usque incrementa. Quocirca universitati vestre per apo- stolica scripta mandamus, quatenus eundem electum devote sus- cipientes et honorificentia debita prosequentes eidem fidelitatem solitam et consveta servitia exhibere ac de juribus et redditibus sibi a vobis debitis integre respondere curetis. Alioquin senten- tiam sive penam, quam ipse spiritualiter et temporaliter rite tu- lerit vel statuerit in rebelles, ratam habebimus et faciemus auc- tore domino usque ad satisfactionem condignam inviolabiliter observari. Datum ut supra.

In e. m. Universis suffraganeis ecclesie Lundensis. Pastoralis officii etc. usque incrementa. Quocirca universitati vestre per apo- stolica scripta mandamus, quatenus eidem electo tamquam mem- bra capiti obsequentes exhibeatis ei obedientiam et reverentiam debitam et devotam. Ita quod mutua inter vos et ipsum gratia gratos sortiatur efTectus et nos devotionem vestram possimus propter hoc in domino merito commendare. Datum ut supra.

In e. m. Regi Dacie. Ad fovendum in caritatis visceribus etc. (Ny k. Sl. III 824 f.). Datum ut supra.

123. 28. Okt. 1325.

/Erkebiskop Karl lover at betale Servispenge.

[Anno 1325 die 28. oct. Avinione] Carolus archiepiscopus Lundensis promisit pro suo communi servitio 4000 flor. auri et

5 servitia familiarium persolvere, medietatem a festo proximo omnium sanctorum ad annum et aliam medietatem in festo pente- costes extunc sequenti, alioquin infra sex menses etc. et juravit ut in forma. [Fuerunt in eius promotione] 19 cardinales. (Oblig.

6 fol. 50 b og 10 fol. 11 b).

124. 19. Nov. 1325.

Paulus Galgani faar det Kanonikat i Lund, som er bleven ledigt ved at dets tidligere Indehaver, Herman Provst, er dod ved Kurien.

JOHANNES XXII. 55

Paulo Galgani canonico Lundensi. Sedis apostolice copiosa benignitas illos consvevit favore specialis gratie prevenire, qui probitatis et aliis virtutum meritis redimiti se fore dignos gratia representant. Cum itaque canonicatus et prebenda, quos quon- dam Armannus dictus Prepositus canonicus Lundensis in eccle- sia Lundensi, dum viveret, obtinebat, per ipsum Armanni obi- tum, qui nuper apud sedem apostolicam diem clausit extremum, apud sedem ipsam vacavisse noscantur, nos dictos canonicatum et prebendam sic vacantes tibi conferimus. Non obstante quod tibi de canonicatu et prebenda vacantibus in ecclesia b. Marie de Riza Albanensis dyocesis canonice est provisum. Datum Avin. 13. kal. dec. anno 10.

In e. m. . . episcopo Lubicensi et magistro Leonardo de Guar- ciis thesaurario ecclesie Lingonensis notario nostro ac . . abbati monasterii s. Pauli de Urbe. Datum ut supra.

125. 2. Dec. 1325.

Biskop Jens Hind af Roskilde faar Kvittering for personlig at have betalt 3000 Gylden af de 7000 Gylden, som han skyldte det pavelige Kammer, fordi Pave Johannes XXII havde forbeholdt sig Indtaegterne af Bispestolen i den Tid, den havde staaet ledig for hans Udnaevnelse, og Biskop Jens havde maattet staa inde for Betalingen af Summen med sit eget og Kirkens Gods.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Ad uni- versitatis vestre etc, quod cum Johannes episcopus Roskildensis pro fructibus ecclesie Roskildensis per Johannem papam XXII pro oneribus sue camere facilius supportandis pro toto tempore vacationis ipsius ecclesie Roskildensis, antequam de eadem ipsi domino episcopo provisum per sedem apostolicam extitisset, spe- cialiter reservatis et per eundem episcopum seu alium eius no- mine dicte vacationis tempore receptis summam 7000 flor. auri camere pape diu est solvere promisisset et ad solvendam dictam summam flor. auri se bona sua et bona dicte ecclesie efficaciter obligasset, de dicta summa 7000 flor. auri 3000 flor. auri die date presentium manualiter assignavit. De quibus 3000 flor. auri sic ut premittitur assignatis ipsum episcopum, ecclesiam et suc- cessores suos prefate camere nomine absolvimus et quitamus has sibi litteras sigillo camerariatus nostri munitas in premisso- rum testimonium concedentes. Datum Avin. die 2. mensis dec. anno 1325. (Oblig. 9 fol. 86).

126. 10. Dec. 1325.

Bisperne i Linkoping, Oslo og Veksio udnsevnes til Beskyttere for Lunde- stift paa fem Aar.

56 JOHANNES XXII.

. . Lincopensi et . . Asloensi ac . . Wexionensi episcopis. Ad hoc nos [deus] pretulit in servitium familie domus sue, ut opor- tuna singulis provisionis auxilia fidelis servitutis injuncte provi- dentia pro tempore dispensante eorum presertim necessitatibus intendamus, occurramus dispendio ipsosque ab oppressionibus re- levemus, qui assumpti in partem solicitudinis potioris sunt dig- nitatis titulo insigniti. Sane Garoli archiepiscopi Lundensis Sve- cie primatis conquestione percepimus, quod nonnulli clerici, se- culares et religiosi, necnon duces, comites, barones, milites, no- biles et alii laici civitatis et diocesis ac provincie Lundensis ac etiam regni Svecie et partium vicinarum nuper occuparunt et occupari fecerunt castra, terras, possessiones, deeimas, redditus et proventus, jurisdictiones, jura et nonnulla alia bona, immobi- lia et mobilia, ad mensam arehiepiscopalem Lundensem spectan- tia, et ea detinent indebite occupata seu huiusmodi detinentibus prestant auxilium et favorem, quodque inhibent, ne clerici eccle- siasticeque persone ac vidue vel alie miserabiles persone, quibus jura defensionem spiritualis judicii favorabiliter concesserunt, ha- beant ad dictum judicium spirituale recursum, ac ne idem archi- episcopus molendina et alia utilia edificia in locis ad dictam men- sam archiepiscopalem spectantibus construere seu edificare quo- quomodo presumat, nonnulle quoque alie persone ecclesiastice seculares et regulares ac universitates et singulares persone civi- tatum necnon et castrorum ac villarum diocesis, provincie et partium earundem, qui nomen domini in vacuum reeipere non formidant, eidem archiepiscopo in castris, terris, jurisdictionibus, juribus, bonis, decimis et rebus aliis ad mensam predictam spec- tantibus multiplices molestias inferunt et jacturas. Quare dictus archiepiscopus nobis supplicavit, ut cum valde difficile reddatur eidem pro singulis querelis ad apostolicam sedem habere recur- sum providere sibi super hoc paterna diligenlia dignaremur. Nos igitur etc. (Formlen lindes i M. Tangl, Die papstliehen Kanzlei- ordnungen von 1200—1500 [Innsbruck 1894] 321—324). Datum Avin. 4. id. dec. anno 10.

127. 10. Dec. 1325.

iErkebiskop Karl maa opkra?ve Subsidier af sit Praesteskab. Bispen i Ly- beck, Abbeden i Herrevadskloster og Prioren ved St. Knud i Odense skal bjaelpe bam.

Carolo archiepiscopo Lundensi Svecie primati. Ex tue devo- tionis provenit meritis, ut votis tuis favorabiliter annuentes illa

JOHANNES XXII. 57

te foveamus gratia, quam tuis et ecclesie tue Lundensi fore prospicimus oportunam. Cum itaque, sicut petitio tua nobis ex- hibita continebat, tam pro tuis quam pro ecclesie tue negotiis et utilitatibus te oportuerit et oporteat multa subire onera expensa- rum, que absque subditorum tuorum subsidio nequis commode supportare, nos tibi super hiis paterno compatientes anectu et attendentes, quod conveniens est et condignum, quod membra capiti congrua, cum expedit, subventione respondeant indigenti, tuisque supplicationibus inclinati, quod a quibuscunque tibi seu ecclesie tue subditis personis ecclesiasticis petere et exigere hac vice valeas subsidium moderatum fraternitati tue auctoritate apo- stolica de speciali gratia indulgemus. Datum Avin. 4. id. dec. anno 10.

In e. m. . . episcopo Lubicensi et . . abbati de Heriwadis Lundensis diocesis ac . . priori s. Canuti Othoniensis per prio- rem soliti gubernari monasteriorum. Ex Caroli etc. usque duxi- mus indulgendum. Quocirca mandamus, quatenus vos vel duo aut unus vestrum per vos vel alium seu alios faciatis auctoritate nostra ab eisdem subditis seu personis ecclesiasticis huiusmodi moderatum subsidium eidem archiepiscopo vel procuratori suo infra certum terrninum competentem per vos prefigendum eisdem juxta tenorem concessionis nostre huiusmodi exhiberi contradic- tores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compe- scendo non obstantibus etc. Datum ut supra.

128. 10. Dec. 1325.

Den Gseld, som iErkebiskop Esger uden pavelig Tilladelse har paadraget Lundekirke, fritages ^Erkebiskop Karl for at betale.

Universis et singulis judicibus ecclesiasticis, ad quos presen- tes littere pervenerint. Periicax apostolice sedis auctoritas inter illa, que sub eius in domino dispositione geruntur, equali con- sideratione discernens sicut ecclesiarum promovere meditatur com- moda sic et ipsarum vitare inducitur detrimenta. Sane petitio Caroli archiepiscopi Lundensis Svecie primatis nobis exhibita continebaf, quod Esgerus archiepiscopus Lundensis predecessor suus multa contraxit debita cum multis et diversis creditoribus etiam regali dignitate fulgentibus sine auctoritate apostolice se- dis, et ecclesiam Lundensem ac successores suos et bona eorum sub gravibus penis fidejussoribus, cautionibus et juramentorum prestationibus ad restitutionem debitorum eorundem in certis terminis faciendam dictis creditoribus obligavit confectis exinde

58 JOHANNES XXII.

litteris prefati sui predecessoris sigillo munitis et aliis publicis in- strumentis, quodque huiusmodi debita in utilitatem prefate Lun- densis ecclesie conversa aliquatenus non fuerunt renuntiando conventionibus judicum et locorum et de una ac duabus dietis constitutionibns omnique beneficio juris canonici et civilis. Quare nobis idem archiepiscopus supplicavit, ut sibi et eidem ecclesie sue in hac parte providere de oportuno remedio dignaremur. Nos itaque attendentes, quod propter prefata debita, ex quo si- cut asseritur absque dicte sedis auctoritate contracta fuerunt nec in utilitatem eiusdem ecclesie sunt conversa, obligari successores aliquatenus nequiverunt, ac propterea volentes indempnitati pre- fati archiepiscopi et dicte eius ecclesie salubriter providere dis- cretioni vestre per apostolica scripta districte precipiendo man- damus, quatenus prefatum archiepiscopum ad solutionem talium debitorum compellere nullatenus presumatis. Datum Avin. 4. id. dec. anno 10.

129. 10. Dec. 1325.

^rkebiskop Karl faar Lov til i tre Aar at lade Kirker og Kirkegaarde rense og indvie paany ved andre.

Carolo archiepiscopo Lundensi Svecie primati. Exigentibus tue devotionis meritis votis tuis libenter annuimus et in hiis, que pie desideras, nos tibi favorabiles exhibemus. Cum igitur, sicut ex parte tua fuit propositum coram nobis, sepe contingat ecclesias et cimiteria tue diocesis per effusionem sanguinis vel seminis violari, que reconciliare non potes commode per te ip- sum, nobis supplicasti, ut providere tibi super hoc de oportuno remedio dignaremur. Nos itaque tuis devotis supplicationibus in- clinati, ut ecclesias et cimiteria supradicta possis per aliquem sacerdotem ydoneum, quem ad hoc duxeris eligendum, facere re- conciliari, quotiens oportunum fuerit, aqua prius per te vel ali- quem ipsam catholicam gratiam et communionem sedis aposto- lice habentem ut moris est benedicta auctoritate tibi presentium concedimus facultatem. Per hoc autem constitutioni, que id per episcopum tantum fieri precipit, nullum aliter volumus prejudi- cium generari presentibus post triennium minime valituris. Da- tum Avin. 4. id. dec. anno 10.

130. 18. Dec. 1325.

iErkebiskop Karl faar Lov til at rejse hjem, cfter at han ved Kurien har modtaget Vielsen og Palliet.

JOHANNES XXII. 59

Carolo archiepiscopo Lundensi Svecie primati. Nuper Lun- densi ecclesie tunc vacanti te de fratrum nostrorum consilio pre- fecimus in archiepiscopum et pastorem curam et administratio- nem ipsius tibi in spiritualibus et temporalibus committentes ti- bique subsequenter per Bertrandum episcopum Tusculanum feci- mus munus consecrationis impendi. Cum autem postmodum pal- leum insigne videlicet pontificalis officii fuerit a nobis pro parte tua cum ea qua decuit instantia postulatum, nos palleum ipsum de corpore b. Petri sumptum per Neapoleonem s. Adriani, Jaco- bum s. Georgii ad Velum Aureum, Bernardum s. Agathe et Ber- trandum s. Marie in Aquiro diaconos cardinales tibi fecimus as- signari juxta formam, quam ecclesia Romana consvevit in tali- bus observare, recepto a te postmodum per eosdem cardinales nostro et dicte ecclesie Romane nomine fidelitatis solito juramento. Quocirca fraternitati tue per apostolica scripta mandamus, qua- tenus apostolice sedis beneplacitis te conformans ad predictam Lundensem ecclesiam cum nostre benedictionis gratia te perso- naliter conferre procures, sic te in administratione ipsius dili- genter et solicite habiturus, ut utilis administratoris industrie non immerito gaudeat se commissam ac fame laudabilis tue odor ex tuis probabilibus actibus latius diffundatur et preter divine retri- butionis premium nostre benivolentie gratiam et favorem exinde plenius consequaris. Datum Avin. 15. kal. jan. anno 10.

