תג מ8מ1.ן חאפו1ומתמ1נצ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2ע21עפ אע צע1פ

8 .סאו

טשנפוםן

1/10906 8464

2

א ונאת) 8608 מפופסנצ,41,א41160א

פ5דזדעפטע1,8559861א , 51 111 ג,

אט דאעס צססם תמפנסטפנצ 41 א10דע, א פדדעפט4-4 ,59 1א , 1דפ עט 1ד דע

60 881124מ19110פסנצ | 250-4900 413

)תע0ס. מע ויאע6אצ0ס80מגפ1נסמ1צ. ציעלעץ

עתד תסע ספאזספתאש? עס ןא,זא צתע4א תמ1ן1 תפ1וממנצ }ג,;11טסו1ם סתע8 ןעפ אק צ4ע1פ

;צם פעפונצסעע ,לע

4 1 01960ט) .ם 1006 1

1 1זט06ץט) 106 67 4716/ /ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6פ 1116 101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016 8160 208 06 +ז6ט10 1ס1011110011 16/3008 151911160118 0561 .כן /161

1010111115/6 800 614 5001 101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /רזזהבן 2 עס פמתאטזםץ סא פּמתעמזאתזא זא ז6116) 000 310615/1 8 1101

{ססתץפ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6װ00/66 סת 1 זסז1 002068 תסתק010ס עטס ע10 תסחהז1קפת1 סת 1 . ש016811014 100150 04 .151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8

1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1 תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .פאססט ;טס תז -1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תטצ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס -- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - צעסטצ 4018 0 +18צץקסס 6ע2061 תג 0(סת טסץ 1 .18061ט0ץ8ע01981121110 21 11גתזס צט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן

כּ ל ל - ביב ל' אָ ט ע ק

קולבּאַק

ל י ד ע -

כּלל-פאַרלאַנ בּערליןי 1922.תרפ"ב

זא

מיפאמקגמסאמגות /- 58 שפ אוזתמם / 86ותמט. זא זא

- עהמוחזמם װ! ויז

861,105 (61122 14181-1 צִם /1188/ץמטט

41241.0106846661 18

לעזעהן האָב איך יידישע וערטערי וי פייערלאך קליינע. װי פײערלאַך

: קליינע, וי פונקעןי געצויגן פון פינטטערן אַרץ,

געסילט האָבּ איך יידישע ווערטער, וי טײבּעלאַ- ריינעי וי טײיבּעלאַך ריינעי די טייגעלאַך װאָרקען און װאָרקען אין האַרץ... |

אָװונט-בּלוי

דאָ אין שאָטן פאַרפּאָרגן רות איך פיז מאָרגן... - ל. פַ - 7.

ווער גייט אין סאָד אצינד, ער גייט ?..

ניטאָ דאָס װאָרט, װאָס זאָל דעם סור פארזיגלען ניטאָ די האַנט, װאָס זאָל די טיר פּארריגלען שמילערחיים... |

פליס אדורך די לאָדן, נאַכט, פון װאַלד און פּליין עס רוהט מיין קאָפּ פאַרבּראָכן אויפן טיש,

ס'איז איצט די גאָרע וועלט א ציטעריג געמיש פון קלאַנגען שטילע און בּאַהאַלטענעם געוויין-י.

עס בּעט דער סאָד אצינד, עס רינט דער טױ,

עס זינגט דער פארבּן-קלאנג פון שווארץ און בּלויו עס שווימט דאָס לעצטע ליד פון מערב-ראנד,

עס קוועלט דער טרויער נאָכאַנאַנד...

ףא י

21

אַ לבנה-נאַכט,.

ס'איז אויסגעלבנהוועט, רוחיג אין חשוון א נאכט --י יש ווייף, צווישן די זייד-שװאַרצע שװעסטער, א ווייסע - שלייכט זילבּערדיגיזאכט = אין חשוון א נאַכט. | ריין הילכעדיג גליווערט דאָס לאַנד אויף פאַרחלומטע מיילן. - א מירמלנער שלאָס. ס'רינט דאָס בּלאַנקעניש מאט אויף די זיילן. סישטוינט דער חלל דער קאלטער, פאַרשלינגענדיג 1 בּלאַנדושענדע קולות, און סרירט זיך א וייבינקעס גלעקעלע הויך אין די | קופלען פון (תּבלת, צענייט זיך אַלץ איינזאמער, ווייכער און רירם זי קוים. ציטערדיג אָן און רירט. זי קוים ציטערדיג אַ גלין, גלין :גלאָן. - -

| חשוון ג', מיגסק,

12

אפשר זינג איך...

עס רירט זיך א זיידנס אין האַרצן,

עס רינט א ציטערדיגעס טים אין בּלוט..

ניין... איך ווייס ניט... יאָ... א שכינה קומט אין שווארצן, שלייכט אין צימער מיט דעם אָװונט-גלום = --

אפשר זינג איך ?1.,

כינעם דאָס תהילימל: אין זילבּערן געבּונדן --

דאַוונען, קערן בּלעטעלאך... די שעה פון רחמים קומט --

עס לעשט די נאכט, װאָס ס'האָט דער טאָג געצונדן,

שטילער... עפּעס רירט זיך = == -- אַ -- אַ -- אָ... א ניגון בּרומט...

אפשר זינג איך!..

געזאנגען אומקלאָרע... דיין שטאַר אױיג קאָן געפינען נאָר קאלטע ווערטער איינגעפאסטע זיבער} ---

מיר לייכט דאָס ציטריג װאָרט, זי פּערל-טוי בּאגינען, אויף בּלעטער ליכטיגע פון בּיכער.

