RBS&tf£

fli

■■■•■■■■

'■.'..'■-■•.•".'".".■...;.■•

:■;■■■■"■'■■■■■

HKffii

■;:-,'■'■ '' : ,

'■•'■■■:•'■

■•!■'■

V ■:• ■'".'

Wm

'-■•"■'" -t. ■■'■.*'.. ..-'*;.> ■'

Digitized by the Internet Archive

in 2011 with funding from

University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur168mign

PATROLOGLE

CURSUS GOMPLETUS

SEU BIHLIOTHECA UNIVERSALIS, 1NTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIll SS. P.WMM, DOCTORUM MRlPTORHQliE ECCLESIASTICOKUM

SIVE LATINORUM, SIVE GRfiCORUM,

QUI AB JEVO APOSTOLICO AD jETATEM INNOCENTII III (ANNO 1216) PRO LATINIS ETAH CONCILII FLORENTINT TEMPORA (ANNO 1439) PRO GR^ECIS FLORUERUNT :

RECUSIO CHRONOLOGICA

OMNIUM QVM EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLICjE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA

ECCLESLE S.ECULA ET AMPLIUS,

JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM

DILIGENTER CASTIGATA J DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA J

OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QU.E TRIBUS NOVISSIMIP S^ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS

DETECTIS AUCTAJ INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS

UOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA 1PSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET

TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATE-

RIAM SIGNIFICANTI8US, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCBTPHIS, ALIQUA VERO

AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

DUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS', AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CIIRONOLOGICIS.

STATISTICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE,

HTURGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE ; SED PR.fi-

SERTIM IIUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO,

QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALlSVK PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM

OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSEBIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR J ALTERO SCR IPTUR/E

SACR/E, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATHl.S I-.T IN QUIBUS OPERUM

SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM S. SCRIPTUR-E VERSUS, A PBJMO

GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT.

EDITIO ACCURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM NITlDlTAS

CHART/E QUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARJETAS, TUM

NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PEBQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGI^E DECURSU CONSTANTER

SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRyESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA

SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM

IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES -ETATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE

PERTINENTIBUS COADUNATORUM.

SERIES LATINA,

IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE LATLN^ A TERTULLIANQ AD INNOCENTIUM III.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,

Bibliotheete Cleri nniverste,

SIVE CURSUUM COMPLETOUUM IN SINGULOS SCIENTIjE ECCLESIASTICjE RAMOS EDITOKE

1>ATI\0WG1JE LATINM TOMUS CLXYlll. R. D. D. RUPERTUS ARRAS MONASTERII S. HERIRERTI TUITIENSIS.

PARISIIS

ArUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUO.CESSORES, IN VIA DICTA : A VENUE DU MAINE, 208.

1893

Clichy. — Ex typis PAUL DLPOXT, 12, via dicla Bac-d'Asnieres. 128. 8. 03.

3HE1NSTITUTE OF I STUCiES

10 ELf/iSLSY PLACE TORONTO 6, CAf.ADA.

2/&g

31

S/ECULUM XII

R.D.D.RUPERTI

ABBATIS

MONASTERII S. HERIBERTI TUITIENSIS

VIRI LONGE DOCTISSIMI SUMMIQUE INTER VETERES THEOLOGI

OPEH i 0!l\l A

JUXTA EDITIONEM VENETAM ANNI 1748 PR.CVU DILIGENTISSIMA EMENDATIONE AD PRELUU KEVOCATA, VARIISQUE MONUMENTIS AUCTA

ACGURANTE J.-P. MIGNE Bibliothecse Cleri Universae

SIVE

CURSCUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTIC/E RAMOS EDITORE

■H&flKSH— — =. —

TOMUS SECUNDUS

PARISIIS

APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCGESSORES, IN VIA DICTA : AVENVE DU MAINE, 208.

1893

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXVIII CONTINENTUR

KUPERTUS ABBAS TUITIELNSIS.

(OPEWW CONTlf«U\T10.)

Comraentaria in duodeeim prophetas minores. Col. 9

— in Cantica. 839

— in Job. 963

— in librum Ecclesiastes. 1197 De gloria et lionore Filii hominis, 1307

-«-«>-©-'

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS TDITIEXSIS

COMMENTARIORUM

IN

MiODECH PROPIIETAS KIKOIES

LIBRI XXXI.

PROLOGUS D. RUPERTI

IN EXPLANATIONEM PROPHETARUM

t-3 Spiritui sancto, etomnibus, quorum per A tur exstitisse Deum, priusquam per carnis na

os ipse locutus est, sanctis prophelis, vinllus- trissime Colonien^ium archiptae->ul Friderice, jiicutuiiim esse nostrum eloquium non vane spe- ramus, dum Clirisii Filii Deisacrameata praedi- cantes, ipscrum testimoniis opporlune et conve- nienter utimur. Uno namqueel eodem actu.dum fidem noslram Deo oflVrimus, ipsorum quoque testes sumus, ipsnrum fidei tesliinonium perhi- hemus. Hnc nimirum illis gratuin esse et jucun- dum non dubitamus. Ait enim unus illorum, Isaias, in thesauro tidei et veibo Domini valde copiosus : Et dixit Dominus acl me : Some tibi librum grawiem, et scribe in eostylo hominis: Velociter spolia detrahe. cito prxdare. Et adhi- bui mihi testi-s /ideles, Uriam sacerdotem et Za- cliariam, filium Barachix ; et accessi ad prophe-

tivitatem venerit in hunc mundum? Hoc ele- ganterper tale nomen prae licatur : Accelera spolia detrahere. Festina prxdari, et per talem nominis ralionem, quia anlequam sciat puer vo- care pahem suum et tnalrem suam, auferetur fortitudo D imisci et spolia Samarix coram rege Assyriorum. Qualis enim vel qtianlaest accele- ralio spolia detrahendi, sive fesiinatio piaedan- di, piius spolia detrahere, prius praedari, quam hnbere matrem, vel vocare patrem, qui fuit Joseph secundum adoptionem pueri hujus! Idem ergo est ac si dicat quia puer iste, quem Virgo concepit et peperi', Deus erat priusquam idem homo tieret, el salvavit Hierusalem et Ju- dam a rege Damasci Ra<in, et a n ge Snmariae Faccee, filio Romeliae, qni tunc illura pariter

tissam,et concepit, et peperit filium. rt duit g impugnabant. et a ceeieris quoqne. bostibns e

quibus ille populus auxilio superno lib^ratus pst. Profecto hujusmodi prophetias sctibere, accedere fuit ad prophetissam, de qua dicit, et arce^siad prophetis\am,et roncepit, et peperit filium. Quaenam e>l illa prophelissa, nisi illade qua piae ocutus fuerat, mater Fmmanuelis, virgo Maria, graiia p|pna, in qua oninis pro- phetia implenda erat? Iste accessus ad hanc prophetissam lalis est, qnalis introitns ho- norali viri in sanctuaiium Domini cum ohlatio- ne solemni. cum lalenlo quod offerat anri pro- bati aique purissimi. Testes hnjus rei, i|iind la- liter ad prnphetissam 4 iliam sccesserit, quod propheiiae in ea ci mplenuae suam poriionem conscripserit, gratulaturse hahere tam aposto-

Dominus ad me : Voca nomen cjits, Acce/era spo lia detrahere, Festina prxdari, qwa antequam sciat puer vucare patrem suum et inatrem suam, auferetur /ortitudo Damasci et spolia Samarix coram reye Assyriorum (ha. vin) Quisnam est liber ille grandis, quem ul sumeret sibi jussum es-e dicit, nisi universilas Scripturarum sancta- rum, in qua sunt fidelia testimonia Christi, quod sanclum primum ud Abraham Deus repro- mi-it ? Et quid iili est, et in tali libro scripsisse stylo hominis nomen pueri, de quo prae lixerat: l-cce Virgu concipiet ct pariet Filiiim (Isa. vil), nisi accpi-se graliam propheticam, factumque esse unum ex illis qui ejusdcm Chrisli venturi testimoDia consciipserunt, eumdemque testan-

PATftbL. CLXVIIl.

i

3fD

11

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

12

los ex Judaeis, quam sanclos doctores ex eenli- A mus. Cui autem non sit optabile, lalibus ac tan

bus, verbis hujuscemodi : Ei adhibui mihi tes-

tes fideles, Uriam sacerdotnn, et Zachariam, fi-

lutmBaraclnx. Sacerdos Utias, quod interpre-

talur, lux »11 a Duminus, apnstolica dignilas.

Zacharias, quod mterpretatur, memor Domini,

/ilius Daracltix, id est benedicli Domini, conven-

tus vel coetus est Ecclesiae de geulibus, sanctia

ornatus doctoribus, quoruni omnium, videlicet

apostolorum atque doctorum, si scripta perpen-

das, palam esl quia tesles sunt Isaiae prophelae,

quod oplimesenseiit et credideril de puero hoc

talis prophetissee filio, quia nimirum in prsedi-

calione li < I • i hujus verbis ejus constanter ulun-

tur. tjuod de uno Isaia diximus, de caeleris quo-

queprophelis dicimus, quiareveradalum est il-

lis a Spiritu sancto,dividenle singulis prout vult

lis Kegis aelcnn praeconibu> in hac parle jucun- dilalem et exsullalionem facere ut gratulenlur se taniae n i nos lestes habere ? lionam quippe vicissiludinem in lempore opportuno valebunt rependere. Ea spe vel «xspeciatione siito me, Pater nii, sicut in caeleris t-cripiuris, ila el in volumiue duodecim prophetarum dedisse, ad quaerendum Chrislum, cujus veriias eoium corda possedil, ora icplevit, calamum re.ut, ut per omne quod scriberent, ad ejus gloriam et bonorem tenderent. Hoc nunc dico, a quo ipse non dissentis, quod sicut de quadam lerra scri- ptum legimus quia ibi nascilur aurum, el au- rum tenee illius optimum est, ila de sancta prophelica Scriplura recie dicas quia in hac invenilur Chrisii Filii Dei lestiiiionium, et tes-

sunieie librum grandeni, id est sandam Scri- B timonium Sciiptuiae hujus oplimum esl. Tu

pluram, cujus priuiam etmagnam porlionem scripsit Moses; el scribere in eo styio hominis, id est eadem aucloritale qua primus Moses scripsit, scribere aliquid pro virili porlione, sive quod ab homine posset legi, et lali mndo accedere ad lllam propbrtissam, et inde habeie testes duos, id esl tam deJudaeis quam de gen- libus. credentes quod de Chrislo Dei Filio mul- tum bene senserint, et in Spiiilu s ncto loruli siut, quse graiia vere magna est. Nam legere quidem illum grandem librnm pluribus datum est, paucissimis autem scribere in eo, r-t in sanctarum canone Scripluraruni esse principes. Igitur, sicut inilio diximus, sanclis prophelis cum (Tirislo jucundum e^se nostrum eloquium non vane speramus, dum Christi sacramenla

mihi, et lecum paxillus modieus, allamen hde- lis, et in loco tideh lixus, rcenobn SigebergeiiMs ahbas, Cuno, lidei scienliae doniesiicus, slimu- lum apposuisli, sicut in caeteris quibusdam, ila et in parleisia : ut qunmvis piger essem, nou laiilum usquequaque dornntare possem, cum el hoc voluimn aliqualenus allingerem Quud jam feci ad finein usque JNlicheae. qui in hoc ordine sextus esl Sepiimu* sequebatur Naum, sed quia i» de ad\emu Christi f--re nihil lale dicii, quod illum proprie nuntiet, ipso sonolil- terali, refriguil sludium, quia conlracla esl ad- modum jucundilas quae dillicullaiem lolerabi- leni in aliis fecerat. Eece pei hanc occasiouem imperfecto opere resedi, ign piger, loitassis iiilnl de sex posteiioribus piopheiis prae-ump-

piaedicanles, ip^orum confessione el verbis C turus. Cur in hac re nunc solilo pignoi sum ? quae scripserunt, eumdtm Chiistum honora- Nomen inane mihi non absque labore dedisli.

PROLOGUS RUPERTI IN OSEE PROPHETAM

5 Primu.i in ordine dundecim proph'tarum po- nitur Oiee. Hujus ad intel igenttam quanto sa- pientix lumine opus sit, ipse non leviler innuil, cum in calce voluminis i'a dic/t: Quis sapiens, el inlelliget ista ? intelligens, el Fciel I aec ? (0*e. xiv.) S'C nnmque admirandu interrugans, inierrogando admirans satis a/fimtat quod dili- gente.r et multa cum induslriaprettosns tn angusia littca qunm profundissime abseonderit spiritua- Its intetligentix margaritas, wlco ut quisqws eo- rum qui meditantm in leye Dcmint, totis sancti sludii viribus adhibitis, eas invenerit, hic vere saptens atque intelligem reputandus sit. Dicitergo quis : Qaorium tendebat talis diligenlia ? .\un- quid sanctus pro/ihetix spiritus, q<d in isto a'que m cxteris loquebatur, sntsus stti thesaurum nobis occultumeise volebat ? Nunquid beuecolus non csi spiritus sapientix pro/ihetkx, et idoirco taliter se abscondebat, ut nos eam aut vix aut nunquam possemus invenire ? imo ut inveniri posset , idcirco sopientia hxc abscondita, et thesaurus hic occul-

A lus est. Nisienim sese abscondisset, nimirum ho- die inveniri non /lossct. lluc tune demum recte adocrlis, si statum tem/ioi is illiits nte perpendis. \unquid enim prophclx suis i/uiqne teitiporibns tam Itbere loquebantur quam Itcenter kodieb gun- tur? Nunquidnm in multa /ormidine propheta- biini ? Dicit namque unus ipst.rum: .vi occidilur in sancluario Domini sacerdos et propheiae (Thien. n). fnrmido et laqueus facla est valii i- nalio et contriiio [Thren. iii). Siquidem vntici- nnnies occidebantur, et ipsn vutidnatio lagueus fiebat illis, itt qttasi jnste et ralionabiliter occiili vnlerentur. Exetii/ili gratia : Isaix, quanwis es- set sanctus et nobilis , ulpole cujus Monasses re:c gener exslitit, id qwid vaticmatus fueiat, dicendo : Vidi Dominum secundum super solium ex^elsum et elevatum [isa. vi), ta-

%queus fuit. Nam in lege Dominus dicit Moysi : Non ei.im videbit me homo, el vivere |ioiest (Exod . xxxiii) . Ergo apud judtces iniquos

13

COMMENT. 1N XII PROPH. MIN. PROLOG. IN OSEE.

14

quasi er ore et vaticinatione sua illai/uealus est, A terras Divinitatis mysteria. Igitur cum dicit hic

quod sanctse legi et ipsi Domino contraria di- cere prxsum/isisset, scribendo se Dominum vi- disse, cum Dominus dixisset se noi pnsse videri ab homine ; atqun tta habito quasi judicio con- demnatw est. Demque ab hoc illutn Hebrsei a ja^it dic'0 ipsius genero Manusse sectum es.se per- htbeitt. Quid putas illi evenisset si, quemadmodum dixerat : Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, ita etiam nudo sermone dixisset quomodo vel quali ordine idem Dominus ah ipsis Jwtxis crucifigendus et tttnc demurn re- surgendo ex mortuis in illud excelsum paternse dexterse solium esset elevandus ? Nimirum non exs/iectas<enl illi ut saltem cum judicio condem- narmt, sed sicut B. protomartyre Ste/ihano di- Cfnte : Ecce video ccelos apertos et Filium ho- minis stanleni a dextris virlutis Dei (Acl. vn), qui ntique crucifixtts fiterat ab illis, non exspec- taverunt ut perageretur judicium, sed exclaman- tes continiienint aures suas, et impetum fece- runt unanimiter in eum (ibid.), ila insnnientis tanqunm pro zelo Domini fnrtiter conclamantes, sinntl irruissent in eum. Nec vero tantum de sua morte solliati formidabant ne occiderentur, quam ne sacrse /lericlitarentur litt»rse et de ho- viininn memoria tollerentur. Eleitim nunc qui~ dem, cum ab aliis prophetse occidercHur, ab aliis prnpheticx lit/erse custoiirentur ; tunc aulem, si tantum scelus tanliqne sceleris pannm Judxis eventuram /ntlant enuntiarent, nequaquam custo- direntur. Exem/ili gratis : quando verba Domini, qux Biruch saiba ex ore Jeremix scri/isernt, rex combiissit. scindens inlumen sralpello s^ribse et projiciens in ignem, Elnatlian el Dulajas, et Gemmnrios contradixerunt regi, licet non aulie- rit eos (ler. xxxvi). Pro/ecto si ea qux de />as- sione Domini et de /utura subvcrsione civitatis totiusque gentis, quse pmpter illam jutura erat, senticbat, idem Jeremias mani/estis et rebus et tiominibus conseripsisset, non rnodo nnn prohi- bmssent volumen itlud scindi sive comburi, verum etiam et unioersam illius, qua nunc hcclesia Christi fruitur, Scripturam propheticnm perdere feslinassent ; ipsum quoque non tantum misissent in lacum, ut jom fecerant, i>erum etiam aut v>- vunt igni tradtdissent, aut atio quolibet modo cru- diditer occidi<sent. C ontemperandum itaque tunc erat tempori, quatenus et Scri/ituras veritalis Spiritus sanctus conderet, et tamen veritas non

unus ex illis, primus, utjam dictum est, in or- dmc prophetarum dttodecim : Quis sapiens, et intelliget ista? ioteiligero, et sciet hsec? (Ose. xiv) ntque hoc diceni manifeste sensus occultos et intetkciu difftciles in litlera cenigmatica sese si- gnasse coufirmat, recte non judicatur tanquam invidus, sed /tonoratur tanquam providtis. Quii/ie qni bonum thesaurum futnns gratise cohseredibus in tttto reposuit, clavim illi derelinqucns cui de- rcliqiut David, qui Psalmos mhilominus clausos conscripsit, ut aperiret ipse quibus vellet in ple- nitudine tem/ioris. (Jnde ct in \pocatypsi Sanctus et Verus dicitur habens clavim David, qui aperit et nemo claudit ; claudit, et nemo aperit (Ai>oc. m) ; dicilque angelo Philadel phise : Ecce dedi ostium apertum coiam te, quod nemo potest

" clauere (ibid.). Ipse nobis a/ieriie dignetur os- tium intelhqeniix, per quod pi iores el Patres no- slros, Eccl-six magistrns, introducere dignatus est, ut nos quoquu cum tllis videre queamus i/uid, qnando vel quomodo feceril Deus, /icr quod assi- milatus sit m inanu prophetx hujus, semel et ite- rum ac tertio ad mulierem fnrntcuriam acceden tis, et ex ea duos filins et filiam gencrantis, et post hxc adhuc multerem adutteram adeuntis. Nam quod hxc in similitudinetn sui pro/iheta faccrc sit jussus, ipse testatw qui in hoc eodem loquitur: El loculus sum super prophetas, et ego visionem multiplicavi, et in manu prophe- tarum assimilatus sum (Osc. xn). Nam cum ct illudnon abs re est quxere, sunctos istospio- phetns suis in tem/iortbtts tam exosos, ut plerigue

C e.t eis crudeliter interfeci sint, qux causa eos defenderit, et tantum gentt illi, quamvts pecca- tii->, tommendaveril, ut l/tteras eorum in eodem receperit apice canonicx auctoritatis, in quo et ipsam legem Moysi? Qund si quceris, opportune respondetur quia vere dignitati illorum subvents auctorilas et judictum sanctx et providx legis Doinini. Dixtrat namque Dominus, sicut habet in Wrro Deuteronomii: Prophela autem qui, arrogantia depravatus, voluerit loqui in nomine meo quae ego non praecipi illi ut diceret, aut ex nomiue deorum aliorum, interficietur. Quod si tacita cogitatione responderis : Quomodo possum intelligere verbum quod non est locu- tus Dominus ? hoc habebis signum, quod in nomine Domini propheta ille praedixerit, et non evenerit, hocDominus non estlocutus, sed

usquei/uaqne dumnosum venturis sxculis odium D per tumorem animi sui propheta confinxit, et

idcirco non timebis eum (Deut. xvm). Cum hxc dtcit justa et irrefragabilis 6 lex, ergo econtra, quod in nomine Domini propheta prxdixerit, et evenerit, hoc Dominus est locutus, idcirco timebis eum. Po)'ro sancti prophetx isti, cum mitteren- tur ad prxnuntiandum de longinquo Christi ad- ventum, simul etiam de propinquo datum vel m- junctum tst lllis prophetare illud in quo citius veraces comprobari possent, scilicet imminentem ab Assyriis Isiaeli captioitatem, itimque instan- tem Judx qnoque Babylonis iransmigrationem, et prxterea nonnulla etiam minora, qux littei is eorum legimus inserta. Cum igitttr cito evenisset

sitii pareret. Si enim Christus Dei Eilius in Psal- mo loquitur : Deus ostendit mihi super inimicos meos, ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei. Disperge illos iu virtute tua (Psal. Lvm), cur non et prophetis Christi conveniat di- cere : Deus oslendit n»bis super fornicatrices is- tas, Oollam atque Oolibam, quarum altera Sama- ria, altera csl Hierusalem (Ezech. xxm), ne niinis exasperetis eas, ne quando obliviscantur mei, sive iqnorantiam Dei semper habeant ven- turi pnpuli ; si istuJ Scripturas recipere aut con- servare voluerint, utimini discretione provida, occultate subfiguris et xnigmatibus descensurx ad

RUPEHTI ABRATIS TDITIENSIS

45

cap/ivitas, sive transmigratio illa, sicut per Ulos A veritas prophetica /-rsedixerat, , alam ronslituil guod veraciter fuiss'tit locuti in nomine Domini, tt yuoil Oomiuus mifissel <ns ; utque ita completa pru/ihctix pars iltuit guogue qund religuum vcl maxnnum erat de promissiune vel adventu Mes- six, vtrum fore conrincebat. l/oc animadverso, nonnihd juvari arbitio- leclorem, mysterivm regni Dei, vel adventus Chiistt Ftiii Dt in sanc- tis propketis guxrentem, ut non mirctur aut offentlalur, tlunt in sacrts eoruut litteris, niotlo captivitatis sive transmigratwnis jam dicix com- minationem, modu repenle hbertatis xt<rna el Duminici adventus ttigm/icari audit promissio- nem. litud de propinquo, hoc autem vat'Cintum sentiens de lonymquo, et tam prope conjungi in littera, t/1103 ttiin lontje disjuncta sunt per tcm- pora. Exempli tjratta. Cum dixissel hic idem JJ

16

p>o/ihpta : Cl ngite hncrina in Gabaa, luba in Roina; ululale in Belhaven, post lergum tuuin Benjamin. Epliraim in desoialione eiii in iiie cnrreptionis ; in Iribubus Israel oslendi liilem (Ose. v). Quibus utigue imminentem declamat de- cem trihutun captivitatem, repente /lostmoduin in/ert itlud, qual sme dubio ad invisibitis auima- lum nostrarum capttvitutis spectatsolutionem, iia in persona Salvaloris nostri dicens: li> liibula- tinne sua mane eonsurgent ad me : Venite et reveilamur ail Dominum, quia ipse cepil et sa- nabit nos ; percuiiel, et curabit uos. ViviHcabit nos posl ituiis ili»'S ; in die lertia suscitabil nos, et vivemus in conspeelu ejus. Scb mus si-qne- murque. ut cognoscamus Dominum, elc. (Ose. vi). Sed nos plma qitx hinc dici possent m suum locum differentes, jam nunc prophetice seritm in- grediamur.

IN OSEE PROPHETAM

COMMENTARIORUM LIBER PRIMUS

1 Cap. I. — Verbum Domini qnod faclnm eslad Osee C filium Betheii. Ulaimu? attenti.Seripturahaecinexor- dio suis vocatur Vrrbum Dommi .« Verbum Domini, ait B.llieronymusquod in principioerat apud Dfum, et Deus erat Verbum, factum est ad Osee filium Beheri.» Nec vere repugnat ei, quod ecclesiastica firmiter lenet rejmla lidei,Verbum,quod in principio erat apud Deum, non faetum, sed natum, non creatum esse.scd genilum.Namad homines quidem faclum est hoc Verburn, non autem faclum est ad Deum, sed erat in principiu apud Deum. Etenim hominibus quidem accidentaliterex tempnre acce- sit, apud Deum aulem nunquam non fuit. Verurn tamen ubicunque in sacris legimus Scriptuns, ad illuiu vel ad illum factum esso Vcrbum Domini, magnam sonat beatitudinem hominis, quam et in p> Ddvid Veriias ipsa commendat, cum dicit : Beutus homo qucm tu erudieris, Domine, ct de lege tiui ilo- cueriseum {Psal. xcin). Suaviter namque el magna cum deliciarum multituiline sunimam sapientiam cito discit illfi ad quem fit Verbum Domini, qnia videlicet hoc Verbum lux vera est, q«x illumiaat omnem hominemvenientem ir.hunc mundum(Joan.])\ el dum infulg''t hurnanas menii, repente illuminat, repenle docet;neque in incertum aurem cordis audientis adducit, scd ita cerlum reddit.ila quod videt pro constnnti haliet, ut non dubitet dicere quiaVerbum factum est.factum, inquam, quia cer- Mssime futurum est, immutabililer adimplendum

est,et impossibile est quin fiat quod fulurum e«se denuntiat.Beatus ergo ille homo est,et (ie sun mul- tum potesl bettitudine in Dooiino glnriari,quia non ab homine, neque per hominem accepit illud, sed per revelationem Spintus sancti {Galttt. i). Super hac eruditionis prsro^ativa soli possnnt apostoliet prophekein Domino gloriari, quia videlicet taliter sunt eruditi, non ab homin°,ut jam dictuin est, neque. per hominem, sed per magisterium Spiritus sancli.Idcircn.quaecunque illi scnpserunt, ila sunt ratatamque firmum habenl lundi.mentum verit.itis, ul de ullo ipsorum dictodubiiare nefarium sit.Sane modum sunt eruditi, sive momentum, aul velo- cilaiem doctoris eorum,nenio unquamsatis ag ovit nisi qni experiri meruit Sciendum pratcrea quod ubique in sanctis prophetis dictio ha?c qua dicilur factum est Verbum Domini,&& promissiones respicit, quae nuncitnpIeiaesunl.Verbi incarnali ; et uh hujus intentionis excellentiam non tantum videnles, aul filii prophetarum, sed prophelae merenlur nuncu- pari, quia videlicet videntes, aut lilii piophelarum potuerunt etiarn pro tuinoribus, quas preevidei unt, rebus dici.Solus autem eos proplietas sancla Scri- ptura nuneupat, qui piaenuntiaverunl, vel ad quos sermo factusestde adventu Christi.Necillud igno- randum quia primusiliorum pater Abraham,novis- simusautem Joannes exstitit.praecursor ejusdemet baptista Chrisli.Pgimum nnwique ad Abraham, ad quem promissio, imo et repromissis iacta estbeaii

17

COMMENT. IN XII PHOPH. MIN.

IN OSEE LIB I.

18

seminis in hoc sermone :« Alqueinsemine tuobcne- A. dicentur omnes gentes » (Gert.xxn).Inler utrumque, id est post promis-ionem.et ante repromissionem, seruio 1'omini 1'aclus esl. El haec talis enuntiatiuin enm semel et iterum de causa jam dicti seniinis taliter scripta est : « His ita transactis, lactus est sermo Dumini ad Abram per visionem d'cens:Noli timere,.\bram,igo proteclorluus sum,» elc. lllo ad hrec dicente : • Mihi autern nondedistisemen.elecce vernacmus meus, haeres meus erit. Staliin sermo Doinini lactus est ad eum.dicens : Non erit hic hasres tuus,sed i|ui egredietur de ulero tuo. ipsum habebis hajredem. Eduxitquo eum foras, et ait illi : Suspice caelum et numera stelias, si poies. Et dixit ei : Sic crit semen tuum Credidit l)omino,Pt repulalum est illi adjustitiam » (Gen. xv).Quud autem hic propheta n fuent, co quod sermo Domini ad eum factus sit, testatur ipse Dominus qui pro illo arguens Abime- lech per soiunium nucte dicit : « Nuoc igilur reddo uxorem viro suo,quia, propheta est,ct orabit pro te, et vivesi (Gen. xx). Novissimein Joannem Baptistam scripla est ejuwnodi enuntiatio.sciiluntfi Luca his verbis : « Anno quinto decirao iinperii Tiberii Ca;sa- ris.laclumest Verhum DominisuperJoannemZacha- riae S lilium in deserto»(/.bC. m).Quod vero iste pre- pheta sit, vel luerit testatur idem Dominus.cuin ile illo ad turbas dicit : « Sed quid exislis in desertum videre ? prophetam ? Etiam d^co vobis,et plus quam prophrtam «(iluUh xn.Igitur ubi audimus insanclis Scri[iturisfaciutn adsanctos homines sprmonemsive Verbura Dominijucuudum et perpulchrum est per- „ ppndere.quod sic d ctum sit.utsubaudiatur etusrei, quodVerbum carotieret,et habitaretin nobis(y./(in.i). Ei ob hoc alios quidem prophetas, Juannem aulem plus quam prophetam esse, quia Verbum carnem factum, m»gno quidem et prophetali inunere sex menS'-snascpndo pravenit,--ed non minori ppvilegio grati.e jam juvenem dijrito demonstravit, dictns : Eice Aynux Dci, et tollentem peccata mundi fluente Jor.l.ms baptizare mpruit (Joun. i). Parum aulem eral prophetas eos dici, ad quos sermo Dei lactus est. P'us mim aliquid Sp>itus sanclusin David de illis locntus est. £70, inquit. d>xi : Dii estis. ei f&ii Excelsiomnes(Psal.ixxx\).Qnam obcau-am nisi quia sermn Di'i ad eos fuctus esl? (loan. x). Hoc enim in causa pssp D.iiniiuis ipse astrui qui loquens Jud.-eis calumniantibus,cum praemississet:«Nonnescriplum D estin legp vestra : Egodixi: Dii eslis.et filii Excelsi omues,»continuo sul.junxit : « Si illosdixit deos.ad qtiossermo Dei faclus.ct non potest so.viScriptura » (itnd ),ptc Ergo prophetae dii sunt.quoniam isti sunt ad q uos sermo Dei jncius esl. Quod si dii rectedicuntur, nonne etsalvatores nihilominus recle cognominan- tur?Si illosScriptura .lixit salvatores.perquos Deus temporalem Israeli salulem operatus est, exempli gratia:- Et claniaverunt lilii Israel ad Dominum.qui suscitavitpis s.ilvatorem.etlibernvit eos,(Hlioniel vi- delicet (ihum Cenez (Judic.w. ltemque : Et clama- veruut ad Dominum,qui suscitavit eis salvatorem

Aoth » (iot</. ).Si ergo illos dixit salvatores, perquos Deustemporaliter libpravitIsrael,quantomagisrecle illi dicuntur salvalores.quorum laborSalvatori nos- tro Deo ad nostiamaeternamsalutemcooperalusesl? Pulchre ij^tur, et non sine quojam divino praesa- sagio,hic unus ex illis et primus ex duodecim dictug Osee.quod interpretalur.w/('fl<Vu\Dicitur enim filius Deheri, quod interpretatur, putei mei. Et quis est dequo Deus Pater recte dicat./i/iiis putei mei, nisi Christus Filius unicus et Verbum Dei.nalus de se- crelo.sive altitudine aut prolunJo cordis paterni ? Ergo hic non solum officio, verumetiam vocabulo, tam proprio quam paterno.Salvatoris nostri Christi typum gerit. Se.juitur : « ln diebusOziae, Joathan, ngis Acb»z, et Ezechias regum Juda, et in diebus Jerohoam filii Joas.refds lsrael. » Ozias.qui et Aza- rias regnavil super Judam aniris ui (// Par. xxvi), et post hunc filius ejus Joathan annisxvi (// Par. xxvn). ltem.|ue post eum Achazannis xvi (// Par. xxviii), et post hunc Ezechias annis xxix(//Pur. xxix) : qui simul juncti liunt anni fere cxm. Quod quia multum est,ut tandiu prophelasse unus exis- tinietur : at saltem illud constare opor>et, quod et extrcmos annos Jeroboam lilii Joas regis Israel.qui regnanle Ozia in Juda, jam regnare coeperat. ut praedictum est, regnavit xl et uno annis.Et primos annus regni Ezechiae projihela hic attigent.quia sic prophetia? ejus initium habet : « Voca nomen ejus Jesrael, quoniam adhuc modicuni, et visitabo san- guinem Jesrael super domum Jehu.» Uuc ferecon- tinuo post mortem ejusdem Jeroboam factum est, quia succedens illi lilius ejus Zacharias, regnavit tantum sex mensibus.et percussit atque interfecit cum Sellum.regnavitque proeo. Hic jam rectequae- ritur.qualis sit intentio litterae hujus, cur prophe- liam hanc referat esse conttnuatama diebus Oziae, quibus regnavitet Jeroboam.usque ad oiesEzechia? re;:is Juda.Ad quod primo dicendum quia regnante Ezechia.annosexto regni ejus.qui eratnonus annus Osee regis Israel, capta est Samaria, et translulit rex Assyriorum Israel in Assyrios,cullocavitque eos in Aylam et in Aborjuxla fluvium Gozan, in civita- tibusMedorum, quia non audierunt vocem Domini Dei sui (/ V Reg. xvn). Hoc ergo intendit sacras lilterae spirilus, ut testificetur inexcusabiles lutsse reges et populum Israel, i|uia nunquani Dominus prophelas niittere dcsiit in illis.nullius re;;is eorum diebus prnpbeiica vox defuil,iram Domini venturam comminans, captivitateiu futuram praenuntians, doneo veniret,ne Israel se exeusare posset de igno- rsntia, colens vitulos quos lecit Jeroboam, imo et Ila.il quem inlroduxit Jezabel. Anie hunc exstilit Helisaeus, qui et mortuus est, reguante Joas patre hujus Jeroboam, et ante Helisaaum Helias, simili- terque et alii, ut Micheas de Gimla (/// Rrg. xxn). multiquefilii prnphetarum.atqueita si ritememores a primo Jeroboam qui peccare fecit Israel, cui et mala ventura pro meritis pra?dixit Ahias Syloniles, propheticum, sicut jam dictum est, teslimonium