131. 9. Jan. 1326.

Praelaterne opfordres til at vaerne ^Erkebiskop Karl og dem, han sender med Servispengene til Kurien, mod iErkebiskop Esgers Kreditorer.

Universis patriarchis, archiepiscopis et episcopis etc, ad quos presentes littere pervenerint. Cum Carolus archiepiscopus Lunden- sis per creditoribus(l) E[s]ge[r]i archiepiscopi Lundensis proximi predecessoris sui dubitet in suo reditu ad ecclesiam suam Lun- densem arrestari et personaliter impediri contra constitutionem Bonifacii pape VIII predecessoris nostri, qua cavetur, quod im- pedientes illos, qui ad apostolicam sedem veniunt vel recedunt ab ipsa, ipso facto sententiam excommunicationis incurrunt, uni- versitati vestre per apostolica scripta districte precipiendo man- damus, quatenus eundem archiepiscopum, cum per loca vestra transitum fecerit, nec non nuntios suos, quos ad eandem sedem cum caritativo servitio camere nostre et sacro collegio cardinalium persolvendo destinabit, non permittatis per eosdem creditores et quoscunque alios aliquatenus impediri nec non eisdem de securo

60 JOHANNES XXII.

conducto, cum a vobis illud idem archiepiscopus et eius nuntii duxerint postulandum, pro nostra et apostolice sedis reverentia liberaliter providere velitis, ita quod nos devotionis vestre promp- titudinem proinde commendare merito valeamus. Datum Avin. 5. id. jan. anno 10.

132. 9. Jan. 1326.

De verdslige Stormaend opfordres til det samme.

Nobilibus viris universis, principibus, ducibus, marchionibus etc, ad quos presentes littere pervenerint. Cum Carolus archiepi- scopus Lundensis etc. ut in proxima superiori usque excommu- nicationis incurrunt, universitatem vestram rogamus et hortamur attentius, quatenus eundem archiepiscopum, cum per loca etc. ut supra per totum usque in finem. Datum Avin. 5. id. jan. anno 10.

133. 9. Jan. 1326.

^Erkebiskop Karl faar Lov til selv at bortgive de Embeder, han havde, for han blev Biskop, skont de var blevne ledige ved Pavestolen, og derfor egentlig forbeholdt Paven.

Carolo archiepiscopo Lundensi Svecieque primati. Personam tuam claris tuis exigentibus meritis volumus specialiter honorare. ut per honorem, [qui] tibi exhibitur, aliis valeas providere. Cum itaque beneficia ecclesiastica, que tempore tue promotionis ad ecclesiam Lundensem tunc pastore carentem obtinebas, per huius- modi promotionem tuam et munus consecrationis apud sedem apostolicam de mandato nostro tibi impensum apud sedem ipsam vacare noscantur ad presens, de quibus nullus preter nos hac vice disponere potest, nos volentes ea te in hac parte gratia pro- sequi, per quam te reddere aliis valeas gratiosum, fraternitati tue conferendi hac vice omnia beneficia supradicta, etiam si unum illorum dignitas vel personatus existat et curam habeat anima- rum, singula videlicet ipsorum benehciorum cum omnibus juri- bus et pertinentiis suis singulis personis ydoneis, de quibus vide- bitur tibi, et alia beneficia ecclesiastica se invicem compatientia obtinentibus, et inducendi personas ipsas vel procuratores suos ipsarum nomine per te vel alium seu alios in corporalem pos- sessionem dictorum beneficiorum ac jurium et pertinentiarum ipsa- rum, et defendendi inductas, amotis quibuslibet detentoribus ab eisdem, ac faciendi ipsas vel dictos procuratores earum nomine ad huiusmodi beneficia, si prebendalia fuerint, in ecclesiis, in qui-

JOHANNES XXII. 61

bus ipsa extiterint, in canonicos recipi et in fratres, stallo eis in choro et loco in capitulo cum plenitudine juris canonici assig- natis, et ad huiusmodi dignitatem vel personatum, ut est moris, admitti eisque de ipsorum beneficiorum fructibus, redditibus, proventibus, juribns et obventionibus universis integre respon- deri, necnon contradictores auctoritate nostra appellatione post- posita compescendi, non obstantibus etc. plenam et liberam con- cedimus facultatem. Datum Avin. 5. id. jan. anno 10.

134. 23. Jan. 1326.

Kong Christoffer og hans Embedsmaend skal respektere Lundekirkens Fri- heder og tilbagegive den Hammershus og Bornholm.

Christophoro regi Dacie. Tenemur ex caritatis affectu te fili carissime paternis inducere monitis, ut pro reverentia nostra et apostolice sedis ac Romane universalis matris ecclesie singulas ecclesias, alias venerabiles utique dei domos et ministros ipsarum sic in justitia maxima, cui prestanter astringeris, regali brachio protegas, quod tibi tam ad salutem profecisse quam famam me- rito recognoscas. Sane miranter accepimus, quod nonnulli offici- ales regni tui tuis in hac parte non servientes commodo nec ho- nori libertates ecclesie aliaque privilegia Lundensis ecclesie mul- tis profecto et variis meritis comparata non servant, suos red- ditus et jura diminuunt, imponunt clero ipsius ecclesie tallias aliaque onera graviora, castrum quoque ac terram Berendeholm(I) ad eandem ecclesiam Lundensem pleno jure spectantia occupata indebite detinent, de quorum jactura et injuria pariter eo plus ipsa dolet ecclesia quo majora in illis velut in facultatibus eius precipuis pati compellitur detrimenta. Quia igitur fili carissime te plurimum deo, nobis et dicte sedi ac eidem ecclesie Romane gratificas, si dictas ecclesias et ministros earum regia protectione defendas, nec decet excellentiam regiam in divine majestatis of- fensam, nostram et dicte sedis ac eiusdem ecclesie in anime tue periculum et eiusdem honoris tui dispendium talia sustinere, magnificentiam tuam rogamus et hortamur attente, teque nichi- lominus in tuorum remissionem peccaminum obsecramus, quan- tum affectuose possumus in domino Ihesu Christo, quatinus pre- fatos officiales tuos, quod ab huiusmodi talliarum et onerum im- positione desistant, oportune compescas libertates et privilegia insuper Lundensis ecclesie memorate, quantum in te fuerit, per eos observari facias illibate, predicta quoque castrum et terram sibi manu restitui facias liberali, preterea tam Carolum eiusdem

62 JOHANNES XXII.

ecclesie presulem quam ipsam ecclesiam et prefatum eius clerum eorumque bona, jura, redditus, homines et vasallos sic pro no- stra et dicte sedis reverentia regio favore commendatos habeas, et propitiatione favorabili prosequaris, quod injurie sublata ma- teria et grata de te commendatione que convenit subsecuta super hiis preter divine retributionis meritum prosequamur celsitudinem regiam dignis in domino actionibus gratiarum. Datum Avin. 10. kal. feb. anno 10.

135. 28. Feb. 1326.

Biskop Jens Hind af Roskilde betaler det pavelige Kammer 500 Gylden. (Se Nr. 109, 2. Aug. 1323).

136. 15. Alarts 1326.

Biskop Jens Hinds Undskyldning, fordi han har vaeret ved Kurien uden at besoge Paven, kendes for god.

Johanni episcopo Roskildensi. Fraternitatis tue litteris solita benignitate receptis et consideranter attentis causis, que de curia nobis invisis te pridem recedere compulerunt, excusatum te fra- ter de recessu habemus huiusmodi veluti quem nec[!] reputamus tua de notione pensata voluntatis arbitrio sed necessitatis im- perio taliter dicessisse. Ceterum non ignores, quod petitiones pro parte tua per ipsarum litterarum nuntium nobis exhibitas prout decenter cum deo potuimus ad exauditionis effectum duximus admittendas. Datum Avin. id. mart. anno 10.

137. 9. Juni 1326.

Biskop Jens Hind faar efter Ansogning Lov til at bortgive Dekanatet i

Roskilde, som blev ledigt ved Pavestolen ved hans Udnasvnelse til Biskop.

x x x

Johanni episcopo Roskildensi. Personam tuam nobis et apo- stolice sedi devotam eo libentius honoribus attollimus et gratiis honoramus, quo maioribus virtutum titulis fore dinoscitur insig- nita. Cum itaque canonicatus et prebenda ac decanatus, cui cura imminet animarum, quos tu olim canonicus et decanus ecclesie Roskildensis tempore promotionis per nos facte de te ad eandem ecclesiam tunc vacantem in prefata ecclesia obtinebas, per huius- modi promotionem tuam ac consecrationis munus apud sedem apostolicam tibi de mandato nostro impensum apud sedem ean- dem vacare noscantur ad presens, nullusque preter nos de dic-

JOHANNES XXII. 63

tis canonicatu et prebenda ac decanatu hac vice disponere possit, nos volentes eandem personam tuam ea gratia prosequi favora- biliter in hac parte, per quam possis alii te reddere gratiosum, ac de circumspectione tua specialem in domino fiduciam obti- nentes tuis supplicationibus inclinati fraternitati tue conferendi eadem vice auctoritate apostolica dictos canonicatum et preben- dam ac decanatum alicui persone ydonee, de qua tibi videbitur expedire, plenam et liberam concedimus facultatem. Datum Avin. 5. id. jun. anno 10.

138. 9. Juni 1326.

Biskop Jens Hind faar Tilladelse til at bortgive det Kanonikat og Prse- bende i Roskilde, som blev ledig ved Pavestolen ved Olavs Valg til Biskop i Reval.

Johanni episcopo Roskildensi. Personam tuam nobis et apo- stolice sedi devotam etc. som i det foregaaende med de selvfolge- lige iEndringer. Datum Avin. 5. id. jun. anno 10.

139. 11. Juli 1326.

Henrik Visbeke faar et Kanonikat i Slesvig.

1 1 = x x

Hinrico de Visbeke canonico Slesvicensi. Clara virtutum stu- dia etc. canonicatum ecclesie Slesvicensis tibi conferimus, non obstante, quod in ecclesia Caminensi canonicatum et prebendam ac parrochialem ecclesiam in Stabenhaghen Slesvicensis diocesis nosceris obtinere. Volumus autem, quod dictam parrochialem ec- clesiam omnino dimittere tenearis. Datum Avin. 5. id. jul. anno 10.

In e. m. . . preposito in Segheberghe Lubicensis diocesis ac . . decano et . . scolastico Lubicensis ecclesie. Datum ut supra.

140. 21. Aug. 1326.

Prredikebrodrene i Provinsen Dacia faar uden Hensyn til deres Ordens- regler Lov til at spise Kod paa de samme Tider, som andre Katoliker samme- steds; den Fode, de faar, naar de er udenfor deres Klostre for at praedike og yde Sjselesorg, er nemlig saa daarlig.

. . priori provinciali et fratribus ordinis predicatorum pro- vincie Dacie. Presignis ordinis etc. (Dipl. Norv. VII 128 f.). Da- tum Avin. 12. kal. sep. anno 10.

64 JOHANNES XXII.

141. 3, Sept. 1326.

Henrik Fredagh eller Fredangh faar et Kanonikat i Roskilde.

Henrico Fredagh alias dicto Fredangh canonico Roskildensi. Laudabile testimonium etc. canonicatum ecclesie Roskildensis tibi conferimus, non obstante quod in Lundensi et Werdensi Co- loniensis diocesis ecclesiis canonicatus sub expectatione preben- darum a sede apostolica, ut asseris, impetrasti. Datum Avin. 3. non. sep. anno 11.

In e. m. . . decano Engolismensi et . . preposito ac . . archi- diacono Lundensi Goloniensis diocesis. Datum ut supra.

142. 2. Dec. 1326.

Biskop Jens Hind faar Lov til af sine Praester at opkrseve Subsidier, som skal beregnes efter Kaldets Storrelse.

Johanni episcopo Roskildensi. Ex tue devotionis etc. (Ny k. Sl. IV 194 f.). Datum Avin. 4. non. dec. anno 11.

In e. m. . . decano et . . cantori ac . . sacriste ecclesie Ros- kildensis. Datum ut supra.

143. 2. Dec. 1326.

Jens Bruun fra Nyborg faar et Kanonikat i Hibe.

Johanni Bruun de Nyborgh canonico Ripensi. Laudabilia tue merita etc. canonicatum ecclesie Ripensis tibi conferimus, non obstante quod quoddam altare, cuius fructus 20 flor. auri de Florentia ut asseris valorem annuum non excedunt, in prefata ecclesia nosceris obtinere. Volumus autem, quod dictum altare omnino dimittere tenearis. Datum Avin. 4. non. dec. anno 11.

144. 2. Dec. 1326.