13

איך האָבּ געליבּט די העלסטע זעל פון פרויען. (און אפשר האָבּ איך זי אליין בּאשאפן ?...) נאָר כ'חאָבּ איר היילינקייט געמחזם פאַרטרויען די ריין געשליפענע, געשניצטע טראפן.

די מירמל-װאָלקנדלאך (אין האַרץ פון דיכטער)

פון חיים-לאַנד שווימענדע אין פרעמזיע ערטער...

איך בּענש אייך, װאָגלענדע, איך צינד אייך ליכטער: -- די קלאַר-קריסטאָלענע, צעשטראלטע ווערטער...

6

דער נאכט-געוועלפ איז אױסגעגאָסן קאלט און רוגד דער שטאָט ארום.

פּאַמעליך בּלוטיגט שטיל און שווער מיין פרישע וואונד, דאָך בלייבּ איך שטום.

א פרעסטל הילכט. צוזאמען מיט דעם בּלױען רױם - טרינק איך די קעלט. און כ'שווייג. פּאַרשלאָסן אין די חיילן פון טיין טרוים אין אייגנוועלט... |

14

ד'אָס רעגנדל טריפט אזוי פינקלענדיג-פיין, גאָט האָט געהייסן אונז קינדערלאך זיין... שטילינקע מיין!

פון פרישן און װאַרעמען בערגעלע מיסט

דאָס הענדעלע ווייס

האָט אונז בּיידן בּאַנריסט,

און ס'האָט אים דאָס ריטשקעלע איבערגעמישט...

-- אמאָל איז געוועזן א שעפּסעלע שיין. א שעפּסעלע קליין, איז עס געוועזן

אליין און אליין... ס'איז אמת צי גיין?

15

גיין!,

-- איז עס געוועזן

א ציגעלע קלאָר

מיט גילרערנע גלעקעלאך, גילדערנע האָר..,

,פרישינקע גלעקעלאך *) לוף איך בִּין נאָר!..,

-- עופּעלע, ווייסט ניט וואו אויס און וואו איין,

גאָט האָט געהייסן

אונז, קינדערלאך זיין...

שטילינקע מיין...

*) מאי-גלעקלאך,

16

מִנָחָהיּ

אין דיינע צימערן איז רוהיג. שטיל אַזױ, מיין קינד, דאָס בּלוי רינט אויף דער ערד פון אַלע חימלען װאַרעט- לינד, - זי זון איז היינט פאַרגאַנגען אָהן געשרייען. און די טונקעלע געשטאַלטן אויף די גאַסן -- האָט זיך איטליכער אין הויז, זיין הויו בּאַהאַלטן, און איך איינער. און מיין װעג פירט תמיד דאָך, דו איינצינע, צו דיה כ'לייד מיד פון גיפטיג-שטילער פּראַכט, װאָס ווייט פון | = דיין געשטאַלט אויף מיר. אוים מיר... די אומרייפע חלומות צערן אויס דאָס ריינע ליכט פון זעלע און כזויל דאָך גאָלדיג גיין אויף שטרעקעס טױ-בּאנאָסענע און העלע, און כ'זויל דאָך גאָלדיג גיין... | אין די פיר איילן זיין, וואו סלייכט דיין טרויעריגער חן, דאָס ריין געזאנג פון דיין געמיט-ליד, בּעת עס וועבּט זיך; קוים-קוים פילן,

17

פיה

ווען דאָס בּלוי וי איצט זאָל גיסן זיך אין הויז, זאָל זינגען - שמיל און שטילן שטיל דעם װידוי-וויי, װאָס שטראָפּט דאָס יונגע האַרץ פא זיינע זיגד... - אזוי, מיין קינד, איך האָבּ געשולדיגט פיל, ניט וויסנדיג, אָ, װאָס איך מו. - איצט | װיל איך תשובה מון און אױסבּעטן פאר זיך אַבּיסל הות ‏ - איצט זויל איך תשובה מון... די מנחח-שעח איןז נאָהענט. עלנט ליגט די וועלט | === פארלאָזן פון דער זן:+- ‏ - סאיז בּלוי און בּלוי. עס שימערט נאָר אין דיינע צימערן / א בּלאטע דינע שיין. | ווען ס'עפנען זיך די טױיערן פון חימל, זאָל דיין ווייבע- : ווייכע האנט אין מיינער זיין. מיד פון אומקלאָרע געזאנגען, לאָמיר שפּינען די אנט- | פּלעקונגען פון אױבּן, איינדרעמלען און גלױבּן, גלױבּן, גלױבּן...

180

א שטיל געזאַנג אין אָװנט-בּלױ... סאיז דאָ א שעה... דעמאָלט שווימען בּלויע שיפן אין דער וועלט, דעמאָלט ווערן אויגן לױטער אויסגעהעלט,

און סאיז די וועלט פאַראן און ס'איז די וועלט ניטאָ.

דעמאָלט פאַלן שטילע ווערטער, שטילע תפילה-רייד: ס'לייכט די זעלע אויסגעלייטערט פון דער טונקלער שייז. שטיל. עס חייליגט זיך דאָס לעבּן ציטריג אומעמום.

פינסטער-מיד אין פרעמדע לענדער גייט א מענש אַרום...