19 RUPERTI ABBAT

conlra illos non defuit, usquead effectumpriedicta? A. captivitatis, ita ut per omnia judex Deus laudabilis, reus autem populus cum regibus sit inexcusabilis. Sub eisdem regibusJuda Isaiarr.quoque propbetasse, titulus libri ejus indicat.Et vide diligenterin spiritu Dei, dignitatis cujusque cuslodiam. Cum dixisset « in diebus Ozia?,Joathan, Achas et Ezechia? regum Juda,»tunc demum subdil,« etindiebus Ilieroboam, filii Joas, regis Israel. » At ille videlicet Jeroboam cunctis illis tempore prior exstitit, utpote cujus rcgni anno xxvn, Ozias, qui et Azarias, regnare coepitinJuda (IV Ueg.xv). Curergotot junioribus in ordinesuppositusest ?Num casuhoc actumest? Non utique, sed quia regnum Juda? regnum David legitime existit, regnnm autem Israel scissum a domo David,r.tpina erat,idololatria? cultus erat.non n templo Domini sed vitulis aureis serviebat.ldcirco Jeroboam ne commemorari qnidem in orrtine regum autin sanctarutn tituloScripturarum pra?figi debuisset, nisi pro causa, qua? jam dicta est, qnia centra quos Helias et Helisa?us, r.Tterique propbet.-e steterunt idololatras regeslsrael.contra ipsosetiam dirigebaturprophetiaha?c ntinexcusabilisesselcum suis regibus impu?nitens Israel. Proinde de ca?ler:s regibus lsrael qui tempuribus istorum regum Juda regnarunt in Samana cutnplures fuerint : nullus hic nominatus est,n!siistesolus,idemque quamvistem- pore prior, loco, ul dignum erat.positus est poste- rior. Sufficit namqnead insinuandum qnod regibus Israel prophetica commonitio fuerit continuata,islo videlicet 0?ee incipienle prophetare diebus Jero- boam, Helisaeo mortuo,qui propbetaverat adhuc in ^ diebus patrisejusJoas:» Principiumloquendi Domi- num in Osee. El dixit Dominus ad Osee ? Vade, sametibiuxorem fornicariam.et facfiliosfornicatio- num, quia fornicans fornicsbittir terra a Domino.Et abiit,et accepit Comer filiam Debela;m ; et conce- pit, etpeperit filium. tt dixit Dominus ad eum : Voca nomen ejus Jesrael ; quia adhuc modicum, et visitabo sanguinein Jesmel super doinum Jehu, et quiescere faeiam rpgnum Isruel, et in illa die conteram arcum Israel in valle Jesrael. » Astruere non possumus idcirco diclum hic esse « Princi- pium loquendi Dominum, » quod iste primus sit vel fuerit eorum, ad quos Dominum vel in quibus prophetica? locutionis modo locutus est, vel quibus futura caplivitas illius populi pra?- ^ 9 monstrata est.Nam constans quidem esse potest, quod propbetarum caelerorum, quorum prophetici exstant libri, primus tempore fuerit, et Isaiam quoque aliquantis die.bus preecesserit, cujus circa initium volummis mortuus Isaias legitur; verum- tamen fueruntet alii prophetae.in quibus sine dubio locutusestDominus.quorumnotissimisuntSamuel etDavid, Helias et Helisa?us, qui hunc Osee non paucis praecessere diebus.Si ergo sic dictnm intel- Hgi placet, Princioium. loquendi Dominum in Osee, ut sit sensus.primum locutus est Dominus in Osee, nibil repugnans invenitur, ita videlicet, ut subau-

IS TUITIENSIS

20

dias eorum qui sub praedictis regibus propheta- verunt. Nam et Isaias, et Joel, etAuius.el Abdias, et Jonas.et Micheas sub eisdem regibus pruphrtu- vere. Quorum etiam interpretationes nommem hic ponerenon3uperQuum ducimus.Ozias inlerpretatur fortiludo Domini, Joalhan, Domini consummutio, Achaz, virtus, Ezechias, imperium Domini.Ui re- gnabant in Juda, cujus nomen confessio est. Porro in Israel, qui sibi idola lecerat, el a Dei lemplo et domo David fuerat separatus, regnabat Jeroboam, qui interpretatur temporaliter sive »!on;,quod mun- dum am.-uerit et in ipso diu morari vitam pulaverit sempilernam, nequaquam luturis,sed prsspntibus delectalus. Quamvis autem sic recte intelligatur.ut jam dictum est, nihilominus tamen sic accipilur Principium loquendi Dominum in 0see,vt sit sens-us : Ha?o talia,qua? prolinus sequuntur : Vade.sumr libi uxorem fornicariam, etc. : primum,in eo locutus est Dominus. Tandem et hoc praetereundum non est qnia loqui Doinnum a<! Osee, et loqui Dominum in Osep,non omninu idera esi.Nam luquitur Duminus ad Osee, vel ad alium quempiam, cuin verba sua mittil per angelicarn,sive per quatnlibet aliam spe- ciem ; loquitur in aliquo, cum sine aliqua specie extrinsecus apparente loquitur in corde ejus per occultam suar virtulis inspirationem. Sume.inquit, tibi uxorem fornicalwnum, et fac libi fihos lornica- tionum. Ul nunc iolerim simplicem sequamur lit- teram, non culpandus esl propheta, si meretricetn converleritad pudicitiam,sedpotiuslaudandus,qu( d ex mala lecerit bonam. Non enim qui bonus per- manet, ipse polluitur, si malo societur, sed qui malus est,in bonum vertitur, si boni exempla sec- tetur. Ha?c et his similia multa dicta sunt, et dici possunt in excusationem viri sancti, non sua? libi- dini ,sed superno imperio servientis, quo videlicet jubenteetiam eorum qua? turpia vel inhonesta vi- dentur,nihil fieri turpeautinhonestum est.Caelerum eis, qui cum sint veritatis amalores, spiritum ubi- que potius q.iam litteram libenter amplectuntur, cilo pcrsuasum est vel persuaderi potest.quia nihil horum qua? hic de fornicationis opere scribuntur, gestum est corporaliter,sed totum spiritualiter, id est per visum sive per excessum. Neque enim in- auditutn et inusiiatum est ut uxorem duxisse, fi- liosqueex ea genuisse sibi quispiam visus sit.factus extra sensus corporis, id esl per excessurn sive in visum noctis. Quanlo magis ubi superna visitatio prophetiam instituit, talium rerum imaginationes insignitcr pervisumpotuerecelebrari 1 Annon mullo plura atqtie prolixiora his continet Apocalypsis Joannis, qua? omnia sina dubio,sicnt testatur ipsc, in spiritu vidit etegit ? Hiejam recte qua?rilur quid opus luerit istis similitudinibus, vel quomodo per istas similitudines, ipse qui in prnpheta loquilur Dominus, in manu ejusdem propheta? assimiletur, sicut ipse testatur. Hoc eliam in ipso dicens : Vt in manu prophetarum assimilatus sum (Osr. xn). Itaque jam nunc, priusquam littera? seriem percurramus,

21

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. — IN OSEE LIB. I.

22

libf t prsmittere quid secundum islnrum simililu- A in duas tunc ractaost.quando Samariaeum decpm

dinemcum hnminibusmirabtlis Deus sit operatus,

utpostmodum cum singula similitudinis factavel

dicta secundum tempus propbetiae disserimus.non

incngnita pariter mystena profer.imus. Universum

grnus humanum a societateCreatoris recess'ssp,et

recedendo fornicatum fu;sse,quis nesciet rRecedere

namque a Creatore el servirecreatur.-e.lornieariest.

Nam et Psalmistade bujusmodi fornicatione : Per-

i/ilisii, inquit, omnem, qui fnrnic itur abs te [Psul.

LXXlij.Fornicariam ergo nuilierem Deus sibi sum-

psit, quando generationem aversatn adiit, genera-

lionem Chaldaicam, unde Abraham eduxit : Ego

enim, inquit, suin Deus q«i cluxi le de Hur Chal-

d,Torum\C,en. xv).Cum illo foedus pepigit.habuilque

tribubus recedens a domo David regpmsuum sib1 constituit, et pro Deo vilulos aureos colens, Baali quoque cslerisquedeorum porlentissese prostituit, et hsc est Oolla. Nam Hierusalem cum duabu9 tri- bubus Juda et Benjamin, qnre et ipsa coluit B ial, ipsa est Ooliba.Ad istam quarto.jam tempore Deus acces-it quando Dei F.lius deearneejus natns est ex ulero Virginis. HoiiS nimirura qnodammodn dixit: Dies mulios 10 exspectabis me, non fornicaberis, et non eris viro ; s"d tt ego rxspeciabo te, quia dies muttos sedebunt filii lsrael sine rege.etsinc princive, et sine sacriftcio, et sine altari, et sine ephod, et sine theruphin (Osee m). Igitur ut in manu prophets hu.jus assimilareiur Dominus : Sume, ait, u.torem

ex carneeius Israe

Israel.id est semen Dei.filios Dei,li!ios Q H0i fornicariam.et fac /i/ws fornicationum. Qmre ?

quia fornicaus, inquii, fomicubitur terra a Domino. Idcirco, inquit, fac ftlios fornicationum, ut sint in sifinum et porter.tum eorum quae acla, quaeque agenda suntinter gentem istnm, et me Dominum patrum suorum Not.mdumquippe quia nontantum dixerat: Quia fornicabitur. sed : quia fornicans for- nicahitur. Idcirco praemisit, fornicans, et deinde, fornicabilur,ul sit SPnsus.Quia gens ista a Deo suo et fornicata est.et formcatur nunc,etatr.pliusforni- cabiturin posterum.Et ri6tif,inquit,e{ accepit Gomer ftliam Debelaim et conc^pit et peperit filium. Gomer consummalnm atque perfectum innostra ltngua;f)e- belaim. palatas sonat. Est autem massa pinguium caricarum,quas in morem hiterum figurantes.ut diu

promissionis ;sed nihilominus pariter nati suntlilii fornieationis,idest filii carnis,qui nonsunt filii Dei, aut ftlii promissionis.de qua nimirum distantia et Apostolus dicit: iVott enim omnes qui ex Isruel, hi snnt Israelitx ; ncque qui sunt semen Abrahx, omnes ftlii; sed in haac vocabiiur tibi semen ; idest non qui ftlii carnis, Iti ftlii Dei ; sed qui ftlii promisswnis, xstimantur insemine \Rom. ix). Isti et in .Egypto, ubi deos ^Egyptios coluerunt, sicnt in multis Scri- pturarum locis.et maxime in Ezechiel [Ezech. xvi), exprubratur eis, palarn fecerunt quod essent filii fornicationum, et exinde fornicari nnn desierunt. Nunquam tair.en in gente illa deTuit Jesrael, id est semen Dei.scilicet multi ftilem habenles e.jus beati seminis, quod Abrahs Deus promisit; et econtra p illssas pcrmaneant,c;ilcant atque cotnpingunt, ha-

lilii fornicationum, id est filii c.irnis semper perse- quentes semen Dei, sive filios promissionis, non tanlum donec interficeretur Naboth,qui hic dicitur Jesrael, fuit enim Jesraeliles, sed etin perpetuum. Hinc et Apostolus : Sed quomodo is qui secundum carnem nalus est, persequebutur eum qui secundam spiritum, ita ct nunc (Gal. ivl. Deinde ilerom, tem- pnre non parvo inlerposito,id est post quadringen- los et Iriginta annos,accessit Deus ad illam mulie- rem fornic.iriam, et genuil filiam, quoe diceretur: non consecula misericordium. Dedit enim lpgem in monie Sina, quae noc vivificaret, nec ad perfectum addticeret. etinstiluit Synagogam de qua pro parte reprnborum,qu;e maxima exstitil, recte dicas, qnia filiailla non est consecuta misericordiam. Non

bcntque in esu suavitatis voluptateni. Ergo Gomcr ftliom Dcbelaim accepi, inquit, id est apud gentem prophetavi consummatam.sive perfectam consum- malione atque perfectione voluptuosae fornicationis post vitulos aureos et po9t Baalim. Genitura ex ea filium, voca, inquit, yesrae/. Jesrael civitas est me- tropolis decem tribuum,de qua fuit et in quainler- fectus est Naboth.Ponitur ergopro ipso ^aboth hoc nomen Jesrael. Etest sensus : Naboth quidem Jes- raelites lapidatus (/// Rcg. xxi), et hominibus mor- tuus est ; sed mihi vivit,el ad me sanguis ejuscla- mat, moxqne vindictam recepturus est non solum de interTectoribus suis.verum etiam deillo qui san- guinis ejus ultor fuisse visusest.Nam hoeest quod ait : Et visitabo sanguinem Jesrael super domum

tn)uit Apostulus, per leijcm promissw Abuihx " Jchu. Jehu namque interfecit domum Achab, Do-

enim, i

aut sernini ejus, ut lucres esset mundi, sed per justi- tiam fvlei (Rom. iv), etc: Quam fidei justitiam.quia non recepit illa lilia, ideo non consecutaest mise- ricordiam, imo consecuta est iram. Lex enim iram operatur. Teriio, Dcus ad lornicariam accessit, ge- nuitquerursus filium.idestsermonempropheticum. Pruphetas enim misit.quorum et Scripturas uliliter legi addidit. At illa lornicaria non solum non est a fornicalionibus suis reverga, imo etiam contra se- metip.-am est divisa, et eccejara fornicarise dure factae sunt ex una, quarurn altera Oolla, altera in eisdem prophetis dicitur Ooliba. Haec divisio unius

mino jubente,propter peccalum sanguinis Naboth, sicut praedictum fuerat ad eum -.Occidisti insuper et possedisti (ibid.). Ac deinceps: ln hoc loco, in quo linrerunt canes sanjuinem Naboth, lingcnt quoque tuum satiguinem (ibid.).ltevo : Canes comedent Jem- bel in agro Jesrael (ibid.). Cum ergo Jehu,non Jes- rael, sive Nabolh sanguinem fuderit, imo interfe- ctoresejusinterfecerit,quare super domum ejus ille sanguis Jesrael debuit visitari '? videlicet, quia non veraciter zelo Dei paruit, sed propriae cupidilati ut regnaret, deleta domo regis, per oronia servtvit. Super hocsatis manifeste convincitur, quiavidebent

23

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

24

a peceotis Jeroboam non recessit, vilulosque au- A. Qui cum morcretur, ait : Videat Dotninuset requirat

reos et ipsc toluit, quod non fecisset, si vero zelo zelutus luisset pro causa Domini (111 R>g. xix). Rectc ergo etipse, vel domus ejus reputatur inter occisores Jesrael,id est persecutorcs seminis Dei,et vindicta peccati ejusmodi, tum ex ipso, quam ex cauero populn Jesrael requirenda judicaiur, et ita factum es!.N;im mortuo pronepoteejus Hieroboam, suli quo hie Osee prophetare coepit, succedentem filiumejusZachariam sextoregni ejusmenseoccidit Sellum, regnavilque pro co (IV Reg. xv|, de ali.i stirpe generatus. Nec miruin quod subversa est domus Jehu, cum etiam regnumdomus Israel,hoc est, decem tribuum perinde deletum sit.Nam etoc- ciso Zacharia, i;uia fuit ultimus de stirpe Jelui, stat

dimidiamtribumManasse.quaeerattrans Jordanem, et eleinde paucis, id est quadraginta et novem in- terjectis annis a Zacharia, quemoccidit Sellum,ut jamdictum est,regnanteOsee,anno regni ejusnono, decem tribus in captivilatem ductae sunt. Hoc est quod ait:£( requiescere faciamregnwndomus (srael, et in illa die conteram arcum hrael in valle Jesrael. Nam propter urbem Jesrael, quae melropolis erat Samariap, campi sunt et latissimi, el vallis nimiaj vastitatis, in qua rommisso certaminc ab Assyriis, caBsus et captivus ductus est Israel. Nunc quoererc locus admonet,curomissoproprio vocabuloNaboth, cum dicere posset : Et visitabo sangainem Nubolh Jesraelitae, maluit dicere : Et visitabo sanguinem Jesrael, quod non hominis est nomen.sed civitatis,

(II I'ar. xxiv). Ilaque jam dicius Helias cum fugi- laret, etlatiiansin spelunca,dicenti Domino" Quis hicogis,Uelia? qaeru\& responsionediceret : Uomine, ultaria tua suffoderunt et prophetas fuos occidcrunl gludio, et deretictus sum ego solus et quserunt ani- mam meam. Egredere, ait Dominus, et sta in monte coram Domino. E> ccce Dontinus irnnsivit, et spirilus grandis et [ortis subvertens monleset coitterenspelras anle Dominum. Non in spiritu Dominus, el po*t spi- ritum eommotio ; non iu commolione Dominus, et post commotionem ignh ; non in igne Dominus et post ignem silnlus aurxtenuis [UI Reg. xix), ct ibi Dominus.Nimirum prophetae desideranti adventum Salvatoris, qui pcccata lolleret et jnstitiam sempi-

im reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad, et „ ternamadduceret.quem et hic Osee desiderat alque

prophelat, tali oraculo prossignabatur futura tam Isiaelis quam etjudaicaplivitas.de qua et islenon tacet prophela : utriusquenamquescilicet Israehs et Judae futura mala pronuntiat, et de Salvatoria »d- ventu neeessaria nostrre saluti, sicul sequentia suis in locis declarabunt, praedicit mysteria. Denique loquens illic ad Ileliam Dominus in spiritu grandi et forti, subvertenle monies et convertente petras, futuram captivilatem significat decem tribuum Israel.quae faclaest aSalmanasar,rege Assyriorum, regnante Osee. Non in spi^itu, inqnit, Dmninus, id estnondum finis, nondum venit Messias Douii- nus, qui exspectabatur.In commotione transmigra- tionerr. 11 primam designat tribus Juda, qua tra- ducenduserat Joachim rex Juda in Babylonein rirn cxinterpretationesui.Inlerprelatur namque.ut jam ^ quadraginta millibus nemine reliclo, exceplispau-

dictum est, scmen Di.'i,nonuni tantum,sedomnibus communiter congruit,qui sunt semen Dei,homines Dei, electi Dei. Ad haec dicimus, quia non solus Naboth visitandus erat.nec enim illum solum per- secuti sunt Jezabel et Achab.etcum eis insanamul- titudo populi, seJ omnes persequebantur, et occi- debant, quos consequebanlur.qui erant semen Do- mini.qui prophetabant in noinine Domini, qui lo- quebantur Verbum Dei.Ilinc est illafugientisHeliae querela; Doroine, prophelas tuos occiderunt, altaria iua sufjoderunt, el reliclus sum ego solus,et quxrunt animam meam(IIl llcg. xix). Quis vero nesciat san- guineam ejurdem Jezabel insaniam sub ejusdem ternporibusprofluxisseetiam inviiiiam?Nam Athalia

perihus (IV Reg. xxiv). Nmi, inquit, incommolione Dominus, id est nondum finis, nondum veniet Do- minus.In igne secundam c.iptivitatem Juda etHie- rusalem vult intelligi, quando rebellnnle Sedechia iterumvenit rex Babylonis, et succeitdii Nabuznr- dam, princeps exertitu*, tlomum Domini et douium regis, omnemque domum combussit igni. et muros Hierusalem in circuilu deslruxit (IV R>g. xxv). Non, inquit, in ignc Dominus.xA est nondum lemplo exustoel civitate destrucia, teinpus eril Dominici alventus. F.l posl ignem sibilus aurx tenuis, et ibi Doniinus. Sibilus auise tenuU, occultus et secretus fuitadventus Domini,quem quasi de aura tenui, id est de Spiritu sancto Maria virgo concepit.Fucrunt

Jezabelislilia.mortuofilio suoAzaria.(nupseratenim D aulem a praedicto turbine usque ad commotionem,

Joram regi Judie filiosuo Josaphat,etfilium ejusjam dictum Azariam interfecerat Jehu,) irata et inipsum sa3viensDominum,surrexit etinterfecit omne semen regitun, non ulique absque favore vel consensu principuin,qui et perinde suisdel.nitum obscquiis atque illaqueatum lenentes Joas regem,qui residuus lueiat, insignem ncciderunt ad iinpcriumejus pro- phelam Zachariam.sieut scriptum esl: Congregati adversuseum, mis-runt lapides juxta regis impe- riiim m a'no domus Dornini (/<-' Reg. vi). Et non ed recordatus Joas rex misericordix quam fccerat Joiada paler illius secum, sed inter/ecit filium ejus.

id est a captivitate decem tribuum usquead pri- mam filiorum Juda transmigrationem,anni circiler centum viginti spptem,qui supputantur hoc modo : anno sexlo Ezechioetranstulit rex Assyriorum Israel in Assyrios. Ipse aulem Ezechias xxi\ annis rpgna- vit in Hierusalem. Ergo regni ejus residui erant anni xxiv, qui conjuncti cum lv annis lilu ejus Ma- nasse ac duobus filii Ammon alque xxx uno Josiae, ac deindeannis xi Eliachim,qui diclusest Joachim, tandemqua tribus filii ejusJoachim,fiunlxii|cxxvi]. Ab illa commotione usque adignem.id est a prima transmigratione usque ad templi et civitatis exustio-

23

COMMENT. IN XII PIIOPH. MIN. — IN OSEE LIB. I.

26

nem fuere anni xi regi Seilechia.. Ab illo igne sive A. sitiendo callidisimulatores pra_dicarentvel celebra-

captivitate usque ad sibilum aurae tenuem, id est Christi ailv.'nlum,qiiot anni inleressent,Danieli his verbis revelaum est : Sepluaginla hebdomndse ub- briviolize sunl super populum luum el super urbem sanclam luam ul consummelur prxvaricalio, et fi- ncm accipiat peccatum el deleuiur iniquilas, el ad- ducutur justilia sempiterna, et impleatur cisio et pro- plielia, et ungatur Sanctus sanclorum etc. (Dan. ix). Nimirum eo tend.bat Hclias, ut delereiur iniqui- tas perChri^ti adveiilum, et adduceretur justitia sempiterna, qui tunc abund.mte iniquitate se solum reliclum esse pulaha!. Igiturquia pereamdem tem- pora non solum Naboth occisu. ; sed et multorum piophclarurn atque justorum fundebatur sanguis,

rent jejunium ? Bene ergo mors pjus memorabilis est inter omnium prnphetarum vel juslorum ucces, ubi talis app.iralus hypoerilarum, tilis spectalur facies homicidarum. Adde, quod in tali ejus inter- fectione splendidissimus Uominica. Passionis typus est. Quid enim hic dissimile ? Verum quia myste- rium hnc alio in opere nostro l.tius tractavimus, nunc praeterire libet. I!uc tantum hic pra_tereun- dum non est, quia quod ait : Et in illa die con- teram arcum Israel in vulle Jesrael, spintualiler ita factum est. utomnis evangelica vel apostolica do- ctrina testis est. Arcusquippe I.rael, id est omnis fiducia carnalis Judaismi, fiducia circumci-ionis et ca.remuni.irum, fiduc.a superbi spiritus et sangui-

quera superna requirere djberel justilia,recte non p nis, qua contra ipsum Dominum gloriati sunl, di-

proprium nomen Xabnth.sed id quod secundum in terprt'tat'onem conimunc est, ponitur vocabulum Jesrael. Miroque modo ila requirenda esse vindicta praenuntiatur, ut inci piat a ;ustissiniis illius homi- cida. populi, a capite rcgni sanguinei, qualis tunc erat domus Jehu.qu.-e sibi domum Achab occidendo uiultum rontulisse videbatur, .'t nihilominus idolo- latriam, qua- causa erat effundendi sanguinis san- ctorum, exsequebatur. Scd et adhucquaeritur.quid magnura erat inter prophetas aut interjustos, ille Nabotb Jezraelites, ut et rjus oecasione omnes, qui inlerfecli sunt, justi aut propbetae signilicaren- tur hoc nomine, Jesrael . Ad hoc respondemus.quia vere magnurn fuit, et esse debuit memoriale inler- feetionis ejus inter omniurr. prophetarum aul justo-

centes : Pater nosler Abraham est, nos ex lornica- tione non sumu.s nati, unum patrem hahemus Deum (Joan. vin), sicut hudie cernilur, coutnta est, et gloriari illis non licet, quia non solummodo con- tcmpta est eorum lex carnalis, sed et ipsi capt;vi ducti sunt in omnes gentes. Iloc totum factum est in vulle Jesrael, id est in humilitate seminis P<ji, quod est Christus. Nam per humiliiat.'m passinnis Cbristi, sicut exaltata. sunt gentes.lidem ejus rect- pientes, ita econtra dejecti «tque contriti sunt Ju- daei, coiilemnentt- juxta illud prophelicum B. Vir- ginis canticum : Deposuil /.otentes de sede, et ex>il- tavil humiU s (Luc. i). Spquitur: Et cnncipil adhuc, et peperit filium, el di.ril : Voca nomen eius, Abque misericurdia. quia non aildam ullra misereri domui

„ _ . i - ,__— ...„_.._„ . ,, — „ _ _._.. __

rum neces, quia taliter interfectnsest.ut vel ante, ^ Isruel, sed oblivione obliviscar eorum, cl domui Juila

vel poslipsum, usque ad Cliristi Doinini noslri pas- sioriem, fere nemo praeter Dominum nostrum tali- ter vel tali ordine occisus esse referatur.Quid enini? _)'C.:nti sibi Achab : Da mihi vineam tuam, ul /a- ciam m>ni hortum oleorum, etc. Hoc tantum respon- deral : Propilius sit mihi Dominiis, ne dem hxredi- talem palrum meorum txbi (III Reg. xxi). Pro boc indignanti et vehementer irato suae auctoritatis ul- tionem pollicita Jezabel scripsit litteras. Prxdicate mquiens, jejunium, et sedere facile Nuboth interpri- maies populi, el submitti'e rluos viros filios Belial contra eum, et falsum leslimonium dicant : Bene- dixit Duminum et regem ; educile eum, el lapi lale, el sic moriatur (ibid.). Hoc modo bypocrisis Deo odi

mi*erehor, el snlvubo eos m Domino Deo suo. el nott salvabo eo> in arcu, et gladio, et in bello, et in cquis, et in equitibus. Filia ba.o magnum priuris sententia» ineremenlum est.Prior namque senlentiae haec prat: El quiesccre faciam regnum domus Urael cl in illa die conleram arcum Israel in valte Jesrael. Quod to- tum completum erat.ulii rex As. jriorum.sicut.jam praedictum est, praeliando, victasduxit captivilas de- cem tribus Israel. I'ar illi malo exslitit al ud qund factumestin Juda, quar.dovemt rexBabylonis, et ab eo capta civitate Hieru. alem.populus ille in Babyio- nem captivustran. migravit.Facta est magna.judice Deo, captivitatis utnusquedifterentia,ut s ilicetca- ptivitas.iula.post annos spptuaginta solvereiur, ca-

bilis pulchre palliata incessit, specioso quasl or- D piivitasautem decem tribuum.nequaquam ultrasol-

dine judicii, ut non tantum occideretur, quasi vir justus ab injustis et Deo adversantibus, sed quasi reus et blasphemus, a justis judicibus fortiier pro Deo zelantibus, legemque 33nctam cuslodientibus, jeju.ianlibus.etanimassuasinjejumohumilianti- bus.et praedicaniibus : Jejunemus,quia tantuni ne- fas di.bus nnstris audivimus, ne lorle cum blas- phemo paritera terradeglutiaTiur, eltalia scienter cum iniqua machinantibus simulalione.ut muliebri satislieret insanice vel cupiditati furiusae. Quanlae putas cura. Deo videnti hoc debuit esse ? Quantum fuit in coelo spectaculum,dum tam crudele cruorem

veretur. Hoc est, quod ait : Quia nou uddum ultra misercri domui Isrucl, sed ohlivionc obliviscar eo- rum, et domui Juda miserchor, id est decem tri- buum captivitatem non solvam, sed Juda. transmi- gralionem de Babylone re.ocabo. Sed Pt per idem tempus, quanio ilecem 12 tribus in captivit.itpm ductae sunt, misertus cst Uouiinus ilomui Juda (IV Beg. vm). Nam cum, se»tu anno regis Kzerhia.. rex Assyriurum Silman.sser transtulisset I.rapl iti- dem xiv Ezechiae.ascendit Sennacherib Assyriorum ad universas civilales Juda munitas. et cppit eas, et venit usque ad Hierusalem. Venit autem angelus

27

RUPEUTI ABBATIS TUITIENSIS

28

Domini, et pcreussitin castris ejus clxxx millia, et A quando pnst cccc et xxx annos a teslamento ronfir-

reversus est SennachrTib, et mansit in Ninive. Cumijue adoraret in lemplo Nescrach deum suum, Adramelech el Seratar filri eju* percusserunt eum gladin (IV l\ey. xix). lia si utrumqne tempus mise- rxnr liae respiciaj,vpraciter dietum e*se perpendes: El salvabo eos in Domino D>o suo, et non salvaho eos in arcu el gladio, et in hello ct in equis, el ia cquitihus. Denique (ilii Jnda nequc nocte illa, qna percussa suni castra Assyriorum, nequ? lempore lllo quo de captivitaleBabylnnico soluti sunt.contra hostes vel caplivatnres suos arrum tetenderunt,aut gladium vibraverunt.aut in pqaos ascenderunt,spd, illis quidem dormientibus.percussit angelus Domini castra Assyriorum. Prophetis autem orantibus.sive

rr.ato lcgeni dedit in Syna, et natu est Synagoga misericordiam nnn cnnse.cutura, servilis tilia no- mine. nominequidem liliu, sed merilis ancilla Foraa miitenda. Syna enzm, inquit Apostolus, mons esl in Arahia (Galul. iv). Porro. Arabia temporibus anti- quis, nunc illa, qu.e non nominatur, sola erat,sed sulitudo et pars /Egypti non niodica, ubi est rnons Syna, in qui. data est lex, unde fuerat et Agar.quae sigoificat Vetu^ Testamentum. Cum ergo dixisset: Ha;c euim sunt duo Testamenla, unum quidim a monte Syna, addidit : In seruiluieai generans, qux eslAgar (ibid.), qus conjuncta est videlicet signifi- catione ei, qus nunc est Hierusalem, et servit cum filiis suis. Kl subinde, cum dixisset : Seil quomodo

caeteris justis hominibus. imo et angelis interve g tunc is, qui secundum carnemnuius fucrut.perseque-

nienlibus, juxta illud Z chnria; : Et respondit an- gelus Domini, et dixit : Domine exercituum usqueguo tu non misereberis llierusalem et nrbium Juila, qui- busiraluses. istrjam scptuagesimus annus esl (Zuc/i. i), suscitavil Dominns spiritum Cyri re^isPersarum ut proponeret edictum, daretque libprtatem ascen- dendi in Hierusalero et a;dificandi domum Domini Dci in Israel. Ergo salvabo, im|uit, eos in Dtnino Ueo suo, el non in arr.u vel gladio. Quod si qu;nris r.itionem vel judicii a?quitatem, cur Dominus non Israeli, sed dnmui Juda mispreri debuerit, scien- dum libi est magnam in regibus Israel et regibus Juda distanliam luisse peccati. Regnum quippe Juda r.onnulli justi luerunt, videlieet David, Ezechias et Josias, qui nullum idolnlutriae peccatum admise-

butur eum qui secundum spintum, iiael ?n/i/r,proti- nus ait : S^d quid dtcit Scripiura ilbid.) Ejice an- cillam et fihum ejns : non enim hxres erit filius an- cilttr cutn filio liberse ('len. xxi). I^itur filia illa, et ancilla non est misericoidiam consecuta,sicul jam tunc re non parv.i significatum est,quando filiorum ejus corpora in deserlo prostrata sunt,etin illam repromissionis terram non i ntroierunt (Sum. xiv). Illud nemo qui nesciat, aut nescire debeal, quia fi- deles onmps el elicti, qui ex eodem popnlo non ad filiain hanc pertinuerunt.sed ad priorem filium .-ci- licet Israel, id est sed semen Dei. Sequitnr : Et ablactuvit eam, qux eral absque misericordia; et eoncepit, ct peperit firiutn, et dixit : Voca nomen ejux : Non populus meus, quia vos non populus meus,

runt, et Josaphat qunque.nisi amicitiasiniisseicum ^. Cl eyo non ero veslcr Deus. Jam nata fueranl duo in-

Ochozia rege Israel, cujns opera pessima fuerunt, sed cum patre ejus Achab. Unde et arguit eum Jehu filius Anani, videns, etait : Impio prsebes au- xilnim el is qui oderattt Dominum amicilia junye- ris (II Par. xix). Cieterorum quoque nonnulli pce- nitent'am egerunt, feceruntqae quod placitum erat coram Domino. At vero de regihus Israel nullus exstilit qui faceret quod rectum essetaut placitum coram Di>mino,nulliis omnino qui reccderet a pec- c.ilis Jproboam, filii Nabolh, qui peccaie fecit Is- rael. Omnes impoenitentes exstiierunt, et peccata sua de'endentes universi, sernionem Domini repu- lerunt. Undeetin isto propheta loquitur Uominus: Ego srio EpUruim, et Israel non tst ubscvndilus a

felicitatis incremenla, scilicet filius et filia. Filius videlicet, ut caplivus ducerctur Israel. Filia, ul ea- dpm non solveretur captivilas. Non Israel quidem secundum se lilius bonus est, sed secundum id qund requirebalur snnguis pjus, malum illi pnpulo existit ; lilia vero ablactata perpetuitas est captivi- tatis, cui nulla inlunditur lactis alimonia, nulla consolatio de raptivitatesolvenda.Quid tantum vult tertius isle lilius /Quid per hunc intelligere debe- mus, nisi illud quod nnminesuo personat, quod est : Non populus tueus ? Ma\imum quipnehnc miseria- rum est incremintum.ut populuscaptivus idemque nullum habens pra?fixum solvendae eaptivilatis leni- pus, dicatur et sit quod dicitura l»eo : Non populus

me. Quia nunc fornicalus e^i Ephraim, coniaminalus D meus. Nam, si captivusquidem esset populus.etcor-

eit lsracl ; nun dabntit cogitationes suas ut rever- tanlurad Deum suum.(0se. v) Itaquecum tanta fue- rit illis alque illis distantia peccati, recte el senten- tia in utrosque debnit dispariter dari. lgitur filia hoec recte vocatur : Absque misericordia, quia non utcunque captivatus erat Israel.sed absque relaxa- tionis inispricorlia.Juxla mysticum intellectnm iti- dem veraciter spirilus propheticus dicat : Repro- bata quippe jain Synagoga, claruit veritas quod fiiia illa non est inisericordiam conseeuta.quae lunc nata est, quando, ut superiusjam dictumest, Deus secundo ad mulierem sibi conjungendum accessit,

poralis e.jtis captivitas nunquam solveietur ; non tamen etiam serundum animam a Deo projiceretur, essel tolerabile malum, et matfna ex parte bene se haberet status sive casus captivorum temporaliter gementium. Nunc autem malum irremediabile est, quia curpora visibilis Assyrius ccepit el tenet ani- mas autem invisibilis Assyrius decipit et possidttl Dieat nunc aliquis : Quid ergo Dei fiet de proposito? Proposuerat namque Dcus et promiserat Abrahae de fpinineejus populum sibi adducpreinnumerabilem, sicut stellas cceli ; et, inito lcedere, firmaverat quod esse deberet Deus ejus, et Ueus seminis ejus : Su~

29

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. - IN OSEE LIB. I.