^Erkebiskop Karl faar Kvittering for at have betalt forste Halvdel af Ser- vispengene til det pavelige Kammer, og den Ekskommunikation, hvori han var falden, fordi han ikke havde betalt i rette Tid, haeves.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Ad uni- versitatis vestre etc, quod Carolus archiepiscopus Lundensis pro parte sui communis servitii, in quo etc, 1000 tlor. auri prefate camere et pro 4 servitiis etc 210 flor. auri 16 sol. et 8 den. vien. etc per manus magistri Guodofredi Gerlaci canonici Lundensis solvi fecit. De qnibus etc Ceterum eundem archiepiscopum ab excommunicationis, suspensionis et interdicti sententiis, reatn per- jurii et penis aliis, quas quodve pro eo incurrisse dinoscitur, quod dictam pecuniam in statuto sibi termino non persolvil,

JOHANNES XXII. 65

misericorditer duximus absolvendum. In cuius [testimonium pre- sentes litteras fieri fecimus et sigilli camerarialus nostri appen- sione muniri]. Datum Avin. die 2. mensis dec. anno supradicto [1326]. (Oblig. 9. fol. 50).

145. 28. Dec. 1326.

^Erkebiskoppen i Lund opfordres til at hjaelpe Bispen i Roskilde med Op- kraevningen af Subsidierne.

. . archiepiscopo Lundensi. Habet pro parte etc. (Ny k. Sl. IV 195 f.). Datum Avin. 5. kal. jan. anno 11.

146. 23. Jan. 1327.

iErkebiskop Karl faar efter Ansogning Lov til at haeve forste Aars Indtaegt af de Embeder i hans Stift, som er ledige eller som vil blive ledige i det kom- mende Aar fra Dato at regne.

Carolo archiepiscopo Lundensi Svecieque primati. Sincere devotionis affectus, quem ad nos et Romanam ecclesiam habere dinosceris, promeretur, ut illa tibi favorabiliter concedamus, que tuis et ecclesie tue Lundensis necessitafibus fore credimus opor- tuna. Sane tua nuper nobis exhibita petitio continebat, quod tu pro juribus ecclesie tue Lundensis recuperandis et defendendis muitipliciter gravaris onere expensarum; quare nobis supplicasti, ut providere tibi et eidem ecclesie super hiis de oportuno reme- dio dignaremur. Nos igitur tam tibi quam eidem ecclesie pio compatientes affectu ac volentes tibi et prefate ecclesie de alicui- us subventionis auxilio providere fraternitati tue percipiendi et levandi per te vel alium seu alios omnes fructus, redditus et proventus primi anni omnium et singulorum beneficiorum eccle- siasticorum tue diocesis nunc vacantium et imposterum usque ad annum a dato presentium computandum vacaturorum ibidem ipsosque in ipsius ecclesie necessitates convertendi, quibuscunque statutis et consvetudinibus contrariis nequaquam obstantibus, ple- nam et liberam concedimus tenore presentium facultatem. Datum Avin. 10. kal. feb. anno 11.

147. 7. Feb. 1327.

iErkebiskoppen i Lund skal dispensere Praestesonnen Johannes Truelsen, Klerk i Aarhus Stift, for uaegte Fodsel, og derefter indfore ham i det Kanoni- kat i Aarhus, som den ved Kurien afdode Herman, kaldet Femerns Provst» havde haft.

Acta pontiiicum Danica I. 5

66 JOHANNES XXII.

. . archiepiscopo Lundensi. Ex parte Johannis Thrugilli clerici Arusiensis diocesis fuit nobis supplicatum, ut cum eo super de- fectu natalium, quem patitur de presbitero genitus et soluta, quod huiusmodi non obstante defectu possit ad omnes ordines promo- veri et ecclesiasticum beneficium obtinere, etiam si curam habeat animarum, dispensare de speciali gratia dignaremur. De tua igi- tur circumspectione plenam in domino fiduciam obtinentes fra- ternitati tue per apostolica scripta mandamus, quatenus conside- ratis diligenter circumstantiis universis, que circa ydoneitatem persone fuerint attendende, si dictum Johannem inveneris non esse paterne incontinentie immitatorem sed bone conversationis et vite aliasque existat ydoneus ad huiusmodi dispensationis gra- tiam obtinendam, super quibus tuam intendimus conscientiam honerare(I), cum eo, ut impedimento huiusmodi non obstante possit ad omnes ordines promoveri et ecclesiasticum beneficium obtinere, etiam si curam habuerit animarum, apostolica auctori- tate dispenses, prout secundum deum anime sue saluti videris expedire, et nichilominus cum canonicatus et prebenda, quos quidam Hermannus dictus Prepositus Ymbrie canonicus ecclesie Arusiensis in dicta ecclesia Arusiensi, dum viveret, obtinebat, per ipsius obitum, qui dudum apud sedem apostolicam diem clausit extremum, vacare noscantur ad presens, de quibus nullus preter nos hac vice disponere potuit neque potest [etc.], nos vo- lentes personam dicti Johannis, si te contigerit cum eo ut pre- mittitur dispensare, suorum laudabilium meritorum intuitu, su- per quibus apud nos fidedigno testimonio commendatur, uberiori gratia prosequi et favore dictos canonicatum et prebendam sic vacantes eidem Johanni vel procuratori suo eius nomine eadem auctoritate post huiusmodi dispensationem conferre et assignare procures. Datum Avin. 7. id. feb. anno 11.

148. 7. Feb. 1327.

Bispen i Slesvig skal dispensere Praestesonnen Johannes Pedersen, Klerk i

Slesvig Stift, for uaegte Fodsel, saa han kan faa Adgang til alle kirkelige Em-

beder.

x x

. . episcopo Slesvicensi. Ex parte Johannis Petri clerici tue diocesis fuit nobis supplicatum, ut cum eo super defectu nata- lium, quem patitur de presbitero genitus et soluta, quod huius-

JOHANNES XXII. 67

modi non obstante defectu possit ad omnes ordines promoveri et ecclesiasticum beneficium obtinere, etiam si curam habeat ani- marum, dispensare de speciali gratia dignaremur. De tua igitur circumspectione [etc.] Datum Avin. 7. id. febr. anno 11.

149. 7. Feb. 1327»

Sognepraesten Peder Jensen, der som-Sen af en Diakon en Gang har faaet Dispens for usegte Fodsel og Lov til at modtage et Sogneembede. faar nu Lov til at modtage et nyt Embede.

Petro Johannis presbitero Roskildensis diocesis. Etsi geniti ex copula, quam fedus matrimonii non excusat, illegitimi cen- sentur, illis tamen, qui geniture maculam per honestatem morum, studium laudabilis conversationis et vite aliarumque virtutum merita satagunt abolere, tamquam a domino gratiam consecutis libenter apostolice munificientie januam aperimus eosque benigne prosequimur prerogativa favoris et gratie specialis. Hinc est, quod sicut petitio pro parte tua nobis exhibita nuper continebat, du- dum super defectu natalium, quem patiaris de diacono genitus et soluta, quod eo non obstante posses ad omnes ordines pro- moveri et ecclesiasticum beneficium obtinere, etiam si curam animarum haberet, tecum exstitit auctoritate apostolica dispensa- tum, cuius dispensationis vigore quandam parrochialem ecclesiam fuisti canonice assecutus. Cum autem eundem defectum natalium claris tuarum virtutum meritis sicut accepimus recompenses red- imens favore virtutum, quod ortus odiosus ademit, nos volentes personam tuam propter hoc et alia tue probitatis merita specia- lis prosequi prerogativa favoris et gratie amplioris tuis supplica- tionibus inclinati tecum, ut preter dictam parrochialem ecclesiam. quam obtines, unum aliud beneficium ecclesiasticum, si tibi aliter canonice conferatur, libere recipere et una cum eadem parrochi- ali ecclesia licite retinere valeas, eodem defectu et qualibet con- stitutione contraria nequaquam obstantibus, de uberioris dono gratie dispensamus. Datum Avin. 7. id. feb. anno 11.

150. 12. Juni 1327.

Den kolnske Kannik Herman Fredangh eller Fridach faar et Kanonikat i Roskilde.

Hermanno dicto Fredangh alias Fridach canonico Roskil- densi. Apostolice sedis benignitas etc. canonicatum ecclesie Ros- kildensis tibi conferimus. Non obstante quod in ecclesia s. An-

68 JOHANNES XXII.

dree Coloniensis canonicatum sub expectatione prebende nosceris obtinere. Datum Avin. 2. id. jun. anno 11.

In e. m. . . archiepiscopo Arelatensi et . . preposito et . . archi- diacono ecclesie Lundensis. Datum ut supra.

151« 16. Sep. 1327.

Sognepraest i Hygum(?) og Kannlk i Ribe, Peder Thuresen, faar Lofte om et Praelatur sammesteds.

Petro Thuronis de Dacia canonico Ripensi. Laudabile testi- monium etc. Volentes itaque tibi huiusmodi meritorum tuorum intuitu gratiam facere specialem teque in ecclesia Ripensi, cuius existis canonicus, amplius honorare, dignitatem, etiam si ad eam consveverit quis per electionem assumi, dummodo huiusmodi dignitas post episcopalem maior in eadem ecclesia non existat, si qua in dicta ecclesia vacat ad presens vel cum vacaverit, quam per te vel procuratorem tuum ad hoc specialiter constitutum in- fra unius mensis spatium, postquam tibi vel eidem procuratori vacatio illius innotuerit, duxeris acceptandam, conferendam tibi post acceptationem huiusmodi cum omnibus juribus et pertinen- tiis suis donationi apostolice reservamus. Non obstante quod in eadem ecclesia Ripensi canonicatum et prebendam et curatam ecclesiam Hyking Ripensis diocesis nosceris obtinere. Volumus autem quod postquam vigore presentis gratie huiusmodi dignita- tem fueris paciiice assecutus prefatam curatam ecclesiam, quam ut predicitur obtines quamque extunc vacare decernimus, omnino dimittere tenearis. Datum Avin. 16. kal. oct. anno 12.

In e. m. . . episcopo Parisiensi et . . Lundensis et . . Slesvi- censis ecclesiarum prepositis. Datum ut supra.

152. 28. Sep. 1327.

Paven stadfaester Hertug Eriks Overdragelse til Logumkloster af Patronats- retten til St. Laurentiuskirken i Bredevad.

Abbati et conventui monasterii Loci dei Cistereiensis ordinis Ripensis diocesis. Cum a nobis petitur etc. (Langebek, Scriptores VIII 187). Datum Avin. 4. kal. oct. anno 12.

153. 10. Nov. 1327.

Nicolaus Ludolphi faar et Kanonikat i Slesvig.

x x

Nicolao quondam Ludolphi dicti Theolonarii Lubicensis ca- nonico Slesvicensi. Attributa tibi merita probitatis etc. canonica-

JOHANNES XXII. 69

tum ecclesie Slesvicensis tibi conferimus. Datum Avin. 4. id. nov. anno 12.

In e. m. . . archiepiscopo Bremensi et . . Bremensis et . . Tullensis ecclesiarum scolasticis. Datum ut supra.

154. 2. Dec. 1327.

Sognepraest i Fuglie (Fuglhoge) Aage Gotskalksen faar et Kanonikat i Lund.

Achoni Gothscalci presbitero canonico Lundensi. Meritis tue probitatis etc. canonicatum ecclesie Lundensis tibi conferimus. Non obstante quod beneficium curatum in Fughleghote Lunden- sis diocesis, cuius fructus 20 flor. auri valorem annuum, ut as- seritur, non excedunt, nosceris obtinere. Datum Avin. 4. non. dec. anno 12.

In e. m. . . archiepiscopo Ebredunensi et . . episcopo Ri- pensi ac . . decano ecclesie Roskildensis. Datum ut supra.

155- 24. Dec. 1327.

^Erkebiskop Karl faar Kvittering for at have betalt sidste Halvdel af Ser- vispengene til det pavelige Kammer.

Universis [presentes litteras inspecturis] Gasbertus etc. Ad universitatis vestre notitiam etc, quod Carolus archiepiscopus Lundensis pro complemento sui communis servitii, in quo erat etc, 1000 flor. auri prefate camere et pro quattuor servitiis etc 210 flor. auri 16 sol. et 8 den. vien. clericis etc per manus magistri Godiquini canonici Lundensis debito tempore solvi fecit. De quibus etc Datum Avin. die 24. dec anno supradicto [1327]. (Oblig. 9 fol. 73).

156. 28. Dec. 1327.

^Erkebispen i Lund skal indsaette Sortebroder Egisl Birgersson til Med- hjaelper for den alderdomssvaekkede Biskop Israel i Vesteraas.

. . archiepiscopo Lundensi. Inter cetera etc (Dipl. Svec IV 39 f.). Datum Avin. 5. kal. jan. anno 12.

157. 13. Jan. 1328.

iErkebispen i Lund skal staevne for Retten og straffe de to Adelsmaend fra Ribe Stift, Jakob Rozstach og Aage Esbernsen, som havde overfaldet og ud- ptyndret den svenske Sortebroder Egisl Birgersson under hans Rejse til Rom.

x

. . archiepiscopo Lundensi. Exigit justitie debitum etc (Ny k. Sl. IV 196 f.). Datum Avin. id. jan. anno 12.

70 JOHANNES XXII.

158. 12. Feb. 1328.

^Erkebispen i Lund skal modtage Biskop Niels af Borglums Afskedsbegae- ring og give ham Lov til at gaa ind i Dominikanerordenen; han skal gore For- slag om hans Efterfolger, som Paven da vil udnaevne.

. . archiepiscopo Lundensi. Cum sicut accepimus etc. (Ny k. Sl. IV 197 f.). Datum Avin. 2. id. feb. anno 12*).