ס'לייכט ליבטיג-לינד דיין זעל אין העלן װיי, ס'איז ריין דיין קעלעכל, וי שניי, װי שנייי.. דיין אָפּבּילד ריינינט אונזער שטילער הויז

דיין נאָמען שיינט צו מיר און לייזט מיך אוים, איך בּעט דיך, ליבּינקע, צו יעדער צייט:

נאַכסאָל בּיסטה מיין קינד, געפלויגן ווייט?!

19 2

מיך רופט דיין זעלע-רו, וואו כ'שטיי און גי ס'איז ווייס דיין קעלעכל, זי שניי, װי שניי...

וואו בּיסטו, קינד דו מיינס? דו מוזט דאָך זיין --

דיין חלום חייליגט מיך און שלעמערט איין. איך גיי אין לעבּן אומ בּיים זייט, בּיים זייט... נאַכטאָל בּיסטו, מיין קינד, געפלויגן ווייט?!

ווער ווייס, װאָס ווייט דער װוינט אין לאָד אַזױ,. ס'איז ווייך דיין קעלעכל, װי שניי, וי שניי... עס װעבּט א וייסע מױבּ אַ ליבּ געוועב | אוף אונזער שטילער חויז, אַװואו איך לעבּ.

איך זיץ און כ'רוף צו דיר אין פינסטערקייט: נאַכטאָל בּיסטו, מיין קינד, געפּלױיגן ווייט?!

6 זון-פאַרגאַנג,

דאָ, און אום, און אויס, און איין | ראָזעה, רױיטער, ריינער וויין שיין שיין, שיין, איך בּין אין שיין ארין,. 0

פון דער שטילער מערב-וועלט האָט דאָס רויטנס אויסנעקוועלט, ווייך און ציטערדיג אַזױ,

אין נשמות אָפּגעשײינט

און א הױבּ געגעבּן זי

מיט דער גאנצער גרינגער װעלט און געלאָזן זיך אַוואו -- = --

שווימט דאָס לעבּן אויסגעהעלט,

רוחיג, רוהינער פּון רוה,

שווים איך, שווים איך, שווים איך מיט מיט מיין ריין און ואָז געמיט

און איך מורמל עפּעס שטיל,

כזינג א לידעלע אזא:

טא-טא-טא, טא-טא-טא,

ציל, ציל, צול +- חי ==

דאָ, און אום, און אױיס, און איין, ראָזער, רױטער, ריינער וויין, | שיין שיין. שיין.

איך בִּין אין שיין אַרין.

ט

21

שיכּורע פּאַרטאָגן

וועלט!

אין טויזנט פּנימער פאַרשטעלט,

איך גי צו דיר אויף טױזנט ועגן -- וואוהין? איך ווייס נים וואוי..

איך װיל אינגאנצן דיך פאר מיינעטוועגן, איך בּין דו!

דער פרישער רוף

פון דיינע זאפּטיג-רױע פּליינען

רינט טיף אין מיין געמיט;

איך וויל אַרומנעמען דיין מעכטיג-ווילרן גוף פון פּלאַנצן

און געשטיינען

און פאלנדיג צעקושן דיינע טריט,

און האָכּן דיך אינגאנצן.

וועלט!

איך גיי א שיכּורער דיין גוטט אנטקענן פון אַלץ זיך אױסנעמאָב ‏ -

און חפקרדיג, מיט זיך,

28

צעשטראלט, צעהעלט, -- איך גיי אויף דיינע טױזנט װעגן דו בּיסט איך!

דער שיין פון צייטן.

אין קערפּערס שווערע א פארפּרעסטעה וי אַלטער וויין אין ליימענעם געשיה פלייצט קלינגעוודיג פון מיפן און פון װייטי, -

א לױיטער-בּרויזנדער אָרקעסטעו האָט אויסנעקוועלט און בּרױזט אין מיר,

וועלט!

איך וויל צעגאנגען זיין אין טיפן ניגן,

פון חויט און גיינער

אױסגעטאָן

זיך ציטערדיג צעוויגן --

א לויכטנדיגער מאָן

כאָטש כ'מעג אַ שמיין פון ‏ דיינע שמיינער אויף א בּית-עולם ליגן...

ימנומר 1920,

26

סהאָט אויפגעשוימט אין מיר דער אַלטער ויין פון גרונט בּיז גרוגט, עס שפּריצט מיין פרייד, פון טױזנט קװאַלן שטראָמט

דער שיין אַדורכן אױסגעפּואלטן שפּונט...

איך שלינג די מידע וועלט, דעם מענש מיט האק און פּאַק, און מיט זיין גאַל-און טובּן-בּליק,

כ'בִּין זון, כבּין טױ. כ'גיי אום א דעמבּ אין פראק. איך בּין דאָס גליק.

דאָס. שפּראָדלענדע געזאנג פון ווערן, װעלן זיין פון מיר האָט אױסגעהעלט;

ס'האָט אויפגעיוירט אין מיר דער אַלטער ויי,- כ'בִּין שיכּור פון דער װעלט!

58

עס זויפט דאָס האַיץ דיין שווארצע שיין און: רייסט זיך װי א װאָלף פון שטייג, נאָר סאיז מיין צונג געליימט פון פּיין און. כ'שווייג. 21

איך שווייג... דער פּלאַם פארשליסט דאָס מויל, נאָר זיי מיר מוחל פאַר דער שעח,

ווען אין א פייערדיגן קנויל

מיר װאַלגערן זיך דאָ.