30

spice, inquit, calum, et numera stellas, si potes. Et A

dixit ei : Sic eril semen tuum. Et coniinuo sequi-

tur : Credidtl Abruliam Domino, et repulatum est

illi ait justltium (Gen. xv).ltem et alibi loquitur ad

eum idi-m Deus : Et staiuam paclum mmm inter me

et tr, et inter semen tuum post le in gcnerutionibus

svisfaedere sempitemo, ut sim Deus tuus, ci seminis

tuipost te(Gcn. xvn). Quid ergo erit, cum illic di-

xent : Ut sim Deus tuus, et Deus seministui poslle,

Hic autem dicat, quia vos non popidus meus, el ego

non ero vester Deus ? Aut quomodo complebitur de

semine ejus splendidus clectorum numerus secun-

dum numerum stellarum coeli.cum illic quidem di-

xerit : Sic erit scmea tuum numerosum.sicut stellse

cceli \Gcn. xv). Hicaulem polius arenae maris as-

similet eos quam stellis coeh ? Sequitur enim ct ~

dixit : Et erd numerus fdioruin Israel quusi are-

na maris, quse sine mensura est, et non 13

nnmeralntur. Uenique aquatica maris arena mul-

tum disparatur a stellis cceli fulgidis, et hoc

ipso quod sine mensura esse et non numerari di-

citurtuc.repulsani vehemeutum sonatlsraelis.quud

nec mrnsuram donationis cuju.-quam habeat, nec

numeretur in conspectu Dei.Quid ergo tiet, utjum

quaerere cncpimus, de proposito Dei ? Nunquidex-

cnlit Verbum Dei ? Non utique.sed habita conside-

rationeVerbiDei promittenlis Abrahae diinnilionem

sive deterniinationem teneamus seminis eju>dem

Abraha:. Nun enim, in.juit Apostolus, omne* qui cx

Israel, hi sunt Isruelilse ; neque qui sunt semen Abra-

hx, omnis filii, sed in Isuac vocabitur tibi semen,

id est, non qui fdii carnis, lii filii Dei ; sed qui filii ^

su/nt promissionis sestimantur in semine (liom. ix).

Ergo undecunqueveniant.ubicunque vel quicunque

sint babentes tidem promissionis, quae, sicut jam

dicturu est, ad justitiam repulata est ipsi Abrah»

(Gen. xv), sine dubio reputantur in semine, el id-

circo uposlantibus carnalibus Israelitis,recte quae-

rantur alii, de quibus impleatur propositum Dei.

Sequitur ergo : El erit in toco, ubi dicelur eis : Non

populus meus vos, dicetur eis : Filii Dei viventis ;

et co^gregabuntur fxlii Juda, et filii Israel pariter,ct

ponent sibirnel caput unum, et ascendenl de terra,

quia magnus dies Israel. Locura hunc per semet-

ipsum salis illustrem auctoritas apostolica clarius

illustravit, cum posl praidietam determinationem

seminis Abrahae p.iucis interpositis, a>t : Volens D

Deusosleudere iram;et notam facere polemiumsuam,

sustinuU in mulla pulienlia vasa irx apla in inleri-

tum, ul oslenderet divitias glorix gralixsux in vasa

misericordias , quoe prxpurauit in gloria. Quos et vo-

cavil nos, non sclum ex Julxis, sed eliam ex gen-

libus, sicut in 0*ee dicil : Vocabo non plebem meam,

plebem meam ; etnon dilectam, dileclam ; et nonmi-

sericurduim consecutarn, misericordiam couseculam.

El ei il in loco. ubi diclum esl eis : Non plebs mea vos,

ibi vocubuntur filii Dti vivi (liom. ix). His verbls

vehemenler atque diligenter astruit prophetiam

hauc esse degentibus assumendis. in locum coruni

qui secundum carnem essenl ex Tsrael, aut semen Abraha» indurati et lidem non hubentes.exci lerunl. Porro de ilhs qui px gente illa salv,miur aut sal- vandi sunt, cuntinuo subjnnxit : Esaias uutan cia- mal pro Israel : Si fueril numerus filiornm Israet tanquam arena maris, reliquix salvx fient (Ibid.). Nimirum laliserie vel processu verborum electosex gentibusetsalvatossivesalvundos ex Isnel in unuiu conjnngit Christum, docens quod indilforenter tara illi quam isti propter fnlem semiuis Abrahas.quud est Christus, omnes semen Abraha? s;nt, atque id esse quod hic propheta nunc dicit : Et congrega- buntur filiiJuda, el fitii hrael pariter, el ponent si- bimel capul unum,et ascendent de tirra.quiu magnus dies Isrnel. Iloc denique sic fieri cceptum esl, lilii Israel, scilicet apostoli,qui,lam secundum carnem quam serunduin liJem.filii sunt Israel, congregati sunt cum QliisJuda, id est,cum electis ex gentibus, quos ad fidera et confe>sionem Christi perducendo fecerunt lilios Ju la,con^re,'ati sunt pariter in uni- tatem fidei ita ut non sit, sicut Aposlolus ait, distinciio Judxi et Grxci (li<>m. m). Et posuerunt sihimet caput ununi, illud videlicet unum, de quo Apnsiulus ait : fgilur sicut per unius delictum omi.es homines in condemualionem,sic et per umus jusliiiam omnas hornines in justificationem vitx. Sicul enim per inobediendam unius hominu peccatores constitui suni mulli, ita et per unius obedienliam jusii contti- tuenlur mulli(H'im. v). Isto capite posilo, siuimet ascendct, inquit, i/e terru, ut |am non sapiant aut quoerant terrena, quia magnus dies Jesrael.Magnus diesel raagna illustratio seminis Dei, quod est Christus, seniinis, inquam.resurgentis ex mortuis, cum quo consurgentes utique ascendunt de terra, faciendo quod idem Apostolua ait : Si conswrensHs cum Christn,qux sursum sunt quxnte, ubi Chrrstus eU in dextera Dei sedens ; qux sursum sunt aapite, non qux super terrum. Morlui enimestis, el vita ve- stra ubscondiia esl cum Chrislo in Deo (Coloss. m). Si nimirum primo ascensiune facla, qnse est resur- rectio prima, landem ascendent corpora quoque de terra,quae erit resurrectio secunda.et sequenturca- p it suum,sicut membra capiti conjuncta, et sicut ipseChristus pulchre salis brevi expressit signifi- catione, dicendo : Ubicunque fueritcorpi.s, ilhc con- gregubuntur el aquilx (.)/V//i.xxiv).Taliter loquenJo in propheta, Spiritus sanctus miro modo etsalutis gentium prophetiam magnaex parte patentem lecit, et nihilominus ipsis Judteis sive carnali Israeli qui gentiumsemperoderesalutem,litterarumaiuabilera reddidit. Quid enun libentius audirent ill', quam quod hic dicitur : El congregabitur fdii Juda, el filii lsrael pariter,et pnnent sibimel caput unnm, el «scei?rfen/de/erm?Jamdudumquippemagnumillud discordia; malum ucciderat inter Israel et Judam, utscinderetur regnumetdisoederent decem tribosa domo David, et in duo regnadivisi, Israel et Judas nonnunquam hosiihbus quoque contra seipsos con- flixere praeliis (III lieg. xu). Haec aulem liltera hoc

31 RUPERTI ABB.VTIS TUITIENSIS 32

illis prnpheiare videtur, qnod nliquando rursum A. stimdiligeremulierPm dilectamamico etadulleram,

pongregandi sint in unum, I^rael et Judas, et sub ad qund nondum pprventum est : locus enim hic

udo rege toederati ascenilere debeanl de terra ad adhuc i.iferiusesi.similiiudinem ger.'re Domioi.qu

pugnandum et suhjuganduai si l.i regna orhis ter- nd genem illam semel et iterum, nc tertio accessit.

r.iruni rnultorortiusalquebellicosius quam fecerunt Primu testamenlum suum conGrmando cum Abra-

regna illa quibus haclenus ipsi servierunt.videlicet ham. deinde dundo legem in monte Syna, dein.le

Rahylonium, Pcrsicum, Mace.lonium alque lloma- nutlendo prophelas, deinde carnem assomendoex

tium. Ii;ilur etiam i.lhuc lilleram propbeticam li- ipsa. Sed et hoc dictum est, quia cum prius fuisset

benter custodiunt, et ignorantes utililati gentium quasi mulier una, id est, gens una, facta divisione

berviunt, testimonia nostra jugiier ferendo secum. et decem tribuhus a domo David rece lentibus.jam

Nunc ad ipsos vocationis illius ministros.p.T quos duse mulieres habenlur qtue et in prophetis amba;

vocandi erunt filii Dei viventis.de loco obi diceba- super fnrnicalionis scelere arguuntur, rliciturque

tur eis : Mon ppputus tneus VOS, apo-trophen fauit altera Oolla, qu.-e est Samuria, altera Uoliba. quse

seimo prnphelicus, ei dicit : esl Hierusalem [Ezech. xxmj. Apud Onllam pro-

Cap. II. — Dicile fratnbusveslris : Populus meus: pheta iste propheiabat, eraique de tribu Isaehar. et sorori vestrm : Misericordiam consecula. Fratribus R ''-rgo Ool a secuodum carnem maler hujus erat,

vfo'<m,ina,uit.Quibu3 fratribus.aut ubi manentibus, sicut Amos et sicut Abdiae, mullnrumque aliorum,

ct u n.te venientibos ? Nuiiirum fratribus Abrahae qui sob eisdero temporihus prophetaveront. Porro

fidem hahentibus, und.'cunque veniant, ubicunque prophetaiilil.us illis, mater tlla nihilominus forni-

sint. quacunque ex gente c ri^ inem ducant, sive cata est, neceessavit a lornicationibus suis : nullus

Jud.ei sive Graeci sint. Fralribus vi slris el sorori enim omnino e.x regibus e.jus recessit a peccatis

vesirse, id est, tantummodo illis qui veri sunt Is- Hieroboam. Igitur jam peracta similitudioe, quae

raelilae, his qui non in ritus gentiom transierunt, udminislrata est in persona propheiae, palam argui-

vel qui rilus ge.nliurn et culloram idolorum dese- tur Onlla, id esl, tota gens decem tribuum sive me-

rucrunt.illns agnofcite fratres,et illorum F.cclesiam tmfiolis Samaria. Judicate, inquit, malrem vestrum

tignoscite soiorem vesiram ; et illos fralres ajipel- judicale. 0 vos, inqoil, prophetae, o vos omnis

lute, populum meuio ; et illum sororem vestram nuncupate, misencordiam consecutum. Porro de fra- trtbus vestns, qui sunt cognati vestri secunduin carnem,et de sorore vestra caroea Synagnga Iristi-

Israel, id esi semen Dei, quid in hnc meo deccto reprehendilis, qoid in hac mea sentsn/ia titubaiis? An quia mater vestra est donius Israel.superquam locutus sum, quia nun addam ultra niisereri ei.sed

tiam inconsolabilem ne habealis.quod dixerim egn oblivione ohliviscar eorum ; domui nutem Juda mi-

fratribus illis : Son populusmeus vos ; etsorori illi : " serebor, vos offendimini, ctjudicium hoc converti

Nonconsecuta miserieordvim ; sed tristitiam quam cupitts ? Eece vos ipsi cattsas apppndite,vos ipsi ju-

vobis mi.gnam esse dieilis, et dulorem qui cordi dicale utrum aliler debeat fieri.Vullis vos,vult ipsa

vestro continuus esi, consolainint bona recotnpen- ut adilam misereri illi ? Ecce pr.f stosum.dumroodo

sattune ; quiasi fratres vestrisecundum carnemjam unum faciat. Quid illud est ? Auferal fornicationes

non sunt populus meus, el °i soror vestra curnea S'ia*, id est, fornicavi desinat. At illa hoc non audit.

non est misericor.liam coosecuta, econtra qus: non fornicari non desinit. Afferte, si quid habeiis ;pro-

etal plebs mea, nunc vocatur et est plebs mea, et ponite quidpiam pro illa,in quo possit justificariaut

quie non eral tniserieordiam conseeuta, nunc voca- defendi. Ex quo agente Jeroboum, me virum legi-

tur misericor.iiam consecuta (Rom. ix). Uenique et timum conlempsit,et vitulis aureis succubuit,nun-

hunc versiculum : Dicite 14 fratribus veslris : l'o- quid fomicari desiit ? Quo lempnre, au. quo sub

pulus meus ; el soruri vestise : Hisericordiam couse- resze qu:evit ? Ntmirum nnn ita snrnr ej n^ Onliba

culii, pertinerc ad v.icaliuuem genliuiu Apos'olus perseveranter fornicata est, non.inquam,*ornr ejus

innuit.qui nun suluiiimudopr;pcedentem versiculum dotnus Juda perseveranter insanivit, quamvis niul-

pro lestimunio sumpsit, ei erii in loro, wn dictum tum ad tempus insanierit. Diebus Ezechiae, diebus

esleis : tion po, ulus meus vos, ilii voeabunlur filii D Jusia', et nonnunquam sub aliis qunque regibus

Dei viventis. verum etaui sensum hujus pramii-it, fornicatior.es suas abstulit. J.idieate igitur utrum

dtcendu : Vocabonon plebem meam, plebem meam, huic ita ut sorori ejus jam dica; .lomui Judae.de-

el nnn misericordiam ronsi cuiam.misericordiam cnn- beam misereri,et ita hancliberare ab Assyriis sicut

secutam (ibid.) Sequitur . Judicate,matremvcstrafn captivitatem illiu? de Bahylune revucare d^crevi.

judicate ; quoniam i/isa non uxor mea.et eyo non vir ejus. Auferal fornirationes suus a fnci- sun, et udul- teria suu <ie medio uberum suorum.ne furie exspohem com nudam, et siaiuum secundum ilicm nalivilnlis sux. Jaro supra di<umus, in manu pmph.d» hujus assimilaium esse Dominum.id est.|iro|.hetam seroel ct iterum. et tertio acced.-ntem ad mulierein forni- curiam, sicutjam dictum est, et deiude adbucjam

Hanc ipsam perpendite causam inlrrearodem ma- trem vestram et locum illum de quo dix>: Eteril in lnco, ubi dirilur eis : ,\on populus meus vos ; dicelur eis : filii Dei viventis, liemque locus ille genlililas est, el illa auleret furmealionps suas, vestra aulem maer non ahsiulit, nec auferrc vult fornicationes suas. Itaque et in hoe illain judicate, ei jusle judi- cale, quia cum suis fornicalionibus noii debet in

33

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. — 1N OSEE LIB. I.

34

domo mea permanere, et contra quas fornicationes ^ malum futurum vel fuciendum erat.idcirco et prae-

au.is dimilttt, non esl cur a me debeat repnlli, cum egu iion tantu.n [sraelia et Judae,ssd etiam caeteru- rum gentium asque Greatorsim. Nutandum quaula cuinetrcuuispeetiune 1'ornicationesaulern pracepit, secundum persoaum velgestusn.ulieris loruic.itrtcis, dicendo: Aufcrul (ornicattones suas a /acte sua, et adulleria su-i de medio uberum tuorum. Faciem pro oculis, mediuiu uberum pro corde po.->uil.ln medio uauique uberum locus cordis est. Unde et in Cau- ticis casta sponsa dicit : Fasciculus myrrluE ditecius mcus mihi, inler ubera mea commirabitur (Cant.i). Duobns isii« scilicet corde et oi:ulis inundatio torni- cationis hauriiur, et deinde corpus iucontinens ud acium libidiais velut magno torrentis impetu pro-

scivit et sententiam super illud praelixit Deus. Si igiti.r qmeras quare sentenliam irrevocabilem pra?- tixit Deus, respondendum, quia malitiam iucorri- gibilem praevidit Deus. Itein, si qua-r.is quare post ditam sententiam de correclmue 15 cunsuht Ueus, respondt-ndiim, quia ut expenmei.to sciamus iu- corngibilis esse, idcirco, quanqu.im non reversu- ros exspectat et per mullam patienliam illos a I pu3- niientiain invitat Deus. Igitur undique circum^pe- ctus,etoculis providentiasplenussermo propheticus sic loquitur : Aujerat fornic itiones suas a facie sua, el adulleria sua de medw uberum suorum, ne furte exspolietn eam nudtun.

Quare auteu: non dixit : Ne exooliimi et denudem

pellitur. Frimuiu per oculuruin vel visuscseieruiu- ~ eim, sed : Ne exfiotieni, inquit, eam uuitam ? Aut

que sensum qui oinnes in facie sunl, fenestras mors ingieditur (Jer. ix), et caplivata menle lorni- catio sive adultenum consequenter actu peragitur. Potest autem per faciem fornicatio corporalis,et per adulterium.quod in medio uberum ejusesse dicitur, spintualis corruptio recte lntilligi ; quia videlicet utroque uii do gens illa peccasse redargunur in Seripturis Exempli gratia : In uno eodemquem pec- cato beelphegur, et apiritualiter a Deo lornicalus est Israel, ei corporahter cum filiabus Madianiiarum commistus est. Ille enira vocaverunt eos ad sacri- ficia sua, el iniliaii sunt Beelphegor, et comederunt sacrificia morluorum (Psal. cv). Ne forle, inquit, expoliem eam nudam, et staiuam eam secuudum dicm nattvitatis sux, el ponam eam quasi soliludi- nem, et slatuam eam uetut lerram inviam, et inlerfi- cuim eam siH. Nunirum hoc idem esl ac si dicat: Ne luoiam quud lucutus sum,ne adimpleam liliurum el lilia;,quus mulier fornicarta Gomer lihaUebeUim in prascnpta visiune peperit propheticum praesu- gium. Sed nunquid lixum non est et infecluui esse potest quud locutus sum, dicens:£( quiescere faciam rtgitum domus hrael, tt non addam ultra miiereri domui Israel, el uos vopulus meus, et cgo non ero ve- sler Ueus ? Quid ergo sibi vult quod iterum revoca- tur, dicens : Auferai fornicatiom s suus, addensque : Ne furte laciam ei haec vel illu, quae locutus sum ? Huic non dissimile est, quod cum daia jam esset sententia super Nabuchodonosor regem, ita ut di- ceret Diniel : H,vc est interprelatio senienlix Allis-

quomudo exspoliari potest.si jam nudu est? Potest quidem sic intelligi dictum, ne expoliem nudam, ac si diceretur, ne exspoliando faciam nudam. Ve- rumtamen sic melius placrt sentiri, quud et jam nuda sit et adhuc babe.il, quo possit evspoliari.Est enim nuditas duplex sive gemina, altera visibilis, altera invisibilis. Uenique nuditas invisibilis e>t, diim nudatur anima intus; gloria vel grutia Dei, se- cundum quam Scriptura sancla de eadem gente dicit: Videns Moses populum quod esset nudus (spo- liaverat enim eum Auron propter ignomininm sordis, et inter hostes nudum constiluerat) (Exod. x\xi ). Uixil euim hoc propterea, quia fecprant ctadorave- rant vitulum. Et sicut psulmus dieil : Immntiu:- runt gloriam suam in similitudinem uituli. comeden- tis fenum (Psal. cv). INam idcirco spoliati erant Dei auxilio, imo et proinde dixit Ueus, ut disperderet eos, si non idem Mosps stetisset pro ilbs in conspe- ctu ejus, corde conlracto Pt uontrito. Nudilas visi- bilis esl, quando extenrir quoque tollitur ornatus. e.xterior felicitas, qualis inter cietera maxime exsti- tit gf nti illi civitatis llrerosolymae et templi, quod in eacondidit Sulomon, qiiiedam singularis gUna. Nimirum cum propheta hic isla loqueretur ; nuda jam erat Sumaria ; sive decem tribus, nuditaie illa, de quo, utjam dictura est Scriptura dixit: Videns Mo^es populum quodessel nudus. etc. Hoc enim tunc factum et dictnm est propter scelus unius vituli confl itilis Hic aiitem regnabat peccatum Jero- boam super eos in duobus vitulis aureis. Et quia

simi, qux venil super dominum meum regi-m. Eji- D taliler lornicaria gens semetipsam nudiiveratu

cienl te ab hominibus,el cam be^liis feristtue erit ha- bilnHo lua\l)an. iv), etc, ait idem Duniel: Quam- vbrcn rex consilnun meum placeat tibi,et peccuta lua eleemusynis redime, et imquitntes tuas miseiicordiis piuiperuin.jnrsiian ignoscat Deus deticlis tuis (itnd.). Quid per h«c animadverlere debemus, nisi quia in arbitrio nostro est,utrum sententiam suam suspen- dere debeat aut non debeat Deus.Non enim aut Ueo mala nostr.i imput.ire, aut fata nobis dominari, quod demeniissimum et impiuin est, putare iiebe- nius : id esl, non quia Deus hoc prasscivit aut prae- dixit, idcirco vcait uuium hoo aut illud ; sed quia

bo vel gratia Uei, prufecto meiebalur spoliari etiam visibilibus ei tempoi alibus bonis. id est cuu- clis terraj illius opibus, quas conluleiat illi Deus, prior et legitimus vir. Ait ergo : Ne fnrle exspoliem eam nudam. Ac si dicat : Ne lorte aufeiaui illi eul- tum gloriie lemporalis alque visildlis, ut in ocnlis hominum exspoliata sit, quos solos eiubesrere.no- vit, proplerea, quia jam i.uda est in oculis roeis, et illara nuditatem non erubescit. Additque contiouo: Et staluam eum secuntlum diem natiuiiulis nuc. tt ponam eam quasi solitudmem, el staluam eum velul terram inviam, et interjit-iiim Mti. Quis fuit dio na-

35

RUPERTI ABBATIS TUITIEMSIS

36

tivitatisforniearia.i!lius?Nimirumdies vel tempus, A quaeex ore illius, audiendo Verbum rioctrinae pro- qunndo in j_gyptum descenderunt patres ejus, et ficit.sic.in malam p .rtem anima quaslibet malorum peregrini facli sunt in terra non sua, ab ea qua. adinventrix mater, et qui ab illa decipitur filius illis promissa fuerat, filii Jacub, propter scelus in est. Ergo in populo illo forniearia mater Synagoga fratrem suum Joseph, quem vendiderunt. Nam id- est, et qui . b ip3a decipiuntur populares lihi sunt.

circo el fainem vo.avit Deus super terrarn,quia Jo- seph ab illis in servum venundulus est, et idcirco in /Egyptum descendentes peres_rini facti, et juste, judiee Deo permittente, servituti subueti sunt. Ibi nata est ista fornic.ria mulier,quia ibi germinanti- bus et mulliplicatis liliis Israel.gens de paucissimis hominibuB facta est. Et qualis ista, de qua nunc agitiir, ibi nnta est ? Uli^ue nuda nuditate utraque, de qua jam dictura Pst : nam quod bonis exleriuri- bus et umni lelicitate lerrenn, tu c in illo exortu

Quamvis autem plusdamnnlionissitmatri ejusmodi quam filiis, tameu quia parum distal in viiio ileci- pere et decipi posse, recte et in filios effnnditur matrrna damnatio, dum dicit : Et filiorum ejusnon miserebor. Quare ? Quoniam filii, inquil, [ortricatio- num sunl. Quod idem est ac si dicat, quoniam et ipsi incurrigibiles sive immutabiles sunt. Nam de talibus Sapientia loquens, cum dixisset : Sed parti- bus fudicans dabas tocum pwnitentix, continuo sub- junx t : Non ignoruns qnomodo iniqua est tmlura

suo nuda fuerit.fere nemo nescit. Neque enim aut r. eorum, et naturalis malitia ipsorum. et qund non

possit muluri cogitutio iltorum in perpetuum. Semen enim erat matedictum ab initio (Sap. xii).Totum hoc exprimitor hic breviter per boc dicium, quoniam fiiii fomicntionum sunt, ut videlicet suhnuHias.iynoJ iniqua natura eorum el naluralis malitia ipsorum, el quod non possit mutari cogitntio ipsorum in perpe- tuum, et quod ipsi aeque, ut Amorrhasi et Ethaei se- men maledioti sunt.Nec vero hujusmodi dictis cul- pntur natura quam Deus creavit, sed ve.hemeniis- sime redar^uitur ahusio naturae, eo quod aecidens malilia per consuetudinem in naturam versa sit. Jusia ergo ratione senlenliam detendit, qua dixe- rai, Et filiorum pjua 16 non miserebor, dicendo, qnoniam filii [ornictttionum sunt Nihibuuinus et

regnum aut principatuiu aliquem lunc hubebat,nec in aliquo s.rculi hujus honore gloriari poleral, quando sub fiugcllis et verberibus in luto et lalere talibus et lot dominis illudenlibus serviebal. Porro quod gloria quoqoe Dci palrum suorum nnda fue- rit in eisdem nululibus suis, qui nescit? Servie- bnt enim diis quoque monstro.is doniinorum suo- rum et /Enyptiorum, jnxla illud propheticum Eze- chielis le.tiinonium : Fili hominis, duse mulieres filxx malris wiius fuerunl el furiticaix sunt in /Eyy- ptu, in adolescentia sua fornicaix sunt ibi. ibi sub- ctctn sunl ubera earum.el fractse sunt mummx puber- tr.iis earum. Nomina autem enrum, O.dla major, et Qulibi soror ejus minor. Et habui eas, et pe/ererttnt

filins et filius (Ewch. xxm), el reliqun. Igilur secun- „ eamdem rntionem conlirma sermo D^i concertutor

i j- ... .._,.-...._j n_ ... j:_:j I" : _.:!:_ -.._.: j _./...• . /• ....... _j

dum diem natitatalis Sux slaluam itlam cum dicit, qnid subauriiinriuin est, nisi, ut jum pra_n.iserat, nudnm et expoliatam, nudam a gloria unius L)ei, exspoliatum a rebus vel honore regni, omnisque polenti=e temporalis, sicut erat, quando in /E,rypto servivit. Et nota quam proi.rie subjunxerit adhuc : Et jionum eam quusi solitudmem, el statuam eam velut terra.n inviam, et inlerficiam eam siH. Non dixit : Et ducam eam per soliludinem el per terram inviam, quoil fecil tunc post diein nativitatis ejus, quando eduxit illam de terra /E^ypti, sed ipsam ponam, inquit, quasi solitutlinem, et ipsam statuam quasi t'rraminviam,u\ ipsasolitudo el lerra deserta sive invia sit. Deserta a Deu.invia et solitaria sci- licet et omni destitula sanctorum angelorum fre- quentiu, el IVIich elis quondum principis sui pervi- gili pra.sidio.Item non dixit : El fatigabo Pam siti, quod itidem tunc factum est.quando post pumdem riiem nativitatis eduxit illam de lerra /E,'ypti, sed interficiam eam, inquit, siti, ut jam non bibat de petrn, qu;e virga crocis percossa esl, cujus in ty- pum tunc illi aquas largissima fudit petra inani- mata.Addidit adhuc : Et filiorum illius non misere- bor, quoniam filii foruicationum sunt. Filii a matre hoc differunl.quoab inventore malitiae immitatorem ejus differre. perspicuum est. Nam sicut in bonam partem mater est anima, quaecunque ex spiritu Dei Verbum veritatis concepit ; filiua autem vel filia,

insoperabilis, subjungendo : Quia fornxcata estma- ter eoruin. Meminisse namqne debernus, quia prae- sens locus judicatio est inter fornicariam etaniaton rem ejus qoondam Deum, ab eo qood ait : Judica- te, inutrem vcstrum judicate. Dederat namque illi optionem.sive liberum arbitrium, dicendo : Aujeral forniailiones suas, subauditur si velit mutari sen- tentiam qua dixi, quoniam ipsa non uxor mea, el ego non vir ejus. At illa pertinaciter perseverat in fornicationibus suis, et adulteria diligit. Sequitur ergo. Et confusa est qxix concepit eos, quia dixit : Vatlam post amalores meos, qui tlunt panes mihi et aquas meas, lanam meam et limum meum, oleum mrutn et potwn tneum. — Confusa est, inquit, qux concepit eos, videlicet quomodo confundi sulet qui " convincitur et causa cadit in judicio, non habens quodcontri judices sive accusalores possit mulire, manifesto atque inexcusabili couvictus crimine. Ego enim mittens prophetas meos dicebam illi, sicut et nunc riico : Auferat. fornicationes suas a facie sua. et adulteria sua de medio uberum suorum, id est, cesset colere vitulos aureos et facere sibi Bual. llla aotem dixit, et nonc osque perseveranter dicit, nequaquam, sed vadam post amalores meos. Nec vero solummodo verbis hoc dixit,verum etiam factis dictasuadefendit, eosdem accidendo prophe- ta9. Unde et fogitans conqoerebator Elias -.Domine, altaria tua destruxerunl, et prophetas tuos occiderunt

37

COMMENT. IN XII PROPH. — IN OSEE LIB LIB. I.