159. 12. Feb. 1328.

^Erkebispen i Lund skal gore en Indstilling til Paven om Pensionen til Biskop Niels af Borglum.

. . archiepiscopo Lundensi. Nuper fidedigna etc. (Ny k. Sl. IV 198 f.). Datum Avin. 2. id. feb. anno 12.

160. 11. Maj 1328.

Dekanen i Boskilde skal skaffe tilbage til St. Claraklostret sammesteds det Gods, som med Urette er kommen bort fra det.

. . decano ecclesie Roskildensis. Ad audientiam nostram etc. (Repertorium I 247). Datum Avin. 5. id. maii anno 12.

161. 31. Aug. 1328.

Se Nr. 158 og 159.

162. 22. Sept. 1328.

Biskop Johannes Bokholt af Slesvig skal give Praestesonnen Andreas de Gerding Dispens for usegte Fodsel, saa han kan faa Adgang til kirkelige Embeder.

Johanni episcopo Slesvicensi. (Latinsk Regest i Ny k. Sl. IV 202). Datum Avin. 10. kal. oct. anno 13.

163. 22. Sept. 1328.

Navne Pedersen faar et Kanonikat i Slesvig.

Naunoni nato Petri proconsulis civitatis Slesvicensis canonico Slesvicensi .... eanonicatum ecclesie Slesvicensis tibi conferi- mus. (Latinsk Regest i Ny k. Sl. IV 202). Datum Avin. 10. kai. oct. anno 13.

164. 22. Sept. 1328.

Biskop Johannes Bokholt af Slesvig faar Lov til i tre Aar at lade Kirker og Kirkegaarde rense og indvie paany ved en anden.

Johanni episcopo Slesvicensi. Tue devotionis precibus etc. Datum Avin. 10. kal. oct. anno 13.

*) Dette og det folgende Brev udstedes paany 31. Aug. 1328. (Datum Avin. 2. kal. sep. anno 12).

JOHANNES XXII. 71

165. 23. Dec. 1328.

Sognepraesten i Bylderup, Bo Ricquardsen, faar et Kanonikat i Ribe.

Boetio Ricquardi canonico Ripensi . . canonicatum ecclesie Ripensis tibi conferimus. Non obstante quod parrochialem eccle- siam in Bjoldorp Slesvicensis diocesis nosceris obtinere. (Latinsk Regest i Ny k. Sl. IV 203). Datum Avin. 10. kal. jan. anno 13.

In e. m. . . abbati monasterii Loci dei Ripensis diocesis et . . preposito Slesvicensi ac magistro Buxolo de Parma. Datum ut supra.

166. 9. Feb. 1329.

Alver Henriksen faar et Kanonikat i Lund.

Alvero nato Hinrici Alveri canonico Lundensi. Attributa tibi merita probitatis etc. canonicatum ecclesie Lundensis tibi con- ferimus. Datum Avin. 5. id. feb. anno 13.

In e. m. . . episcopo Arosiensi et . . s. Theofredi ac . . de Sora monasteriorum abbatibus Aniciensis et Roskildensis dioce- sium. Datum ut supra.

167. 27. Feb. 1329.

Efter en Fremstilling af, hvorledes Fru Valborg havde maattet ksempe for at bevare sit Gods, som hun havde testamenteret til Oprettelse af et Nonne- kloster i Upabeer (Opager?) paa Lolland, og hvorledes hun personlig havde fort sin Sag ved Kurien mod Peder Vendelbo og endelig vundet den, befaler Paven Abbeden for Holme Kloster og Prioren og Provsten i Odense i hans Navn at overgive alt Fru Valborgs Gods til Abbeden i Soro, som da skal sorge for, at Klostret oprettes i Overensstemmelse med hendes Villie.

Gratis pro deo.

. . abbati monasterii de Insula dei Othoniensis diocesis et . . priori ac . . preposito ecclesie Othoniensis. Debitum et meritorium fore dinoscitur sacram religionem oportunis fovere favoribus, eius incrementum prosequi ac testamentarias aliasque pias voluntates exequi defunctorum. Dudum siquidem quondam Walburgis, re- licta quondam Ottonis dicti Fogat armigeri vidua Othoniensis diocesis, dum viveret, zelo iidei et devotionis accensa ad hono- rem dei et b. Marie virginis gloriose, pium devotumque habens propositum fundandi et dotandi de bonis suis quoddam mona- sterium Cisterciensis ordinis in curia sua in Upabeer in Lalandia dicte diocesis quoddam altare fecit erigi in dicta curia canonice et in eo divina ofiicia celebrari seque devovit in eodem mona- sterio perpetuo servituram et ad opus ipsius monasterii fundandi et dotandi obtulit, dedit et imperpetuum applicavit omnia bona

72 JOHANNES XXII.

immobilia, que per suecessionem quondam Johannis filii sui sibi obvenerant et que ipsa possidebat, que subsequenter suis propriis vocabulis exprimuntur, videlicet dictam curiam et quattuor alios fundos ibidem, in Kardorp quattuor fundos et in Akceby unam curiam et inibi alios duos fundos, in Gloslund unum fundum et unam curiam, in Stythceby *) unum fundum, in Tiliz quattuor fundos, in Trucelsby tres fundos, in Alstorp unam curiam, in Tiirstath duos fundos, in Askoo unum fundum, in Erixstorp duas curias et ibi alios duos fundos, in Litlsemaerret tres fundos, in Pathorp duos fundos, in Gamselostofta? unum fundum, in Bo- ksesl?et unum fundum, in Armingh unam curiam et duos fundos, in Donmar unum fundum, in Orte unam curiam, in Gloslund unam curiam et in Strouby unam curiam cum agris, pratis, sil- vis, molendinis, piscariis aquarum decursibus et ipsorum attinen- tiis universis, ac loci diocesanus eidem vidue licentiam prestitit suumque consensum adhibuit. In predictis prefata insuper vidua voluit, quod monasterium ipsum institutis in eo monialibus et prefecta eis priorissa in eo domino servituris sub cura et obedi- entia . . abbatis monasterii de Sora eiusdem ordinis Roskiiden- sis diocesis, qui esset pro tempore, velut patrisabbatis perpetuo haberetur. Quoque Ericus Danorum Sclavorumque rex supradic- tis omnibus et singulis pro parte dicte vidue sibi expositis obla- tionem et donationem huiusmodi per ipsam viduam de dictis bonis dicto monasterio fundando et dotando factas ratificavit ex- presse ac eas auctoritate regia confirmavit necnon immunitatis et libertatis privilegium cum premissa expressione bonorum eo- rundem auctoritate prefata duxit eidem fundando et dotando monasterio concedendum. Sed antequam monasterium ipsum fundatum ac priorissa et moniales predicte in illo institute forent juxta instituta et observantias ordinis antedicti, predicta vidua ad nostram presentiam accedente ac intimante nobis, quod ipsa dictum monasterium, quod tamen nondum fundatum erat, ad honorem dei et eiusdem virginis in suo proprio solo situm in diocesi Othoniensi prefata fundarat ipsaque bona illi obtulerat, dederat et imperpetuum applicarat seque devoverat ibidem do- mino perpetuo servituram, et quod postmodum cum pretextu quorundam debitorum, que dictus filius suus nomine quondam Martini dicti Duua militis eiusdem Othoniensis diocesis, cuius obsequiis idem filius, dum viverel, inheserat, contraxisse diceba-

*) eller Stytheby.

JOHANNES XXII. 73

tur, idem monasterium, quod tamen nondum ut premittitur fun- datum erat, ad instantiam creditorum, quibus debebantur debita ipsa, que dictus miles asserebatur recognovisse ante suum obitum esse sua, in bonis predictis graviter vexaretur, et quod dictus rex oblationem et donationem huiusmodi ratificarat expresse dic- tumque privilegium concesserat, ut prefertur, quodque demum eodem rege sublato de medio ipsoque monasterio, quod tamen nondum ut prefertur fundatum erat, dicta bona jure suo, ut ipsa dicebat, pacifice possidente dicti creditores in bonis eisdem sic dedicatis per potentiam et impressionem curie secularis appella- tione seu provocatione per dictam viduam, quantum in ea fuerat et eo modo quo melius sciverat et potuerat, in suo vulgari ydio- mate propter hoc ad sedem apostolicam interjecta indebite pre- sumpserant et presumebant bona occupando et distrahendo pre- dicta monasterium ipsum, quod nondum fundatum erat, ut predi- citur, multipliciter molestare, nobisque supplicante per nos super hoc de oportuno remedio provideri, nos quondam Nicolao Sig- wasti canonico Upsalensi et quibusdam aliis suis in hac parte collegis dedimus per nostras litteras inter cetera in mandatis, ut super predictis per ipsam viduam nobis intimatis simpliciter, summarie ac de plano et sine strepitu figuraque judicii vocatis, qui evocandi forent, se diligentius informantes exhiberent dicto monasterio, quod eadem vidua fundatum et dotatum esse dice- bat, cum tamen non esset, celeris justitie complementum, contra- dictores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita com- pescendo. Deinde vero prefata vidua nobilem virum Petrum Ven- delbo militem Burglanensis diocesis regium marescallum, qui, antequam dicta vidua potuisset dictis Nicolao et collegis vel eorum alicui dictas litteras presentare, dictam viduam supra dictis bo-. nis, que ipsa pro fundando et dotando dicto monasterio posside- bat, temeritate propria spoliarat eamque illis tenebat indebite et notorie spoliatam, fecit de facto coram . . episcopo Othoniensi, cui dictus Nicolaus solus prout ex forma dictarum litterarum alias poterat in huiusmodi negotio procedens vices suas in hac parte etiam de facto commiserat, donec eas ad se duceret revo- candas, ad judicium evocavit, et tandem, cum fuisset ad aliquos actus coram dicto episcopo in huiusmodi appellationis causa si- militer de facto processum, dictus miles ex quodam gravamine sibi ab eodem episcopo ut dicebat illato modo simili de facto ad dictam sedem vocem appellationis emisit, nosque causam huius- modi appellationis et negotii principalis, cum etiam partes ipse

74 JOHANNES XXII.

apud dictam sedem presentes existerent, ad instantiam ipsius militis magistro Oliverio de Cerzeto canonico Eduensi capellano nostro et apostolici palatii auditori causarum audiendam com- misimus et fine debito terminandam, coram quo Thorberno rec- tore ecclesie de Ouetherhe (?) Lundensis diocesis procuratore dicti militis procuratoris nomine pro eo ac predicta Walburgi pro se ipsa in judicio comparentibus et a dictis procuratore et Walburgi libellis oblatis, dicta Walburgi in huiusmodi suo libello propo- nente ac dicente, quod ipsa possidente supranominata bona sua, que in eodem suo libello etiam nominatim exprimebat et sua esse dicebat, idem miles eam possessione ipsorum bonorum injuste spoliarat et spoliari mandarat ac spoliationem huiusmodi ratam habuerat, ac petente eadem bona sibi restitui per eundem militem et per dictum auditorem decerni et declarari ad dictam viduam bona pertinere prefata ipsumque militem seu legitimam personam intervenientem pro eo ad restitutionem dictorum bo- norum cum fructibus inde perceptis et percipiendis faciendam ipsi vidue condempnari seque restitui et reintegrari ad posses- sionem bonorum eorundem ac etiam expensas per eam factas in causa ipsa restitui, et cum subsequenter vacationes de mandato nostro fuissent indicte, nos ad supplicationem eiusdem vidue commisimus auditori predicto, ut vacationibus huiusmodi ne- quaquam obstantibus in dicta causa simplieiter et de plano sine strepitu et figura judicii procederet et faceret partibus ipsis ju- stitie complementum, dictisque procuratore ac Walburgi coram eodem auditore postea in judicio constitutis necnon ab eis de calumpnia et veritate dicenda prestitis juramentis datis, pro parte ipsius Walburgis quibusdam positionibus et ad ipsarum aliquas responsionibus subsecutis ac etiam productis, pro parte dicte Walburgis quibusdam instrumentis publicis apostolicis et aliis litteris autenticis, actis, juribus et munimentis, quibus volebat in huiusmodi causa uti, parte altera positiones aliquas seu quicquam pro se producere vel contra huiusmodi producta dicere non cu- rante, in terminis successive ad singulos actus huiusmodi ipsis partibus assignatis, procurator prefatus Ferrandum Johannis pro- curatorem suum dicta Walburgi presente constituit apud acta, eadem Walburgi Recuperum de s. Geminiano altera parte presente procuratorem suum constituente similiter apud acta, dictusque auditor ad instantiam ipsius Recuperi eundem Ferrandum ad concludendum in causa ipsa vel dicendum causam rationabilem, quare concludi non deberet, in ea per certum cursorem nostrum