זי װיסן! כבּין א זון פון די,

װאָס צינדן שטעט און בּלענדן און פאַרסמען, װאָס ליבּן נאָר דעם אינדערפרית

און ליבּן פּלאַמען... /

4

אֹיך בִּין אַרױס אין אדר-פעלזי מיט שװאַרצער ערד זיך נערן.

דאָס לעפּלעך נאָלד האָט זיך צעשפּריצט פון טיפן בּלו, וי לינדע טרערן,

דער שניי, װי טיכער װאָלענע. האָט קראַנק געעטעמט אין די קילע טאָלן

און סהאָט דאָס פעלד געמורמלט פון זיין שלאָף און טיפּערחיימן געקװאָלן...

איך האָבּ זיך צוגעהערט צום טראָפּן-פאַל מיט א פאַר- | בּאַרגנעם ציטער: עס טוט זיך װאָס אין פרייד. עס שעפּן זאפּט די נאקעט- פעטע ריטער; 28

בּעריאָזקעם האָבּן עפּעס מיפע נומם פון זיך אַרױסצװאָגן;

און שווערע רעמבּעס קעכלען זיך: די אלטע בּיינער דאָך דערטראָגן!

רוהיג שלעפערן די גרינע נעסט-שטיבּלאַך אױף הויכע

בּױימער, -

מיט פויגל-מיסט פּאַרפּלעקטע... ס'בּלױט. ס'ווערט גרינגער און גערוימער,

ס'קוועלט מיט קנאָספּן שיכּורע, טיט פייכטער ערד און רויע צווייגן,

מ'פּליעסקעט זיך דאָס פרילינגס-גאָלד אין האַרץ, אז ס'גלוסט זיך שווייגן...

4:

װואָס מיר שטארבּן, ווען מיר שטאַרבּן! ס'איז א שפּריצעניש

פון פאַרבּן.

ס'איז א בּייט: --

פרייד אויף קלעמעניש

פון לעבּן,

סאי א נעמעניש

און געבּן

אין דער צייב...

29

צווישן פעלדער,

באַנינען, אין וועג, צווישן פעלדער.

א בִּיס פון דעם גרייטל -- דעם הוגגער געזעמינט. און ווייטער געאיילט זיך אין ועג.

איך האָבּ קיינמאָל צו גאָרנישט פארשפּעמיגט.

גוט, אזוי גוט איז צו זיין אונטערוועננט,

אָט גלאט אין דעד וועלט אריין שפּאַנען און שפּאַנען סיי שבּת, סיי װאָך צװישן פעלדער און װעגן,

דו ווייסט ניט ואוהין און דו ווייסט ניט פון וואנען,-

און טרעפסטו אַ פּױער אן אלטינקען ערגעץ, בּאַקלאָנסטו זיך אים אוף דעם מזל פון מענשן: ;טשי טשויעש, מאנילע, זי עסן כּסדר,

און מיר -- איך און דו -- דארפן בּענשן".,.

נאָר טיענטפּערט דער פּױער: ;עך, דורען, טי דורען, װאָס איז עה, דער מענש? -- א צעבּראָכענער שארבּן! זי פּוצן די שמיוול און טראָגן די שניפּסלאַך, נאָר סוף פּל סוף מוז מען דאַך שטארבױי.

30

העי בּייקעט, בּרודער, בּייקעט', --

ענטפער איך שוין מיט חתלחבות, --

;שעם זיך, ב'לעבּן, בּראט מאַנילע, הער זיך איין צו דעם ארומעט | | אויף טשיקאַװעס; ס'טראלאלאיקען בּאַלאַלאיקעס

אין די דערפּער אין די שטילע, דאָך איז עפּעס אזא אומעט!

עךר! ס'איז עפּעם אזא אומעם...

גייסט און גייסט, | פרעג דיך ווען און פּרעג דיך וואו, ארום דערפער, ארום שטעט,

און דו ווייסט ניט, און דו ווייסט, ווער בּיסטו און װאָס בּיסטו... אוים דער גרויער, רױיער ערד פיטערט מען זיך אָט אַזױ,

וי בּהמות און װי פערד

און מען װאקסט מיט יעדן טוי...

31

,29

32

ס'טרעפט -- מען נעכטינט אין א שׁייעף- מתם אַזױי אוים לייטס בּאַראָט, | פּלוצלינג װערט דיר עפּעס טייער, ס'מאַכט ניט. אױס, -

צי דער טייוול אָדער גאָט.

גייסט אַרױס: -- ס'אַר א הייליגער בּאַגינען!

ראָז און ראָז און מער ניט ראָז

סיי די שװאַרצערד, סיי דאָט גראָז.., פאלסטו צו צו רױער ערד;

ווערסט פאַרשיפּורט פונם מיסט,

פונם זאפט, װאָס פליסט

און יערט,

און שרייסט אויס פון נאנצער בּרוסט: ס'איז א וועלט אזא פאראַן!

און איך, דער נאר, האָבּ ניט געוואוסט'..,

די הַתוּנָה.

(פאָלקסמאָטיוון).

1

דאָס שמיבּל האָט מען אויסנעקאלכט און ריין געמאַכט די דילן;

עס קומען בּאַלד מחותנתטעס

און קלעזמער װעלן שפּילן.

מיין חתן איז אַ יונגערמאֿן פון גרויס-מדינה פּױלן}

זיין בּליק איז הייס, ער בּרענט און גליהט,

וי פייער. גליהט אױף קוילן.