38

gladio. et derelictu* sum ego solus, et qu.erwit am- \ phelis, attamen talia patientius audire potuerunl,

quale islud est m quo ad Deum suum filii Israel re- versuri loie praeHcuntur. Denique hoc suaviiatis temperainento breviter interpusitu, contestira illam quam cceperat accusationem proseqnitur, et dicit : El hxc vescicil, quia cgo dedi frumcntum, tt tinum, et oleum. tl urgentumei mulliidicaci, el uurum, qux feccunt Baal. Idc.irco convertar, et sumam frumen- tum m> um in tem/ ore suo, et vinum meum in d m- puresuo, et liberubo lunim metim ei linum ineum.qux operiebanl ignominiam tjus. Et nunc revelubo slulli- tiam ejus, in oculis amatorum ejus. et virvon eruet eam de manu mea. r.t ce»sare furium omnc gawliutn ejus,solemmttUem ejus, neomeniam ejus, Sabbaium ijus et omnia fe>ta temporaejus. Elcorrumpani vi-

mam meam [III Reg. xi.\). Taliter dixit : Yadam poi-t uniuinres meus riaeinunes, quos in idolis colit, huinani generis inimicos stullissimo errore vocans aniatores suos, non conteronens Deurn verum, ve- rumque amieum, quomodo si conti-mnat niulier amatorem suuro. Quomudo autem dixit.vel qunrdo dicere coepit, qvi dam panes mihi et aquas meas, la- nam meam et linum meum, et oteum weum ti paium meum ? Nimirum, quando ascendens de terra ^E.y- pti, tam cito recessit de via Uoniini, lecitque sibi vitulum conflatilHm et adoravit, atque in.molaus dixit : Isli sunt dii tui Israel qui le eduxerunt de terra .'Etjypti (Exod. xsxn), tunc d cere ccepit de falsis auiaioribus suis quod darent panes suos et

et aquas suas sibi, et menlita e>t Non eoiiu illi, g neum e;us el ficum eju*, de quibus di.ril : Mercedes

sed Ueus Abraham, Deus Isaac et Deus Jicob pa- nes de ccelu pluebat ilhs, et aquas lundebatde petra per manum Moysi. Item, et quando vitulos aureos sibimetinslituit.mentilaest.quiadixit, praeloquente Hieroboam, quein relicta domuDavid, in adulterio secuta est. Ecce dd lui hruel, qui iduxerun' le de terra /Eijypii [III Iteg. xu). Profecta cum diceret, qui te eduxerunt de tvrra /Eyij/.ti, simul etiam aslruebai quod ab illis accepisset omnia, quascun que possiilere vel obtinere poluit, ex quo ascendit terra ,Egypli. Qu« omnia hic, metapboram inulie- ris supenus cieptam servando, senno pro(>heticus congiua satis expruuit, sic illain depmgens applau- dere sibi. 7111 tlant panes miln et aquas meas, lanam meam et linum meum oleum mettmet putum meum. Lanaquippe et linum mateiialia sunt instrumenta oranis muliebris npilicii. Uleum autera et potus.res simul et nomina sunt voluptatis. Porro panes et aquae sunt necessitatis, quia sine illis humanae na- turae intirrailatis non subsistit.In cranibus his forni- caria mendax esse convincitur,qui non vituli illi, non Baal, quem Jezabel intulit, sed Deus, unus et veru» haec illi contulit, ut provocata beneficiis dili- geret eum, cunctis abominationibus deoruin alie- norum derelictis, sicut scriptnm est : Et dedtl vlis regtoues genlium,et luborts populorum possederuni ,ul cuslodiant jusltpcationes ejus, el leycm ejus requi- runl. Sequitur : Propter hoc, ecce ego sepium viam luam spints, e* stpiam earn macena el viat suas non inveniet.et stqueiur amuturessuos, et non aprrt

hxmex sunt, quus dtderunt mihi ttmutores mci. Et ponum eam in saltum tt comedet cam bestia agri, et VOIucrei caeti, el reptitia tenx. Eteisilabo supeream tties /itialm quibus incendebut incensum, et ornvba- tur in uure sua el monili iuo, et ibat pcsl amutores suus, el mei obttvisa bulur, dicil Dmninus. Tolum hoc cursu continuo hic pra?scnpsinius, ut id quod sequitur. suo itidnm sensui copulnmus. Nam sicui haec. quae dicta sunl : Et hxc nescivit, quia ego ttedi eilrnmentum vinum, etc, prioribusillis per constru- ciionem conjungenda sunt, quia d'\it : Vadampofl umalores meos qui danl panes miln et aquus mcas, luntini meam et linum tueum, oleum meum et polum meum. S\c mhiloniinus dictis illis, Et tlicel: Vudum _ el revertar ad virum tiieum priorem quia bene erul mthi lunf muyis guam nuni:, i.-ta, quae sequuntur, in cunstruclione conjuogenda sunt : Proptcr hoc, erce egn lacluho eam, et ducam eam in soliludinem, et lojiiur ad cor ejus, et dabo vinitores ejus ex rodem locoet vallem 4chor ad aperunlam spem.Ei eunet ibi ju.ita dies jnvenlutis sux, et ju.rlu dies ascensio- nis sux de terra Mgypti. Et erit in illo die, dicit Dominus : vocabit me vir meus, et non vocavit me ultra B'talim, etc. Nequ? enim propterea.quia Baal incendebat incensum, et illa ernabalur inauresua et monili suo,et ib.it post amatores suos.et liornini obliviscebatur, remunerarda eiat.ut diceret Domi- nus : Propter huc, ccce egu Iw.tabo eam, et ducum eum in sulituttinem, et loquar ud ror ejus, etc, sed propterea, quia quacrendo amalores suos, et

hendet eos, tl quxret eos el non iitvemet. Et dicet : U non inveniendo eos, diciura erat id qnod supe

Vadam et reverlur ad lirum meum priorem, quia bene mihi erut lunc magis quam nun<\ Notanda dili- genler disgressio veracis et jusia? invectionis. Neo dumenira cccptam culpae ejus invi-ctinnem asperri- mam linierat, et tam cito quamdara promissionis qualiscunque suavitatem repentc inserit, maxime cum ila dicit : Et dicet : Vattum el reverlar ad vtruin meum priorem, quia bene mihiernt tunc magis quam nunc. Nam, et si ad talia, qunlia nunc loqnebatur. quia filu forntcationum sunt, quiu fornicuta est ma- tereurum,eit:., sic irapatientes luere regesetprin- cipes ipsius populi, ut plerosque occiderent expro-

rics dictum e<t : Vadam et teveriur ad virum tneum priorem, quia bene mihi tunc crut mugis quam nunc. Lactanria erat Spiritu gratise.et lnun- dationis misencordia". Sic sprino divinus, roedicmae 1 7 potensexperientissimus.voressua,- ponderatas, atqne ad mensuram libratas dispensat. amara dol- cibus et amaris dulcia permiscens, ofTensionem la- biorum in^antilium et gutturis impaLientis fugit atque devitat, quatenus medicamentum quocunque modo 'emperatum penitus iulundat, atque intrinse- cus in summa auctoritate continealur sancta Scri- ptura Spiritus sanctus obtineat. Nec vero quasi

39

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

40

adulundu id efficit, nec eidem generationi quam A rentis et inhiantis deliciis perniciosis,ut saltem spi-

tilios lornicalionum appellaverat, jaetationem se- cretae allocutionis et dispensutionem (i ei promiltit; sed eum vera discretione et discreta veritate pro- cedens sermo propheticus, in una eademquegente, e! illos, quibus amara, et illos perspicit qmbus dulciajurc piopinentur. Nam una eademque gens Bive Synagoga, aul certe L'cclesia,in semetipsacon- tinet bonos et malos, id est, pos qui ver.iciter cor- pus Christi dicantur et sint, et eos qui propter si- inulalionem corpus ejusdem dicantur, cum non sint. Ilinc estde illa septem regulis Tyconii senteu- tia, de corpore Domini permisto, sive de corpore Domini simulalo et vero, et haec in isto locopluri- lr.um valet, ut discernas et discreteintelli^as essein

narum talium punctione, talNque maceriae offen- sione commonitarationalis anima dicat : Vatlam.et reverlar ad virum meum priorem, quia bene mihi cral iunc magis quam iiunc, id est.serviam Deo vivo et vero, et noo superbiao hominum vel maligno- rum spirituum, quia eliam in praesenti vita multo suavius est portare jugum Domini, quam servum vel ancillam fieri hominum. Hoc aliqui ex gente illa fecerunt, hoc recogitaverunt, et sic ad cor suum reversi,porlas aeternae mortis quibus appropinqua- verant refugerunl. Notandum deinde.quam sapien- ter sermo divinus mendacium illud redarguat di- centis de amatoribus suis, quidant panes mihi, et aquas meas, lanam meam. et linum meum, eloleum

una eademquegente sispEi:elesia,et eos quibusdul- p meum, et potum meum. Ait enim : El hsec nesdvit,

cissime consulatio gratiae suaviier oileratur, et eos

qnibus propter lmpoenitens cor,ira eltribulatio pro-

mittatur. Et quis sapientiam propheticam digne

admiretur in eo quod sicut boni et reprobi | ermisti

suut, et nnnc discerni non valeant, ita voces suas

permiscet et moderatur, et comprehendi vel depre-

hend' non potest quas hominum personas juslificet

atque condsmnel? Mirentur ergo saeculares saecula-

rium rhptorumariiliciosascompositiones,affectatas

ad captandam hominum benevolenliam. Ecclesia-

stici et spirituales veram et discretam sanctorum

mirentur eloquentiam, per quos Deus locutus est.

His breviter dictis, pro continuatione litterje, jam

nunc eadem dicta prophetica rcpetentes.diligentius

quia detti ei Irumenlum ,el vinum, et oleum (Psut.w), el argentum mulliplicuvi ei, et tturttm qux Jecerunl Baal. Nescivit quod nescire non debuerat, quia vi- delicet non ut caeterae genies, sic Israelitioa gens opulenta facta est. Aliae namque a progenitoribus suis potentibus saeculi acquisitas vel possessas bae- reditario jure obtinuerunt terras. Hasc autem gens de peregrinis et advenis patribus nata est. Perenri- nus erat Abraham, peregrinus Isaac, perpgrinu9 Jacob.pertranseuntes de gente in genlem, el de regno ad populum alterum (Psal. civ), et nullam propriam terram babuerunt. Exspectabant enim fundamenta habentem dvttatem, ut ail A|iostolus, cnju; artifexet conditor e-it Deus [llebr. xi). Et quidem fides illo-

sin,'iila perrurrainus. Pro; ter hoc, inquit, ecce ego „ ruin hocemeruit, ut illud quoqupquod non quae

sepinm viam suam spims, et sepiam eum mnceria, el semitus nttn inveniei. Viavel semita dicentis : Vudam po*l amalores m'-os, qui dant panes meos aijuas ineas.aLti infernuin deducunt.(Juas nimirum si planae sint et absque olTendiculis, ita ut prosperetur pro- sppritnte tempnrali anima, quae se a Creatore suo avertit, vix aut nunquam revocari potest.vel audire vocem post tergum monentis. Si aulem adversa oceurrerint, et tribulatio vel angustia temporalis currentem cumprehenderit, tunc remi.iiscilur, ut sa"pe lactuin est, Domini Dci sui, sicut de ipsis flliis Is"ael, contra quos maxime bic propheticus sermo dirigitur, scriptum est : primum in /Egypto quia ingemiscentes propter opera vociferal.i sunl, ascenditque c amor eorum ad liominum pro operi-

rebant, scilicet terras vel regitnes gentium, ipsis et semini ipsorum reprouiitleret Deus.Ait illi qui pro- tinus ex ipsis orti sunt, videlicet lilii Jaoob, eadem promissione sese iniiignos elfecerunt, vei'di-ndo fra- trem suum Joseph (Gen. xxxvn). Nam idcirco pere- gr'ni facti sunt et in .E|.ypto servierunt. Sed et in desertoperquod ducebal eos, immerilos gratia libe- ratoris, verum sese indignos eaiiem promissione fecerunt.ita ut diceret Dominus ad Muysen : Ccrno quod pnpulus iste dttrx ccrvicis sit, dimitie me ut irascatur furor meus conlra eos, el deleam eos, ja- ciamque le in gcnlem magnam (Exod. xxxn). Ila qui nullarn terram ex possessione paterna hapredita- bant, ipsam quoque quam divina largitas propter fidem palrum illis promiserat, terram non conse-

bus.et audivit gemitum eorum (Exod. iii). Deinde D qui meruerant, nisi Deus proptergloriamet verita

et in libro Judicum persaepe scripium est,quia cum dereliquis»enl Dominum, et propter hoc tradidisset illos in manus fientium. clnmavprunt ad Dominum, et saepp liberavit eos (Judic. m). Igitur quod nunc ait : l-.cce rgo sepinm viam tuum spinis, et sepiam eam maceria, magnae est miserationis : nam si non id laceret, tunc potius iratus et miserationum sua- rum oblitus esset Deus, quemadmodum Psalmista cum dixisset : Exacerbuvit Dominum peccator, con- tinuo s-utijunxit, secundum mulniudtnem trxsux non quxrel (Psal. ix). Spinae namque adversitatis uti- Wtercompunguutatquelucerantpedemad raalacur-

tem suam confirmandam, curnque palribus eurum meritam illis suspendisset iram, et exhibuisset mi- sericordiam, eo lem Moyse suggerente illi in con- fractione, id est.nimia humilitate cordis : Recoriiare Abrahnm, Isaac el Jacob servvrum luorum, qui- bus jurasti per lemelipsum, dicens : Mulliplicabo semen vestrum sieut siellas cali, el universam terram lutnc de qua locutus sum, dabo semini veslro, el possidebilU eam semprr (ibid ) Iloc isU nescivit, sepiem auiem mulieres optime sci- vit.quaB in Isaia dicunt : Panem nostrum conv demus, ilestimntts nonrCs oycriemur, tuntummv'do inVutxlur

41

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. - IN 03EE. LIB. 1.

i2

noinen tuumsupernos,auferopprobriumnostrum(ha. \ meumin tempore suo, et liberabo lanam meam et

iv). Hoc namc(ueomnes dicunt Ecclesiae gentium in sugillalionem meretricis hujus, quae nec panem quem comederet, nec vestimenta quibusoperiretur habuit, sed sub condiiione accepit ut invocaret no- men Domini, quemadmodum Psalmisla dicit : Et dedit illis regiones gentium, et labores po- pulorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus el legem ejus requirant (Psal. civ). Nos, inquiunt istae, tale nihil ex te pro mercede qmrimus, ut propter Evangelium vel fidem tuam suscipiendam terras velregiones alienas nobiscon- feras.sed panem nostrum comedemus et vestimentis nostris operiernur quae ante notitiam tui nominis habemus ; imo et tibi, et his qui nomen tuum pr;e-

linum meum, qux operiebant ignominiim eju*. Et est sensus : Terram illi optimam dederam el affe- rentem frumentuw in lempore suo, et vinum in Um- pore suo. Quod utique frumentum vel vinum meum est, quia terra ipsa, sicul per Moysen dixit,m_a esl ; vosauiem coloni mei estis (Levil xxn). Sane hic per frumentum cl vinum universa vult intelligi qusecun- que ad victum pertinentia terra illa proferre potuit. Porro per lanam et tinum omnem intelligamus vestitum. Sumam ergo, iiiqnit, frumentum meum, et vinum tneum, et Uberabo lanam meam, e% linum meum, id est, ad pauperlatem et omni- modam victus et vestitus inopiam redigara eam, ut sit, sicut supradictum est, secundum diem nativi-

dicant.panemnostrumetvestimentanostralibenler tj talis sux, id est, nihil possideat suo jure, sicut

. . ■ ■• ■■ ■ -. D l_ __»- __1 _> :..:, :_ r- i. _;!.:] _• :

impe.rtiemur, tantummodo dignare dici et esse 18 Deus noster, et opproorium vitae, vel conversa- tionis pristinae nobis aufer ut non simus ab^que jiro, et non simus sicut hactenus eramus sine Deo inhocmundo.Dicatergo:_./n<_?cnwi.!iV!7,idest, scire aut reminisci noluit, quia ego dedi ei frumentum, et vinum, el oleum, videlicet dando lerram frumenti.et vini, et olei feracem, et argentum multiplicari ei et aurum, maxime diebus Salomonis,de quoScriptura refert : Non eral argentum, n-c alicujus jiretii puta- batur m diebus Salomonis, quia classis regis per mare cumclasse Hyram semel per tres annos ibal in Tharsis, deferens inte aurum et argeutum, dcntes elepliantorum, et simias, et pavos (lll lieg. x).

quundo nata est et servivil in /Eirypto, nihil, nisi miserae servitutis poenam cognoscitur halmisse. Et notandadiligenter dictionis acrimonia, dum dicit : El liberabo lanam meam, et linum meum. I.lem enim est ac si dicat : Tantse illam esse perversitatis ut rebus quoque inanimatis condolendum sit, quod serviant illi, et magnam esse captivitalem lanae el lini,quod usibus ejus lamulentur, quae sit ancilla peccati. Quomodo autem vel quando haec operiebunt ignominiamejus ?uttaceamus interim decommuni usu, quo passim corpora virorum ac mulierum tege- bantur, quamvis ethoc indignissimum fuerit,quod pannis adoperli quod dederatDeus, libidinibus pol- luebanturetsimulacrisprosternebantur ut.inquam,

Porro, ex illa auri abundantia lecit Samaria, scin- _, de hoc nunc taceamus, in eo quam magnifice lana

A.-.r.A.-, r.r. « ,._.._.-. t._..:j _* _ j o_i :_ __: *J ..* l: r* :_: :_k__» : :..: _:.._ j

dendo se a domo David et a domo Salomonis, pri- mum duos vitulos aureos, et deinde Baal. Cum ergo dixisset, et argenlum mulliplicavi ci et aurum, pul- chre continuo addidit : Qux fecerunt Baal. 0 dira ingratitudo I De auro et de argento meo fecerunt mihi contraria, vitulos et Baal, c.tteraque d.orum porlenta. Idcirco convcrlar, et sumam Irumentum meuin in tempore suo, et vinum meum in lempore suo, et Itberabo lanam meam, el linum meum, qus. operiebant ignominiam ejus. Converlar, inquit, et conversus abibo ; reccdam, et derelinquam eam ut, sicut jam dixi, ipsa non uxor mea el ego non sim iviy e/us.Hoc enimproparle illorura recte dicit,quos pcenitentiam non acturos fuisse prsscivit. Xam, quod pramissum est : El sequeretur amatores suos,et

et linum Domini operiebant ignomiuiam ejus.quod sauctuarium Domini et omriiscultus tabernaculi vel sacerdotii ejus de lana etlino minfice compositus, sccundum modum, quem ipse Moysi dictaverat.in sola gente ilia tunc habebatur. Nam veslimentorum quae lecit Moyses fratri suo Aaron, secundum ordi- nem vel imperium Uomini dicentis : Hxc autein erunl vestimenla, in quibus sanctificatus Aaron mini- stret mihi, rationule el superhumerule, lunicam et lineam strirtam, cydarim, el balthcum. Facies illi et filiis ejus, ul sacerdolio fungantur mihi, accipiesque aurum, ethyacinthum, et purpuram, coccumque bis linctum, et byssum (Exod. xxvm), horum, inquam, decorem simul etsacramentum nullus sermo noster explicare sufficit.Quam illius mulieris, id est I.srae-

non apprehendet eos : et quxret eos et non inveniet, D liticae ignor.iniam gentis, lana illa et linum illud

et dicet : Vndum et revertar ad virum meum priorem, pro parte illorum dictum est, qui reversi sunl aut revertentur ad Dominum, sultem post experimenta malorum, postquam anima per vexationera ad in- tellectum reducla, illos, quos sequebatur et quaere- bal velut amatores, non apprehendit aut invenit sicut amatores, sed sicul bostes crudelissimos, ut verc sunt, experla est. Convcrtar ergo, inquit,id est recedam, et haec uxor mea jam non erit. Nec isto contentus,sdhuc etiam bona temporalia lollam,quae illi non quasi pro dote primacnntuli.Hoc enim est, quod coutinuo subjungit : El su/nam frumentum

Patrol. CLXVIII.

openebant '? Nunirum peccata ejus actualia simul- que originale peccatum, quo admisso, primi paren- tes nostri ignominiam suam, id est pudendasua fo- liis fici operuerunt (Gen. m). Illam ignominium in gente illa, lana et linea sacerdotalis cullus orna- menta operiebaal. Notandum quod dicitur, quia operiebant quidem, sed non etiam delebant. Nam tantummodci sanguini Christi Jesu illa talis igno- minia non solum operitur, sed etiam deletur et abluilur.Haque cura dicit : El liberabo liuiam meam, et linum meum, qux operiebant ignominiam ejus, subintelligendum est ac si diceret : Auferam illi

43

RUPEUTI ABliATIS TUITENSIS

44

umbralieum quoque sacerdotium, quo comniunis A 'ere maxima causa erat prophetis.quia proptereura

nuditas generis humani in gente hac utrunique te- gebatur. Nam, et postmodum dicit illi : Quia tu scientiam repulisd, repcllam te, ne sacerdotio junga- ris mihi. Magna igitur vituperatio sacerdotuin ejus- modi, cum dicuntur lanaetlinum liberari tanquam a servilute ignobili, quibus utique magnanobilitas est, quanta potest esse rebus inanimatis, adhiberi ad cultum sacerdotii sive altaris homini (/// Iieg. xn). Sequitur adhuc : Et nunc revelabo slultitiam ejus, in vcul'S amatorum ejus, et vir nou eruet eum de manu mta. Et ce-sare faciam omne gaudium e;'u«, solemnitalem ejns, neomeniam ejus, Sabbalum ejus et omnia jesia temporalia ejus. Liberalis.ui jam di- ctum est, lana et lino Domini quae operiebant igno-

Jezabel prophetas Domini occidit. Quis autem est ille dies ultionis, nisi idem, qui credendusesl dies salutis ? Denique tempjs vpI dies, de quo Apostolus dicit : Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc diet saltttis (II Cor. vi), sicut credentibus dies salulis velpropitiationis,sicecontranoncredentibusesldies ultionis, in qua Judaeorum perfidinm ulciscitur ipse, de quo Psalmista dicil : Deus ultionum Dominus, Deus utlionum libere eyil. Extiltare, qui judicas ter- ram, redde retnbutionem superbis (l'sul. xcm). In ista die ultionis visitantur super gentem illam dies Bttatim, visitatione, quam tolus orbis novit.quiaet secundumcorpuscaplivi,etsecundurr. animam in te- nebrus exteriores missi, propter dien Baalim quibus

miniam ejus, revelatur stultilia ejus in oculi? ama- R incendebant incensum patres eorum,quorum iniqui

torum cjus,ut inoculisipsorum appareatcontempti- bilis, quibus perverse complacere vuluit,quiacapti- vitate genti illi ingruente.ila privatur temporalibus bonis ut non habeal, in qua gaudere possit, oele- brando festivitates suas, prolecto vilis inter genles apparuit, el insultaverunt ei naliones quarum do- minis velut amatoribus sese impudica prostiluit. Nihilominus quodsequitur.--.. co rrumpat vineam ejus , et ficum ejus, de quibus dixit : Mercedes hx nxex sunt, quas dedcrunl nnlti amutores ntci, et ponam eam in saltum, tt comedel eam bestia ttgri, et volucres cceliet reptilia terrx. Sic lactum esse constat, quia nimirum ex quo dixit, ioratis vilulis aureis : Hi sunl dii lui, Israel. qui eduxcrunt le de terra /Egy- pti, quod erat dicere : Mercedes hx mcx sunt, quas p dederunt mihi amatores mei, non cessavit cum eia fornicari, et propter hoc Assyriorum atque Ghal- daeorum exercitus veniens, omnia terra. illius devaslavil nascenlia, quorum ficus et vinea de- licalissima sunt, et deficienlibus hahiiatoribus, ea qua_ nascebantur hestia. agri et vnlucres coe li, kI reptibilia terraa licenter comederunt. Ve- rumt imen noodum finis, neque enim pcena im- 19 poenitentis consummanda vel fmiendaerat illa tantum vaslitate boslili, sedlemporalem vindictam comitatur a?terna:sicut Moyses in canlico Deutero- noaii protestatus est : lgnis succensus in \urore meo et ardebit usque ad inferni novissima (Deut. xxxn). Sequitur ergo : Et visitabo super eam dies Baaiim,

tatemsicimitatisunt.ut meritopropterillamsubeant damnationis judicium. Porro primuin idolum.quod postexiiumde^gyptocoluerunt.lactumestdeornatu inaurium muliebrium, sicui scriptumest : Dixitque- ad eos Auron : Tollite inaures aureas de uxorum, filwrumque, et fttiarum vestrarum auribus, et afterle adme. Fecit populus qux. jusserat, defertns maures ad Auron, quis cum itle accepissel, formavit opere jusorio.ct \ccil ex eis vilub.im con/lalilem. Dixerunt- que : Hi sunt dii lui, hruel. qui te eduxerunt de ter- ra jEyypti (Exod. xxxn) Recte igitur cum dixisset. Et visitabo super eam dies Baalim, quibus incende- bant incensum, stalim intulit : Et omabalur inaure suaetmonili suo. Nam quia primum,ut jam dictum esl, de inaunbus suis sibi formavit idolum, recte inauribuset monilibussuisad honorem sive cultum Baalim _ese ornasse culpatur, et in omni idolo, quod ex tunc coluit, formatura prioris idoli, quod ex inauribus factum est, judici Deo jure ad memo- riam revocetur, ut asmulando dic..t : Et ibat post amatores suos, el mei obliviscebatur. Sequitur : Pro- pler hoc, ecce ego lactubo eam, et ducam eam in so- litudinem, et loquar ad ror ejus et dabo ei vinilores ejus ex eodcm loco, et vallem Achor ad aperiendam spem, et canet ibi juxta juventulis sux el ju.r.ta dies ascensionis suse deterra .Egypti. fropter hoc,\a- quit, ccce ego lactabo eam. Praemiserat autem : Et visilabo super eam dies Baalim, elc. Num ad unam eamdemque partem sermo respicit, cum illic ira,

quibus inceniebatincemum, ei ornabatur innure sua hic autem manifesle sonat graiia. E^-go, ut supra elmorili suo, el ibat post amutores suos, et mei obli- u jam dictum est, ad meliorem partem sermo recurrit

visccbulur, dicit Dominus. Cum enim dicit ; Et visi- tabo dies Baulim, id est, dies vel solemnitates ido- lorum ; plurale namqueest Baalim, deflexum a sin- gulari, quod esl Baal ; cum, inquam, visilabo dicil, subaudiei.dum est in die ultionis. Sic enim ad Moysen dixeral, quando primum id"lum, id est, vitulum con/lttilem in deserto popubissibi fecerat: Ego aulem in die ultionis visitabo el lioc pecculum eorum (Exod. xxxn). Quaecunque extunc idola po- pulus ille coluit, simul hic uno signilicamur plurali nomine Bialirn, qui videlicet tunc 3orduerat lsrael cultu Baal, quando iste prophetavit, et contraillum

id est, ad eam, qua. saltem malis commonita se- ipsam, et Deum suum tandem recognoscit, etdicit illud, quod hic idem propheta supra praeraisit : vadim, el revertar ad virum meumpriorcm, quia be- ne mihi eral lunc mngis quam nunc. Nam ut hoc manilestius fiat,capitulum hoctotum hic ponendum est.

Propter hoc, ecce ego lactabo eam,et ducam eam in sulitudinem, et Uquar ad cor ejus, et dubo ei vi- nitorcs ejus rx eodem loco, et vallem Achor, ad ape- riendam spem. Et canet ibijuxta ciies juvenlulis sux et juxta dies ascensionis sux de terra jEgypii. El

45

COMMENT. IN XII PHOPH. MIN.

IN OSEE LIB. I.

46

erit i'i illo die,ait Dominus, voravit me Vir meus, et . Apostolus : Sicut enim aliquando ct vosnnn credidi-

siis f)eo, 20 uunc aulem misericordiam consecuti es- tis propter illorum incredutilatem, ila ei Un nunc non crediderunl in vestra misericordia.ulet ipsi ?ni- sericordiamconsequ<inlur[Rom.x\). Igitur, ut supra jarn dictum est,non ad conlinguaScripturas dir,ta,in quibus manifeste ita sonat, referendum est id.quod ait : Ecce lactabo, etc, sed a superiora, ubi pars bona, pars electa rediens ad cor suum : Vadam, inqu'\t,el revertar ad virum meum priorem,quia bene mihi erat lunc magis quam nunc.

Dicamus itaque,imo quaeramus, quid .sit lactari eam.et duci in solitudinem, el loqui ad cor ejus, et dari ei vinitores ejus exeodem loco.et ca-tera quae sequuntur.Propterhoc,inquit:£a-e egolactabo eam.

pulu meo, Populus meus est tu, ipse dicet : Deus Lactari.est dulciter foveri.et propter imbecillitatem

ad infantiles delicias reduci.Hoc omnino repreben- eibileest in illis qui ei Juda=i sunt conversi. Nam illi loijuens Apostolus, dicit : Elenim cum deberetis magislri esse propter tempus, rursus indigetis, ut vos doceamini qux sint elemento exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit,uon solido ci- bo (Hebr. v). Omnis enim, qui lactis est particeps, expers estsermonis justiti;e:parvulusenim est.Per- fectorum autem est solidus cibus, eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discre- tionem boni et mali. Porro gentium fides idcirco laudis et meriti majoris est.quiaet si illam lactari oportuit, citius tamen solidi cibi, id est, sermonis justitiae.videlicet spiritualis doctrinae, perceptibilis exslitit lactalio haec, qua in Christi adventu omnis

non vocabit me ultraBaalim,et aujeram nomine Baa lim <le ore ejus, et non recordabilur ulira nominis eorum. Et /lerculiam eis jcedus in die ilta cwm be- stia agn,el cum volucre cceli, et cum replili lerrx et arcum, et gtadium, et bcllum conteram de terra, et dormire eos faciam filucialiter. FA sponsabo te mihi in sempiternum, et sponsabo le mihi in judicio et justitia, et in misencordia, et miserationibus, et sponsabo te mihi in fide, etscies, quia ego Dominus, el erit in die illo : Exaudiam, dicit Dominus, exau- diamcoclos, et illi exaudient terram, el terra exau- diet triticum, et vinumet oleum, et hxc exaudient hrael. Ei seminabo eam mihi in terram, et misere- bor ejus, qux fuitabsque misericordia, el dicam po-

meus estu. Notandaquippe di.ij:enter,prolixi capi tulisivecopiosae hujus promissionis cUusula tarda, sed discreta. Postquam dixit, lactabo eam, ducam eam,loquar ad cor ejus,dabo ei vinitores ejus,etcanet ibi,et vocabit me, Vir meus ; et deinde perapostro- phem : Et sponsabote mihi, rursusque et seminabo eammihi, et miserebor ejus, quasi quaereres etdi- ceres.Quam lactabis, quam duces, cujus ad cor lo- queris, cui vinitores dabis, quae canet vel quae te virum suum vocabit.quam sponsabis tibivel quam seminabis tibi, et cujus misereberis? Gontinuo re- spondit responsione et dictione provida, dicens : Qux fuit absque misericordia, et dicam non populo meo:Poputw! meus es tu Hoc ita esse, ut diximus, scilicet ad illam ista referri, quae dixit superius :

Vadamet revertar ad virum meum priorem, et hanc C Ecclesia, tam ex Judaeis quam ex gentibus veniens

laclata est. Similis lactationi illi est qualacla fuit illa generatio filiorumlsrael.quae ascendit de terra .Egypti. Idcirco cum dixisset, et ecce ego lactabo eam,aMid\t.ducam eamet in solitudinem, paucisque inlerpositis : Et canet, inquit, ibi juxta dies juven- tutis sux, et juxla dies ascensiunis sux de Urra AEgypli. Quis enim nesciat, gentem, sive genera- tionem illam septam spinis in £s;ypto habuisse viam.et perinde lactatam fuisse et ductam in soli- tudinem per quadraginta annos.et cecinisse ascen- dendo : flam quia oderant filios Israel sEgyptii, et affligebant illudentes eis,atque ad amaritudinem per- ducebanl vilam eorum operibus duris luli et lateris, omnique famulatu quo in terrx operibus premeban-

ease omnem animam quaecunque ad Dominum con- vertitur,sive ex Jud*is,sive ex gentibus, Apostolus quoque testatur. Cum enim dixisset : Volens Deus oslendere iram et nulamfnccre potenliam suam, sus- tinuit in multa palienlia vasa irxaplain interiturn, ut ostenderet divitias glorix sux vasa misericordix, qux prxparavit in gloriam, continuo subjunxit : Quos el vocavil nos nnn solum ex Judxis, sed eliam exgenlibus, sicut in Osee dicit : Vocabo non plebcm meam, plebem meam, el non misericordiam consecu- tam,misericordiam consecutam (Rom. ix). Interea et hoc notandum quia non dixit, et miserebor ejus quae est absque misericordia, sed qux fuit absque misericordia. Ab?que misericordia nunc est gens

Israelitica, et idcirco sicul superius dictum est ex D tur (Exod. i), quae vera» erant spinae mise

quo in captivitatem duclae sunt decom tribus a rege Assyriorum Salmanassar.Propter hoc sic superius dictum est : Et concepit adhuc, et peperit filiam, el dixil ei : Voca nomen ejus absque misericordia, quia non addamultra misereri domui hrael, etc. Proinde et reliqua tribi:s Judanuncest absque misericordia, quia Judaei Romanorum gladiis concisi et in omnes gentes ducti captivi, palam est quia absque miseH- cordia sunt. Porro gentilitas absque misericordia fuit, nunc autem absque misericordia non est, di- cente Deo in hac prophetia : Et miserebor eius, qux fuil absque misericordia. Hinc idem, qui supradicit

narum, idcirco ingemiscentes vociferati sunt ad Dominum qui vere prior fuerat virfidei palrumipsorum Abra- ham.Isaac eljacob, cujus nequaquam recordaren- tur,servientes diis ^gyptiorum, nisi afflictio vehe- mens extorsisset gemiium.sensumque excitasset in negligentia propter abundantiam piscium, et pro- pler ollas carnium consopitum. Tunc propter hoc gentem eamdam lactavit Deus multis miraculis, quibus Pharaonem et /Egyptura flagellavit, quod nimirum dulce fuil huic, cum videret pro se tara inirabiliterpugnari de coslo.Quid multa?Transivit mare Rubrum, merso Pharaooe cum curribus et

47

RIPERTI ABBATIS TUITIENSIS

48

equitibus suis.atque ascendendo cecinit : Canlemns A. curalores ejus hic vinitores dicuntur, et istos non

Domino, gUiriose enim magnificutus est, equum el ascensorcm projccil in mare [Exod. xv). Ila ducta est in soliUnlinem, prosequente lacUtione Doniini, ita ul panera plueretilliDomiiius.etperctissa petra, copiosam daret aquam silipntibus tam jumentis quam hominibus.atque illic locutus est ad eorejus circumducendo et dorendo eam, imo et tenlando eanviuemailmodum et Moyses quodam locodixit: lenlat vos Dominus Deus vester {Deut. m). I.acta- tioni illi, uljim dictum est, simile facturum se pollicetur:dicemlo Propter hoc, ecce ego lactabo eam el ducam eam in solitudinem, etc. Quod etfecit ad- ventu Filii sui per sacramentum passionis et resur- reclionis ejusdem Domini nostri Jesu Chrisli.Nam

undeque, sed ex eodem loco, inquit, dubo ei, id est, de genere ipsius, de gente ipsa queecunque vinea Domini dici vel osse rr.eretur. Nam ubicunque vi- nea Domini est, ubicunque per orbem terrarum sancla Ecclesia dilfusa est, in medio ejus vel inter ipsos quiinhabitant fideles,vivunt et ambulantali- qui,quos praelatos Ecclesiasibi eligere possil,agen- teet ordinante ipso,qui hic loquitur dicens,e/ dabo ei vinilorcs ejus cx eodem loco, ut spiritus sui dona non desint in omni loco suae dominationis. Sic quondam in iniiio hujusce plantationis, quando comprimebatur inter spinas jU^ypti Moysen et Aa- ron exeodem loco vinitores de~iit,sic itidpm, quan- do in Babylone captiva transmigravit Zorobabel,

omnes, quicunque relictis erroribus pristinis, ad g Jesum.Neemiam et Esdram vinitores.ex eodem loco

dedit.Sie in adventu suo, quando fructum ex vinea requisivitet a malis rejectus est agricolis, vinitores optimos illi (Matih. xxi), scilicet aposlolos ex eo- dem loco dedit. Sic ubicunque per omnes gentes eamdem vineam, id est, Ecclesiam suam dilatavit, vinitores Uli et patronos inclytos, martyres e.tcon- fessores, et virgines, ex eisdem locis dedit, et nuncusquepraelatusetnecessarios dare non desinit. Spquitur adhuc:£< vallem Achor ud apcriendamspem. 21 Subauditur, dabo ei. Brevissinia commemora- lione magnum et amplum veteris Scripturae locum nobis illuminat, qui hujusmodi est. Achor filius Carmi, de tribuJuda, tulit aliquid de anathemate Hierirho, de qua dixerat Josue ad omnem Israel : Vociferamini,tradidit enim vobis Dominus civitatem, sitquecivitas hxcanatkema,et omnia quia in ea sunt Josue vi).Propter hoc iratus est Dominus, nec po- tuit Israel stare ante hostessuos,sed terga vertit.et fugit.et percussus est a viris urbis Hai,dicente Do- mino ad Josue : Non ero ultra vobiscum,donec con- teraliseum, qui hujus sceleris reus esl (Josue vn). Faclumque est.et sorte deprehensum Acbor.duxe- runt ad vallem Achor, lapidavit eum omnis Israel, vocatumque est nomen loci illius.vallis Achor,us- que hodie. lunc demum dixit Dominus adjosue : Ne timeas, ncque formides [Josue vm), etc. Hoc taliter secundum historiam factum,promittit se Dominus rursus spiritualiter facturum.Futuro namque tem- pore dixit,c< dabo eivinitores ex eodem loco,a.d val- lem Achov^Kd qu'\d? Ad aperiendam spem, inquit, id

ipsum vivum et veruai Deum conversi sunt, quod est reverti ad priorem virum, proptcr hoc ipsum quod taliter reversi sunt, lactavit idem Dominus Ecclesiam suam.non solum verbo dulcissima; prae- dicationis, vernm etiam dukissimis charismalibus Spiritus sancti, et jucundis miraculis, quso tunc temporis per aposlolosetapostolicosvirosabundan- ter et delectabiliterdignatus est operari.Ait ergo : Propter hoc, ecce ego laclabo earn. Continuo quoque addidit:£/ ducam eam in soliludintm. Scimus enim quia mirabilibus, quae operata est gratia Spiritus sancli.quae super apostolos venit, ita dtdectati sunt credentes, ut solitariara quoque vitam appeterent. sicutin Actibusapostolorum scriptuniesl,nec quis- quam eorum,qui possidebat aliquid,suum esse di- cebat, sed eranl illis omnia communia (Act. n, lv). Addit adhuc : Et loquar ad cor ejus Et hoc fecit ipse qui promittit,hoc ore suo promisit et implevit homo factus ipse qui haec loquitur in prophetis. Dixit en\ar.Paraclctus aulem S/iirilus snnclus, quem miuel Paierin nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggerel vobis omnia quxcunque dixero vobis (Joan. xiv). Item:Cum autem vniiet ille Spiritus ve- rilatis, docebit vos omnem vcritatem, et qux ventura sant annuntiabil vobis (Joan. xvi). Qui haec in arti- culo pa3sionis suae dixerat, postmodum resurgens, secundum quod promiserat, locutus est ad cor co- rum, sive docuiteos perSpiritum sanctum omnem veritatem, sicut scriptum est : Tunc aperuit illis scnsum ut inlelligerenl Scripturas (Luc. xxiv). Ani-

pliusautem diequinquagesimo.dando illisSpiritum D est, ne ipsa de sua spe dubia vel incerta sit. Pul-

chrum ergo illius facti historici pandit mysterium, videlicet quia sicut tunc po^tquam interfectus est Achor,filii Israelsumpseruntspem vincendi hostes, nec fruslrati sunt;sic postquam Synagoga Judaeo- rum cum civitate Hierusalem destructa est a Roma- nis.teraplumque surcensum et ipsi Judaei interem- pti.et in toturn mundum sunt captivi,apostoliscae- terisque credentibus aperta est spes victoria?, qua totum mundum fidei in Christum subjugaverunt. Itaque hic in Evangelio.Achor de tribu Juda fuerit Judas Iscarioth, discipulus Christi, principis con- fessionis nostroe de Iribu Juda, et cum eo pariter

sanctum locutus est ad cor eorum,et extuncin Ec- clesia non desunt,quorum mentibus veritateminsi- nuet et notitiam Scripturarum,ut veritas iinplpatur dicentis : El Inquar ud cor ejus. AdMit adhuc : Et dabo viniiores ejus ex eodem loco. Vinitores ejus, apo~toli sunt, et quique apostolici successore3 olfi- cii, id est, pradicatores veritatis. Ipsa namque de qua vel in quam haec dicuntur : Ecrlesia Doinini vineaest, vel vinea dicitur, sicut multis in locis Scripturarum Ip^imus Ut in Isaia : Vinea Dommi Sabaolh domus Israel est (Isa.v), Item in David : Vineam deJEgypto translulisti (Psj.1. ix). Recte ergo

49

COMMENT. 1N XII PRUPII. MIN. — IN OSEE LIB. I.