JOHANNES XXII. 75

coram se citari fecit ad terminum peremptorium competentem, in quo dicto Recupero coram eo in judicio comparente et ipsius Ferrandi non comparentis contumaciam accusante ac petente in causa ipsa concludi prefatus auditor reputans dictum Ferrandum quoad actum huiusmodi merito contumacem cum eodem Recu- pero pro parte sua in causa concludente predicta conclusit et habuit pro concluso, dictisque Recupero et Ferrando coram ipso postmodum in judicio constitutis ad suam in dicta causa diffini- tivam sententiam audiendam statuit peremptorie certam diem, in qua eisdem Ferrando et Walburgi coram eo in judicio comparen- tibus dictaque Walburgi sententiam ferri cum instantia postulante prelibatus auditor visis inspectis ac discussis diligenter et plene recensitis omnibus et singulis coram eo in causa huiusmodi ac- tis habitis et productis factaque super hiis omnibus coauditoribus suis dicti palatii relatione plenaria et fideli ac intra se et cum peritis deliberatione super illis habita diligenti de ipsorum coau- ditorum consilio et assensu sententialiter et diffinitive pronunti- avit, decrevit et declaravit predictam Walburgim restituendam et reintegrandam esse ad possessionem bonorum eorundem plene, libere et cum effectu ipsamque ad ea, quantum potuit, restituit et reintegravit dictumque Ferrandum nomine supradicti militis et per eum dictum militem in persona ipsius Ferrandi in fructibus per eum ex dictis bonis perceptis necnon in dampnis, que in- currit dicta Walburgis ac expensis pro parte sua in hac et pro ea lite legitime factis merito condempnavit sibi taxatione ipsarum expensarum imposterum reservata, prout in instrumento publico inde confecto dicti auditoris sigillo munito plenius continetur. Ceterum post dictam sententiam, que nulla provocatione suspensa in rem transiverat judicatam, decurso certi temporis spatio me- morata Walburgis apud sedem constituta predictam condens in sua ultima voluntate testamentum recognovit et confessa extitit sua sponte, quod omnia bona supradicta nominatim expressa in privilegio supradicto antea, dum mente atque corpore sana foret, pro fundando et dotando monasterio monialium prelibato in ho- norem dei et eiusdem virginis, quod sub obedientia dicti abba- tis existeret, ex pia devotione donaverat et duxerat assignanda et in eodem testamento dicta bona tanquam ecclesiastica effecta cum omni ratione ac jure, quibus sibi quesita fuerant et ea tenu- erat, necnon fructibus a dicto milite perceptis ex illis a tempore huiusmodi mote litis expensis et dampnis sibi adjudicatis per eandem sententiam ordinationi et dispositioni ac defensioni nostre

76 JOHANNES XXII.

et ecclesie Romane reliquit atque commisit, ac nos executorem super hiis constituit, nobisque devote supplicavit, ut eadem bona in ordinationem et defensionem nostram dignaremur assumere, ipsamque sententiam juxta eius devotum propositum ad opus eiusdem monasterii fundandi et dotandi executioni debite deman- dare prout apparet legitimo documento. Nos igitur juxta piam intentionem et devotam supplicationem huiusmodi prefate Wal- burgis volentes, prout etiam rationi et pietati congruit, pro eodem monasterio fundando et dotando prefatam sententiam effectui de- bito mancipari discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatenus vos vel duo aut unus vestrum per vos vel per alium seu alios bona predicta nostro et eiusdem ecclesie Romane no- mine predicto abbati de Sora ea recepturo ad opus supradicti monasterii fundandi et dotandi vel procuratori suo ad hoc ab eo legitime constituto auctoritate nostra assignare curetis inducentes ipsum abbatem vel dictum procuratorem ab eo ut prefertur con- stituendum nomine restitutionis et reintegrationis in corporalem possessionem eorundem bonorum, jurium et pertinentium ipso- rum, prout dicta Walburgis ad possessionem ipsam restitui et reintegrari, si viveret, debuisset, amoto dicto milite penitus ab eisdem et inductum etiam defendatis, quemadmodum ipsa Wal- burgis, si ut predicitur viveret, restituta et reintegrata defendenda existeret, ac facientes eidem abbati vel illi seu illis, quem vel quos ipse ad gubernationem dictorum bonorum duxerit deputan- dum vel deputandos, de ipsorum bonorum fructibus, redditibus, proventibus, juribus et obventionibus universis integre responderi ac de supradictis fructibus a dicto milite perceptis ex bonis eis- dem et huiusmodi dampnis eidem abbati vel procuratori suo pro eo juxta ipsius instrumenti condempnationis tenorem plenam et debitam satisfactionem impendi, prout facienda foret eidem Wal- burgi, si agerel in humanis, contradictores per censuram eccle- siasticam appellatione postposita compescendo. Datum Avin. 3. kal. mart. anno 13.

168. 2. Juni 1329.

Abbeden for Cismar Kloster skal sammen med Tbesanrarius og Kantoren i Lybeck skaffe Cisterciensermunkene fra Knardrup deres Kloster og deres Gods tilbage. Barnum, Son af Erik til Skarresoholm, Hallands Hertug, havde nemlig bemsegtiget sig Klostret og udjaget Munkene. og efter dennes Dod tog hans Enke og Ridderen Ingvar Hjort Klostret i Besiddelse, og nogle andre Loegmamd tog B)ren Sosum og andet af Klostrets Gods og Ejendele.

JOHANNES XXII. 77

. . abbati monasterii de Cismaria Lubicensis diocesis et . . thesaurario ac . . cantori ecclesie Lubicensis. Ex conquestione etc. (Ny k. Sl. IV 199 f.). Datum Avin. 4. non. jun. anno 13.

169. 5. Aug. 1329.

^Erkebiskop Karl af Lund, Jens Nyborg og Peter Gervasii skal som pave- lige Nuntier indsamle Resten af den i Vienne udskrevne Seksaarstiende.

Carolo archiepiseopo Lundensi et Johanni Nyborgh de or- dine fratrum predicatorum penitentiario nostro ac Petro Gervasii canonico ecclesie s. Euodii Aniciensis apostolice sedis nuntiis. Dudum Clemens papa V predecessor noster ad terram sanctam pium gerens compassionis afTectum decimam omnium proven- tuum ecclesiasticorum ubicunque consistentium in subsidium dicte terre ac christicolarum transmarinarum partium necnon et aliter contra rebelles et inimicos fidei catholice in concilio Vien- nensi per sex annos eodem apostolico probante concilio imposuit convertendam. Sane cum decima huiusmodi pro maiori parte collecta in tua frater archiepiscope provincia sicut accepimus fuerit et in diversis locis reposita conservanda, nos volentes ip- sam, ut in predictos usus dispensari liberius et commodius va- leat, in tuto loco et ydoneo, donec aliter de ipsa ordinaverimus, tutius custodiri discretioni vestre per apostolica scripta committi- mus et mandamus, quatinus tam a suffraganeis tuis predicte archiepiscope quam aliis personis et locis, ubi et apud que dicta decima fuerit seu pervenerit, super quibus vos summarie, simpli- citer et de plano ac sine strepitu et figura judicii, sicut expedire videritis, informetis, predictam decimam jam collectam necnon tam ab ipsis quam ab aliis personis et locis eiusdem provincie ipsius decime residua, si qua fuerint colligenda, petere, exigere ac recipere nostro et ecclesie Romane nomine cum integritate, ipsamque in aliquo tuto loco donec vobis, quid de illa debeatis facere, mandaverimus, conservare fideliter studeatis, contradictores et rebelles quoslibet super hiis exemptos et non exemptos, religi- osos et seculares cuiuscunque gradus, status vel conditionis ex- istant, etiam si pontificali dignitate premineant, auctoritate nostra appellatione postposita compescendo. Non obstante etc. Volumus autem, quod assignantes decimam et residua supradicta possitis absolvere plenius et quitare de hiis, que inde receperitis ab eis- dem, faciendo super assignationibus singulis duo confici consi- milia publica instrumenta, quorum altero penes assignantes di- misso reliquum ad nostram mittere cameram procuretis, quodque

78 JOHANNES XXII.

dicta residua per vos et subcollectores a vobis in singulis civita- tibus et diocesibus dicte provincie deputandos, prout oportunum cognoveritis, colligere valeatis. Datum Avin. non. aug. anno 13*).

170- 5. Aug. 1329.

Meddelelse til de danske Praelater om de i det foregaaende nsevnte tre Msends Hverv.

Episcopis et electis, abbatibus, prioribus etc. per Lundensem provinciam constitutis. Dudum Clemens papa V predecessor no- ster ad terram sanctam (etc. som i det foregaaende med de selv- folgelige ^Endringer). Datum ut supra.

171« 5- Aug. 1329.

^Erkebiskop Karl, Jens Nyborg og Peter Gervasii faar Ret til at absolvere alle, der maatte vaere ifaldne Kirkestraffe, fordi de ikke har betalt Tienden i rette Tid.

Eisdem archiepiscopo et penitentiario et Petro Gervasii ca- nonico s. Euodii Aniciensis apostolice sedis nuntiis. Cum vobis, de quorum circumspectione ac fidelitate fiduciam in domino ge- rimus specialem, decimam sexennalem olim per Clementem pa- pam V predecessorem nostrum impositam in concilio Viennensi in subsidium terre sancte et aliter contra rebelles et inimicos fidei catholice convertendam in tua frater archiepiscope provin- cia Lundensi collectam recipiendi a prelatis ac personis et locis aliis, ubi fuerit, necnon residua ipsius decime, si qua fuerint, colligendi demus per alias nostras litteras facultatem, ut prelatis et personis ecclesiasticis eiusdem provincie, qui pro eo, quod de- cimam ipsam vel eius residua statutis ad hoc terminis non sol- verint, excommunicationis aut alias spirituales penas et sententias incurrissent, possitis auctoritate nostra post satisfactionem vobis inde nostro et ecclesie Romane [nomine] plenarie prestitam de ab- solutionis et relaxationis beneficio juxta formam ecclesie providere, ac cum eis super irregularitate, si quam dictis ligati sententiis celebrando divina vel immiscendo se illis non tamen in con- temptum clavium contraxissent, forsitan dispensare injuncto inde

*) Dette Brev er trykt i Munch, Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger 69 — 70, men med en anden Datering. Den forskellige Datering beror paa, at Nuntierne ikke kom afsted i 1329, som det var bestemt, men forst i 1330, hvor- for deres Instrukser blev omdaterede. Jfr. Moltesen, De avignonske Pavers For- hold til Danmark 164 f.

JOHANNES XXII. 79

sibi, quod eis propter hoc videritis injungendum, plenam vobis concedimus auctoritate presentium facultatem. Datum ut supra.

172. 5- Aug. 1329.

Jens Nyborg og Peter Gervasii skal alene modtage og kvittere for Seks- aarstienden i Lundestift.

Eisdem penitentiario et Petro Gervasii apostolice sedis nun- tiis. Volentes decimam sexennalem olim per Clementem papam etc. (som i Nr. 169) convertendam in provincia Lundensi collec- tam et etiam colligendam in certo tuto loco, ut in usus predic- tos possit dispensari, commodius conservari Carolo archiepiscopo Lundensi et vobis petendi, exigendi et recipiendi nostro et eccle- sie Romane nomine decimam ipsam jam collectam in eadem pro- vincia et ipsius residua colligendi necnon quitandi et absolvendi solventes seu assignantes decimam antedictam per alias nostras concessimus litteras facultatem. Cum autem velimus, quod me- moratus archiepiscopus in suis propriis civitate et diocesi tam de suis proventibus quam aliis collecta ac etiam colligenda studeat similiter assignare in tuto loco una cum alia reponen- dam, ut eam recipere dicto nomine valeatis ab eodem ipsumque de assignatis et solutis quitare plenius et absolvere inde tamen duo consimilia publica instrumenta confici faciendo, quorum al- tero penes eundem archiepiscopum retento reliquum ad nostram destinare procuretis cameram, plenam vobis concedimus auctori- tate presentium facultatem. Datum ut supra.

173. 5. Aug. 1329.

Jens Nyborg anbefales til Laurids Jonsen, Knud Porse og Uffe Nielsen.

Laurentio Johannis capitaneo et dapifero regis Dacie. Illam de tua sinceritate fiduciam in domino gerimus, quod tanquam devotus ecclesie Romane filius in hiis, que nobis et ipsi ecclesie beneplacita credideris et accepta, promptis et devotis affectibus te impendes. Cum itaque Johannem Nyborg de ordine fratrum predicatorum penitentiarium nostrum pro certis nostris et eius- dem Romane ecclesie negotiis, que sibi ac Carolo archiepiscopo Lundensi committenda providimus, destinemus, nobilitatem tuam rogamus et hortamur attentius, quatenus cura prosecutionis et expeditionis felicis negotiorum huiusmodi memoratis archiepi- scopo et penitentiario sic prompte ac benivole pro nostra et apostolice sedis reverentia velis assistere consiliis, auxiliis et fa- voribus oportunis, quod preter perennis retributionis premium,

80 JOHANNES XXII.

quod inde mereberis, nostram et eiusdem sedis benedictionem et gratiam uberius merearis. Datum Avin. non. aug. anno 13.

In e. m. duci Kanuto Porsey.

In e. m. Ufoni Nicolai.

174. n. Aug. 1329.

JErkebiskoppen, Jens Nyborg og Peter Gervasii skal sende det, der kom- mer ind af Seksaarstienden, til Kurien.

Eisdem archiepiscopo et penitentiario ac Petro Gervasii. Per alias nostras litteras vobis, de quorum industria et fidelitate con- fidimus, dedisse meminimus in mandatis, ut decimam sexennalem olim per Clementem papam V predecessorem nostrum impositam in concilio Viennensi pro subsidio terre sancte et aliter contra rebelles et inimicos catholice fidei expendendam collectam in tua frater archiepiscope provincia Lundensi recipere necnon re- sidua ipsius colligere ac in certo tuto et ydoneo loco conservare, donec vobis mandaremus, quid de illa deberetis facere, curaretis. Attendentes itaque, quod predicta decima tutius apud sedem apo- stolicam conservari poterit et exinde in usus predictos utilius et commodius dispensari, discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatenus predictam decimam tam collectam quam etiam colligendam in provincia memorata mittere vel vos filii penitentiarie ac Petre predicte vel alter vestrum ad dictam sedem deferre, sicut melius et securius poteritis, studeatis nos et came- ram nostram certificaturi nichilominus clare, particulariter et distincte, quid, quantum et a quibus singulis annis dicti sexen- nii receptum de decima fuerit antedicta. Datum Avin. 3 id. aug. anno 13.