נאָר ער איז יונג אַזױ און בּלאַס,

ער קושט מיך שטיל אין שטערן,

ער גלעט מיין האנט און שמייבלט מיר, די אויגן גיסן מוערן..,

24

1 דער מאַטע האָט אוועקגעשיקט צום פעטער שמואל-יאָשען; ום מילגער אוים לוהאוויער שליאך, צן רמת און צו שאָשען:

זיין טאָכטער אי שוין פלח-מויך -- װאָס ס'דארף זיין, איז געװאָרן! --- זי זאָלן שפּאַנען גלייך די פערןי און קומען בּאַלד צו פּאָרן.

למען חשם, למען השם

זאָל קומען פעטער יאָשע, -- דער חתן איז אַן אויסנאם-ואף - און טזאָגן אונז אַ דרשח...

1 די מאמע זאָגט: די פוין קומען -- קרובים, גוטע געסט, ‏ אין אָנגעפּאַקטע וועגענער וי פיינלאך אין א נעסט...

5

מען טראָגט די טאָרטן, איינגעמאַכטס, די פולע פלעשער װיין,

די בּראנפנס, קערבּ מיט האָבּ און גוטס, אין גרויסער שטובּ אריין.

7

איי, כאַדאָראָם און כאָדאָראָם און בּים-בּאָם-בּום...

עס טאנצן די מחווזנתטעס אָרום און אַרום;

בּערל כאַפּט דעם חתנט קיטקע

און ער טאַנצט מיט איר; בּאַשע מאַנצט אין קרינאָלינע סאַמע בּא דער טיר. איי, לעבּעדיג און האָפּערדיג און לעבּעדיג און פּריי... איי, מען פירט די חתן-כּלה! איי! איי? איי! :

20

.

דערלאנגט אחער די קארפן-קעמּ

די שלייען און די הינער-זופּ

די העלולאך פון די טשאָלענט-טעם און חי-געלעבּט זאָל זיין!..,

מען לעבט נאַר איין מאָל אוית דער וועלט...ן

אִי, אָרע-צרה, קום אַהער,

װאָס האָסטו זיך אוועקגעשטעלט,- אָט נעם אין מויל אַרין!

יויך צו פולע שיסעלאַך,

און משקה אויך צו קאַפּעלאַך, צו קאפּעלאך, צו בּיסעלאך, און נעמט זיך אָן מיט מוט!

װאָס שטייט איר דאָ אין קופקעלאך?!... אָט נעמט זיך צו די צימעסלאך,

די קוגלען און די פּופּקעלאך --

און זאָל אונז גיין נאָר גוט!.,,

דש.

די פלה זיצט א פרייליכע

כּאַם חתגם טיש אַלײן...

אָ. כּלה-קרוין! װאָס טוסטה װאָסייי פאַר לייטן איז ניט שיין...

זי זיצן, װי די טײבּעלטן,

און ריידן נאָכאַנאַנד...

אָ, כלה-קרוין, מיר זעהען דאָך -- דו נלעטס דעם חתנס האַנט... לאַננען, לאנגען סיוון-טאָג האָט אָפּנעפאסט די פּאָר;

דער אױבּערשטער זאָל צושיקן זיי מזלדיגע יאָר...

דער חתן איז א שװאַכעס קינד, איז אומעמיג און בּלאַס,

8 קלייניגקייט! א בּקי זיין

אין פּומקים און אין ש'ס...

27

38

ער אױיבּערשטער זאָל העלפן זיין וי כ'ווינש זיך נאָר אַלײן,

מיט קינדער -- יידן ערליבני,

מיט אלדאָס גוטס -- אָמן?.

גאָטי גאָטי גיב אַ רעגן,

גאָט, גאָט גיב א רענ / פון די פרישע מענשנם װענןו די, װאָס װאקסן שטייפע, הױיע, אונטער דייגע הימלען בּלויש - טז זיי זאָלן זיך צעבּליחען

וויים אין בּלומען. װי אין שנײַען אז זיי זאָלן זיך ניט קניען / אין די זאפטיג-שטאַרקע ווייען... אויסגעמישט מיט מאָך און בּאָדן זאָלן זי װי דעמבעס ווערן,

און אין רעגנם אױסגעבאָדן,

פון דער פעטער ערו זיך נערן.

גאָמם, גאָט, גיב אַ רעגן פון די שטילע מענשנם װעגן! אז זי זאָלן גרינג דערלעבן רוה און ליכטיגקייט אין שוייגן, און װי פּייגעלאַך אומשװעבן חעל אין זייער חייליג שמייגן... שטילע, שעמעוודיגע, צארטע, . פּונקט וי גייענדיגע בּלומען, מייד זיי אויס פון בּליקן האַרטע, וואז זי גייען און זי קומען:.. גאָט, גאָט, גיב א רענן!...

31,1, 0

לאַבּירינטן.

עם האָט אַ מענשייי

עס האָט א מענש אין הארצן-אש אַ װעלט געפונען: -= אייזבּערג, היילן, נעכט און הייסע זונען.

שטומט דער מענש. און אויפגעדרייט די נעכט אין זיינע | היילן, בּלאָזט ער שווייגנדיג אויף טליהענדיגע קוילן ...

און געכט נאָך נעכט. דאן בּלאָנדזשען טעג מיט זונען וי העלוועבּס אױף א טונקל, הילכיג-פייכטן בּרונעןי..

פאַרבּיי, װי פרעמדם, די טעג פון פרייד פאַרגייען, | עס רוהט אין היל דאָס אָפּשײן-ליכט פון ווייטע שנייען.-.