50

coetusillemalignantiumScribarumet Pharisaeorum, A. cum quibus de proiitione Sulvatoris occultum el furtivum babuit consilium. Revera namque tunc Ach^r furatus est de anathemate urbis Hiericho, qnando tur, loculorum Domini Judas ille in prelium sanguinisacccpit triginta ;irgenteos. Neque enim ci- vitasillasecundum malignitateminhabitantium tam Hierusaiem dicenda est quam Hiericho. Ceciderunt muri civitatis illius jam tunc visibiliter in oculis Do- mini.quando Dominum negandoel tradendoad cru- cifigendum omne coeleste praesidium a se repulit; tunc autem eiiam visibili!er,quando Romanoexer- citu circumdata et subversa est.et sicutsorte depre- bensus Achor ille suo ore confessus est, et dixit : Vere ego peccavi Domino Deo Israel, et sic el sic ftci: et h*-c et baec concupiscens abstuli (Josue vn). Sic n istejudas Iscariotb,ore Domini traditor designatus, postmodum confessus est projiciens triginta argen- teos in templo, dicensque senioribus el principibus sacerdotum : Peccavi, tradens sanguinem juslum (Matth. xxvu) ; lapidatus |ue est Achor, proul cum Juda tra^itore illn,totus ille coetns traditionis coem- p'.or, nec remansit lapi; super lapidtm ( Mutth xxiv). Et hoc totum factum est ad uperiendam spem Si enim templum illud el civitas illa in sua gloria per- mansisset, multum EvangelioChristi obstitisset, ni- mis geniium fi lem etspem impe<tisset,multos dubi- tare fecisset. Amplius dicara, quia etiamsi omnes credidissent et fidem Christi recepissent, itaque ila faciura esset ut non venirent Romani tnllere lorum et genlem (Joun. xi), t.ibilominus ev.iugelicam verita- -, tem et Chrisiianas fi'iei regulam conturbassent.Hoc ex paucisillisqui crediderimt,fdcili argumento coa> probatur. Pauci quippead fnlem fuerunl conversi, comparationetotiusJudaicaemultiludinis.Scriptum est autem in Actibus apostolorum : Quia quidam ex illis detcendentes Antiocliiam de Judsea, docebant fratres, qui crediierant ex gentibus, et dicebant: Qaia nisi circumcidumini secundum morem iloysi, non potestis salvi fieri (Act. xv). Factaque est seditio non minima Paulo et Barnabas adversusillos.et con- venientibus apostolis el senioribus videre de verbo hoc, cum magna conquisitio fieret, vix ad lempus sedati sunt per testimonia Scripturarum (ibid. J.Quid igitur fieri potuisset,vel quantarr. turbam seditiosos Judaeos putas facturos fuisse, si ad fidem Christi conversi fuissent? Utique pertinacius Evangelium u circumcisioni miscuissent, ea de utroque neutrum aut nibil fecissenl. Quia si circumcidamini, lnquit Apostolus, Christus vobis nihil prodcst (Galat. v). Proinde laudanda et veneranda est providentia Dei, quae illos excscavit.sicut in Isaia dicit : Excxcacor populi hujus, et aures aggrava, et oculos ctaude, ne forte videal orulis suis, et auribus suis audiat, et corde me inteltigat, et convertalur, et sanem eum (lsa. vi). Multo eDim melius est, ab iilis non co- gnosciChristumetnon recipibaptismatissacramen- tum, per qund, qui convertunlur, sanantur, acci- picndo remigsiooem peccatorum,quam ita coj-uosci

Cbristum et baptizari, ut nihilominus circumcisio carnis et carnalis Judaismus exerceatur.Hoc nam- que pacto,et sibi nibil contulissent.et gentibus plu- rimuin nocuissent. Post omnia baec dicit : Et canet ibi juxta dies juventutis siue, et juxta dies ascensio- nis suse de terra &gypli. Canel ibi, inquit. Ubi ? In illa lactatione, in illa deductioce,iu illa cordis allo- cutione, in illa spei adapertione. Ibi canet.ibi lau- des et gratias referet. Quomodo ? Juxta dies juvenlu- tis sux, etjuxla dies ascensioms sux de terra JEgypli, id est, sicut cecinit in diebus in quibusjuvenis luit, in diebus quibus ascendit de terra .Eg.ypti. Tunc cnim Ecclesia Dei Juvenis fuit.et quasi colorera san- guinis sequens juvenilem judicium non habuit ma- turas et securas senectutis, in eo ut spintualia cor- poralibus, ccelestia praeferret terrenis.Quomodo ce- cinit in diebus illis? Signatis postibus suis saniiuine agnietpercussisprimogenitisiEgypli, mare rubrutn transiens, merso Pharaone cum curribus et equiti- bus suis, cecinit carmen hoc : Cantemus Domino : gloriote enim honorificatus est (Exod.w), elc. Juxta rftV.s illos, id est secundum qnod in illis diebus prae- Gguratum est, ecce nunc Eccloiu sancta signatis fronlibus signaculo crucis et sacramcnlo Dominicaj passionis.atque itaexterminato pnmogenitomortis. id est peccato originali.transiens mare Rubrum,id est sacri baptismi sacramentum sanguine Christi rubicundum, sepultis omnibus, carnem gloriosum, cujus illud Moysi canticum fuit praefiguratum.sicut in Apoealysi scriptum est : Et vidi lanquam mure vilreum.et mistum igne, et eos qui vicerunt besOam, et imaginem Ulius, et nunerum nominis ejus siantes sujira niure vilrcum, h ibentes cilharas Dn : et cun- tuntes canlicum Moysi strvi Dei, et canlicum Ayni, dicentes : Mugna et mirabilia opera tua, Domine Deus omnipolens ; junx et ver.e vix tuse, liexsxculo- rum (Apoc. xv), eic. Sequitur:£i erit in illo die, ait Oominus, vocabil me: Yir meus, et non vocavil me ullru Baalun, el auferam nominu Bualim cle ore ejus, elnon recordabitnr ultra nominis eo.um.Huc ut dicittir, ita faclum esl, et fit. Docpnte namquema- gistro et Domino mstro Jesu '^hrisio, et Spiritu sancto nunc didicit B. Ecclesia Deum vocare virum suum, maxime quia bona ei magna Ecclesia. pars, B. virgo Maria sic Deo alliss mo inirabiliterconjun- cta est ut semen ejus, id est Verbum ejus,uuicum Filium ejus utero proprio conciuerel, Deumque et homtnem et ad salutem omnium credentium ielici- ter pareret. Post ipsam omnts anima, quaecun^ue Verbi ejusdem incarnati Ddem mente ad justitiam concipit, et oris confessione ad salutem parit (Rom. x), universa Ecclesia.quae de multis liujusmodi cre- dentibus consistit, recte dicit Deo. Vir meus; quia uxcr Dei dici ei esse meretur. Et non vocobit me.in- quit, ultru Baalim, subaudttur, ut hactenus lecil. 22 Denique formalis vitulis et assumpto Baal, cae- terisque deorum portentis, quae hoc significantur plurali vocabulo Baaiim, quoties dixit : Isti sunt iii tui, Urael, qui eduxerunt le terra £gypti (Exod.

51

HFPEIITI ARBATTS TUITIENSIS

52

xxxn), toties quod auditu quoque nefas est, Israel A videlicet dicendo illi : Quae Deus purificavit, ne tu

illum, qui se eduxerat de terra .-Egypti, vocavit Raalim. £/ auferam, ait, nomina Baulim deoreejus, et non recordabitur ul'ra nominis eorum, videlicet juxta illud apostolicuuj, aut iurpido, aut stultilo- quium, nec nominetur in vobis sicul decet sanclos (Ephes. v). Nmn potest quidem Baalim tolerabilem habere interpretaiionem, id esl habensme, quod de Deo vero fidelis anima recte potest dicere, sed hoc nomen Baalim, quod ab Jezabel introductum est in idolo Sidoniorum quod illi Baal dicunt, nimis pol- lutum et iniquinatum est ; et idcirco nulla nominis ejusdeminterpretaiio,quamvis pulchra, placere de- bet. Kon ergo, inquit, ultra recordabilur nominis eerum, et ego vicissim non recordabor nominis ejus

communia dixeris (ibid.), aut irrmunda. Sed et quo- ties homo ssecularis vel potens, aut superLus, aut immilis,autsubdnlns rcoresin meliuscommutando, arctius sanclae religionispropositurn assumit.et hu- milibus, mitibus, atque simplicibus sese conjungit, perculilur a Domino sanctis bjedus cum besiiis, et reptilibus ejusmodi, et impletur prophetia Isaiae.di- centis : Uabitabil lupus cum agno, et pardus cum hxdo accubabil ; vilulus et ovis et leo simul morabun- lur, et puer parvulus minabit eos. filulus et ursus pascentur: simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas. Et ileleclabilur infans ab ubere super foramina aspidis, et in cavernam reguli, qui abiactatus fuerit, manum suam mittet (Isa. xi).

sive nominum, sicut in psalmo scriptum est : Son n Nam quod idem alibi dicit Isaias de diebusnovissi

congregabo conventicula eorum de sanguinibus, nec

memor ero nominurn eorum per labia mea (Psal.m),

id est.omnium eorum quae impie gesserunt.pro qui-

bus raptores, adulteriet similia sunt nominati,non

recordabor nec pro his puniam eos. El percutiam

eis fx lus in ilta die cum beslia agri et cum volucre

cozli, el cum reptili terrx, arcum et gladium, el

bellum conteram de terra, et dormire eos faciam fidu-

cialiter. El percutiam eis,\aquil. Quibus '? Singulari

namque numero ulebatur, dicendo : Vocabil me:Vir

meus; et auferam nomina Baalim de ore ejus el no-

minis eorumnon rerordabitur.tiunc autem in plurali

numero loquitur dicens : Et percutiam eis. Quibus

ergo ? Nimirum supra dictis vinitoribus ejus.id est

praedicatoribus ejus.His namque percussit Dominus

fcedus cum bestia agn, cum volucre cmli, el cum

replili lerrx. Quod primum juxta litteram recte in-

telligi potest.Habentes namque gratiam operationis

viriutum apostoli et Patres sancti, et bestiis, et vo-

lucribusatque reptilibussiveserpentibus imperasse

leguntur.et obedierunt eis tam prompte ut miraculo

essent populis.ad gloriam Chrisii, qu.isi lceduspe-

pigissent cum eis. Deniquejuxta hunc sensum tam

pulchre quam veraciter et nunc dicitur : El percu-

tiam eis fosdus cum brutis animantibus.Porro.juxta

anafjogem.vinitoribusejusdem Dominuscumbestiis,

cum voluciibus et cum reptilibus foedus percussit,

quia sanctis apostolis ca-terisque ex circumcisione

credenlibus.gentiles in unitate fidei et gralia Evan-

gelii consociavit, quorum prior vita vel conversatio

mis, id est de adventu Domini : Er judicabit genles, el arguet populos mullos, et conflabunt gludios suos in vomeres, et lunceas suas i:i jalces ; non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ullra ad prxlium (Isa. n), idipsum continuo subjungit iste, imo Deus in isto cum dicit : Et arcum et gladium et bellum conieram de terra. Hoc enim toties fil, quo- ties homo bellator et militise saeculari dudum dedi- tus, arma bellica quibus homines occiduntur proji- cit,etmonastico sive clericali transformatus habitu canit insignia pacis, aut certe factus eremita, qui dudumgladiumlancearrque vibrabat.vomere terram scindit, et falce segetem et herbam secat exiguam, sustentando corpusculo necessariam.Sed et in sin- gulis hominibus spiritualiler arcum et gladium,et ' bellum conterit Dominus,quando postpugnam vitio- rum qua fatigabatur miles legitimus.dicens :Conde- lector legi Dei, secundum intcriorem hominem ; video aulem legem in membrismeisrepugnantem tegi mentis mese, tandem liberatur de corpore mortis hujus et hoc gralia Dci per Jesum Chrislum (Rom. vn). Nam et in psalmo maxime de hac pace scriptum est : Et faclus est in pace locus ejus, subauditur Dei, ft ha- bitalio ejus in Sion. Continuorjue sequitur: Ibi con- fregit potentias arcuum, scutum et gludium el bellum (Psal.Lvu), id esl omnem impugnationem viliorum. Sequitur adhuc: Et dormire eos faciam fiducialiter. SubaudHur, in illi pace.Ibi namque dormitur lidu- cialiter, videlicet illa dormitione de qua in Canlicis loquitur sponsa : Ego dormio, et cor meum vigilat

merebatur bestiis, volucribus al<iue reptilibus assi- D (Cant. v). Vigilanti namque corde fiducialiter dor-

milari, juxU illam aposloli Petri visionem, de qua in Actibus apostolorum scriptum est : Et viiiicalum aperlum, et descemlens vas qaoidam velut Unleum magnum quatuor initiis submilti de ccelo in 1erram,in quo eranl omnia quadrupedia, el serpentia terrx, et volalilla cceli ; el facta est vox ad eum : Surg<,Pelre, occide, et munduca (Act. x). Per illa namque gentes significari ipse intellij_'ens postmodum dixit : Vos scitis quomodo abominafum sit viro Judxo conjungi aut acccdere ad alieuigenam ; sed mihi oslendit Deus neminem communem el immundum dicere hominem (ibid.). Cum talibus percuseit eis foedus Dominue,

mitur,quando remotis curis eaecularibus et repres- sisvitiorummotibussolumDeum libera per gratiam Dei animasuaviter contemplari delectaiur.Vel certe dormire eos fiducialiter,id est somnum mortisexci- pere faciamconlidenter,videlicet pro bonaconscien- tia, quali fretus Apostolus, dissolvi, el cum Christo esse cupiebal (Phitip. n). His dictis de vinitoribus, confestim ad eamdem vineam,id est Ecclesiam uni- versam facit apostropham, dicitque ad eam : Et sponsabo te mihi in sempiternum ; etspomabo lemihi in judicio, et juslitia, elmisericordia,et miseralioni- bus ; et sponsato te mihi in fide, et scics quiaegoDo-

53

COMMENT. IN XII PROPH. MIN.

IN OSEE LIB. I.

54

tninus. Mira familiarilas ! mira gratia ! mulier ista, ^ homo factusipse Deus fecit contra principem mundi

moriendo propler delicta nostra, ut illum ejiceret foras ? Illa namque hora instanle dixil : Nunc judi- cium est mundi, nunc princeps mundi,ejicietur foras (Joan. xn). Proinde juslitia nostra, resurreclio ejus esl.Quia crucifixus est,inquit Apos\olus,propter de- lieta nostra, et resurrexit propter justifiiationem nastram (Hom. iv). Misericordia ejus est remissio peccatorum, quod esl primum sancli Spiritus da- tum, de quo ipsa die, qua resurrexit, cum insulfla- relstansin medodiscipulorumsuorum dixiteis : Ac- cipiie Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata remitlunlur eis (Joan.xx). Miserationes ejus,divisio- nes gr:;liarum sunt : quod est secundum ejusdem Spiritus sancli datum, de quo scriptum esl : Quia die Pentecostes apparurrvnt apostolis disperlilx lin- gux, tanquam ignis, seditque supra singulos eorum (Art. n). In his igilur sponsabo te milii, inquit, in jwlicio et justitia ct misericordia, ei miscrationibus. id est.fundans sanguinem meum et moriar pro te. Unde judicatus princeps mundi ejiriatur /oras, et resurgam propter justilicalionem tuam, et misere- bor lui, dando Spintum sanctum in romissionem peccalorum, et misercbor te dando ei distnbuendo tibi divisiones graliarum.id est grntiam sani/atum, operutionem virtutem, yencra linguarum (I C.or. xn), etc. Quid deinde esl illud teriium quod promittit. dicendo : Et sponsabo te mihi in ft.de ? Quid nisi illud, quod ad Romar.os scnbens, vehementissime con- certat Apostolus : Juslihcari hominem ex ftde, non ex operibus ? (Hom. iv.) Quid, inquit,dicemus inve- nisse Abrnham patrem nostrum secundum carnem ? Si enim Abraharn ex operibusjuslilicatus est,babet gloriam sed non apud Oeum.Quid enim Scriptura dicit ? Credidil Abraham Deo, et revulatum est illi ad justitiam (Gen. xv). Ei autem,qui operatur, merces non imputatur secundum ,'graliam, sed secundum debitum. Ei vero qui non operatur credenli autem in eum qui justilical impium.reputatur fides adju- stitiam,sicut et David dicit.beatitudinem hominis, cui Deus accepto ferl justiliam sineopeiibus: Beati quorum remissge sunt iniquitates, et quomm tecta sunt peccala (l'sal. xm), etc, usque ad id quod ait : Jusliftcati igilur ex fi.de, pacem habemus adDeum per Dominum noslrum Jesum Christum (Rom. m). Igi- tur cum dicit : Et sponsabo le [mihi infide, subau- disndum est, et non operibus.quia.videlicet ex ope- ribus legis non justificabitur omnis caro coram illo. Justitia autem Dei per lidem JesuChristi superoir- nes,qui credunt. Sane cum hfec dicimus aut legi- mus.non opera decem prsceptorum.qui in tabulis lapideis digito Dei conscripta sunt repudiarnus,sed opera ceremoniarum carnalium in quibus' Judapua gloriatur, cum oderiteas Deus, sicutin Isaia loqui- tur : Neomeniam el Sabbatum,el. festivitates alias non feram. Kalendas veslras, et solemnitates veslras odi- vit anima mea (Isa. i). Tandem hac felici dispen- satione promissa.et quasi Iriplici funiculo trinare- petitionisinsolubiliterconfirmata,summam sponsa-

cui bific loquitur, fornicatrix fueiat; post amatores suos ibat.nisi quod spinis offensa.et maceria ita ut non posset invenire vias suas.tandem dixit: Vadam et recerlar ad virum meum priorem, quia bene erat mihi tunc,magis quam nunc. Ecce autem ad despon- sationem adiucituret convertitur ad illam amator Deus,et inter blanditias inelTabiles sponsa fore pro- mittitur, qua°i virgo, imo vere virgo. Nam Corin- thiis qui utique gentes fuerant.et post mullosama- tores, id est posl multos deos ierat anima eorum, loquitur Apostolus : /Emulor enim vos Dei xmula- tione : despondi enim vos uni viro virginem cas/am exhibere Christo HCor.xi). Talisanimarum amator Deus ut quantumcunque anima forni^ata fuerit, statim ul Deo vero per fideui conjungitnr,virgo sit. . Hoc homo facere non potesl : neque enim talis est carnia natura, sive lex. Secundum rarnem virgo esse non potest, qus semel corrupta est ; imo nec lpgitima uxor, quae semel a viro suo repu- diata est.Idcirco per prophelam alium dicit ad hanc ipsam mulierem : Vidgo dicitur : Si dimiserit vir uxorem suam,el recedens ab eo, duxerit virum al/e- rum 93,nunquid revertelur ad eatn uttro? Nunquid non polluta et contaminata erit mulierilla ? Tu autem fomicata es cum amatoribus multis, tamen revcrlere ad me, dicit Dominus, et ege suscipium le (Jer. m). Cum dicit : Et ego suscipiam /e, subaudiendum est aecundum prsedicla testimonia ; et sponsam et vir- ginem faciam te.Nuncigilur diligpnler consideran- dum est familurilatis el gratiae hnjus trina repe- titio : Et sponsabo le mihi in sempilernum ; etspon- sabo te mihi in judicio el jusiilia,et in misericordia, et mi.ierationibus ; et sponsabo te mihi in fide. Quid est illud primum quod prnmittit dicendo : El spon- sabo te mihi in sempiternum ? Quid,nisi nuptias illas repromittit, quarum jucunditate repersa omnis sancta Scriptura legenti et intelligenti aniraae dul- cescit? In quodam loco Evangelii sui Sponsus iste dicit : Simile est regnum cirlorum homini qui fecit nvptias filio suo (Maith. xxn). Nuptias ista? jam no- bis innol.uerunt quales sint, quia tunc Deus Pater et rex filio suo nuptias fecit, quando illum incar- nari voluit, et nuptiarum istarum thalamus fuit uterus virgiois. [n illo namque utero natura mu- lieris hujus, natura nostra, natura humana, con- juncta est naturae Dei : et exinde qui Deus erat, D processit Christus.Deuset homo.sponsam habens ; et ideo sponsus, sicut scriptum est in psalmo : Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo (Psal. xvin). Ista sponsalia aeterna sunt.Cum ergo dixisset : Elsponsabo te m.iki, addidit, in sempiter- num, id est naturam lus carnis semel suscipiens ultra non dimittara, nec evanescct.ut quidam hae- retici putant, sed et Verbum et caro, id est et Deus et homo ero in sempiternum. Quid porro est illud secundum quod promittit dicens : Et sponsabo te mihi in jvdicio et justilia, el misericordia et rnise- rationibus ? Quid niai judiciiiro. illum promittit,quod

55

RUPEKTI A.BBATIS TDITIENSIS

36

lium totiusquedotis breviter appenriit dicendo : F.t A minis salvus erit, continuo subjungit : Quomodo ergo scies i|Ui(i ego Oominus. Quideni m ? Nunquid parum invocabunt in quem non creJidernn.it Aut quomodo est scire quod iste sit Dominus ? Nempe sapientes credent ci, quem non audierunl? Quomodo autem

illi raagistri et legisperiti Scribae et Phansaei, qui tulerant.veltulis.-evidfbantur silii clavim scientia;, nescierunt (Lur.xi). Cum enim tenta-sent hunc Do- minum.ut quasi sapientes in sermone caperent eum (Malih. xxn), velut inscium, memor Scripturae di-

audient sine prxdicnnte ? Quomodo vero prsedica- bunl, nisi miliantur? (Rom. x.) Gradatio namque verbis diversa.sed sensihus eadem est nisi quodhic descendendo, Aposlolus autem quasi ascendendo grndus eosdem disponit.Denique cceli quos hicDo-

centis : Responde stulto secundum stultiliam suam, rninus sese exaudire promittit, ipsi sunt praedica

ne sibi sapxens uideatur (Prov. xxvi), talionem illis reddidit.proponendo quaestionem bujusmodi : Quid vobis videtur de Chrnto ? Cujus ftlius esl ? Dicentibus illis,D(ivi<! : Quomndo, inquit, David in spirilu vocat eum Dominum, dicens : Dixit Dominus Domino meo : Sede a dexlris meis, donec ponam inimicos luos sca-

tores de quibus in quarlo gradu dicit Aposiolus : Quomolo prxdicabunt nisi mittantur 1 Si testimo- nium quaeris, notum et promptum est illud Psal- mislae : Cceli enarranl glorinm Dei (Psal. xvm), id esl, apostoli cseterique praedicatores anuunliant Evangelium Christi Filii Dei. Itaque cum dicit hic

bellumpcdnm luorum (Psal. cix): Si ergo Danid vo- g Dominus : Exaudiam calos, sic intelligendum est :

cat eum Dominum, quomodo /ilius ejus esl ? Et nemo

polerat ei respondere verbum (Matth. xxn). Nescie-

runt, imo scire noluerunt de filio David, quomodo

vel unde sit filius David. Tu aulem scies, inquit ;

scies, inquain, quia ego Dominus, non solum Da-

vid, cujus secundum carnem fllius sum, verum

Spiritu sancto implebo apostolos,ul videlicetauclo- ritalem habeant praedicandi,tanquam a Deo missi. Quomodo enim pr&dicabunt , nisi mittanturl Item cum ilicit : Et illi exaudient terram, sic intelligen- dum est : Et illispraedicantibus audicnt inhabitan- les terram.juxtaillud : In omnem terram exivilsonus

etiam et angelorum et hominum, et coeli et terrae, eorum,elin fines orbis lerrse verba rorum(P.sal. sviu).

cl maris omnium qua: in eis sunt, quorum utique Creator, et idcirco Dominus sum. Ne quis parum hoc existimet, nimirum haec sententia vita aeterna cst. Di.-vit enim ipse quodam loco ad Palrem : Hxc est uulem vita xterna, ut cognoscanl te so- tuin Deum verum, et quem misisti Jesum Chritlum (Joan. xvn). Scientia haec non ex magisterio ho- minis.sed ex revelatione proceriit Dei Patris, et in hac revelatione vera beatitudo est. Unde ari Petrum cum ille inccepisset scire, quod isle Dominus sit, taliter locutus est : Beatuses, Simon llar Jona, quia caroet sangws non revelavit tibi,sed Pater meus,qui in cwlisesl (Malth. xvi). Sequitur : Et erit in die illa : exaudiam, dicit Dominus, exaudiam cmlos, et illi Exaudient terram, et lerra exaudiel triticum et vinum, et nleum, el hac exaudunt Israel. Si solam spectes in istis quoque dictis lilteram.valde exile est, neque majestati ejus, qui haec loquitur, Domini Dei condignum apparet, quod senuitlittera haec. Etenim metonymica quiriem transtiguratione litlera decorata est.dum cceli.et terra, et triticum, et vinum etoleum exaudiri,vel exaudire dicuntur; sed hic in superficienihil aliudrepromittisentitur

Quomodoenimaudient sineprxdicante ? Coeliergoau- dient terram.id est aposloli per nimiam charitatem non sustinebunt, quin desce..dant ad erudiendam terrenorum hominum ignorantiam.Item cum dicit : Et terra exaudiet trilicum, et vinum, et oleum, sic intelligendum esl : Et lerreni homines credendo suscipient bonum Dei verbum,quemarimodum terra haec inanimata snscipit semen,sive plantaria pari- tura tnticum, et vinum, et oleum. Si nimirum e* non aliter,nonnisi audiendo credere poterunt.Quo- moiioemin credent ei, quem non auditrunl 1 Item quod dicit : Et kxc exaudient Israel, sic intelligen- dum est : Et eorum creduliias invocabit semen Dei, id est Christum, quem, nisi credunt, invocare non poterunt. Quomodo enim invocubunl, in quem non crediderunl'! Totum ergo quod habemus, quori Do- minum Jesum Christum scire et invocare merui- mus, miserentis Dei gratiae ascribendum est, quia virielicet non prior Dominus exauriisset ccelos, ne- que coeli exaudirent terram, neque terra rxaudiret triticum et vinum.et oleum.neque basc exaudirent Israel, nisi Deus vel Spiritus sanctus praedicatores misisset : nequeilli praedicarent, ac per hos liomi-

nisi quod temporale est, quo anima non relicitur, B nes neque audirent, neque crederent, neque Chri-

sed solus venter qui destruendus est impletur. Ut ergo dignum Deo in isia quoque litlera sensum 24 consequamur,levemus ad illum mentis oculos, cui dicit Psalmista: Revela oculos meos, et conside- rabo mirabilia de lege tua (Psal. xvni). Primum est, ut isias exauditiones enumeremus : Dominus exaudit caelos, et cceli exaudiunt tenam, et terra exaudit tnticum, et vinum, el oleum, et haec exau- diunt Israel. Nimirum quaiuor exauriitiones sunt et occulta gradalio, sed eam Apostolus planiorem alque clariorem ficit, dum ad Romanos scribens, prHBmieso : Omnis quicunque invocaverit ncmen Do-

stum invocarent. Proprietates istorum exauditio- num, adhuc breviter percurrere libet. Exaudivit Dominus ccelos, quando desiderantes ipsum visi- tavit apostolos, primo et secundo post resurrectio- nem suam. Primo,ipsa die,qua resurrexit, quando de ipso loquentibns, sicut Lucas narrat, et dicenti- bus, quod surrexil Dominus vere, et apvaruit Si- moni, stetit in medio eorum, et dixit eis : Poxvo- bis (Luc. xxiv) ; et, sicut Joannes re!'ert : Insujflovit et dixit : Aecipite Spiritum sandum, quorum remi- serilis peccata, remittunlur eis (Joan. x\). Hoc enim est primtim,quod drriit illis Spiritus sancti datum

57

COMMENT. IN XII PHOPH. MIN.

IN OSEE LIB. II.

58

in remissionem peccatorum.Secundo, quandocum A meo '■ Populus meus es tu, ei ipse direl : Deus meus

essent omnes perseveranles unamimes in pratione cum mulieribus et Muria matre Jesu, el frutribus eju* (Act. i), misit eis Spiritum sanctum in divisio- nemgratiarum.quaslinguaedispartitas significabant quae apparuerunt. Hoc enim est alterum Spintus sancti datum.quo illis dedit vel distribuit diverso- rum dona charismatum. Propter istas duasvisila- tiones, quibus illls Spiritus sunctus datus est, pul- chre non contentus est ssmel dixisse : Exaudiam, sed repetivit, et eodem bis ususest verbo. Et erit, inquiens, in die illa : Exaudiam, dicit Dominus, et exaudiam ccelos. Exaudierunt coeli terram, quando apostoli vocibus sanctae Scripturae, quae pro terra sivepro gentibus, agunl, obedierunt. Exempli gra-

es lu.Seminabo eam mihi in /mvmi.subaudituruni- versam,id est disseminundo verbuin pr.-edicationis, Ecclesiam catholicani in tolo orbe terrarum diffun- dam, ut non sittanlum in una Judaica gente, sed in omni gente et natione, juxta quod in psalmo testatur Filius, dlctum sibi esse a Patre : Posiula a me, et dabo libi gentes hxreditutem luam, el pos- sessionem luam terminos lerra. (Psal. n). Et mise- 6or,inquit, e/us.Cujus ejus ? Qux fuit absque misere- ricordia. Haec omnia faciendo, quce huc usque pol- licitus sum, lactando et ducendo eam in solitudi- nem, loquendo ad cor ejus, et caetera peragendo, miserebor ejus : ethaec est misericordia, quam fa- ciam illi, quae fuit absque misericordia. Jam supra

tia, cum dixissent : KooHquidem oporlebat primum g hoc diximus, cuncta haec quae hoc prolixaepromis-

loqui verbum Dei ; sed quoniam re/julistis illud, et indignos vos judicaslis xlernx vitx, ecce converli- mur ad genles, statim addiderunt : Sic enim pr&ce- pit nobis Dominus : Posui te in lut.em gentibus, ut sis in salutem usque adexlremum terrx (Jsa.xlix ; Act. xni). Item : Cumpertransissenl Mysiam,descenderunt Troadem, et visio per noclem Paulo oslensa est. Vir Macedo quidam eiatstans el deprecans eum, dicens : Transiens in Maccdnniam adjuva nos (Act. xvi). Iloc viso, certi lacti sunt, quia vocasset eos Deus, et evangelizare eis. Exaudivil terra trilicum, et vinum, et oleum, quando gentililas obedivit EvangelioChri- sti, ut viveret secundum ejus imperium, ut confir- maret se secundum Dei verbum.quod estbonutcet spiriluale tiiticum, et secundum Spiritus sancti

sionis capitulo sub relativis pronominibus conti- neantur ali eo, quod ait : Ecce ego lactabo eam, ista clausula compleri, quae fuit absque misericor- dia.atque hic tandem designari.ad quam fiantpro- raissiones hujusmodi, mira non solum veritate.ve- rum etiam elocutionis arte, ut non usquequaque irascatur contra Soripturam quam servari oporte- bat, illa contra quam superius dictum est: Voca nomen ejus, Absque miserirordia (Ose. 1). Putat namque ipsa quae vocatur Absque misericordia, sibimet bona hasc promitti, et semelipsam esse de qua nunc dicitur :Et miserebor ejus,qux fuil absque misericordia . Verum longe aliud est vocari.velesse absque misericordia, atque aliud fuisse absque misericordia. 25 Nam absque misericordia voca-

beneplacitum,cujus jam dicta duodatarecte intel- <-" tur, et est domus carnalis Israel, cui nonaddam,

liguntur per vinum et oleum. Ilaec autem exaudie- runt et exaudire non desinunt Israel, dum satu- rant oramutorumet saturando aperiunt.et linguas infantium disertas faciunt.el aures referant ad au- diendum et obediendum, juxta illud quod de hoc eodem trilico elvino et oleosaturandos prospiciecs Spiritus praedixit in psalmo : Edent paupeies et sa- turabuntur el laudabunt Dominum (Psal. xxi). Lau- dabunl quippe,non aliud esl quam inuocabunt, quod hlc signilicatur per exauditionis verbum.Sequitur: Et scminabo eam mihi in terram, el miserebor ejus, qux /uu absque misericordia ; et dicam non populo

inquit, ultra misereri (ibid.). Absque misericordia vero fuit gentilitas, cui nunc miseretur Deus. Hoo manifestius liquet ex eo quod protinus addidil: Et dicam non populo meo : 1'opulus mrus es tu ; et inse dicet : Deus meus es lu. Iste nam )ue populus gentilis est, cui Paulus dicit : Qui eraiisillo in tem- pore sine Christo, alienali a conversatione Isruel, et hospiles lestamentorum promissioms, spem non ha- bentes, etsine Deo in hoc mundo. Nunc autem in Christo Jesu v.'s, quia atiquando eralts longe, facli estis prope in sanguine Chrisli (Ephes. n).