175- 25- Aug. 1329.

Pas og Anbefalingsskrivelse for Jens Nyborg.

Patriarchis, archiepiscopis et episcopis ac electis, abbatibus etc. Cum nos Johannem Nyborgh de ordine predicatorum peni- tentiarium nostrum ad partes regni Dacie pro certis nostris et ecclesie Romane negotiis destinemus, universitatem vestram mo- nemus, rogamus et hortamur attentius, quatinus eundem peni- tentiarium exhibitorem presentium, cum per terras et districtus, portus et loca vestra transitum fecerit, benigne recommendatum habentes et favorabiliter pertractantes eidem ac familiaribus suis etc. Datum Avin. 8 kal. sep. anno 13.

JOHANNES XXII. 81

176. 15. Okt. 1329.

Den kongelige Foged i Ribe, Henrik Nielsen, opfordres til at hjaelpe de pavelige Nuntier.

Nobili viro Henrico Nicolai advocato Ripensi. Cum Johannem Nyborgh ordinis fratrum predicatorum penitentiarium nostrum et Petrum Gervasii canonicum ecclesie s. Euodii Aniciensis apo- stolice sedis nuntios ad partes regni Dacie commissis eisdem ac Carolo archiepiscopo Lundensi certis nostris et ecclesie Romane ibidem negotiis destinemus, nobilitatem tuam rogamus attentius et in domino exhortamur, quatenus eosdem nuntios super pro- secutione ac expeditione negotiorum huiusmodi celeri et felici sic pro nostra et eiusdem sedis reverentia velis habere favorabi- liter commendatos, quod preter retributionis eterne premium no- stram ac sedis predicte benedictionem et gratiam uberius merearis. Datum Avin. id. oct. anno 14.

177- 15. Okt. 1329.

^Erkebiskop Karl, Jens Nyborg og Peter Gervasii skal indsamle Peters- pengene. x

Carolo archiepiscopo Lundensi ac Johanni Nyborgh de or- dine fratrum predicatorum penitentiario ac Petro Gervasii cano- nico ecclesie s. Euodii Aniciensis apostolice sedis nuntiis. Cum annuus census, qui denarius b. Petri vocatur, nobis et ecclesie Romane in regno Dacie debeatur, nos volentes nostris et eiusdem ecclesie juribus prospicere ac de vestre circumspectionis industria plenius confidentes petendi, colligendi, exigendi et recipiendi nostro et eiusdem ecclesie nomine per vos vel alium seu alios censum huiusmodi a personis ecclesiasticis et secularibus dicti regni, cuiuscunque conditionis, status, ordinis vel dignitatis ex- istant, etiam si pontificali vel quavis alia premineant dignitate, tam pro eo tempore, quo in solutione illius cessatum est, quam etiam imposterum usque ad beneplacitum apostolice sedis, in- formandi quoque vos super premissis summarie, simpliciter et de plano ac sine strepitu et figura judicii, si et quando videritis expedire, necnon contradictores et rebelles ac impedientes quos- cunque per censuram ecclesiasticam appellatione postposita com- pescendi, non obstantibus, si eis vel eorum aliquibus communi- ter vel divisim a sede sit indultum predicta, quod interdici, sus- pendi vel excommunicari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi mentionem et quibuslibet privilegiis, indulgen-

Acta pontificum Danica I. 6

82 JOHANNES XXII.

gentiis et litteris apostolicis generalibus vel specialibus quibus- cunque concessis, per que commisse vobis potestatis executio im- pediri posset quomodolibet vel differri, plenam vobis et vestrum cuilibet in solidum concedimus tenore presentium facultatem. Vo- lumus autem, quod eos, a quibus censum receperitis supradictum, absolvere possitis plenius et quittare de hiis, que inde ab eis re- cipere vos continget, nos et cameram nostram reddituri clare, particulariter et distincte super hiis certiores. Datum Avin. id. oct. anno 14*).

178. 15. Okt. 1329.

De ovennaevnte tre Nuntier skal give Paven en Indberetning om de Em- beder, der staar ledige i Folge Bullen »Execrabilis«.

Eisdem. Auditui nostri apostolatus innotuit, quod nonnulla beneficia in regno Dacie consistentia vigore constitutionis per nos super pluralitate beneficiorum dudum edite, que incipit »Execra- bilis«, vacant et per diutina tempora vacaverunt, quorum dispo- sitio ad nos et fructus de illis percepti medio tempore ad came- ram nostram ratione reservationis per nos dudum de beneficiis et fructibus huiusmodi pertinere noscuntur. Nos autem volentes super hiis plenius informari discretioni vestre per apostolica scripta committimus et mandamus, quatenus de beneficiis huiusmodi eorumque valoribus et conditionibus ac modo et tempore vaca- tionis ipsorum aliisque circumstantiis vos soierter et lideliter in- formantes, quicquid inde feceritis et repereritis, nobis referre, quam citius poteritis, studeatis. Datum ut supra.

179. 15. Okt. 1329.

Nuntierne maa selv beskikke to Notarer, som skal vaere ugifte og uordi- nerede Klerke.

Eisdem. Ut negotia, que in partibus regni Dacie vobis per alias litteras nostras committimus, prosequi commodius cautelis adhibitis ydoneis valeatis, concedendi auctoritate nostra tabellio- natus officium duobus clericis non conjugatis nec in sacris ordi- nibus constitutis, quos post diligentem examinationem a vobis faciendam ydoneos repereritis ad huiusmodi officium exercendum, prius tamen ab unoquoque ipsorum juramento nostro et ecclesie

*) Trykt i Munch, Pavel. Ilegnskabs- og Dagbeger 68, men med en anden Datering. Jfr. Brev af 2. Aug. 1330 Nr. 192.

JOHANNES XXII. 83

Romane noniine juxta formam inferius annolatam recepto, ple- nam vobis concedimus auctoritate presentium facultatem. For- mam autem juramenti, quod quilibet dictorum clericorum pre- stabit, presentibus inseri fecimus, que talis est: Ego etc. (Form- len findes i Tangl, Die papstlichen Kanzleiordnungen (1894) 50). Datum [Avin.] id. oct. anno 14.

180. 15- Okt, 1329.

iErkebiskop Karl, Jens Nyborg og Peter Gervasii skal lose Grev Geert af Ban, naar han har tilbagebetalt de Romerkirken tilhorende Penge og Ejendele, som han havde rovet ud af Kirken i Slesvig, og naar han har givet Kirken i Slesvig en passende Erstatningssum for den Vold, han og hans Hjselpere har paafort den.

Carolo archiepiscopo Lundensi ac Johanni de Nyborgh de ordine fratrum predicatorum penitentiario nostro ac Petro Ger- vasii canonico ecclesie s. Euodii Aniciensis apostolice sedis nun- tiis. Si nobilis vir Gerardus etc. (Ny k. Sl. IV 203 f.). Datum Avin. id. oct. anno 14.

181. 7. Nov. 1329.

/Erkebispen i Lund skal paa rette Steder kundgore, at Paven har reser- veret sig Besaettelsen af Linkoping Bispestol.

Archiepiscopo Lundensi. Attendentes nuper ecclesie Linco- pensi, si tunc vacabat vel quam(!) primum eam quovismodo et ubicunque vacare contingeret, de pastore ydoneo, per cuius indu- striam eadem ecclesia preservetur a noxiis et dirigatur ad salu- taria, providere ecclesiam prefatam dispositioni nostre ac sedis apostolice hac vice specialiter reservamus districtius inhibentes . . capitulo ipsius ecclesie ac illi vel illis, ad quem vel ad quos elec- tio, postulatio, nominatio, confirmatio seu quevis alia dispositio pastoris ibidem preficiendi pertinet, ne ad electionem, postula- tionem, nominationem, confirmationem seu quamvis aliam dis- positionem ipsius procedere quovismodo non presumant, ac de- cernentes extunc irritum et inane, si secus super hiis per quos- cunque quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit at- temptari. Voientes igitur reservationem huiusmodi in eadem ec- clesia esse notam, ne sub ignorantie pallio aliquid per quoscunque attemptari in contrarium presumatur, mandamus, quatenus ipsam dictis capitulo et aliis, de quibus expedire videris, publicare auc- toritate nostra procures faciens de intimatione et publicatione huiusmodi publica confici instrumenta, que nobis destinare fide- liter quam citius non omittas. Datum 7. id. nov. anno 14.

84 JOHANNES XXII.

182. 10. Nov. 1329.

Arnold Ruffe faar et Kanonikat i Slesvig.

Arnaldo dicto Ruffe canonico Slesvicensi. Suffragantia tibi merita probitatis etc. canonicatum ecclesie Slesvicensis tibi con- ferimus. Non obstante quod in ecclesia s. Marie Lubicensis quandam capellam seu vicariam nosceris obtinere. Datum Avin. 4. id. nov. anno 14.

In e. m. . . archiepiscopo Bremensi et . . episcopo Lubicensi ac . . abbati monasterii s. Theofredi Aniciensis diocesis. Datum ut supra.

183. 13. Nov. 1329.

Grev Geert opfordres til at boje sig for den i Brev af 15. Okt. (Nr. 180) fseldede pavelige Kendelse.

Nobili viro Gehorardo[!] comiti Holsassie. Infesta dudum etc. (Ny k. Sl. IV 204 f.). Datum Avin. id. nov. anno 14.

184. 22. Nov. 1329.

Meddelelse om, at Jens Nyborg og Peter Gervasii sendes til Danmark som pavelige Indkraevere, og om, at de faar udbetalt af Kammeret 100 Gylden, som de skal tilbagebetale af deres Lon, som er 2 Gylden om Dagen.

Anno 1329 die 22. nov. frater Johannes Nyburgh penitenti- arius pape et magister Petrus Gervasii canonicus s. Euodii Ani- ciensis fuerunt missi ad partes Dacie per dominum nostrum sum- mum pontificem pro exigendis pecuniis decimalibus et censibus Romane ecclesie ac denario b. Petri et aliis negotiis domini no- stri et pro stipendiis eorum et familie ac expensis tradidimus eis 100 flor. auri, quos promiserunt solvere camere vel deducere de stipendiis suis, quod factum fuit de mandato domini nostri, qui deputaverat eis 2 flor. auri de stipendiis pro singulis diebus*).

185. 22. Nov. 1329.

iErkebiskoppen i Lund faar Befaling til at kundgore Skriftet »Quia vir reprobus« mod Micliael de Cesena.

Archiepiscopo Lundensi. Ad confutandas falsas opiniones etc. (Bullarium Franciscanum V 449 f.). Datum 10. kal. dec. anno 14.

*) Dette er igen bleven overstreget, og der er tilfojet: Cancellatum est, quod restituerunt, cum non facerent viagium predictum, ex cq(?). .Ifr. Moltesen, De avign. Paver 166.

JOHANNES XXII. 85

186. 25. Nov. 1329.

Jens Nyborg og Peter Gervasii maa dispensere 10 Par, som har giftet sig indenfor de forbudte fire Slsegtskabsgrader.

Johanni Nyborgh ordinis fratrum predicatorum penitentiario nostro et Petro Gervasii etc. apostolice sedis nuntiis. Cum de vestre circumspectionis industria gerentes in domino fiduciam specialem vos ad partes regni Dacie per nos ibidem commissis vobis certis negotiis destinemus, ut cum decem viris et totidem mulieribus dicti regni, qui se in quarto consanguinitatis vel affi- nitatis gradu contingentes matrimonia invicem ignoranter aliter tamen solennitate juxta morem servata debita contraxerint, quod impedimentis provenientibus ex consanguinitate vel affinitate huiusmodi nequaquam obstantibus in sic contractis matrimoniis remanere licite valeant, possitis auctoritate apostolica dispensare ac prolem ex eis susceptam et suscipiendam legitimam nuntiare facultatem plenariam vobis tenore presentium elargimur. Datum Avin. 7. kal. dec. anno 14.

187. 5. Dec 1329.

Paven har efterkommet de 0nsker, som Grev Johan havde forebragt ved sit Sendebud, Henrik Ruffus; nu formaner han Greven til at blive bestandig i Fromheden og til saerlig at tage sig af de Nuntier, han har sendt til hans Lande.

Johanni comiti Olsatie. Venientem nuper ad nostram presen- tiam Henricum dictum Ruffum canonicum Lubicensem nuntium et procuratorem tuum benignitate recepimus consveta, qui, prout ad hoc speciale mandatum habebat, in nostra presentia juramen- tum prestitit juxta formam contentam in quibusdam litteris tuo inpendenti sigillatis sigillo, quod eo plus gratanter recepimus, quo ex fervore devotionis sincere, quam ad nos et Romanam geris ecclesiam, ipsum procedere intuemur. Super quibus tibi gra- tias uberes exolventes nobilitatem tuam rogamus et in domino attentius exhortamur, quatenus sic inmobiliter continuare studeas huiusmodi tue devotionis affectum nullis a tam pio tamque lau- dabili proposito perversorum suggestionibus et latratibus segre- gandus, quod proinde humane laudis attollaris preconiis nostram- que et apostolice sedis gratiam multiplicatis tuis meritis uberius merearis. Ceterum petitiones tuas, quantum honeste potuimus, ad gratiam exauditionis admisimus, prout in confectis super eis litteris poteris intueri, ad hoc nuntios nostros, quos pro certis nostris et ecclesie predicte negotiis ad partes illas specialiter de- stinamus, ut eis in agendis assistas et super ipsis prestes opem

86 JOHANNES XXII.

et operam efficaces, nobilitati tue propensius commendamus. Da- tum Avin. non. dec. anno 14.