דאַן אוף די אַייזבּערג קריכט דער מענש, בּאַשײנט פון ליידן! (ליידן-שפּראַך איז זעלע-רייד, כאָטש פינסטער קוועלט איר ריידן)::. ‏ -

63

פליין דאָרט שטייט ער גרוי, וואו שטודעמס טױיטע ליגן איז מיד פאַרגליווערט, נזיר-רוחיג און אנטשוויגן.

8

זינגער תבלתדיגע, שטילע הימלען...

ס'רינט א לויטערקייט פון חויכע צױבּערליכע צימבּלען, אקאָרדן קלאנגלאָזע פון גרינגען, קילן אױבּן

פּליסן העל, ריינצאפּלדיגע, זוי די מױמן,

טױבּן אויף דער ערד...

עיד -- | 8 נבלח, אלט, אין כאַאָם אויסנעקערט...

דאָט לִצל

אין געבּלומטע פּלודערן, איגם קאָנוט-מיצעלע פייקל איך אין פּייקעלע, כ'קוליע זיך מיט האסט. ניט געלעסטערט! ניט געשפּאַסט! זעהט, רבּותים, זעחט און שמוינם; וי 8 לצל. לאכט און וויינט, --

44

בא, כא, כא,

בא, כא, כא,

איך -- דאָס מאָגער פּיצעלע טראָג אַ זלידנע לאטט...

איך האָבּ פיל אַרױסגעלאכט און גאָר ווייניג אוסגעוויינט, מוז איך איצט אין טיפער נאכט פּלױדערן, װאָס ניט געמיינט... טאנצן, קוליען זיך אזוי...

וויי, װויי, וו |

וויי, וויי, וויי,

וועמען ס'איז פון גאָט בּאַשערט זיין א לצל אוף דער ערר... פייקל, פּייקעלע, און שריי, גרימפּל, קלינג און צימבּל צו! ס'איז געווען א מענשל פריי,

ווייס איך ווען און ווייס איך וואו,

האָט ער אוימגעקערט זיין פּעל און געטאָן אױף זיך א שפּי...

15

46

ער װאָלט אױטגעשפּייט זיין זעל סיי װוי סיי,

סיי וי סיי,

פּייקל, פּייקעלע, אין שריי!...

שאַט, רבּותים, ס'מאַכט ניט אויס; ס'גריזעט ווען אין האַרץ א טױה =

נאָר צו אַלדי שווארצע יאָר

דאָס איז נאַרישקייטן בּלױיז... איך בּין לוסטיגליך בִּין גאַר.., קוקט זיך איין!

קוקט זיך איין!

אָט שטעל איך זיך אויפן קאָפּ אָט קריך איך אין דר'ערד אריין אָט שלינג איך א שװוערד אראָפּ און איך זינג אַרױם אין טאַגץ גאָר דאָס פינסטערניש צו גאָט.,. ס'איז מיין קערפּערל צו שפּאָטו כאָטש דאָס נפשל -- נאַך גאנץ און עס ווייס ניט דאָס און יענץ

{ זיין שלטף, אי זיין שלאַם... עך, פּאַסקודנע וועלט און מענש, ס'מוז דאָך נעמען ווען א סוף...

שי

הונגעריי.

כ'גיי דורך ראָזע אַװנט-פּאַסן,

ס'ווארפט די נאכט שוין שווארצע פיילן כ'האָבּ א טרייעם פריינט א בּלאסן -- הונגער פירט מיך... הייסט זיך איילן... ס'שווינדלען שילדן, הויז און גאַסן,

וויגט זיך, וויגט זיך, הימל-מיילן!...

הונגער, עך, דו דארע קליאטשע,

לייגסט דיין קאָפּ אױף מיר אנידער,

און אין שווארצער עקזאלטאציע

מאַנץ איך, שפּרינג איך, כ'שריי א מידער! פּאציע! אַציע! מאריאנאציע!

-'הונגער פייפט אין מיינע גלידער...

4

47

כװואַליעס, פון די אָנהױבּן און סופן פון אומענדליכקייט געקומען, אױם דער ערר-ראָד אָנגעטראָפֿן און װי כוואליעס צוגעשוואומען... אָפּגעזינדיגט ס'בּיסל יאָרן קריכן מיר אריין אין ארון און מיר שווימען שטום אוועק, כװאַליעס, צו אן אנדער בּרעג.

מיר לעבּן און מיר שמאבּן, וי די טענער אין די פארכּן. פּלוצלינג קליגנען-אָפּ די יאָרן. נאָכדעם ווייזן מיר זיך ווידער יונגע, פרישע, ערשט געבּאָרן און מיר זינגען נייע לידער,

דורך די צייטן, דורך די דורוז אויסגעקושט שוין אלע תורות.., 48

און געװאָרפן זיך אין טענץ

מיט א הפקרדיגן ניגון, פלעכטנדיג די לאָרבּער-קרעניץ רונד ארום די גאָלדנע געטער, בּיז מיר בּלייבּן טויטע ליגן

אויף די שווארצע טהרח-בּרעטער.

מיר לעבּן און מיר שטאַרבּן. װי די טענער אין די פאַרבּן. פּלוצלינג קלינגען אָפּ די יאָרן- נאָכדעם ווייזן מיר זיך װוידעה . יונגע, פרישע, ערשט געבּאָרן, און מיר זינגען נייע לידער.

פינסטער. די נשמות שטומען... ס'טראַנט אונז אום א גרױיער שטראםיי. און די תהומען אונטן בּרומען:.. שפּרינגען מיר פון תהום צו תהום,

וואו דער טייוול וויינט און וואוטינט, פירנדיג די שווארצע בּעלער...