LIBER SECUNDUS.

Superiori loco, ubi dictum est :Et dixit Dommus fj ad Owe : Vade, sume libi uvorem fornicariam, et fac (ilios forni",atipiium,vaem\niinus et nuncquoque rneminisse debemus versiculi.longe inferius inhoc propheta scripti, cum Dominus dicit : Et locutus sum prophetis, et ego visionem multijjluavi, et in manu prophelarum assimilatus sum (Ose. xn). Dixi- mus Uominum in manu prophetae hujus assimila- tum, in eo videlicet quod semel et itprum ac tertio acCessit ad mulierem foruicaria.n.el fetit filios for-

nicationum. Huic namque illud simile est,quodter- tio Dominus accessit ad gentem IJebraicam: primo, quando pepifiit loedus, sive confirmavit testamen- tum cum Abrah im ^Gen. xv) ; secundo, quando lo- gem dedit in monte Sina, post annos quadrmgen- tos et trigenta (Exot. xx) ; tertio.quando propheti- cum sermonem conscribendum rnisit, qudem pri- mus et scripsit, et cecinit David. At veroa domo ejusdem D;u'id scissae snnt decem tribus post mor- teiu Salomonis, et domum ejus suouta et sola tri-

39

RUPERTI ABRATIS TUITIENSIS

60

bus Juda.et qnae contiguaillierat tribus Benjamin, A indulis veste varia equitibus, qui veclabantur equis,

sicque de una domo Jacob duae facla; sunt domus, altera domus Israel, et altera domus Juda,de qui- bns in islocum dixisset: Voca nomen ejus Absque misericordia, continuo sutijunxit: Quia non addam ultra mtsereri domui Israel, sed oblivione obliviscar eorum, et domui Juda miserebor. Istae, ut alio jam loco diximus, quae sunt mulieres, quarum altera apud Ezechielem dicitur Oolla,alteraOoliba (Ezech. xxm). Videamus igitur sequentia :

Cap. III. — Et dixit Dominus ad me : Adhuc vade et dilige muliercm dilectam amico, et adulteram,sic- ut diligit Domiyius filios lsrael,et ipsi respiciunt ad deos utienos, et diligunt vinacia uvurum. Mulipr isla ipsa est Ooliba, id est Hierusalem, sive dumus

et adolescentibus forma cunclisegregiu (Ezech. xxm). Praeterea et aliter nunc usque Jud;ei fastiiiicntes vinum, diligunt vinacia uvarum, quia in omnibus vivificantem fugientps spiritum.occidenlem vitem et aridam sequuntur litteram. Sed ad ordinem redea- mus. Adhuc, inquit, aade ; dilige mulierem dileclam amico et adulteram. Postquam adillamGomer filiam Debelaim, o, tu Osee, semel et iterum actertio ac- cessisli, et illa totiesconcepit etpeperit.adhuc vade et dilige sororem ejus, similem adulteram. Et est sensus hic mysticus : Post llla tria quas jam dicta vel factasunttestamentum confirmatum cum Abra- ham, legern datam per Moysen in monte Sina, et sermonem propheticuma pluribus prophetis admi-

Juda. Et quare haec dicitur dilecta amica?Videlicet n nistratum et conscnptum, tandem, o Salvator,Kili

pro eo quod superius dixit : Et domui Juda misere- bor. Ad distinctionem domus Israel, de qua dixit: Quia non aidam ultra misereri domui lsrael, sed oblivione obliviscar eorum,\s\.g.i\\c\inv dilectaamico. In quo misertus est domui Juda? In eo nimirum quod.cumdomum Israel transtuiisset Salmanassar rex Assyriorum.domum autemJuda captivasset rex Babylonis.domum quidem Juda Dominus solvit de captivitate post septuaginla annos, domum autem Israel non solvit, sed tenentur captivi in Aila et in Abor, juxta fluvium Gozan in civitatibus Medorum (IV Keg. xvn). Translatus est, inquit Scriptura, Israel de terra in Assyrios usque in diem hanc.Di- lecta ergo recte haec dicituramico,quia parciusper-

Dei, Verbum Patris.ingredere mundum ad salvan- dum genus humanum, et de domo, inquam, Juda, de semine David, de virgine Maria, homo factus nascere.Hoc namque erat, mulierem illam diligere, imo et osculum illi dare. Juxta quod bona pars,de- lecta pars ejusdem per 26 Silomonem dixit: Os- culetur me osculo oris sui(Cant. n), quod est dicere: Qui olim per figuras loquensvel apparens.testamen- lum vel tadus cum Abraham pepijjit, qui deinde in monte Sinai legem dedit,et quideinde prophetas misit, ipse jam veniat et conjungatur mihi per sa- crosanctum mysleriumsuae Incarnationis.Spquitur: Et fodiam mihi quindecim argemeis, elcoro hordei, et dimidio coro hordei. El dixi ad eam : Dies multos

cussit hanc Ooliban quam sororem ejus Oollam, „ exspeclabis me, non forniraberis, et non eris conjun-

_.:,..:_„„;„:. : :.:' • j. ^i „,„ • -.. „, „„„ „»__.. ,„ _...• j.- ,,__

prioris amicitiae memor, imo propositi sui, de quo mox dicendum est in praesenti loco. Sed vide quo- modo.eum dixissel mulierem dikctam amico.statim addidit, et adulteram, subauditur,sicut est el soror ejus. Sequitur enim : Sicut diligit Dominus filios lsracl, et ipsi respectanl ad deos alienos, et cliligunt vinacia uvarum. Idem namque est ac si ilicai;Quia domus Juda sic adultera est.ul domus Israel.Utra- que enim cum diligeretur a Domino,saepe respexit ad deos alienos, et dilexit vinacia uvarum, id est eosdem deos.imo daemones qui vere lanquam vina- cia uvarum sunt. Sicut enim lempore vindemiae pressis uvis. vinoquein apothecisrecondito vinacia foras projiciuntur, sic habito in super:iis judicio, factaquebonorum et malorum divisioneangelorum,

cla viro. Sed et eg<\ exspectabo te, quia diesmultos sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sacrificio, et sine allari et sine ephod, et sine therap him Sicut pauloantt>,cum secundum multitu- dinem mulieris loqueretur dicendo, etibatpost amalores suos, etc, repente ad similitudinem vineae transivit et dixitiEt dabo ei vinitores ejus ex eodem /oco.Ilael hic de similitudine mulieris.quadixerat: Adhuc vade ; dilige mulierem dileclam amico.repente ad siinilitudinem vineae transivit, dicens: El fodi eam mihi. Ad proprietatem namque spectat vineae, quoddicit: Fodi, pro quo verbo in alia transla- ione scriptum est:B^ conduxi:qo\& magis hoc per- tinere visum estad similitudinem vel proprietatem mulieris. Quid autem sibi vult haec argenteorum

boni in beatis mansionibus confirmati.mali autem P quanlitas numero xv itemquecorus hordei etdimi-

for is projccli sunt. Istos deos se esse mentientes ista muber Ooliba dilexit, et ad eos respexit non minus, quam Oolla, id esl domus Juda non minus quam domus Israel, Hierusalcm non minus i|uam Samaria. Unde in Ezechiele Dominus cum dixisset de Oolla, id est de Samaria : Ipsi discooperuerunt ignominiam ejus, filios et tilias ejus lulerunt, et ipsam occiderunt gladio, continuo subjunxit : Quod cum vidisset soror ejus Ooliba, plus quam illa insa- nivil Ubidine, et fornicalionem suam super for„ica- tionem sororis sux ud filios Assyriorum pncbuit im- yudenler Jucibuset magistratibus ad se venientibui

dius corus hordei ?Et quidem multa suntquaehinc potuere dici, videlicet quindenarium argenteorum numerum ad xv lunam, qua die exierunt filii Isr.iel liberaii ab .Egyptiis. Corum aatem hordei etdimi- dium corum hordei, qui sunt simul xlv modii, ad xlv dies con;:ruereferri quibus ej;ressi,pervenerunt ad montem Sinai die xLV.Qui enim xlv die ad eum pervenerunt locum, in quo legem acceperunl.bene xlv modiis hordei fuisse referuntur conducti.Non quidem hunc sensum abantiquioribus traditumte- nuem arbitramur,sed quia ad Salvatorisadventum, sicut jam dictumeBt,pr3spens spectat locus. Extunc

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. — 1N OSEE LID. II.

62

enim sedent Jud.vi sine rege et principe, secundum baeceadem lemporalitterae hujus sacramentum enu- cleare conamur.

Quaerentibus nobis ut inveniamus juxta promis- sum dicenlis : Quxrite, et invenietis (Matth. vn), tandemilludoccurrit quia nequein argenteis,neque in hordeo quantitas ad binarium numerum pervenit. sed neque in unitate remansit. Esset unitas, si ita dixisset : Ei fodi eam mihi decem argenteis. Est enim denarius secunda unitas. Itemque si dixisset. Et coro hordei, neque addidisset: Dimitio coro hordei, esset itidem unitas in quantitale pacli. Excessit. unitatem, nec tamen ad binarium pervenit quia ne- que viginti sunt argentei,qui numerus binarius de- cenus est; neque duo suntcori hordei,qui binarius est singularis. In utroque limite,id est tam in dece- no quam in singulari unitas est semis,et sicutjam dictum esl, in neutra adbinarium pervenit. Porro, absque dinario vel minus quam in binario numero conjugium non sii, neque carnale quod Deus ex initio conjunxit neque spirituale, de quo ad hunc prophetam hic mysticus sermo flt, de quo Aposto- lus, cum praemisisset : Et erunt duo in carne unj, continuo subjnnxit : Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo, et in Ecclesia (Ephes. v). Quid igitur hoc sibi vult, quia neque viginti argen- teis dixit, neque duobus coris hordei, qui numerus est conjugalis, seu utrobique et super unitatem ascendit, et tamen ad binarium non pervenit, nisi quia mulier isla sic dilecta,cujus de carne Christus Deus homo fieri dignatus est, et tanquam sponsus de thalamo suo processit, ad conjugium ejusdem Christi non pervenit? Sequitur enim : Et dixit ad eam : Dies multos exspectabis me ; non fornicaberis, et non eris viro ; sed el ego expectabo te. Itaque de- feclum conjugii significat hic defectus, tam deceni quam singularis binarii, et idcirco recte,nequeuni- tas sola.neque binarius totus est.quiagens illa, de quaCbristus ecclesia sponsus natus est.neque virgo est ; quippe quae jam adultera praesenti loco dicta est, neque uxor aut conjux esse meretur, quiasine viro, quia Filium non conlitens, nec patrem ha- bet. At contra quae virum hunc habet, quas sponsa dxi meretur, et est, et virgo est et conjux, alque idcirco quantitas argenteorum ejus unitate et bi- nario taxata est. Sic enim in Canticis habes : Vinea fuit pacifico, in ea qux habet populos, tradidil eam custodibus ,vir affert pro fructuejusmille tui irgenteos (Cant. vm). Statimque vir ipse, scilicet Christus, dicit : Vinea mea coram me est. Mille tui pacifici et ducenli his, qui custodiunt fructus ejus (Ibid.). Mil- lenarius quippe, sicut abacistae meliusnorunt.quar- ta unitas est. Eodem namque charactere, quo unus in singulari limile notatur, traoslato in millenum limitem,millesignificantur. Ducenti vero in centeno limite, eodem char.ictere significantur, quo in sin- gulari duopraenolantur. Igitur.sicutillanequevirgo, neque viro juncta est, et idcirco argenti ejus neque decem sunt, neque viginti, neque corus unus,

A. neque cori hordei ; sic econtra hapc et virgo et conjux est, et idcirco argentei ejus etmille sunt et ducenti. Praeterea et hoc noUndumquod illa et ar- gentum accipitet hordeum,h;«c autem solummodo argenleos. Quiahabet quidem illaquidpiam argenti, id esl sermonis sancti inlege et prophetis, et soli hordeooccidentislittersincumbil.IIaecautemtotum, quod habet, argentum est, neque enim hordeum litterse attendit.sed solo vivificantia Spiritus argento delectatur. Et dicit: Eloquia Domini, eloquia casla argenlum igne exammatum probatwa terrx purgatum sepluplum (Psal. xi). Dicitur ergo illi, quae non ha- bet gratiam conjugii : Dies multos exspeclabis me ; non fornicaberis, el non eris viro. Quid hoc sit con- festim exponitur his verbis : Quia dies mullos sede-

B bunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine ephod, et sine teraphim. Ecce hodie veritatem hujus prophetiae completam videmus, quia Judau ducti in omnesgentes captivi, sineregeetsine principe sunt. Hoc non fuit antequam Christus veniret, sed sicut prsdixerat palriarcha Jacob : Won auferelur sce- ptrum, de Juda et dux de femore ejus, donec veniat qui tnittendus est (Gen. xlvi). usque ad ejus adven- tum ; etsi non semper regem, semper tamen ha- buernntprincipem, itaut duces el judices de semet- ipsis haberent etiam cum in Babylonia captivi essent. Nam ibi quoque judicia sua per semetipsos exercuerunt. Exempli gralia : Susannam quidem condemnantes ut ducerelur ad mortem.sed reversi ad judicium, duos presbyteros, qui falsum adversus

q illam testimonium dixerant, judicaverunt et inter- fecerunt (Darc. xm). At ubi Christus venitquem non receperunt, judices et praesides alienos habuerunt, et non licuit eis judicare vel per semetipsos terml- narejudicium. Indeest,quod cum diceret eis Pilatus de Domino Jesu : Accipite eum vos, et secundum legem vestram ;'udica/e;responderunl : Nobis non licet interficere quemquam (Joan. xvim). E\ tunc se- dent sine rege, etsine principe, et multi dies sunt. Nam quia regem suum Christum non requirunt.nec regem nec principem de semetipsis hahere digne sunt. Sedent et sine sacrificio et sine altari; quia perdito loco, ubi templum et altare habebant, de quo illis in lege praecipiebatur : In loco quem elegeril VI Dominus, immolabilis ei.et non inomni loco.ne-

n quaquam legales, victimas offerunt (Deut. xn). Se- dent el sine Apholh, et sine Theraphim. l-.photh pro- prie superhumerale vocatur; sed hic pro omni ve- stimentosacerdotali accipitur. Teraphim proprie ap- pellantur figurae et simulacra, sed hic pro omni or- namento sacerdotali positum est. Haec omnia Judaei perdiderunt. Quoinodo autem expecUnt Christum, vel quomodo illos Christus exspectat ? Dicit enim : Dies multos exspeclabis me ; non fornicaberis ; et non eris viro; sed el ego exspectabo te. Nimirum male exspectanl, quia respuentes illum, qui jam venit, alium sibi pollicentur Messiam. Hinc ipse, cum dixisset: Ego veni in nomine Pahis mei,et non accepistisme, Bubjunxit: Si alius veneril in nomine

63

MJPKRTI ABBATIS TUlTIENSIS

64

suo,illum accipietis (Joan. v). Porro Chrislus illos A volantis, ettunc demum quaa minora vel secundaria

bene cxspectat, videlicet donec plenitudo gentium introeat. Cxcitas, inquil Apostolus, ex parte ccnli- gil in Itrael, donec plenitudp gentium imraret, et sic oninii Israel salvus (ierel (Rom. xi) Hoc ipsuro est quod liic continuo subjungit : Et post hxc reverten- tw filii Israel, el quwrent Dominum Deum suum, et David regrm suum ; et pavebunt ad Dominum, et ad bonum cjus innuvissimo dierum. lalerea.non foruica- beris, inquit, et ;wn eris viro. Hoc est, nec amato- ribus turpiter le prostitues, nec mihi legitimo viro conjungeris, a quo conducta es. Istis namque dielms Israel sive Synagoga neque fornicatur publice cum Baal, sive cum vitulis aureis, sicut tunc faciebat ; neque viro suo Christo est, ac perinde nec Patrem

sunl prophi-Uvit vel scripsit, scilicet instanlem oa- ptivit;item populi in Babyloniam Iransmigraturi. Tu ergo, in |uit, fili hominis, fac tibi vasa trarutmigra- lionis, el transmigrabis per diem coram eis (Ezech. xn), etc. Ail itaque: Audile verbum Domini, filii Isruel, quia judicium Uomino cum habitatoribus tcrrx. Filii Israel, jamjam in captivitatem ducendi, quibus nou addet Dominus ultra misereri, quibus dicit Dominus : Non populus meus vos; audile ver- bum Domini; auditeetscitotequia judicio vobiscum agiiur, quia vos non sine causa patimini aut patie- mini, sed multis causis praecedentibus. Audile et seilote \ os.audiat et sciat orbis universns omnesque generaliones, tam praesentes quam futurae, causas

Christi Deum habet. Post istos dies, sive post baec g psse magnas propter quas reliquamini absque mi-

revertentur, ut jamdictum est, quia.cum plenitudo gentium intraverit, quaercnt Dominum Deum suum et David regeni suum, id est Deum Patrem et Fi- lium ejus confitebuntur, Jesum Christum. Et pave- bunt, inquit, ad Dominum et ad bonum ejus in >.o- vissimo diertmt. Duabus personis, scilicet Patri et Filio tertiam addidil, id esl Spiritum sancium dum praemisso ; Et quserenl Dominum Deum suum el Da- vid regem suum, sulijunxit : El pavebunt ad Domi- num. Pavebunt plane, id est inelfabiliter admira- buntur.attoniti pro magnitudine rei vel gatidii sui, videlicet quomodo pavebat Thomas, quando di- cente sibi Domino : Infer diyitum tuum huc, el vide m.inus mcas, et affer manum luam, el mille in lalus

sericordia, propter quas Domino vobiscum sitjudi- cium sine misericordia. Quasnam illae sunt causae? ait : Non esl enim verilas, et non est misericordia, ct non est scienlia Dei in terra, etc. Antequam can- sashujusmodi pertractemus.sciendurn est quia pec- cala populi illius non minora, quam gentium pec- cata percutit, et in sola Christi fide, per quam et Abraham, antequam circumcideretur, justificalus est ; justificationem haec propbetica veritas consti- tuilatque repromittit. Et, ut totum prophetiae cor- pus pn lucescat, jam dicimus quia septies abhinc usque ad finem voluminis percata commemorat atque replicat, et per singulas vices in Christum sermo recurrit,qui solus omnium credentium atque

meum, et noli esse incredulus sed fidelis ; respondit, p pceniteniium justitia est. Vicesistaejam numerandaa

et dixit ei : Dominus meus,et Deus meus (Joan xx) Sicut enim Thomas cum caeteris .lisci pul is illa die non fuit, quando Jesus venii, et dicentibus illis: Vidimus Dominum, non credidit : posl octo autem dies erat cum eis, et venientem iterum Jesum vidit elcrcdidit; sic hodie Judaei nobiscum non sunt et dicentibus nobis resurrexisse illum, quem cruci- fixerunt, non credunt. Post haec autem nobiscum erunt, el cognoscent eum, et pavebunt ad bonum ejus in novissimo dierum. Sequitur.

Cap. IV. — Audite verbum Domini, filii Israel, quia jwlicium Domino cum habiiatoribus terrse. Non est enim verilas, et non est misericordia, et non est scientia Dei, in terra. Malediclum, et mendacium, et homicidium, ei furtum, et adullerium inundaveranl et sanguis sanyuinem teligil. Postquarn in capite li- bri,ut dignum erat.de Cbrisloscnpsit, mirain simi- liludinem sive parabolam adhibuil de rauliere, ad quam semel et iterum,ac tertio jussus est accedere. Iteroque ile muliere dilecta et adulteraquam jussus e6t adbucdiligere,uuncdemumagitid quod non qui- dem prunura, sed tamcn bonum secundarium est in ordineoificii prophetici.seilicetpeccata redar^uendo populi, in quibus tunc eral, el pro quibus tandem mereretur projici atque disperdi. Sic Ezechiel quo- que in capite libri, id est in prioribus visionibus longe post lutura, praescripsit mysleria Filii Dei per quatuor faoieB, bomiois, vituli, ieonis alqueaquilae

vel prassignandae sunt. Primo, inter caetera sic proloquens: Secundum mulliiudii.em eorum sicpec- caverunl mihi, [ornicali sunl, et non cessaverunl : Spiritus enim fornicalionum decepit eos, et jornicati sunt a Dio suo, quoniam ipsi cum meretricibus ver- sabantur, et cum effeminatis sacrificabant; particeps idolorum Ephraim, ciimitte eum. Quibus utique di- ctis illos non minus quam gentiles sub peccato esse causatur atque convincit, tandem Christum, qui solusjustilicat, ad utrosque taliterloquentem intro- ducit: In tribulaiioiie sua mane consurgent ad me dicenles : Venite, el rrvertamur ad Dominum, quia ipse ccepit, et sanubit m>s ; perculiel et curabit not (Ose, vi), etc; secundo ita incipiens : ip»i autem, sicul Adam, transgressi sunt paclum, ibi prxvaricati B sunt in me. Galaad civilas operantium idolum, sup- plantata sanguine, et quasi fauces virorum latronum (ibid.), et caetera, usque ad illud : Ex diebus Ga- baa peccnvit Israel, ibi steterunl; non coinprehendet eos in Gubaa prxlium super filios iniquitatis, justa desiderium meum corripiam eos, congregabuntur su- per eos pop>di, cum cornpientur propter duas iniqui- tates (Ose. x), tandemjuslumet justilicantera Chri- sluro, sic introducit : Ephraim vilula,docta diligere trituram,elegotrunsivisuperpulchriiudinemcoltiejus. Ascendam supcr Ephraim,arabitJudas, con/ringet sibi sulcos Jacoh . Seminatevobis injustilia,mehte inoremi- sericordix,innovate vobis novale, lempus auiem requi-

COMMENT. IN XII PROPH.

IN OSEE IJB. II.

rendi Dominum, cum venerit, docebil vos juslitiam A real Samaria, quoniam ad amnriludinem concituvit

(Ose. x).

Terlio, confestim peccala repelens : ,-iraslis, in- quit, impietatem, messuislis iniquitatem, comedislis fructum mendacii (ibid ), el costera, quibus praemis- sis, continuo Salvatoris ejusdem adventiim repro- mittit, sic eloquens personam Dei Patris : Sicut mane Iransit, pertransilrex Israel, quia puer Israel et ditexi eum, et ex .'Egypto vocavi filium meum (Ose. xi). Quarto, itidem peccats rep!icans,et dicens : Baalim immolabanl, et simulacris 28 sacrijica- banl, el ego quasi nulnlus Ephraim portabam e.os in brachiis tneis et nrscierunt quod curarem eos in funiculis Adam ; Irahumeos in funiculis charitalis, etero eis quasi exaltans jugum super maxillas eorum,

Deum suum, in gladio pereat : parvuli eorum elidan- tur, et fetx ejus discindaniur, prolinus in Christum vel Chriati advenlum respiciens : Con vertere, ait, Israel ad Deum tuum (Ose. xiv). et cetera, usque in linem. Quibus utiqueet veri Israelis couversio- nem,et peccalurum pereumdem Christum remis- sionem et donorum Spiritus sancti abundantem et gratuitam mysticepraesignat efTusionem.Ita quot.es peccata gentis percutit sive enumerat,toties in ad- ventum sive sacramenlum Pilii Dei suum propheti- cus sermo cursum tenninal,illud videlicet innuens, quod justilicari et a peccatis salvari, non aliter quam per gratiam vel lidem ejusquis possit. Unde Apostolus tam Judneorum quam gentium peccatis

et declinavi ad eum ut vcscerelur ; non revertetw in 3 0PPortune commemoratis, tandem dicit : Justift-

terram /Egypli, et Assur ipse rex ejus, quoniam no-

luerunl converti (ibid.), et caetera, repente ad eum-

dem Salvatorem sermo recurrens,ipsumque repro-

mittens : Post Dominum, inquit, ambulabunt, quasi

leorugiel ; quia ipse rugiel el formidabunl filii maris,

etvolabunt quasiavis ex /Egypto, et quasi columba de

terra Assyriorum ; et collocabo eos in domibus suis,di-

cit Dominus\ibid.). DeniqueDominusdequoait,i/unsi

li:o rugiel, Salvator noster est, de c|uo et patriarcha

Jacob praedixerat : Calulus Ironis Juda, adprxdam,

fili mi, asceadisti, requiesccns accubuisli ut leo, et

quasi lciena (Gen. xlix), ipsa rugiit et formidave-

runt lilii maris. Quia resurrexit et praedicatores

apostolos suos misit, et timuerunt atque ad poeni-

tentiam conversae sunt nationes orbis, et avolave-

runt, et nunc usque avolare non desinunt, quasi

avis ex /Kgypto hujus saeculi, et collocat eos in do-

mibus suis, videlicel in supernis mansionibus, de

quibus ait : In domo Patris mci mansioncs multx

sunt. Si quominus dixissem vobis, quia vado parare

vobis locum (Joan. xiv), elc. Quinto, peccata reper-

cutiens confestim dicendo : Circumdedit me in ne-

gotiatione Ephraim, et in dolo domus Israel , etc,

usque ad id : Idcirco erunt, quasi nubes malutina,

et sicut ros, mane prxteriens, sicut puluis turbine

raptus ex area, et sicut fumus de lumario (Ose. xiu),

continuo Salvalor ipse suum re[rumiltens ailven-

tum : Ego autem, inquit, Dominus Deus tuus e.x

terra Mgypli ; et Deum absque me nescies, el Salva-

cati igitur ex fide, pacem habeamus ad Deum, per Dominum noslrum Jesum Christum(I\om. v). Nunc ipsum lifterae expositionis ordinem ingrediamur. Praemisso, ut jam dictum est : Audite lerbum Djmini, filii Israel, quia judicium Domino cum habit aloribus terrx, quo dicto, non tantum at- tentos, verum et attonitos reddere potuisset eos, si haberent aures audiendi, confestim causam in- grediens, sic incipit : Non est enim veritas, et non est misericordia, etnonest scientia Dei in lerra. Malediclum et mendacium,et homiciilium el furlum,et adulterium inundaverunt,el sanguis sanguinemleligit. Propter hoc lugebit terra, et infirmabilur omnis qui habitut in ea, in beslia agri, et volucre ca°li : sed et pisces maris congregabuntur. Verumiamen umuquis- que non judicet et non arguatnr vir : populus enim tuus sicut hi, qui contralicunt sacerdoli, etc. Fere totam hanc sermonis prophetici partem,usque ad id quod ait : In tribulutione sua mune consurgentad me. Hic praescribi ratio postularet, nisi festinanlis ad expositionem lectoris vitaremus offensam.

Denique arbitramur. Aposlolumnusquamcertius respexisse aul respicere potuisse, ut ad Romanos scribens, rcdarjutisvehementissimppeccatis genti- lium, dicer"t protinusconver^us ad Judaeum : Pro- pter quod incxcusabilis es, 0 hoino omnis qui judicas. ln quo cnim juiicas ulterum, le.ipsum condemnas : eadem enim agis qux judicas (Rom. 11), el caelera. Revera si nosse cupis, quam vere Judaeo judicanli gentilem dixerit : Eatlem enim agis qux judicas ;

tor non est prxter me (ibid.), etc. Sexto protinus D mala baec loco praesenti conscripto de Judaais.confer

malis, quae de gentibus Aposlolus commemoravit illic, et luce clarius liquebit. quia mala illorum,et mala istorum, non utique similia, verum eadsm sunt. Verba quidem diversa, sed res eadem sunt. Illud breviter praelibandum, quia sicut Apostolus illic ait : Propter quod tradidit illus Deus, videlicet gentiles, in desideria cordis eorum, et in immundi- liam (Rom. i), et hoc ipsum traditionis verbum ter- tio repetivit, dicens : Propteren tradidit illos Deus in passionibus ignaminix.(ibid.) Itemque : Etsicut non probnverunt Deum hnbere in notitia.tradiditillos Dcus m reprobum sensum, ut faciant ea qux non conve-

peccala commemorans Dominus, dicendo : Juxta pascua sua adimideti sunt et saturati sunt, el eleva- verunt cor suum et obliti Sunt mei, et caetera. Tunc demum itidem suum repromittens adventum : De munu tiwrtii, inquit, libcrabo eos, et de morte redi- mam eos. Ero mors tua, 0 mort, ero morsus tuas, xnferne, et caetera usque ad id : El ipse diripiet the- saurum omnis vasis desiderubilis ; ipse, inquam, vi- delicet Christus, qui in persona sua dixerat : Ero mors tua, 0 mors, quia per mortem suam fortem ar- matum vicit et vasa ejus diripuit. Septimo acriter eadem peccata condemnanspropheta, dicendo : Pe-

67

RUPERTI ABBATIS TUITIKNSU

68

niunt (liom. 1). Ita et hic Judffium fornicantem idem A es/ (7 Joan. 1). Bcce autem hic, paucis interjectis,

Deus tertio tradit vel tradi jubet.dum derelinquit et

redargui prohibet. Primo nauique dicit : Verumla-

men unusquisque non judicet, et non argualur virpo-

pulus enim tuus sicut lii, qui contradicunt sacerdoti.

Secundo aulem : Non visitabo super fiUas vestras,

cum fuerint fornicatx, et sponsus vestras cum

adullaverint, quoniam ipsi cum meretricibus

versabantur, et cum ef]eminulis sacrificabunt.Deinde

lertio : rarliceps idolorum Ephraim, dimilte eum.

Separalum est convivium eorum, fornicatione forni-

catisunt. Sano quippeintellectui non aliud esl quod

juxta Apostolum Deus gentiles tradidit.quam quod

juxta nuncprophetam Judaeumvirum vetuit argui,

non visitare se dixit, dimitti jussit.videlicet secun-

dicitur : Verumtamen unusquisque non judicet, et non argualur vir : populus enim tuus, sicul hi, qui contradicunl sacerdoti. Nimirum contradic re sacer- doti, esl peceatum defendere ; quia sacerdotis olfi- cium e?t populum de peccato arguere. Igilur sicul in gentibus veritas oon erat, ita et in Judaeis, sive in illo carnali Israel veritas non (uit aut est.At vero acerbius istam verilatis absentiam in gentibus re- darguit Apostolus, cum dicit : Revelatur enim ira Dei de ca>lo super otnnem impietatem et injustiliam homtnum eorum, qui veritatem Dei in injustilia dtti- nent ; quia quod notum est Dei, manifestum esl illis (Itom. 1), et caetera. Ergo ut culpa Judaeorum contra verilatem, culpae gentilium veraciter aequiparetur,

dum desideria cordis sui. Item, quod de genlibus ™ quoeramus, et mox occurret quomodo et illiverita-

Apostolus ait, repletos omni iniquitate, mulitia, for- nicatione, avaritia, nequitia, plenos invidia, homtci- dio (tbid.), et cetera, hoc idem de Judaeis propheta hic enuntiat, brevius tamen, cum dicit : tlaledictum et mendacium, et homicidium, et furtum, et adulle- rium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit. Undemiranda et laudedigna vere sapientis Apostoli dispensatio, qui in disceptatione Judaeorum et gen- tilium, quae causa fuit scribendi Epistolara ad Ro- manos, ul utrosque compesceret,prius gentiles teti- gitquam Judaeos.Quam obcausam? Videlicet quiaex ex Judaeis quidem omnium gentium contemptoribus totumcertamenoriebatur.etreatuseorummajorerat, quia le^em habentes, legis eranl praevaricatores iit- que idcirco prius ipsidebuerant repercuti,et ostendi sibimetqualesfuerint.sedgenlilesadaudiendumpa- tientiores erant. Laudabilis ergo,ul jam dictum est, dispensatiosivediscrelio redarguentisApostoliquia redargutionem illorum diflerens, qui merebaDtur 29 quidem magis et prius redargui, sed minus erantpatientes, prius illosredarguit qui minus qui- dem damnabiles, sed magis erant patientes. Igilur, ut supra diximus, prolixura sermonis hujus pro- phelici capitulum causa hic postulebat praescnbi et sermoni apostolico conlerri.sed nos utrisque sum- mam sic tetigissecontenti,deincepscarptim singula percurramus, paulatimque singula horum qualiter singulis Apostoli dictis consonent intueamur. Ait : ISon est veritas, et non esl misericordia, el non est scientia Dei in terra. Idcirco.inquit, judicium est do-

tem Dei in injustitia detinuerunt.Formatis namque vitulis aureis, dixerunt : Hi sunt Dei lui, Israel.qui te eduxerunl de terra jEgypli (III Reg. xn). In huc injustitia, tam Hieroboam,quam populus verilatem Dei detinuit atque depressit : non enim ignorabant, sed ignorantiam simulabant, quia quod nolum est Dei, manifestum eratin illis, nonlantum, sicutgen- tilibus, acreatura mundi, sed plus quam gentilibus a Scriptura susceptae legis. Ad summum.quia sci- derant sese a domo David, illa verilas non erat in eis, de qua idern dicit : Juravit Domintts David veri- tatem, el non frustrabilur eam, de fructu ventris tui ponam super sedem tuam (Psul. cxxxi). Misericordia quoque non est in eis, inquit, ethoc par esl ei quod itidem Apostolus degentilibus picit : Sine affectione, absque foedere, sine misericordia (Rom. l). Usque adeo, et isti erant sine misericordia, ut nec etiam jejunantes misereri scirent.sicut subeisdem tempo- ribus de ipsis dixit et scripsit Isaias : Ecce in die jejunii vestn invenitur voluntas vestra et omnes de- bilores vestros repeiilis. Ecce ad htes et contentiones jejunalis, ct perculitis pugno impie (Isa. lviii). Ut bre- viter multa,quae hinc dicipoterant, concludam,curr dicit : ISon est misericordia, consequitur, qula nec est dilectio sive charitas, non solummodo in proxi- mum, verum etiam in Deum. Qui enim non diligit proximum, nec miserelur proximo, con- stat, quia nec diligit Deum. Hinc Joannes di- cit : Qui habuerit subslantiam mundi hujus, et viderit fralrem suum necesse habere, et clauserit

minocumhabituloribusterrx-Judicium, inquam, et D vjscern sun ab eo, quomodo charilas Dei manet

non misei icordia, neque enim addam ultra misereri

domui Israet, quia i?i terra, id est eisdem habitato-

ribus terrae, non est veritas, el non est misericordia,

et non est scientia Dei. Tria haec, si bene conside-

rentur, dignasuntutubicumiue fuerint.cedat judi-

cium et accedat misericordiaDei ; ubicunque autem

iion fuerunt, misericordia locum non habeat.judi-

ciumque fiat. Ubi namque non est veritas,illic ne-

que confessio peccatorum est : et ecor.verso, ubi

confessio peccatorum non est, illic veritas non est.