188. 19. Dec. 1329.

Magister Hennikin Henceri faar et Kanonikat i Ribe.

Hennikino Henceri de Rippis in Dacia magistro artium ca- nonico Ripensi .... canonicatum ecclesie Ripensis tibi conferi- mus. Non obstante quod parrochialem ecclesiam Draughby Aru- siensis diocesis nosceris obtinere (Latinsk Regest i Ny k. Sl. IV 203). Datum Avin. 14. kal. jan. anno 14.

In e. m. . . archiepiscopo Lundensi et . . preposito Caval- licensi ac . . preposito Slesvicensi. Datum ut supra.

189. 15. Juni 1330.

Jens Nyborg udnaevnes af Paven til Biskop i Roskilde.

Johannes de Nyborgh, ordinis fratrum predicatorum et peni- tentiarius domini pape, preficitur per provisionem in episcopum Roskildensem. Datum Avin. 17. kal. jul. anno 14*).

190. 16. Juni 1330.

Jens Nyborg lover at betale Servispenge.

[Anno 1330] die 16. jun. Avinione in hospitio Petri episcopi Portuensis frater Johannes electus Roskildensis in Dacia promisit pro suo communi servitio 1000 flor. auri et 5 servitia consveta persolvere in curia videlicet medietatem in proximo festo resur- rectionis dominice et aliam medietatem in festo b. Michaelis de mensi septembris extunc proxime sequturo, alioquin infra sex menses etc. et juravit ut in forma. (Oblig. 6 fol. 93).

191. 2. Aug. 1330.

iErkebiskop Karl, Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii skal indsamle Resten af den i Vienne udskrevne Seksaarstiende.

Carolo archiepiscopo Lundensi et Johanni episcopo Roskil- densi ac Petro Gervasii canonico ecclesie s. Euodii Aniciensis apostolice sedis nuntiis. Dudum Clemens papa V etc. (Munch, Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger 69 f. Jfr. Brevet af 5. Aug. 1329 Nr. 169). Datum Avin. 4. non. aug. anno 14.

*) Denne latinske Regest har P. A. Munch optegnet, men han har ikke afskrevet selve Brevet, som det ikke har vaeret muligt at finde i det vatikanske Arkiv, skont Munch har set det — han bemaerker, at der intet Folgebrev var til den danske Konge — og ogsaa optegnet, hvor det skal findes.

JOHANNES XXII.

87

192. 2. Aug. 1330.

iErkebiskop Karl, Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii skal indsamle Peterspengene i Danmark.

Carolo archiepiscopo Lundensi et Johanni episcopo Roskil- densi ac Petro Gervasii apostolice sedis nuntiis. Gum annuus census etc. (Munch, Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger 68. Jfr. Brevet af 15. Okt. 1329 Nr. 177). Datum Avin. 4. non. aug. anno 14).

193. 2. Aug. 1330.

Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii skal modtage det, der ligger ind- samlet til den hellige Landehjaelp i Danmark.

Johanni episcopo Roskildensi et Petro Gervasii apostolice sedis nuntio. Auditui nostri apostolatus etc. (Munch, Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger 81). Datum Avin. 4. non. aug. anno 14.

194. 2. Aug. 1330.

Peter Gervasii kan alene udfore de Hverv, som er paalagt ham og JErke- biskop Karl og Biskop Jens Nyborg, hvis de to sidstnaevnte enten ikke kan eller ikke vil hjselpe ham.

Petro Gervasii apostolice sedis nuntio De tue circumspecti- onis et fidelitatis industria etc. (Munch, Pavelige Nuntiers Regn- skabs- og Dagboger 70 — 71). Datum Avin. 4. non. aug. anno 14.

195. 2. Aug. 1330.

Peter Gervasii skal modtage Seksaarstienden for Roskilde Stift af Biskop Jens Nyborg.

Petro Gervasii apostolice sedis nuntio. Volentes decimam sexennalem etc. (som i Nr. 172) convertendam in civitate et dio- cesi Roskildensi collectam et etiam colligendam in certo tuto loco, ut in usus predictos possit dispensari, commodius conser- vari Carolo archiepiscopo Lundensi, Johanni episcopo Roskil- densi ac tibi petendi, exigendi et recipiendi nostro et ecclesie Romane nomine decimam ipsam jam coliectam in eisdem civi- tate et diocesi et ipsius residua colligendi necnon quitandi et absolvendi solventes seu assignantes decimam antedictam per alias nostras concessimus litteras facultatem. Cum autem velimus, quod memoratus episcopus in predictis civitate et diocesi Roskildensi [tam] de suis proventibus quam aliis decimam collectam ac etiam colligendam studeat similiter assignare in tuto loco una cum

88 JOHANNES XXII.

alia reponendam, ut eam recipere ab eodem episcopo dicto no- mine valeas ipsumque de assignatis et solutis exinde absolvere plenius et quitare inde tamen duo consimilia publica instrumenta confici faciendo, quorum altero penes eundem episcopum retento reliquum ad nostram cameram destinare procures, plenam tibi concedimus tenore presentium facultatem. Datum 4. non. aug. anno 14.

196. 2. Aug. 1330.

Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii skal af ^Erkebiskop Karl modtage de Peterspenge, som Pavestolen har til Gode i Danmark.

Archiepiscopo Lundensi. Cum nonnulle pecunie quantitates de denario b. Petri ecclesie Romane in regno Dacie debite per te tuosque predecessores hactenus nomine ipsius ecclesie, sicut accepimus, sint collecte, fraternitati tue mandamus, quatenus Johanni episcopo Roskildensi et Petro Gervasii canonico ecclesie Euodii Aniciensis apostolice sedis nuntio pecunias huiusmodi assignare integraliter eisdem ratione nichilominus reddita de pre- missis legitima non postponas. Nos autem eisdem episcopo et canonico recipiendi a te pecunias audiendique rationes predictas et te quitandi et absolvendi de ipsis, que ipsis inde assignaveris, confectis tamen super assignatione ipsa duobus consimilibus pu- blicis instrumentis, quorum altero penes te retento ipsi reliquum ad nostram mittant camerara, per alias nostras concedimus litte- ras facultatem. Datum ut supra.

197. 2. Aug. 1330.

Brev om samme Sag som i det foregaaende til Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii.

Eisdem episcopo et Petro. Cum nonnulle pecunie quantita- tes de denario b. Petri ecclesie Romane in regno Dacie debite per . . archiepiscopum Lundensem eiusque predecessores nomine ipsius ecclesie, sicut accepimus, sint collecte, nosque prefato archi- episcopo demus per alias nostras litteras in mandatis, ut pecunias huiusmodi reddita nichilominus de premissis ratione legitima no- bis studeat integraliter assignare, discretioni vestre, de qua fidu- ciam in domino gerimus specialem, ab eodem archiepiscopo pe- tendi, exigendi et recipiendi pecunias et rationes audiendi pre- dictas et ad hec auctoritate nostra, si necesse fuerit, eundem archiepiscopum appellatione postposita compellendi necnon de hiis, que inde ab ipso receperitis, eum quitandi et plenius absol-

JOHANNES XXII. 89

vendi faciendo tamen super assignatione huiusmodi duo confici consimilia publica instrumenta, quorum altero per archiepisco- pum memoratum retento reliquum ad nostram cameram destine- tis, plenam concedimus tenore presentium facultatem. Datum ut supra.

198. 2. Aug. 1330.

Biskop Jens Nyborg og Peter Gervasii anbefales til Grev Geert og Grev Johan.

Gerhardo comiti Holsassie. Illam de te fiduciam gerimus, quod ad ea, que nobis et ecclesie Romane grata esse cognoveris, promp- tis et devotis afTectibus tanquam devotus eiusdem ecclesie filius te impendes. Gum itaque Johannem episcopum Roskildensem et Petrum Gervasii canonicum ecclesie s. Euodii Aniciensis apo- stolice sedis nuntios ad partes regni Dacie pro certis nostris et eiusdem ecclesie negotiis destinemus, nobilitatem tuam rogamus attentius et hortamur, quatenus eosdem nuntios et eorum quem- libet super prosecutione ac expeditione felici negotiorum huius- modi habens pro nostra et dicte sedis reverentia propensius com- mendatos eis sic favorabiliter assistere consiliis, auxiliis et opor- tunis favoribus studeas in hac parte, quod nos et eandem eccle- siam reperire merearis in tuis oportunitatibus propitios et benig- nos. Datum Avin. 4. non. aug. anno 14.

In e. m. Johanni comiti Holsassie terrarum Selandie et Scanie in regno Dacie capitaneo.

199- 13- Aug. 1330.

Som pavelig Nuntius i Danmark faar Peter Gervasii lx/2 Gylden i Dagpenge.

Petro Gervasii apostolice sedis nuntio. Gum te de cuius etc. (Munch, Pavelige Nuntiers Regnskabs- og Dagboger 111 f.). Datum Avin. id. aug. anno 14.

200. 17. Aug. 1330.

Biskop Jens Nyborg af Boskilde faar Lov til at optage et Laan paa 400 Gylden.

Johanni episcopo Roskildensi. Cum sicut etc. (Ny k. Sl. IV 205 f.). Datum Avin. 16. kal. sep. anno 14.

201. 11. Sept. 1330.

Paven reserverer sig Besaettelsen af Slesvig Bispestol.

Ad futuram rei memoriam. Ex debito pastoralis officii nobis injuncti desuper tenemur esse solliciti providere, quod in ecclesiis

90 JOHANNES XXII.

cathedralibus tales preficiantur prelati, qui fideles et devoti exi- stant Romane ecclesie ac velint et valeant preesse utiliter ac pro- desse. Cupientes itaque Slesvicensi ecclesie, si nunc vacat vel cum eam primo vacare contigerit, de pastore ydoneo per sedis apostolice circumspectam sollicitudinem providere ex certis causis rationabilibus, que ad id nostrum animum induxerunt, eiusdem ecclesie Slesvicensis dispositionem et provisionem hac vice nobis et eidem sedi auctoritate apostolica specialiter reservamus, di- strictius inhibentes capitulo eiusdem ecclesie ac omnibus et sin- gulis, ad quos electio, postulatio vel quevis alia provisio pastoris in eadem ecclesia preficiendi aliter pertinet quovis modo, ne ad electionem, postulationem vel provisionem huiusmodi contra re- servationem nostram predictam quoquomodo procedant, ac de- cernentes extunc irritum et inane, si secus per eos vel quosvis alios quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit super hiis attemptari. Nulli ergo etc. Datum Avin. 3. id. sep. anno 15.

202. ii. Sept. 1330.

iErkebispen i Bremen skal kundgore Reservationen.

Archiepiscopo Bremensi. Ex debito etc. ut supra verbis com- petenter mutatis. Quocirca fraternitati tue per apostolica scripta mandamus, quatenus per te vel alium seu alios reservationem, inhibitionem et decretum nostra huiusmodi eisdem capitulo et aliis quorum interest publicare et ad eorum notitiam deducere non postponas, inde publica instrumenta seriem presentium con- tinentia confici faciendo, que nobis postmodum hdeliter destinare procures. Datum ut supra.

203. 24. Nov. 1330.

Peter Gervasii, der skal til Danmark som pavelig Nuntius, faar udbetalt 60 Gylden til Rejsepenge for sig og sit Folge.

Anno 1330 die 24. nov. tradidimus magistro Petro Gervasii pro expensis suis et notarii sui et familie sue eundo ad partes regni Dacie, ad quas fuerat per dominum nostrum papam com- missarius et nuntius ad exigendum et recipiendum tam pecunias sexennalis decime quam census Romane ecclesie et denarium b. Petri et alia sua cum Johanne episcopo Roskildensi deputatus, 60 flor. auri, quos promiserit reddere et solvere dicte camere de stipendiis sibi deputatis. (Moltesen, De avign. Paver 218).

JOHANNES XXII. 91

204. 18. Dec. 1330.

Biskop Sven og Kapitlet i Aarhus har meddelt, at Kirken i Aarhus for lsenge siden er nedbraendt, og at det ikke er muligt at opfore den ved dens egne Midler, hvorfor de har sogt om, at den Tredjedel af Tienden, som skal bruges til Kirkernes Vedligeholdelse i Aarhus Stift, maa blive givet til Opforelse af Aarhus Kirke. Dette giver Paven Lov til for et Tidsrum paa 5 Aar, og han overdrager Bispen i Ribe og Abbederne i Essenbsek og Alling at foretage det fornodne i den Henseende.