49

פּלאַצט דאָט חארץ! עס שרייט און בּלוטיגט; פינסטער, נאס וי אין א קעלער;

ס'איז א בּלינדע וועלט אנטקעגן

וואו דאָס האַרץ זאָל אונז ניט פירן,

לויפן זיך צונויף די װעגן

צום בּית-עולמס גרויע מירן.

מיר לעבּן און מיר שטאַרב; זי די טענער אין די פאַרבן. פּלוצלינג קלינגען אָפּ די יאָרן, נאָכדעט ווייזן מיר זיך ווידעה יונגע, פרישע, ערשט געבּאָויץ, און מיר זינגען נייע לידער,

6

איצט איז נאָך מיין שטיבּל בּאַהאַנגען מיט אייער

און סגיסט נאָך די שקיעה איר וויין אין די שױבֿן,

אָ. ראָזיגער עלנט! איך שטיי בא דעם פענסטער

און שיק אין די פעלדער פונאנדער די טױיבּן... 50 |

עס װועלן דאָך זענער דערפילן מיין שטיבּל,

װאָס שטייט שוין פון לאנג בּא דער זייט פון די װועגן און איינער א גרױיער ועט זאָגן: אָט לאָמיר

זיין איינציגן בּריקל צום לעבּן אָפּזעגןיי.

דאן װעל איך דאָך מון אַװעק אין די פעלדער, וואו ס'ליגט אין די בּרעגן א טייכל א קאלטעה

און הערן, וי וועלן צו װועלן דערציילן: | גאָט גייט ער, דער חרובער בּחור, דער אַלטער'..,

א

נֵיי איך מיר אזוי ארום, אַרום, אַרום

א יאָר, און צוויי, און דריי, און סקאָן זיין מער? איך קום אזוי זיך; ניט געבּעטן, אומעטום, אומעטום, און אומעמום איז' וויסט און לער...

ס'איז וויסט און לער, און אומעטיג,

און נודנע שווער, בּרר!...

51 4

(פאָלקסמאָטיוו),

מיר האָבּן, ליבּסטע, בּאם שפּאצירן ‏ צוויי עמער ליידיגע בּאנעגנט

צוויי עמער ליידיגע בּאַגעגנט,

דו האָסט געזאָגט: ס'װועט װאָס פּאַסירן...

אין שרעק בּין איך, מיין טרייסט, געבּליבן: -- א שווארצע קאין איז די גאס איבּער א שווארצע קאץ איז די גאַס איבּער ווען כ'האָבּ דיר פינגערלאך געקליגן.

פאר וועמען זאָל איך איצט זיך קלאָנן?} כ'האָבּ נים געקאַנט דיין שטובּ געפינען, כ'האָב ניט געקאַנט דיין שטובּ געפינען, ווען כ'האָבּ מתנות דיר געטראָגן.

מיט װעמען זאָל איך איצט פּאַרבּלײבּן?! כהאָבּ דיין לויה אָנגעטראָפן,

כ'האָבּ דיין לויוז אָנגעטראָפן,

ווען כבּין גענאנגען תנאים שרייבּן,

תוחנמ

| אינהאַלט.

אונט"בּלו; ווער גייט אין סאָר אַצינזי. + 2 ? + + + ר יי יע א לבנהינאַכט. . -. 4 . ג 2 . .אי ג ג . . ג א א א א א א אפשר זינג איך שש שש שש א א שש א א א א א א א א א געזאַנגען אומקלאָרע .א שש שש א א א א א א א א א א א א דער נאַכטײגעװעלב איז אױסגעגאָטן - - א שש א 2 .א דאָס רעגנדל טריפט .שש .רג שא אש א א א א א א א א מנחחה + יי אי יי יי יי יי אַ שטיל געזאַנג אין אװנט-בּלױ שא א אש א א א א א א ס'לייכט ליכטינ-לינד דיין זעל יש א א א .א א א א א זון-פאַרנאַננ שש שש שש א .א א א א א א א א א א א א יא שיכּורע פאַרטאָגן: וועלט .שש שש שש אש שש א שא א א א א א א 1 6 א 1 1 41 ס'האָט אויפגעשוימט אין מיר בש א א א א א א א 2 א עס זויפט ראָס האַריץ א .רג ש .רג רש א אש א א א א א א א א איך בִּין אַרױס אין אדר"פעלד ב 2 אש .אש א א א א א אש װאָס מיר שטאַרבּן, ווען מיר שטאַרבּן!י-- ריר יי צװוישן פעלרער בש .שש שש שש א א א א א א א א א א די התונה 4 6 . . ג.א א א 4 א א א א אי א א א א א א א א נאָט. נאָט. גיבּ אַ רעגן שש ג.א אש א שש א א א א א א

לאַכּירינמן;

עם האָט אַ מענש ווווווווווויייי.....ו 44 זינגער תכלתדיגעי שטילע הימלען ויווויי 2.2 44 ראָס לְצֵל. ‏ . .. דיהדיידיטה 6666 ...א , הונגער וייזיז דייייייידייי66....., א כװאליעס וייזויווויויווייייי....., 48 איצט איז נאָך מיין שטיבּל בּאַהאַננען רייייייי.2, 50 בי איך מיר אַזױ ארום יי יי יי יי 51 פאָלקטמאָטיו דייזיוייזיייייט 26 6 .., 52

א יי

,כּלל"בּיכער'