Si dixerimus, inquit Apostolus, quia peccalum non

habemut, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non

in eo ? (I Joan. m.) Justum ergo etiam pro hoc judicium Domino ut videlicet quia non diligunt nec ipsi diligantur, quia non miserenlur nec ipsi misericordiam consequantur, sicut jam superius, cum dixisset : Et vocanomen ejus Absque misericor- dia, confestim ait : Quia non addam tdtra misereri domui Israel, sed oblivione obliviscar eorum. Et non est, ait, scicntia Dei in terra. Hoc loco.si ad versi- culum respicias qui poslmodum sequitur: Quialu scientiam repuiisti, repellam te, ne sacerdolio fun- garis mihi , nimirum quodhic de Judaeis sive Israe- liticis dicit, par est ei, quod de gentilibus itidem

69

COMMENT. IN XII PitOPH. MIN. — IN OSEE LIB. 13.

70

Aposlolus ait .• Quia non probaverunt Deum habere ^ id est delectabilis species ejus non erit, versis in

in notiiia (Rom. i). Hoc de illis dixit, quibus non quidem ex lege promptum erat, Dei notitiam ha- bere, sed nihiloniinus poterat illis notum esse; imo nec ipsam ejus notitiam non poterant non ha- bere. Deus enim, inquit, illis manifestavit. Invi- sibilia enim ipsius a crealura mundi, per ea quxfacta sunt,intellecla conspiciuntur ; sempiterna quoquevir- tus ejusel divinitas, ita ut sint inexcusabites (ibid-). Quanto magis de Judaeis idem dici convenit,quibus non tantum a creatura mundi, verum ex lege scri- ptapropositamoonstat fuissescientiam sivenotitiam Dei ? Porro de verbo.quo ait,quodque jam ex parte commemoratum est : Quia lu scientiam repulisti, postmodum suoloco plenius dicendum erit.Sequi-

contrarium siveintemperiem elementnrum naturis, et deticientibus pariter cum hominibus his qu;e ad usum creata sunt hominis, scilicet bestiis agri, et volucribus cceli,et piscibus maris. Congrebabuntur, ait, pisces maris. id cst, simul adducentur ut ipsi quoque partem sustineant.vindictaepro peccatoho- minis, et diminualur copia bonorum omnium non solumin agris, verum etiam aquis. Sequitur: Ve- rumtamen unusquisque non judicet, et non arguatur vir. Miro modo qui sic peccata punit, peccantes vetat judicari, prohibet argui. Gur ita velit, conti- nuo causam subjungit : Populus enim luus sicut hi, qui contradiiunl sacerdoti. Hic meminisse oportet illius versiculi : Exacerbavil Dominum peccalor, se-

tur: Maledictum, et menilacium, et homicidium, et R cundum mulliludinem irx suxnon quxrel {Psttl.lt).

furtum, et adulterium inundaverunt, et sanguis san guinem letigit. Sine dubio et hoc illi par est, quod de gentilibua ibuiem loquens Apostolus : Replelos, ait, omni iniquitate, malitia, fornicatione, avaritia, nequilia, plenos invidia, homicidio,contentione ,dolo, malignitale, susurrones, Deo odibites, contumeliosos, superbo.i, elalos, invtntores malorum, parentibus non obedientes, insipientes, incomposilos. Nam quod se- quitur, sine affectione,absque fcedere, sine misericor- dia, idem est, ut jam ante diximus, quod hic prae- missum est. Non est enim verilas, non est miseri- cordia. Quud ille gentiles talibus repletos ait, hoc idem iste deJudreissutficieaterexprimil verbninun- dationis, dicendo : lnundaverunl ; quod nimirum non mediocritatis, sed plenitudinis est verbum.Id-

Quis peccator, vel quando exacerbuvit Dominum ? Nimirum ille peccator, qui, cum venerit in profun- dum malorum, contemnit (Prov. xviii), tunc exa- cerbat L»ominum,quando peccatis suis rebellionem addit et opera sua defendit, sicque, (ut alibi scri- ptum est), cuirit adversus Dominum extento collo, el pingui cervice armatus esl (Job. xv). Istud, sive peccata istius, secundum mullitudinem, inquit, irx suxnon quxret, id est,nequaquam in virga iniqui- tates ejus, neque in vertieribus peccata ejus vUita- bitjsed tacebit nunc.locuturus temp^re alio. Dicet enim : Hxc (ecisti,et tacui (Psal. xlix). Igitur, cum dicit : Uuusquisque non judicet, et non argualur vir: populus euim tuus sicutki,qui contradicunt sacer- doli, magnam nimis iram intendit ; quia secundum

circo hsc dicimus, et idcirco hujus prophetici et L mullitudinem irx sux non quxret,non judicat, non

illius apostolici loci collationem facimus et facturi sumus, ut memoriam non excidat, quod,sicut jam ante diximus,rectis9ime Apostolus enumeratisgen- tilium vitiis,conversus ad hominem Judaeum:I'ie.r- cusabilis es, inquit, qni judicas, eudem enim ugis quxjudicas (Rim. u).Coetera, cum per se satis pa- teant, de hoc uno quod ait : Et sanguis sanguincm tetigtt, quaeritur, quid sit. Nam recte quidem intel- ligitur ac si dictum esset :Peccatum peccatosuper- additum vel appositum est, quia solet sanguinis nomine peccatum designari, ut illic : Libera mede sanguinibus, Deus, Deus saluiis mcx (Psal. l), sed hoc sensunihil aliuddixissevidetur quam praeceden- tia sonuerunt. Dicendo namque : Maledictum, et

arguit, ut auferat misericordiam suam ab eis, sicut in initio dixerat :Quia non addam ullra misererido- mui lsrael. Item : Quia vos non populus meus, et ego non ero Deus vesler. Quid enim est, quod ait : Populus enim tuus.sicut hi qui conlradicunt sacer- doti, nisi ac si diceret : quia rebelles sunt et in su- perbiam elati, peccatasua delenduut ? Sacerdotis namque officium est, utjam ante praelibavimus, populum vice Dei de peccatis arguere.Qui ergosa- cerdoticontradicunt.secundum exemplum Adae qui Deocontradixit,dum peccatumsuum dcfenditatque idcirco sicut ille de paradiso, sic iste, quicunque est, a Dei regno et ab Ecclesia pr.nesenti pellitur,ut hic idem populus in Assyrios. Hic dictis confeslim

mendacium,et homicidium.et furtum, et adulterium D ad ipsum populnm apostropham fac.t et dicit : Et

inundaverunt ; quid aliud sonat, quam peccatum peccato superadditum ?Ergo cum dicit : Et sanguis sanguinem tetigit, videtur consanguinitas culpari, quia contra legem Dei est, dicentis:0'/mw homo, ad proximam sanguinis sui non accedal (Levit. xvm), Talibus ac tanlis prsemhsis malis: Propter hoc,\n- quit, lugebit terra, et infirmabtlur omnis.qui kabitat in ea, in beslia agri, el volucre avli, sed et pisces maris congrcgabunlur. Scnsus iste est : Quia mala haec quee praedixi inundaverunt; terra ipsaquasnon peccavit aut peccare potuit, utpote res inanimata, vindicts participationem suslinebit ;30 el lugebit,

corrues hodie, et corruet etuim propheta tecum. Me non judicante, me non arguenle, pro ec quod sis, o popule, sicut hi, qui contradicunt sacerd di, cor- rues hodie subaudilur iniquitate ; quae ruina hodie fit, sivehudierna est, videlicet ad dislinctionemse- quentis ruinae,qua rup.s post hffic in pcenanifiehen- nae, qui hudie ruis in loveam co\ax.Ruet eliampro- phela tecum ; subauditur c*cus, qui tibicaecoduca- tum praebet.quia pseudopropheta est.Qualesnimi- rum prophetae Baal exstiterunt cccl viri.qu; ruinaB primitias perpessi sunt.quando Helias pro Domino zelatus, illos occidit (/// B^.xvui). Itaque,teruente

71

RUPERTI AlUUTIS TUITIENSIS

72

hodie, quia caecus est, ruet etiam pro/.heta lecum, ^. niliilominus cscus. Xuuquid enim polest cxcuscxco ducitum przebere? Nonne ambo in foveam cadentt (Matth. xi.) Nain de ipsa caecitate mox sequitur : Nocte tacere fecimatrem tuam. Quid enim de nocte dieit.nisi de ignorantice tenebris? Deniqueetconti- nuo subjungit, exprimens noctem illam : C.onlinuil populus meus, eo guod non habuerit scienliam. Quod autemeademinscitiaenoxvoluntariafuerit.quod illas ignorantiaetenebrasspontea'lmiserit,nolendoi?i/e//i- gere Ut /'««^m^fPsu/.xxxvJ.sequensversiculus te- stis est : Quia tu scientiam repulisli, repellam ie,ne sacerdotio fungaris mihi. Quod si adhuc quaeritur ubi vel quando.quid dicendo.quid agendo,populus

ix.)Idcirco,ait,conticuitpopulus meus,quianonhabuit, imo habere noluit scienlium. In quo continuil?Ineo videlicet quod celebrare vel celebris essedesiit,quia estivitates ejus, Sabbata ejus, neomenias sive Ka- endas ejus, et omniafesta temporalia ejusego pro- eci. Satius namque mibi est ut in captivitatem du- cti conticescant.quam ut sub nomine meo coram vi- tulis suis tripndient.et cantandosubsiliant.Dicoque populo huic : Aufer a me tumultum carmiuum tuo- rum (Amos v) ; descende, et tacein terram captivi- tatis, in terram Assyriorum. Quod si adhuc niur- murat, et dicit :Quare sic faclum ert mihi ? dicoilli : Quia tu scientiam repulis!i,repcllam le,ne sncerdotio fungaris mihi. Itaque sacerdotio nequaquam fungi et conticescere, paria sunt ; quia videlicet sicut in

ille scientiam Dei repulerit ? Ecce in libro Regum scriptum est :Pro loquente Hieroboam, omnismulti- _ functione sacerdotii pollet eloquii libertas.sicecon- udolsracl,cum dixissetad RoboamfiliumSalomonis: tra in defunclione vel denositione sacerdotii cadit

tudo

Pater tuus durissimum jugum imposuit nobis, et cae- tera, repente conclamavit : Qux nobis pars in Da- vid, vel quse nobis hxreditas in filio Isai IRtdi inta. bernacula tua, Israel.Nunc vide domum tuam, David. Recessilque Israel a domo David (III Reg. xn). Ni- mirum sic recedendo, scientiam repulit, scirc no- lens, attendere contemnens quod scientia et salus essel ex domo David.cui juraveratDominus,dicens: Dejructu ventris tuipmam super sedem tuam (Psal. cxxxi). Repellendo ergo David.nonne illum in quo \era scientia est,fructum ventris ejus repulit? Ex- cogitalo namque consilio, llieroboam fecilducs vitu- los aureos, et dixit eis : Nolite ultra ascendere in Hierusatem. Ecce diitui, hrael qui eduxerunt le de

ipl

loquendi auctoritas. Sequitur: El obliia eslegisDei iui,oblivucar filiorum tuorum el epo.Oblivio procon- temptu ponitur hicquemadmodum et illic.cumdi- xisset Psalmista:£7mu/uwun/ gloriamsuam insimi- liludinem vituli comedenlis fenum (P«ii.cv),continuo subjungit: Obliti sunt Deum, qui salvavil eos(ibid.). 31 Causa namque similis, imo eadem vel major pracesserat, ut diceret hic : Et oblita es legis Dei tui, quia videlicet tunc unum in deserto feceratvi- tulum, nunc autem duos, alterumque eorum in Dan, et atterum posucrunt in Rethel (III Reg. xu). Loquiiurautem conversus ad illam.de qua dixerat: Nocie feci tacere matrem tuam, videlicet matrem populi Synagogam, sive sacerdotum aul seniorum

terra <£gyptiAg'itur istanox, ista scientiae repulsio ^ CQ3tum)de quorum regiminevel magisterio popula

de qua culpatur populus hic,par illi est, quod loco soepe dicto Apostolus de gentibus ait :Quiu cum co- gnovissent Deum, non sicul Deum glortficaverunt,aut grulias egerunt,scd ecanuerunt incogilalionibussuis, et obscurutum esl insipiens cor eorum. Diccntes enim se esse supientes, stulli facli sunt, et immulaverunt gloriam suam in simititulmcm imagims corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum,et serpentium (Rom. i). Noune laciendo vitulos et colendo illos, immutaverunt gloriam suam Hieroboam et omnis Israel in similitudines ejusmodi,praesertim cumde alio quoque tempore Psalmista dixeritcontraeum- dem populum,non utique genlium.sed Judasorum: Mutaverunl gluriam suam in stmililudinem vitulico- medenlis fenum (Psul. cv). Vere ergo istorum quo- que obscuratum est insipicns cor, non minusquam genlilium et ipsa cordis obscuratio, nox est de qua nuncdicit : Nocte lacere feci matrem tuam. Matrem sane populi dicit,m«gistram fjus Synagogam.Haec nimirum nocte tacere compellitur, dum propter in- sipientis el obscurati cordis tenebrosam ignoran- tiam,docendi auctoritas sivelocus ille aufertur.Ta- centeautem matre quce doc^bat, necessario conti- cuerunt.id esl simul tacuerunt elfilii qui doceban- tur. Conlestim ergo conversus ad eos.qui miraren- turtinnientihusutrisiiueauribus.et dicerent:()wnr« tic ftcit Dominus lerrse huic, et poputo huict (III Rcg .

res pendebant. Oblita ergo es legis, id est contem- psisti legem Dei tui :parpari refero,quiaobliviscar filiorum tuorum.id estcontemnam filiostuosetego, quemadmodum et superius dixit, quia non addam ultra misereri domui Israel, sed oblivionc obliviscar eorum. His dictis ad illam matrem.id est sacerdo- tum et magistrorum turbam sivemultitudinem.rur- sus ad auditores convertitur, et de eisdem taliter conquerendo loquitur : Secundum multitudinem eo- rum sic peccaverunt mihi, gloriam eorum in igno- miniiim commutabo. Peccata populi mei comedent, et ad iniquitalcm eorum subtevabunt animas eorum. Et eritsicut populus, sic sacerdos ; et visitabo super eumvias ejus, et cogitaliones ejus reddam ei. Secun- D dum multiludinem, inquit.Quidquid exlra raiionem numerumque vel ordinem legitimum effluit velsu- percrescit, recte multitudo sive multiplicitasvoeari debel.Constat autem, quia diebus illis turbasacer- dotum ultra statutum sanctae legis ordinem termi- numque excreverat. Scriptum est enim : El jecit Hieroboam fana in excelsis, et sacerdotes de extnmis populi, qui non eranl de filii Levi (III Reg. xn).Ilem et alibi scriptum est:Quia qwcunque volebal imple- bal manum suam,et fiebat sacerdos excetsorum (III Reg. xm). Ita multiplicati sacerdotes fuerant, ut- pote indifferenler assumpti de cunctis tribubus. Rex ille, ut putabat, sapienter sibi providerat,

•73

COMMENT. IN XII PROPH. — IN OSEE LIB. II.

74

quiutsacerdotum multitudinem haberet.sacerdotes A. latem sublevabanl animaseorum, confortantes eos

sibi deextremis qopuli fecerat.Talesquippe,quanto in plebe viliores, tanto ad honorera illum prom- ptiores. Et gavisi sunt sese officio supergredi po- pulum, qui conditione extrema latebanl intra vel infra pupulura. Ait ergo : Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi, id est quanto plures sunt vel luerunt, tanlo magis populum ut in me peccaret, deceperunt. Econtra quid ego ? Gloriam, inquit, eorum in ignominiam commutabo. Et est sensus : Quoniam ipsi gloriam suam et olim in simihtudinem viluli comedentis fenum (Psal. cv), et nuncin similitudinem vitulorum comedeotium fe- num cornmutaverunt,eveniet illis utsint ejusmodi, de quibus recte dicatur : Quorum Df-us venter est,

dictis mendacibus, ut in vitulis illis tanquam in Deo confiderent.nihil meluerent tanquam minorem habentes in auro illo divinitatem, eo quod vituli pulchriformatiessent, etfestivitates opulentasapud illos ssepe celebrarent. De ignominia, quam dicit : El gloriam eorum in ignominiam commulabo, post- modum latius edisserit. Nam interposito : Et erit sicut populus, sic sacerdos ; et vUitabo super eum vias ejus, et cogitaliones ejus reddam ei, continuo subjungit: El comedenl, et non salurabuntur ; for- nicali sunt, et non cessaverunt, quoniam Dominutn dereliquerunt in non cuslodiendo. Pornicatio, el vi- num, et ebrietas aufert cor. Pepulus meus in ligno suo interrogavit et baculus ejus annunliavit ei. Spiri-

et gloria in confusione ipsorum (Philip. 111). In quo n tus enim fornicalionum decepit eos, et fornicati sunt

a Deo suu, Super capita montium sacrificabant, el super colles accendebanl thijmiama, et subtus quer- cum, populum et terebinthum, et quia bona eral um- bra ejus. Ideo jornicabunlur filise testrx, et sponsse vestrx adulterx erunt. Non visilabo super ftlias ve- stras, cum fuerint fornicatse,el super sponsas vestras, cum adulteraverint ; quoniam ipsi cum meretricibus conversubantur,et cum effeminatis sacriftcabant,el po- pulus non intelligens vapulabil,si fornicaris tujsrael, nonderelinquat [al. delinqual} sullemjuda. Noltte in- gredi in Gnlgnla,et ne ascenderitis in Belhaven, neque juravcrilis : Vivit Dominus. Quoniam sicut vacca la- sciviens, dectinavil Israel. Nunc pascet eos Dominns, quasi agnum in [laliludine. Particeps idotorum Ephraim, dimitte eum. Separatum esl cancivium ecrum, fornicatione fornicati sunt. Dilexerunt afferre ignominiam protectores ejus. I.igavit eum spiritus in alis suis, et confundenlur a sacri/iciis suis. Totus hic locus illi de Apostolo similis est sensu et ordine, ab eo quod ait : Propter quod tradidii illos Deus in desi- deria cordis eorum in immunditiam ul contumeliis affxcianl corpora sua in semetipsis, usque ad illud : Qui cum justitiam Dei cognovissent,'non intellexerunt, quoniam qui talia ugunt digni sunt morte (Rom. i). El notandum illud maxime quod, sicut Apostolus, cuiii tertio dicat de pentibus, tradidit \illos Deus, secundo vel medio loco ignominiam illorurr. magis expressit, dicendo : Nam \emiitx eorum immuVive- runl nalurulem uwm in eum usum qui esl contra naturam. Simililer autem el masculi, reliclo vaturali

enim judicantur isti ventrem suum habere Deum? Videlicetin eo quod sequitur : Peccata populi mei comedi.nl. Nimirum sacordotes de extremis populi, ut jam dictum est, assumpti.conditionem sive pau- pertatem pristinam superare certabant, et qui illos constiluerat Hieroboam, veram sanctae legis imita- tionem se fecisse simulabat. Nam quia praeceperat lex, ut filii Levi possessiones proprias non haben- tes, decimns et oblationes a populo susciperent, et inde sumptus haberent, hic de exlremis populi sa- cerdotes fecerat ut tot decimas atque oblationes accepturi,quauto luerant extremi, tanto magis avidi adcolendum mendacium,populumque decipiendum sese accingerenl (Num. xviii). Peccata ergo, inquit, populi mei comedent, id est sicut coeperunt, quoad poterunt, comedere non desinent. Peccata namque populi comedebant qui pro hoc solum, ut ipsi decimas atqueoblationescaperent.populum in pec- catis et in mendacio detineb.mt, per omnia aeque, ut gentiles illa Apostoli sententia digni, quam loco saepo dicto tsliter emittit : Revelalur enim ira Dei de cazto supcr otnnem impietatem el injustiltam homi- num eoram, qui veritatem Dei in injuxlitia dftinent; quia quoi n dum est Dei, mawfeslum est in il- lis (ftom. i). Neque enim ignorabant sacerdotes ejusmodi nihil veri esse in vitulis illis anreis; sed veritatem detinebant, veritatem in corde absconde- bant, et mendacium pradicabant labiis, dicentes: Isli sunl dii tui, Israel, qui te eduxerunt deterra /£- gypli (III Rcg. xn). Faciebant hoc nebulones et

gulae propri» servi, ut peccata populi comederent, D usu feminx, exarserunl 32 in desideriis suis in in-

qui cum essent de extremis populi non tantum ha- berent ad comedpndum, nisi populus peccarei,nisi vitulos pro Deocolens, ipsos pro sacerdolibus levi- tici generis honoraret,dando et offerendo quod ven- tribus eorum sutficeret. Illi accipientes, dantem bealificabant ; et revera morientes, id est ad mor- tem peccantes, quasi de vita securos reddebant. Unde cum dixisset : Peccala populi mei comedent, continuo subjunxit : Et ad iniquitatem eorum sub- levabunlanimaseorum. Iniquitas quippeillorum erat discessio a domo David et a templo Domini,et au- reorum cultus vitulortiTi. Ad hanc nimirum iniqui-

PATftOL. CLXVIII.

vicem, masculi in masculos turpituilinem operan- tes (ibid.) Ita et hic in isto habes de Juda-is. Cum enim primo diiisset : Verumlamen unusquisque non judict, et non arguatur vir et nunc secundo dicat : Glotiam eorum in ignominiam commutabo. Terlio quoque parliceps idolorum Ephraim, dimilte eum, fornicatiune fornicati sunt. Quod idem est ac si di- cat: Tradam, vel trado eum, quo verbo Aposlolus usus est,scilicet in passionem ignominiae,in medio judicii sive judicationis hujus loco, turpem tam fe- minarum quam masculorum magis exprimit cau- sam.Aitenim primum defeminis : Meo fornicdbun-

3

75

RUPERTl ABBATIS TUITIENSIS

76

. mn A ut videlicet inexcusabilis sit in eo quod amisit cor, tur fili* vestrs, et iponsm vettrX adulterx erum. ^ ^^ ^ bacu|um SUUm poneret sibi pro Ueo.

visitabo super lilias vestras cum fuennt formcaue, ^ ^ nin B11, tnlali nRCPsaitate cor suum per-

tupersponsas vestras, cum adulteraverint. Stal.mque de masculis subjungit: Quoniam etipsi cum mere- irieibus conversabantur, el cum effeminatos tacrxfiea- bant. Nunc ad ordinam revertamur. Dixerat : Pee- cata populi mei comedenl, judicium commune tam populo quam sacerdotibus comm.natus fuerat d- nlio-EterUsicutpopulus, sic sacerdos; moxque comestionis, imo voracilatis nimietatem culpans. Et comedent, inquit, et non taturabuntur. Stalim- quesubjungit: Fornicati sunt, et non cessaverunl DUomalapriuoipalia,sciUoetavant.ametluxunam

breviter expressit, quam insatiab.lia smt. Avantia ouippe, cum serael ani.num occupaver.t, n.b.l sa

M 1 l * ^ , *„t ,ir-,,hltTi itl'

Nonenim casu aut ialali necessitate cor suum per- didit ut in tnntam deveniret amentiam ; sed for- nicando, bibendo vinum, etinebriando se vim ra- tionis obruit, ut veri Dei et baculi sui non agno- sceret diatantiam. El vere digna et justa peccati ex.iRgeratio, cum dicit : In tigno suo, et baeulus ejus annuntiavit ei, qma videlicel de eodem ligno et Deum, et baculum sibi fecit ut sit sensus si- miiis illi, quo et Isaias idololatriae slullitiam de- olamat in his verbis: Sumpsit ex eis videlicel ligms saltus, et culefaclus est, et suscenitu, ct coxit panes. De reliquo autem optralus est Deum, et ado- ravil, fecit sculptile, et curvatus esl anle illud.

SST.KS;, B Menum elus eombussit iani, et ae meaio ejus car- Lomeaeiu e, nu _ u ,...„,, „„i,„p„mm e.t. saiuratus est. el

tis esl. Ait ergo .

id esl accipientapopulosacerdotes.qu.deextrem.s

populi const.tuti sunl, et acceptis, qua.nv.B plun- ma s.nt, conten.i non erunt. Item luxur.acum ho- mine u imbuerit,«u«guam dicit: SufficU(Prov.xix), et licet ad horam exstmgualur si.is ejus, stat.m ex- ardescit. Ait ergo : FornieM sunt el non cessave- runt : nam et usque ad decrep.tam senectutem in ccenu libidinis computruerunt, juxta illud : Compu- truerunt jumenta in stercore suo{Joel. .), id est vi- tam iinierunt bruti et immundi homines .npeccato suo Cur hoc? quare fornicari non cessaverunt.aut ce88arepotuerunt?Ait:Quo«i-m Dominum dere- Hquerunt. In quoUn non custodiendo, id est in eo quod se non custod.erunl. Potuerant en.m se

nes comedit. Cuxit pulmenium, et saturatus esl, et

calefactus esl, et dixit : Vah, calelactut sum,

vidi f']oum. Relinquum auiem ejus Deum fecit, et

tculptile sibi: Cor insipiens adoravit illud {lsa.

xuv). Praelerea est hic inteiligendum genus quod-

da.n divinationis, de quo proprie diclum sit : El

baculus ejus annuritiavit ei, quod Gra?ci ut a.t

B. Hieronymus, rabdomiliam vocint. Unde et m

Ezechiele legi.nus, quod virgas suas miscuerit Na-

buchodonosorcontra Ammon et Hierusalem.et exie-

rit virga contra Hierusalem. Et unde tanta amen-

tia populo quondaru meo ? Spiritus «iim,ait, forni-

calionis decepil eos, et fomicali sunt a Deo suo

Quo uno brevi versiculo, utraque scilicet, t

cuslodire, liberum habendo arbitnum, s.mulquo fi Dei quasreudo auxilium. Hoc non fecerunt, sed ie- Kitimum dereliquerunt Do.ninum.et spontetyranno morlis, id est peccato sese subdiderunt. Est autem iu« ut suis quique servi tradantur dom.nis. Ergo et peccato debuerunt tradi, tanquam dom.no suo, auia omnis, qui facie peccatum, tervut est pecca- tiUoan.vm). Itaque, quemadmodum ssped.ctus Apostolus de gentil.bus dicit: Proptrrca tradtdit xltos Deus in desideria cordis eorum in immundi- iiam, ut contumeliis atficiant corpora sua in semet- ipsis, quia commutaverunt verilatem Dei in menda- cium, el creaturse potms quam Creatori servierunt; ita et de istis dicendum, quiaDomino suo spintui fornicationis traditi sunt ut fornicarentur, et non

corporalis quam spirilualis comprehendilur forni- catio, quia videlicet et spiritualiter fornicati sunt idololatriamsectandu-,;et corporaliter forn.cati sunl contumeliis corpora sua in semetipsis attic.endo De spirituali fornicatione protinus dici : Super ca- pita montium tacrificabant, el super colles accende- banl thymiama. Subter quercum et populum et tere- binthum, </uia bona erat umbra ejus. Haecerat spiri- tualis fornicatio, de qua disit : El fornicati sunt a Deo suo Et notanda secundum verba hsc, vaga licent.a, sive licentiosa fornicalionis hujusce vaga- tio. Non dixit : In angulis aut in cubicuhs sacri- ficabant; sed : Super capita, inquit, montium, su- per colles foris sub dio, in publico subter quercum, subter populum, nou propler metum alicujus ne-

ccssarent, quia Dominum derelinquerunt. Fornica- D tio, inquit, et vinum, el ebrietas, aufert cor. Po- pulus meus in ligno suo interrogavit, et baculos ejus annuntiavit ei : spirilus enim fornicationis decepit eos. Vide quo fornicationis cfficus impetus perdu- xerit eos ? Gentiles.quibus istos in peccato per om- nia conferimua, immutaverunt gloriam incorrupti- biliis Dei in similitudinem imaginis corruptib.l.s hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpen- lium. Populus autem meus lignum suum.baculum suum, pro Deo sibi posuit. Quo ergo iste gentili melior, qui gentilem judicat? Et vide quam ratio- nabiliter, dicturus tanla amentiae nimietatem,prcB- misit : Fornicatio, et vinum, et ebrietas aufert cor,

cesse haberent subtegi saltem ramis et frond.bus, aed quia bona erat umbra ejus. Fornication.s hujus poena est corporalis fornicatio, sicul Apostolus de Bent.libus ail : Propterea tradidit illos Deus in pas- siones ignomimx. Nam temtnse eorum immutaverunt naturatem usum in eum usum qui est conlra na>u- ram (liom. .); et de ista continuo sequ.tur : Ideo tornicabunlur filix veslrm, et tpontse veslrz adul- terx erunt. Non visitabo tuper filias veslras, cum torniDalw fuerint,et tuver tponsas vestras, cum adul- teraverint. Sicut Apostolus ait : Propierea tradidit. el femins eorum immutaverunt naturalem usum, ita et hic alia quidan, sed eequi pullente conjun- ctione usus. Ideo mquit, fomicabuntur filitt vettra

n

COMMENT. IN XII PROPH. MJN. — 1N OSEE LIB. II.

78

Et ille dicendo, tradidit ; el hic dicendo : Non vin- j\ tabo cum fornicatx [uerint, uterqne justum insinuat judiciuin Dei, dum in corporali fornicatione dere- linquii, et sordidari perraittit extra omnem digni- tatem rationis eos, qui a Deo fornicati sunt lorni- catione spirituali. Item, quemadmodum illic conti- nuo Apostolus subiungit: Simititer et masruli, re- licto uaturali usu feminse, exar>erunl in desideriis suis in invicem, masculi in masculos turpiludinem operantes (Rom. i). Ita et hic protinus ait : Quo- niam el ipsi cum meretriabus conversabanlur , et cum e/feminutis sacrificabant (ibid.). Quod idem est ac si dicerei : Et cum feminis et 33 cura masculis passivam libidinis nequitiam masculi perpetrantes, diabolo semelipsos sacrificabant, dia- bolo corporum suorum templa dedicabant. Etfemi- t» nati namque dicuntur masculi lemineo morepeccato subditi.juxla illud : Qui dormierit cum masculo coilu fnmineo, morle moriatur (Lt-vit xx). Item, sicut illic Aposlolus ail de gentilibus : Qui cum juslitiam Dei cognnvissent, non cognoverunl, quoniam qui lalia agunt, digni sunl morte (Rom. i). Ita et hic continuo de istis subjungit : Ei populus non intelligens, vapu- labit. Quod hic dicit, non intelligenlem esse popu- lum, qui utique legem accepit, et ille gentiles non intellexisse ait.quos utique justitiamDei cognovisse praemisit, non excusitioestsimplicium ignorantium et erranlium, sed accusatio est contemptus, sciro recusantium,intelligerenolentium,3icutaitPsalmus de illo qui ejusmodi est, noluit intelligere, ut bene ageret (Psal. xxxv). Interea non prostereunda elocu- _ tionis cautela, quomodo impatientium offensionem, quod polest, propheta subterfugiat, praesens vitando tempus, et alia ponendo tempora, nunc quidem lu- turum, nunc autem praeteritum. Non enim ait prae- senti tempore: Ideo fornicautur, sed ideo, inquit, fornicabuniur filix vestrx.ltem non ait : Quoniam et ipsi cum meretricibus conversantur, et cum effemi- natis sacrificant ; sed : Conversabantur, inquit, et sacrificabant, non ad ipsos in faciem, sed quasi de aliisadipsos loquens per apostropham repentinam, ut amarissimam rera atque asperrimam, modus dictionis utcunque miliget invectionera,et nihilorai- nus totam expediat veritatem. Quid porro estquod inter verba, qua? loquitur super Israel, id est decem tribus, repente convertitur et dicit : Si fornicaris tu, lirael, non derclinquat saltem Juda ; quid nisi forni- D cationia ejusdem, imo fornicationum earumdem scelera in Judam inundasseinnuit, sicut Scriptura utiquetam prophetica.quam evangelicapalam testis est ? Joram quippe filius Josnphat, regis Juda, ambu- lavit in viis regum Israel, sicut ambulaverat domus Achab : filia enim Achab erat uxor ejus, et fecil quod malum est coram Domino (IV Reg. vni). Plena ex- inde malis historia regum JuJa exitur , ita et Isaiae quoqueiub eisdetn regibus visionem proloquens, et super Judam et Hierusalem exclamet et dicat:.Iu- dile Verbum Domini, principes Sodomorum, percipile auribus legem Dei mei, p ipulus Gomorrhx (Isa. i).