Episcopo Ripensi et Eskenbeek ac Alwing Arusiensis dioce- sis monasteriorum abbatibus. Significavit nobis Sweno episcopus et capitulum Arusiense, quod dudum Arusiensis ecclesia fuit casu fortuito incendio totaliter concremata et destructa, ad cuius re- fectionem proprie ipsius ecclesie, nisi aliunde succurratur eidem, commode non suppetunt facultates, quodque de consvetudine omnes decime in Arusiensi diocesi in tres dividuntur partes, quarum una plebano parrochialis ecclesie, in cuius parrochia decime predicte consistunt, et alia fabrice parrochialis ecclesie prelibate, tertia vero Christi pauperibus debentur, que quidem pars predicte fabrice debita consvevit interdum principibus inter- dum aliis potentibus et inferioribus personis pro certo pretio se- cundum antiquam taxationem concedi. Quare prefati episcopus et capitulum nobis supplicarunt, ut in subsidium reparationis predicte Arusiensis ecclesie dictam tertiam partem ipsarum deci- marum eidem fabrice parrochialium ecclesiarum debitam pro eis- dem pretio et taxatione antiqua, quibus principibus et aliis po- tentioribus et personis predictis concedi consvevit, ita quod hu- mili pretio per eos prefate fabrice persoluto earum residuum convertere valeant in refectionem Arusiensis ecclesie supradicte eis concedere dignaremur. Nos igitur discretioni vestre mandamus, quatenus prestita prius per ipsos episcopum et capitulum suffi- cienti cautione ecclesiis, ad quas spectant decime supradicte, quod predictum residuum in usus alios quam in fabrica seu repara- tione ipsius Arusiensis ecclesie non expendent, recipiendi pro pretio et taxatione predictis dictarum tertiam tertiam(!) partem dictarum decimarum ut predicitur et tenendi usque ad quinquen- nium dumtaxat ipsis auctoritate apostolica licentiam tribuatis contradictores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. Non obstantibus si aliquibus communiter vel di- visim a sede apostolica sit indultum, quod interdici, suspendi vel excommunicari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huius- modi mentionem. Datum Avin. 15. kal. jan. anno 15.

92 JOHANNES XXII.

205. 10. Marts 1331.

iErkebiskop Karl kan i fem Aar lade Kirker og Kirkegaarde indvie paany ved en anden.

Carolo archiepiscopo Lundensi. Tue devotionis precibus be- nignum etc. presentibus post quinquennium minime valituris. Datum Avin. 6. id. mart. anno 15.

206. 10. Marts 1331.

Praesten Mads Pedersen i Lundestift havde under et Overfald paa alfar Vej drsebt en Laegmand. Nu opfordres yErkebiskop Karl til at undersoge, om han havde handlet af Nodvaerge og havde gjort alt for at undgaa Drabet, og i saa Fald dispensere Hr. Mads.

X X X

Carolo archiepiscopo Lundensi. Significavit nobis Matheus Petri presbiter tue diocesis, quod ipse olim quendam laicum, qui ipsum presbiterum in communi via cum suis sequacibus acriter invasit et occidere volens, vitam suam defendendo interfecit. Quare pro parte sua nobis extitit supplicatum, ut cum eo, qui sic m- vasus fugere non temptavit, super hirs providere sibi de benigni- tate apostolica dignaremur. Quia vero de premissis notitiam non habemus, gerentes de tue circumspectionis industria fiduciam in domino specialem huiusmodi supplicationibus inclinati fraterni- tati tue, qui de hiis notitiam habere poteris pleniorem, per apo- stolica scripta committimus et mandamus, quatenus de premissis te diligenter informes et, si per informationem huiusmodi repe- reris ipsum presbiterum licite homicidium huiusmodi propter sui defensionem perpetrasse, declares eum auctoritate nostra, prout de jure fuerit, irregularitatis notam nequaquam propterea incur- risse, si autem ipsum in hoc solum, quia non fugit, inveneris offendisse, cum vitali periculo omnia, que providenda essent, ne- quiverit providere juxta negligentie qualitatem, cum eo tam in executione ordinum quam in obtinendis beneficiis ecclesiasticis cum cura vel sine cura eadem auctoritate dispenses, prout secun- dum deum anime sue saluti videris expedire. Datum Avin. 6. id. mart. anno 15.

207. 6. Apr. 1331.

Biskop Jens af Roskilde faar Kvittering for at have betalt forste Halvdel af sine Servispenge til det pavelige Kammer.

JOHANNES XXII. 93

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Ad uni- versitatis vestre etc, quod episcopus Roskildensis pro parte sui communis servitii, in quo est eic, 250 flor. auri prefate camere et pro quattuor servitiis etc. 25 flor. auri 6 sol. 6 den. cor. cle- ricis etc. per manus Tuconis Hemmingi canonici Roskildensis et magistri Nerii Vitalis procuratorum suorum juxta dilationem sibi concessam debito tempore solvi fecit. De quibus etc. In cuius etc. Datum Avin. die 6. mensis apr. anno 1331. (Oblig. 12 fol. 69).

208. 16. Apr. 1331.

iErkebiskop Karl, der skal besoge Pavestolen hvert tredie Aar, har nu be- sogt den ved sin Kapellan og Prokurator Mads Pedersen.

Universis presentes litteras inspecturis Gasbertus etc. Ad uni- versitatis vestre notitiam etc, quod Carolus Lundensis archiepi- scopus Svecieque primas teneatur singulis trienniis sedem apo- stolicam visitare. Sedem ipsam pro uno triennio proximo nunc transacto per Matheum Petri capellanum et procuratorem suum ad hoc specialiter constitutum cum devotione debita visitavit. Nihil tamen etc Datum Avin. die 16. mensis apr. anno 1331. (Oblig. 12 fol. 184).

209. 2. Maj 1331.

Efter Grev Johans Ansogning fritages de Dele af Danmark, som han besad som Len eller som Pant, fra det Interdikt, der var lagt over Landet, fordi Kong Christoffer, efter at han igen havde taget Riget i Besiddelse, personlig havde grebet Biskop Tyge i Borglum og holdt ham faengslet.

Ad futuram rei memoriam. Sincere devotionis etc (Ny k. Sl. IV 207 f.). Datum Avin. 6. non. maii anno 15.

210. 10. Juni 1331.

Ved et lost Rygte om Johannes Bokholts Dod var Scolasticus i Bremen, Hellembert, af Paven bleven udnsevnt til Biskop i Slesvig og indviet af Kardinal- biskop Gaucelin. Da det viste sig, at Johannes endnu ikke var dod, maatte det hele stilles i Bero, men da han nu virkelig er dod, stadfsestes Hellemberts Ud- nsevnelse.

Hellemberto episcopo Slesvicensi. In supreme dignitatis spe- cula etc Dudum si quidem Johanne episcopo Slesvicensi regi- mini Slesvicensis ecclesie presidente nos cupientes eidem ecclesie, cum eam vacare contingeret, personam utilem per apostolice se- dis providentiam presidere provisionem ipsius ecclesie Slesvicen- sis, quam (!) primum eam quovis modo et ubicumque vacare con- tingeret, dispositioni nostre et sedis apostolice ea vice duximus specialiter reservandam decernendo extunc irritum etc et deinde

94 JOHANNES XXII.

ad audientiam nostram deducto, quod ecclesia predicta per obi- tum dicti Johannis vacabat, nos etc. de te scolastico ecclesie Bremensis in sacerdotio constituto etc. de fratrum nostrorum consilio auctoritate apostolica duximus providendum teque illi prefecimus in episcopum et pastorem et subsequenter tibi apud sedem apostolicam constituto per Gaucelinum episcopum Alban- ensem fecimus munus consecrationis impendi. Postmodum autem fidedigna et certa relatione percepimus, quod tempore huiusmodi provisionis nostre et consecrationis predicte dictus Johannes, licet gravi esset infirmitate gravatus, adhuc in humanis agebat, sed postea per aliquod spatium labentis temporis in illis partibus ex- piravit, nos igitur etc. de persona tua ipsi Slesvicensi ecclesie de ipsorum fratrum consilio auctoritate apostolica providemus etc. Datum Avin. 4. id. jun. anno 15.

In e. m. Capitulo ecclesie Slesvicensis. Datum ut supra.

In e. m. Clero civitatis et diocesis Slesvicensis. Datum ut supra.

In e. m. Populo civitatis et diocesis Slesvicensis. Datum ut supra.

In e. m. Universis vassallis ecclesie Slesvicensis. Datum ut supra.

In e. m. Archiepiscopo Lundensi. Datum ut supra.

2ii. 19. Juni 1331.

Hellembert faar en forelobig Udmevnelse, gyldig paa 3 Maaneder, til Bi- skop i Slesvig.

Hellemberto electo Slesvicensi. Pridem ecclesia Slesvicensi etc. (Ny k. Sl. IV 209 f.). Datum Avin. 13. kal. jul. anno 15.

In e. m. Capitulo ecclesie Slesvicensis. Datum ut supra.

In e. m. Universis vassallis et subditis ecclesie Slesvicensis. Datum ut supra.

212. 29. Juni 1331.

Kapitlet i Slesvig underrettes om, at Hellembert er bleven udnaevnt til Bi- skop og opfordres til lydigt at finde sig deri.

Capitulo ecclesie wSlesvicensis. Intendentes dudum vestre ec- clesie Slesvicensi, cum eam primo vacare contigerit, de pastore ydoneo per apostolice sedis circumspeetam diligentiam provideri eiusdem ecclesie provisionem hiis et aliis certis causis rationali- bus, que ad id nostrum induxerunt animum, nobis et dicte sedi ea vice specialiter reservavimus districtius inhibentes, ut nullus

JOHANNES XXII. 95

contra reservationem nostram huiusmodi sedis provisioni [sej in- tromitteret ecclesie memorate ac decernentes extunc irritum etc. Subsequenter vero ad notitiam nostri apostolatus perducto eccle- siam ipsam per obitum Johannis episcopi Slesvicensis vacare nos de provisione ipsius utili solicite cogitantes et ad personam Hellemberti episcopi Slesvicensis dirigentes intuitum mentis nostre de ipsa duximus eidem ecclesie de fratrum nostrorum consilio providendum eum preficientes ipsi ecclesie in episcopum et pa- storem. Ideoque provisionem huiusmodi ad vestram notitiam te- nore presentium deducentes universitatem vestram rogamus et hortamur attentius vobisque per apostolica scripta in virtute obedientie districtius injungendo mandamus, quatinus eandem provisionem promptis et devotis affectibus amplectentes nichil in contrarium attemptetis nec attemptari per aliquos, quantum in vobis fuerit, permittatis. Et si qua facta secus essent per vos vel aliquem vestrum forsitan illa revocare tanquam viri providi studeatis eidem episcopo nichilominus super administratione pre- dicte ecclesie ac jurium et bonorum ipsius utili operosis studiis taliter assistere, quod preter perennis mercedis premium exinde valeatis apud nos et sedem predictam merito commendari. Da- tum 3. kal. jul. anno 15.

213. 21. Juli 1331.

Bispen af Skara skal fritage den forhenvaerende danske Provins, Norrehal- land, som nu tilhorer Kong Magnus af Sverrig, fra det Interdikt, som blev lagt over Danmark paa Grund af Biskop Tyge af Borglums Faengsling.

. . episcopo Scarensi. Sincera devotio etc. (Dipl. Svec. IV 223). Datum Avin. 12. kal. aug. 15.

214. 5- Aug. 1331.

Biskop Hellembert i Slesvig faar Kvittering for de 2000 Gylden, som han havde lovet at betale i Brygge til Hjaelp for Paven i hans Kampe mod Kaettere og Oprorere i Italien. 7. Juni havde han personlig betalt 800 Begaler, som var lig 940 Gylden, og Dags Dato havde han ved /Erkedegnen, Niels Gerhardsen i Vidaa, betalt Besten af Summen med 1080 Gylden.

Hellemberto episcopo Slesvicensi. Dudum tu frater etc. (Ny k. Sl. IV 211, hvor »Wicha« skal laeses »Witha<). Datum Avin. non. aug. anno 15*).

*) Blandt det pavelige Kammers Begnskaber (Collectoriae 378 fol. 169 1)) findes en Kopi af naervaerende Kvittering, hvortil er fojet folgende: Dictus epi- scopus fecit dictam summam assignari domino nostro pape in sua camera, ubi

96 JOHANNES XXII.

215. 1. Sept. 1331.

Bispen i Slesvig maa dispensere Utrecht-Klerken Gerhard Jacobi Hotmay de Embrica for uaegte Fodsel.

. . episcopo Slesvicensi. Ex tenore petitionis Gerardi Jacobi Hotmay de Embrica Trajectensis diocesis bacallarii in jure ca- nonico porrecte nobis accepimus, quod olim cum ipso Gerardo tunc scolari, ut defectu natalium, quem patitur de presbitero et soluta genitus, non obstante posset ad omnes ordines promoveri et obtinere beneficium ecclesiasticum sine cura, fuit auctoritate apostolica dispensatum, et demum idem Gerardus, qui post huius- modi dispensationem in clericum extitit tonsuratus, super provi- sione sibi facienda de beneficio ecclesiastico cum cura vel sine cura ad collationem . . Monasteriensis episcopi pertinente in ea forma, secundum quam pro pauperibus clericis beneficiandis tunc scripsimus, licet tum propter huiusmodi natalium tum etiam propter etatis sue, cum tunc esset minor annis, defectum, quo ad assecutionem curati beneficii non esset [idoneus], habet ad certos executores nostras litteras impetrarint(I), quodque idem executores in huiusmodi negotio procedere recusarunt. Cum igitur sicut dicta petitio subjungebat dictus Gerardus, qui postmodum in jure ca- nonico bacallarius est effectus, litterarum scientia, honestate mo- rum et vite et aliis laudabilium virtutum meritis redimat, quod ortus in eo ademerat odiosus,