, פּראָטפּעד מערימע: קאַרמען און אַנרערע רערציילונגען (פון פראַנצגויזיש) , אַנאַטאָל פראַנס: דער פאַרװאַלטער איבער יהודה און אַנדערע דערציילונגען (פון פראַנצויזיש)

3 נאָטפריד קעלער: זיבּן מעשיות (פון דייטש) 4 יאָזעף אײיכנדאָרף: זכרונות פון אַ שטיפער פפון דייטש) 5 אַדאַלבּערט פאָן שאַמיסאָ: פּצטער שלעמיל -- דער מענש אָהן א שאָטן 8 צבו הירשקאַן; פון דערווייטנם פואַנדערער, ועגן שטראָמען) אין דער מעריע יכּלל-בּיכער' וועלן מיר געבּן אויסשליסליך נרעסערע בּעלעטריסשישע װערק. אָריגיגעלע און איבער-

זעצוננען, פון די בּעסטע שױייבּער.

=

יש

א

יכּלל-בּיבּליאָטעק'

1 ח. נ. בּיאַליק: צער און צאָרן 273 א. נ. גנעסין: מעשה אָטעלאָ און סאַמואיל הו סאַמואילאָװיטש 4 ה. ר. נאָמבּערג: אין אַ פּױלישער ישיבח 5 צבי הירשקאַן: ניט הינטער אַ פּלױש 6 ערנסט מאַך: צוליבּ װאָס האָט אַ מענש צוויי אויגן ד, מ! ווישניצער: יידישע צעכן אין פּױלן און ליטע 89, יו. װאַגנער: מעשיות װעגן פייער און ליכטינקייט 0 י. שטיינבּערנ1 אין אַ פאַרװאָרפן ווינקל

1 23 ,74 ,6 ,718 ,60

,23

,4 6

8"ד21, 0, 2, 34 , 35766, 8, 0, 2,

3 6,743

6 48

,0 ,512

ריקאַרדאַ הוך: דער יידישער קבר

י. אַדורען: דער גר צרק פון שלעזיע

יו װאַגגער: מעשיות ווענן עויר

נ. פלאָבּער? העראָריאַדע

מ. קולבּאַק: לידער

בּעל-דמיון: הומאַניזם אין דעו עלטערער יידישער ליטעראַטור

ז. שניאור: פון דעם זיידנס קװאַל (מענדעלי

מוכר ספרימס װערטלאַך) ז. שניאור: שלום-עליכמס אָנרינקען בּעל"מחשבות: דרוט-יידן און ייזיישע ליטעראַטור (היסטאָרישקוייטישע שטודיע) ר' נחמן בּראַצלאַװוער: ספורי מעשיות

4 4 4 0

י. שטיינבּערנ: בּאַשטאַנעם יו. וואננער: מעשיות וענן לופט ו: לאַצקידבּערשאָלדי1 נזרות דעניקין מאָנטאַן: אונבּאַשטאַנדיגקײט און טויט בעלימחשבות: גראָבִּין (מוסױניקעם) קורט יועל: ברױט פון לופש , , = נאָלד פון בּליי , = , = וועלט-שטימע און וועלט-אויער נתן האַנאָװועױ: פון טיפן זומטּ--נזרת במעלניצקי איבּערגעועצט פון העגרעאיש (יון מצולד) חסירישע מעשיות א. ל, לעווינסקי: אין הונדעױט פופצינ יאָר אַרום

ס'ווערט צוגעגרייט אַ גאַנעע רייה בּיכלאַך פון פילאָזאָפישע שריפטן: בּװיאַ. לאַאָטזע. עפּיקטעט, שפּינאָואַי פּאַסקאַל,

שאָפּענהױער און בּערנזאָן.

ח. נ. בּיאַליק / שירים אויף יידיש (לידער און פּאָעמען) א נייע אויסגאַבע מיטן נייסטן מחברס פּאָרטיעט. אייניגע לידער זיינען אויף ס'ניי באַאַױיצעט פונם מחפר.

א

ה. ד, נאָמבּערג / געזאַמלטע װערק

א נייע אויסגאמע פון אלע ווערק.

א

ה. ד, נאָמבּערג / די משפּחה

(אין פיר אַקטן)

א צילד פון די טיפע קאָנפליקטן איגם יידישן משפּחה-לעבן,

פון די פארשיידענע איגעווייניגע שפּאַלטונגען,. װאָס דער

נייער. אייראָפּייאישער געדאָגק האָט גורם געוען, ארייני קומענדיג אין דער יידישער גאַס.

*

פר. מאַרקוס-שאַליט / מענשעלאַך און סצענעס

6 גראפישע צייכענונגען צו שלום. עליכמס פוך: ,מאָטל פייסע דעס חזנס". בּאַלײש-װאָרט -- בּעלדמחשבות (ד'ר י. עליאַשעוס

די דאָזיגע צייכענונגען זיינען דער ערשטער געלונגענער פרוב א טייל פון שלום-עליכמס וועלשל פאָרצושטעלן אין דער גראפישער קונסט, שלום-עליכמס װערק זיינען די דאנק. פאַרסטע אויפגאצע פאר אַ גאָט געפענשטן גראַפיקער. די צייכענונגען זיינען נישט קיין פּשוטע אילוסטראציעס צו שלום-עליכמס גוך, נאָר זיי העלפן דעם לעזער דורכן קיגסטלערס צייכענונגען טיפער אריינדרינגען און פאַרשטיין זיין וועלטל,