Et ne aliquid minus Judam quam Israel forniratum fuisse putes, loquitur I)eu3 in Ezechiele : Fornicata est Oolla super me, insaniuil supcr amatores suos in Assyrios appropinquantes (Ezech. xxui), etc. Post quae continuo subjungit: Quod eum vidissel soror ejus Ooliba, plusquam illa insanivit Hbidine,et forni- calwnem super formcalionem sororis sux ad filios Assijriorum prxbuit impndenler (ibid .J.Hanc videlicet Oolib-im Judam esse sive Hierusalera notum est Nam nomine, inquit, Samaria Oolla, et Hierusalem Ooliba. Gura igitur dicit : Si fornicaris, lsrael, non delmquut saliem Juda, magna intelligi debet pro- phetae admiratio, quol Israel semel cceptis fornica- tionibuscumvitulisaureis, nonsolumnon rediit ad castitatem cum templo Dumini et domo David, unde seseabsciderat.verum etiam in illis fornicationibus perseverans, Judam sive Hierusalem sibimet consi- milem effe^it.atque ita. sicut Apostolus quoque me- minit, omnes dtclinacerunt, simul inuliles facti sunt. fion est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Rom. m), etc. Et ne de fornicationibus quoque fi- liarum sive feminarum Juda minus quid aestimes, illud vel maxime pro testimonio est, quod histona libri Regnura reiert : Et fecit Asa rectum ante conspe- ctum Domini, sicul Uaviil pater ejus ;et abslulit effe- minatos de lerra, purgavitque omnes soriles idolorum qux fecerant patres ejus ; insuper et Maacham matrem suum amovit, ne es*el princeps in sacris Priapi, et in loco ejus qvem consecraverat, subvertitque spcrum ejus, el confregit simulacrum turpissimum, et com- bussit in torrente Cedron (///. Reg. xv), ubi talis erat regina, quales fuisset putas caeteras '? Prolinus ad utramque, scilicetinHierusalem et Judam dicit : Et nolite ingredi in Galgula, et ne ascenderitis : in Bethaven, neque juraventis : Vivit Dominus ,quoniam sicut vacca lasciviens declinavit Israel, nunc pascet eos Dominus, quasi agnum inlatiludine. Quasi obli- tus, quod dixerat : Verumtamen unusquisque non judicel, el non arguatur vir: populus enim tuus sicut hi qui contradicunt sacerdoti. Nunc iterum judicat, et arguit dicendo : Et notite ingredi in Galgala, et ne ascenderitis in Bethaven : Bethaven namque ipsa est quae prius dicebatur Bethel, ex eo vccate Bethaven, id est domus idoli quod unus ex vitulis aureis illic positus fuerat a Hieroboam ; sed et Galgala locus idololatriae fuerat antiquior, sicut Scriptura testis est,memorialeviri fortisbortishocmodopraedicans ; Cumque obtulisset Aod regi Eglon munera proseculus est socios, qui cum eo venerant, et reversus de Gal- galis, ubi erant idola, dixil ad regem : Verbum se- cretum habeo ad te, o rex (Judic. ni,) Item post pauca: Aod autem, dum illi turbarentur, effugit, et pertransiit locum tdolorum, unde reversus fueiat (ibid.). Nimirum semel et iterum dicendo illum re- versum esse de loco idolorura, sive deGalgalis, ubi erant idola, reversionem ejus ad Deurn pulchre si- gniOcat, et idcirco dignum fuisse, quem suscituret Doininus Salvatorem,clamantibus ad se filiis Israel> quia jam a peccatis eorum recesserat i:ii(i.).Sed ef-

79

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

80

illud non ignorandum.quia Saul contra voluntatera A ilidem secundum hunc sensura tertio dixisse : Tra

Domini rex petilus, in Galgalis unctus est (1 Rcg.

xi. Ct m ergo dicit : Et nolile ingredi in Galgaia,

iieque ascenderitis in Betnaver, neque juraverilis :

Vivit Dominus, superbia; siraul et idololatriae atque

perjurii peccata praesenti loco nrguit.sicutjam dixi-

mus, pene oblitus esse videtur, quod populum

eumdem ut contradictorem paulo ante judicari et

argui prohibuit. Idcirco valde notandum quod cum

quasi renuntiando faciens apostropham dixisset :

Qumiam sicut vacca lascivicns declinavil Jsrael,

nunc pascet cos Dominus quasi agnum in latitudine,

continuo ipse qui supradixit : Verumlamen unusquis-

que uonjudicel, el argunlur vir, sententiam conlir-

matjudiciumque d.-relimiuendi, cumdieit: Parli-

didil illos Deus, videlicet in desideria cordis eorum in immunditiam,in passiones ignominix,inrcprobum scnsum, ut faciant ea qux non conveniunt (liom. i). Ac perinde tradi hoc esse dimitti vel non argui, eo quod contradicenies sint. Ad hasc et illud solerter intuendum,quia quam Apostolus in gentibus ileno- tavit superbiam,cujuspoena esset passivaturpitudo libidinis, dicendo: Sed evanuerunt in, cogitatiomhus suts, dicentes se esse sapientes, stullifactitunl (ibid.). Eamdem et hic denotat in Judaeis sive Israelitis, dicendo . Ligavit eum spiritus in alis .iiiis. Per alas quippe superbia sive mentis elatio designatur.pro- pter quam daemones quoque interdum in Scripturis per volueres intelliguntur, ut illic : Et aliud cecidil

ccps idolorum Ephraim,dimiile eum. Idem enim est g secus viam, et conculcatum est, et volucres cali come

acsidicat: Nonne, o propheta, dixeram tibi : Uuusquisque non judicet, et non aigualur, populus enim tuus sicut hi qui conlradicunt sacerdoh ? Ut quid ergo iterum arguis sive astruere vis, dicendo: JSolite ingredi in Galgala, etc, et sermonem effun- dis, ubi non est auditus? Dimilte eum,noli judicare eum, noli arguere eum, qu\a. particeps idolorum est, et particeps daemoniorum, peccando non per igno- rantiam, sed per superbiain alque contemptum. Idcirco dimitte eum, trade vel traditum relinque illum in reprobum sensum, ut faciat llphraim ea qua; non conveniunt, uthabeant passiones ignomi- niae, ut contumeliis afflciant corpora sua in semet- ipsis, quoniam fornicationes suas diligunt atque defendunt (Rom. i). Nam hoc est quod sequitur : ^ Separatum est convivium eorum,fornicatione fornicati sunt, dilexerunt afjerre ignomtniam protectores ejus. Separatum namque conviviura, sacrificia dicit dae- moniorum, quibus consequentercommiscetur con- fusio libidinum, juxta illud : Sedit populus mandu- ca>e et bibere, et surrexerunt ludere (Exod. xxxn). 34 Proplerea dimilte eum, quoniam sic faciendo.ut tu quoque testaris, sicut vacca lasciviens declinavit lsrael, videlicet jugum legis abjiciens, sacerdoti contradicens ; sane quod Propheta ait : Nuncpascet eos Dominus, quasi agnumin iatitudine, prssentem, quam in hnc quoque saeculo mox recepturus erat Israel, significat ultionem. Idem namque est ac si dicat : In praesenti tempore, dum spiritus hos regit artus, me scihcct viveule, pascet eos Dominus in

derunl illud [Marc. iv). Spiritus ergo utique lornica. tionis, ut supra dixit, spirilus enim fornicationis decepit eos, ipse ligavil eum in alis suis, id est, idcircocomprehenditeum,et passionibusignominiae subdidit, quia per superbiam sese extuli t,et evanuil incogitationibus suis. Illo spiritu ligante, confunde- tur, ait, videlieet confusione passionum ignominije, in operatione turpitudinis, et hoc a sacnficiis suis, id est, idcirco quia Ueum vivum et verum dereli- quit, et daemonibus sacrificavit in viiulis aureis, et in Baal caeterisque deorum portentis. Conlusionem istam mors consequitur.de quaidera Apostolus loco saspe dicto loquitnr : Qui, cum justitiam Dei cogao- vissent, non inletlexerunt, quonium qui talia ugunt digni sunt morle, non solum qui faciunt, sed eliam qui consentiunt facientibus (Rom. i). Igitur ubi Apostolusimmunditias.sivecontumeliasetpassiones ignorainiae,quas gentiles operati »unt,commemora- vil,ex isto maxime Propheta maoifeslum atque pro- babile est quam vere, quara constanter, conversus ad Judrnum gentiles judicantera atque despicientem dixerit, ut supra jam meininimus : Propter quod inexcusabihs es, o homo, omiis qui judicas. ln quo enim judicas o llerum, teipsum condemnas: eadmi enim agis qux judicas (Rom. n) Sequitur ibidera protinus : Scimus enim quoniam judicium Deiesi sc- cundum veritatem in eos qui talia agunt (ibid.). Quid aliud propheta hic praesenti loco subjungit? Ait enim :

Cap. V. — Audite hoc sacerdotes, el altendite domus

lalitudinc quasi agnum, id est, adducentur ab Assy- 1) Jsruel,et domusregis auscullate, quia vobis judicium

riis in captivitatera.et ibi in captivitalem latitudinis lerraa dispergentur,ibique multo tempore morabua- tur. A^nus namque hoc loco non simplicitatem com- mendit, sed utilitatem insinuat, ut illic : Sicut oves in inlcrno positi sunl,morsdepascel eo.i(Psal.XLvmy Itaque jam tertiojudicavit populum contradictorem derelinqui, priusdicendo : Verumtamen unusquisque non judicet, et non arguatur vir. Et deinde : Non visitabo super filias veslras cumfuennt fornicala;, et t.nper sponsas veslras, ciiin adulleraverini. Et nunc dicendo. Purliceps idolorum Ephraim, dimilte eum JamantediximusAposlolumloquentemdegentibus

esl. fobis, inquit, judicium esl, subauditur, ut Apostolus ait, secundum veritatem, id est absque distinctione personirum.Nam idcirco etsacerdotes ct domura Israel,id est populum et dumum regis.id est principes,ad audiendum et attendendum atque auscultandum invitavit, quia cum omnibus ita diri- gitur veritas judicii, ut neque sacerdolalibus canis, neque popularibus sive adolescentulae aetali, neque principum soliis parcat aut revercntiam exhibeat severitiis judicantis. Eadem considerala veiitale judicii, nuliam Apostolus distinctionem vult l/abere Judaei et Graeci. Omnes enim, inquit, peccaverunt, et

81

COMMENT. IN XII PROPH. MIN. — IN OSEE LIB. II.

82

egmt gratia Dei (liom. m). Verumtamen in sacer- A. dotps sicut majus pecualum,ita tt majus redundat judicium, idcirco pras caeteris in eos invehitur di- strictiosermonisprophetici.rumprotinussubjungit : Qunniam laqueus facti estis speculalioni, et rete expansum super Thabor, el victimas declinastis in prnfundum. His namque verbis magnitudinempec- cati illorum describit, quia sicut laqueis et retibus in saltibus et in montibuscapiu-iturteraeacvolucres, itapopularemstultitiamfabelliseldoctrinaesimilibus versutiis glulinabant sacerdotes, ne recordarentur domus David et templi Domini, quod erat in Hiero- solymis,sed vitulis regis aureis.caeterisqueservirenl simulacris, non tantum verbis agendo, ne ire vel- lent.verumetiam speculnnrio etinsidias ponendo.ne aliqui volenlps ire valerent.Hoc est quod ait: Quo- B niam laqueus facti eslis speculalwni. Thabor autem mons est situs in campestribus Galilsae, rotundus alque sublimis, quem hic pro quovis monte pouit. Quia videlicet sicut in monte saltuoso laquei, vel retia lenduntur.vel expanduntur ad capiendum,ita subilola illorum consilia ten^ebanlur, el effectum habebant ad decipiendum. Quod autem ait : Et victtmasdeclinastisinijro[undum,xehemenleTbTuia.m redarguit talium dolositatem sacerdotum.quia cum deberent victimas sublevarein coelum serviendo et sacrificando Creatori.dimiserunt easin profundum inferni.serviendo et sacrificando creaturae auri et argpnti.quorum fulgor oculos intuentium decepit, quia corda cupiditate corripit.Adhuc.nese deigno- rantia excusent.sententiam infert maximam.maxi- p meque valentem. El ego, inquit, eruditor omnium eorum.Omnes enim erudierat, omnibusin legesua praedixerat : Non habebis deos alienos coram me. Non facies tibi sculplile,neque omnem simililudinemqux est in coelo desuper, in qux in lerra deorsum, neque eorum qux sunt in aquis sub terra non adorabis neque coles ea (E.cod. xx). Ergo cum dicit : Ego erudilor omnium eorum ,idem est ac si dicat : Excusatiouem non habentes de peccatis suis.quia legem ego pu- blicam dedi omnibus,nesimilitudmem sibifacerent vitulorum, imo nec aliquorum ex omnibus qua» in ccelo, et qus in lerra, et quae in mtiri sunt. His omnibus jam dictis continuo qua^i propheta quasrat cur dixerit : Particcps idolorum Ephraim, dimitte eum, causam hujusce dimissionis rndd,t, et dioit : n Ego scio Ephraim, et Israel non esl absconditus a me,quia nunc formcatus est Ephraim, contaminatus est Israel. Non dabunt cogitaliones suas, ut rcvertan- tur ad Dominum Deum suum, quia spiritus jornica- lionis in mecJioeorum,et Dominum non cognoverunt. Idcirco, ait, ego dico : Dimitle eum, qui scio co^ita- tiones eorum, quod nnn dabunt. cogilationes suas, ut revertantur ad Dominum.

Sciendum hon, et in bonitate de Domino sen- tiendum, quod neminem dimittat sive tradat, quo verbo, ut saspe jam dictum est, utitur Apo- stolus, nisi quem erise perspirit incorrigibilem, quia videlicet, ut idem Apostolus ait, Vult omnes

homines salvos fieri (l Tim. n), si ipsi velint ; sed forte hic objicit quisquam : Sodomitas, Ty- rios 35 atque Sidonios, scivit pcenitentiam posse agere.et tamen dimisit eos. Ait enim ipse : Vse tibi, Corozaim, vx tibi, Belhsaida ; quia si in Tyro et Si- done essent factx viriutes qux faclx sunt in v^bis, olim in ciltcio et cinere panitentiam egissent. Et lu Capharnaum, inquit, nunquid usque in coe.lum exal- taberisl Usque in infernum descendes.Quia si in So- doma factx fuissent virtutes qux jactx sunl in te, foHe mansissent usque in hanc diem (Mallh. ix).Quid igitur ad baec dicendum ? Quare Tyrios, Sidonios atque Sodomitas dimisit, et suas m illis virtutes non fecit.si pervirtutes factas poterant revocari et dare cogitationes suas ut reverterentur ad Domi- num ? Nunquid idcirco quia salvos illos noluit fieri, qui, ut ait Aposlolus, vult omnes homines salvos fieri ? (/ Tim. n.) An, quod verius est,et pccnitentiam in cilicio et cinere agere poluissent, ettamen non dare cogitationes suus ut reverterentur ad Dominum? Diligenter namque animadvertendum est,quia non paria vel asquipollentia sunt haec,pc2nitentiam age- re et reverli ad Dominum.Alioquin Achabregemls- raelimpiumfatebimurreversurafuisseadDominum, quia pcenilentiam egit pro sanguine Naboth quem occidit, quia dicenti sibi Elia in sermone Domini : In loco hoc, in quo linxerunt canes sanguinem Na- bolh, iambini et luum sanguinem, scidil vestem suam, et operuit cilicio carnem suam.jcjunavitque et dormivit in sacco (111 Reg. xxi). Num iste cogita- tiones suasdeditut revertereturad Dominum.'Non utique quiaet si prosanguine Naboth posnitentiam egit.non tamen a peccatis Hieroboam,id est vitulis aureis recessit, imo et Baal, quem Jezabel icduxe- rat,colere non desiit.Egitnamque pceniientiam,non ut asternum Deiregnum consequeretur.sed ne tem- porali regno Samariae privaretur.recepitmercedem suam, mercedem poenitentiae, qualem qua^rebat.ut vivens regno non careret, dicente Domino ad Eliam : Quiaigilur humiliatus est mei causa non in- ducam malum in diebus ejus, sed in diebus fitii sui inferam mulumdomui ejus (ibid.). Sic nimirum So- domita;,sic Tyrii et Sidonii.it factx fuissenl in illis virlutes, pamitentiam quidem egissent (Luc. x) ; ve- rutiitamen non in ea inlentione vel tide,ul ad Invi- sibile regnum Dei pervenirent,sed ut in istoviaibili saeculu sicut csterae civitate permanerent.et in sua parc Qorerent. Itaque sciebat quidem Dominus, quod pcenitentiam agerent,si virtutes in illisfactae essent ; sed nihilominus sciebal quod cogitaliones suas non darent ut reverterenturad Dominuni.atque idcirco dum haec deillisrlicit: 0/z'« incilicioetcinere pxnitentmm egissent (ibid.), non consequitui quod illos salvos fieri noluerit, sed quod de tall illorum poenitentia non cusaverit, qua? non fieret propLer Deum regnumque futurum.sed propter praesentpm slatum. Igiturquod d» istodicit : Egn scio Ephraim, et Israel 7ion est absconditus a me ; quia nunc forni- catus est Ephraim, contaminatus est Israel. Non da-

83

RUPERTI A.BBATIS TUITIENSIS

84

liunt cogitationes suas, ut rcvertanlur ad \Dominum. ^ ruenl in iniquitate sua, ruet it ctiam Judas cum eis.

Propler quod et dixerat,dtmi7/« eum, sive unusquis que non judicet el non arguatut vtr. IIoc ipsum de omnihomine sentiendum esl,tam Judieo quarnGrae- co qucmcunque Deus dereliquit videlicet 'qnod ipse sciat unumquemque non solum qualis nunc sit.ve- rum etiam qualiter in nialo perseveraturus sit,nec dalurus cogitationes suas ul revertatur ad Domi- num, atque idcirco derelinquit vei dimiltit eum. Quianunc, inquit, fornicalus est Ephraim, contami- natus est Israel. Hoc scio de praesenti sive de proe- terito, et nihilominus scio, nec absconditnm est a me de futuro, quia non dabunt cogilaliones suas ut ?cvertaii/ur,sedineorrigibilespermuneburit.Ephr?.im Hieroboam dicilur, qui de tribu fuit Ephraim. Is- rael autem decem Iribus.quae cum illo recesserunt _ a domo David. Et Ephraim quidem, id est Uiero- boam fornicatum, Israel contaminatum esse dicit, quia videlicel Hieroboam vitulos aureos fecit.et po- pulus secundum favorem ejus illos coluit. Quiire non dabunl cogitaliones suas ul rcverlantur ad Do- minum ? Quia spintus, ail, (ornicationis in medio eo- rum, et Uominum non cogiwverunt . Magna et vehe- mens causa, quae hoc saiis eflicere valeat, ut nun- quam in melius mutent cogitationes suas.Nondixit tantum, ^uia spiritus furnicalwnU in mcdio eorum, sed addidit, et Dominum non cognoverunt, pneser- tim de his, qui scnptum legem acceperunt, atque jifcircode ignorantia seexcusare non possunt.Quid, inquam, est de tulibus dixisse.n0?»i?itiin non cogno- verunl, nisi idem quod de gentibus Apostolus ait,

11 is jam per ordinemtranscursis.nunc recolendum atque replicandum estid quodjam plus qu.imsemcl diximus, scilicet Apostolum, coicinemoratis pec- catis gentilium, verissime simili sive aiquali culpoe subjeclum jnclamasse Juiiamm, dicendo : 1'ropltr quod inexcusabilis is, o homo, omnis qui juiicas. In quo eiiim judicas allerum, Uipsum condcmnas: ea- dem enim agis qux judicas (Rom. n). Et illam veri- tatem apostolieam nullius Scripturoe melius vel promplius quam hu.jus prophetiae testimonio con- lirinari posse. Sequitur : ln gregibus suis, el in ar- menlis suis Vadentad quxrendum Dominum, et non invenient; oblalusesteis. Quod hic dieitiii grcgibus suis,ct in armentis vadenl ad qiixrendum Dominuni, videlicet Israel et Judas, qui in iniquitate sua cor- ruerunt.Hoc est.quod saape dictus Apostolusait de eisdem,qui,sicut hodie \idimus, tanquaro rami de radice bonaeolivae.id est de fide patrum fracti sunt, et ceciderunt (Rom. xi). Israel vero seclando justi- tiam in legem jusliiix non pervenit. Quarel Quia non ex fide, sed quasi ex ovcribus of]enderunt in la- pidem ofjensionis (Rom.ix). Et subincle : Ignorantes enim Dei justitiam, et suam quxrentes slaluere, pi- stitix Dei non sunt subjecli (Rmn. x). Justitia illo- rum 36 est, quam et statuere volunt, in gregibus et armenlis suis Dominum quxrere, id est ^reges et armenta certatim saerificare, di>simtilando se au- dire, quod econlpa ille reclamat, dicens in David : Non uceipiam de domo tua viiulos, neque de gregi- bus luis hircos (Fsal. xlix). Et in Isaia : Quo mihi

quia Deum habere in noliiia non probaverunt ? (Rum. C multitudinem viciimurum vestrarum, dicit Dommns'1

i.) Itaque non cognoverunt,\d est cognoscere nolue-

runt, vel cognoscentes contempscrunt. Proplerea

spirilus jormcationis in medio eoniw.propterea tra-

diti sunt in reprobum sensum, quemadmodum et

gentiles, ui facerent ea qux r.on conveniunt,SiC per-

inde sic traditi, non daliunt cogitatwnes suas uc re-

vertanlur ad Dominum, portantcs justum suae dam-

nationis judicium. Et ut manifestius fiat quod ait,

Dominum non cognoverunt, \dem e»se ac si diceret:

Cognoscere noluerunt vel contempserunt ; atque

propter hanc causam traditos fuisse illos, ul esset

spintus lornicationis in medio eorum.continuo se-

quitur : Et respondebit arroganiia Israel in fuciem

ejus, et Isruet et Ephruim ruenl in iniquilale sua.

1'lenus sum. Holocausta arielum, et adipein pin- guium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, rf hir- corum nolui.Quis quxsivil huic de mambus veslns? (Isa. i). Denique si recle perpendimus populo as- cendenti ex /Eirypto, ubi carnes immolarc consue- verat,ejusmodi sacriticia non tam jussa fuerequam permissa.testante ipso.cum dicit in Hieremia (cap. vi i) : Uolocaulomala vestra addite viclimis veslris, et comedite carnes, quia non sum loculus cum putribus veslris, ct non prxcepi eis in die qua eduxi eos de terra /Egypli de verbo holocautomaium et vnlima- rum, sed hoc verbum prxcepi eis, dicons : Audve vo- cem meam. et cro vubi\ Ueus, et vos eritis mihipo- pulus,et ambulale in omni via, quam mundan vobis,

Arroganiia namque est elatio mentis vel spintus, D ut bene sil vobis. Cutn hiec it.t sint, nimirum, sicut

qua usque iu Dei conlemplum erigilur, ut eum non cognoscat, id est cognoscere vel venerari contem- nat. Iliec arrogantia in faciem illius qui ejusmodi est, tunc respondet, quando reddilur ei quod di- goum est. Quid est illud ? Ait Apostolus dc gentili- bus ; Et sicul non probaverunt lieum hubere in ncli- tia, tradidit ittos Deus in reprobum sensum, ul fa- ciant ea qux non conveniunt. Ista reddiiio sive re- tnbutio mira etterribilis arrogantiie responsio est, quam et his propheta breviter msinuat, dum prae- misso : J.l respondebit arrogantia Urael in factim ejus, continuo subjungit : Et Israel, el Ephraim

ait hic, vadenl quidem in gregibus suis, cl armentis suis ad quxrendum Dominum, sed fiet quod sequi- tur :et noninvenient tum, quia videlicet offenderunt in lapidetn offensionis, el in petram scandali (Rom. ix),et pro talium justitia sacrificiorum decertantes ut illam statuant.justitia? Dei.quoe Christus est.non sunl subjecti. Non ergo incenient eum. Ablatus est cisl Quomodo ablatus est eis ? Nuiu quia de loco ad locum transivit? Non utique.sed quia i|>si sunt excscati.el indignos sejudicuntes osteruae vitae.tali bono sunt exhaeredati, et collatum esl aliis. Nam loco illorum, qui cum essent naturales rami, pro-

85

COMMENT. 1N XII PROPH. MIN. — IN OSEE. LIB. II.

86

pter incredulitalem jracti sunt,ei ceciderunt ; hi qui A. cum eis qurc sola diligunt, temporalibus bonis.ie-

erant velut oleaster, inserti sunt in bonam olivam et fide stant,id est. illis non credentibus gentes cre- diderunt, qux non sectabantur justiliam, apprehen- derunl justitiam quae ex lide est, et taliter Dominus vel justitia Dei Cbristus ablatus est eis.Dical quis: Quo ergo devenit, vel quomodo impleta est veritas Uei, qui pactum pepigit cum Abraham, etcuro se- mine ejus, sicut Scriptura testatur, dicens : In die illo pefjigit Dominus cum Abraham fcedus (Gen. xv). Iteinque. El slaluam, inquit, paclum meum inter me el te, el inter semen tuum in generationibus suis fae- dere sempiienw,ut sim Deus tuut, et seminis tui post tet (Gen. xvn.) A'i hapc provida prophetici spiritus sapientia dicit : In Domino prxvaricati sunt, guia filios alienos genuerunt. Et est sensus : Si de pact

vorabit eos mensis.Breve tempus.brevis dierum nu- merus est mensis, semperque in motu vel muta- tione est, praesertim lunaris, qualeru sulum nove- rant ex lege et commutabant hi, contra quos pro- pheticus hicsermo dirigitur.Unde quoties in Scri- ptura sacra decima vel decima quinia die mensia quidpiam gestum vel gerendum legimus.sinedubio nihil aliud quam decimam vel decimam quintam lunam intelligimus. Porro, luna ipsa nunquam in eodem statupermanet.sed semper mutatur;etnunc quidem cremento proficit,donec plena sitjnuncau- tem decrementum luminis patitur, donec penitus exslinguatur. Itaque mensis hoc ioco recte intelli- gitur temporalitasatquemutabilitasmundi velvitaa praesentis, quae nunc devorabit eos.inquit ; quianon

/ i < i. I ■ I ' < i i ' 1 1 ' i • ' j '. ri '< 1 i ( ( ' i ' . uv >. «J V . ' i J ' i • u» uu u » w b i — « ( ■ -- 7 ~i — ■ — I- — -j — .- j -j _.„...._. -

ratione ajdtur, quod cum patribus eorum pepigit solum mala aeterna infuturo.sed mala quoquepras

Deus, et ejus qui pepigit veritas requirilur, facile et veraciter excusaturDeus, qu:a pa -tuui illud pepigit quidem Ueus, sed ipsi prxvaricati sunt, idest irri- tum fecerunt.sicut dictumest de illis ad prophelam Hiereiniam .lieversi sunt ail iniquitates patrum suo- rum f.riores, qui noluerunt audire verba mea. El hi ergo abierunl post deos alienos, ul servirent eis. Irri- lum fecerunt domus Israel, et domus Juda pactum meum, quod pepigi cum palribus corum (Jer. xi). Universos prasvaricationis modosbreviler exprimil, dicendo, quia fiUos alienos gcnuerunt. Genuerunt, inquam, non tam carnali procreatione quamspiri- tuali seductione.Nec vero lantummodo ftliosalienos genuerunt, sed et ipsi genitores filii alieni exstite-

sentia jamjam recipient iu prjesenti saeculo tam Ia- rael quam JuHas. Quod janidudum aiiimpleturnvi- deinus.Nam Israel ex tunc tenetur captivus in terra Assyriorum ; Judaei vero, Babylonicaqnidem eapti- vitale post annos lxx soluti sunt ; sed post, Roma- nis agentibus, ceciderunt in ore gladii.et io omnes gentes captivi ducti sunt, et partes suas,id est ter- rena quae sula qusrebant bona perdiderunt, quia noluerunt partem suam esse Dominum.His dirtis, protinus mira prophetici spiritus acrimonia sic io- clamat,devorationem illam jamjam imminere.M^ni- ficans, quam praadixerat : Clungite buccina in Ga- baa, tuba in ttama ; ululate in Rethaven. Buccinaex cornu animantis recurvo fit ;tuba autem exeer^vel

runl, id est filii quidem carnis, sed non tamen in C argentoin lege fieri praecipitur,concrepatquen bel-

semine repulanrli vel existimandi sunt Non enim, inquit Apostolus, omnes qui cx hrneUii sunl Israe- liix ; neque qnia semen sunl Abrahx,omnes filii Dei; sed in Isaac vocabitur tibi semen, id est, non qui ftlii carnis,hi sunt filii Oei,ied qui filii sunt promissionis astimuntur in semine (Rom. ix). Ergo filios alier.os genuerunl, id est tales facti sunt, vel taliter suos instituerunt, vel de illis semen illud, de quo ad Abrnham dictumest : Et in semine tuo benedicentur omnes gcntes (Gcn. xxn) scilicet Christus, veraciter dicat : Filii alieni mentili sunt mihi, filii alient in- surrexerunl adversum me, et clauduaverunt a semitis suis (Psal. xvn). Duris corde et incircumcisis auri- bus parum est huc omne malum,quod,sicut sermo pronhetious comminatur, non debeant invenireDo- minum, et quod ablatus sit ab eis, transeundo ad fidem gpntium,nisi etiam praesentibus percellantur rnalis qui praesentiaUntum bona diligunt.Sequitur ergo : Nunc devorabit eos mensis cum patribus suis. Ac si dicat :Non tantum illud de futuroprasparatur eis malum «eternum, quod non poterunt invenire Dominum ; verum etiara nunc inpraesentiarumau- ferentur eis bona transitoria quae sola diligunt, et inferentur mala temporalia quae sola metuunt,quas sunt partes eorum.partes impiorum : nam econlra sanctus el justus dicit : Portio mea in terra viven- tium (Psal^ cxli). Cum patribus ergo suis, id esl

lisetin solemnitatibus (Num. x). Gabaa et Huma, civitates sunt in Iribu Benjamin sibi vicinae. 11;pc est Gabaa, in qua natus estSaul.Rama autemipsa est, qua rex Israel conatus esi ocrupare, siciit in libro Regum legitur, ut clauderet exitum et introi- tum tribui Juda et Benjamin (III Reg. n). Purro Belhnven in tribu est Ephraim, quae ante vocata est Bethel. Quia igilur praemiserat superius decem tri- buumet duarum captivitatem, dicens : Nunc devo- rabit eos mensis cum patribus suis. Hortatur eos, quasi jam instante vicina captivitate, ut resonent buccinis.et tubiscohortantes seinvicem in commu- nem luctum ; et est sensus : Nolite vestram capti- vitatem humilivocedeflere,sed buccinis concrepate jj et tubis.ut omnes audiant qui in circuitu sunt.Cui sensui bene congruit, quod Gabaa, collis ; Ruma, excelsa interpretatur.Dicitur ergo eis -.Clangitebuc- cina 37 in Gabaa, tubain Rama, id est ascenditein monles et colles.celsaque voce deflete imminentem vobis captivitatem. Ululate etiam in Bethaven, ubi est unusex aureis vitulis, pro quorum veneratione modo captivi tradentur habitatoresejus.Et pulchre additur : Post lergum tuum Benjamin. Ubi enim tribus finitur Benjamin, non procul est haec civitas condita in tribuEphraim.inposteriori scilicetparte ipsiusBenjamin.Itaque cum de persona tertiainse- cundam prosilit, dicitque : Clangite buccina in Ga-

87

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

88

baa, tuba in liama, utulate in Bdhaven,post tergum \ cxordio propheliae liujus dixi, domui Jurfa misere-

tuum in Benjamin. Mira elocutiouis arte,et rem de- centrr exornal, et instautem tumultum captivitatis acrilerexprimit.Nec moratus eodem spiritus impetu ad personam tertiam recurrit, ac resilit, etdicit: Epkraim in desolalioneerit in die correptionis.Sopcai dixerat: Iluet etiam Judas rum eis, scilicei cum lsrael et Ephraiin, nunc autem de Jurla tacet,etde Ephraim,id est de decem tribubus dicll: Ephraimin iesolatione erit, id est sine cunsolatione erit in nii- seriis captivitatis.Et recte : non enim Judasquoque tunc tempoiis sine consolationehabebat esse capti- vus in Bubylone.Mullas quippe consoUtioneshabi- turus erat, maxime per Danielis sociorumqueejus gloriosam sanctilatem.per quos sua magnaliaDeus

bor (Ose. i), quia facti sunl principes J»da nuati assumentes terminum, et idcirco non addam ullra misercri domui Isruel (ibid.), quia ccepit abire post sordes, et sicut jam dixi.won dubit cogitationes suns, ul assumat terminum, ut cesset ire, ut terminet ipsas sordes. Juxta hunc sensum illud, quod ait : Super eos ef[undam quasiaquam irarn meam, pro- fecto magnam in ipsa ira sonat misericordias me- moriam. Etenim captivitas Judae fuit quidem ira peccatis debita ; sed sicut aqua vi-ibilis mundare solet sordes corporeas, sic illa caplivitas eadem mundavit populi peccatj, utjam non superessetiu quibusdam.videlicetin tribus pueris quippiam pec- c.iti, propter quod in llabylonica lornace laedi de-

Judu;orum ostendit, ita ul possent in Ueo suo glo- r> borent eorum corpora (l)an. i). Igitur quod ait :

riari coram rege Babylonis, et deinde post annos septuaginta soluiionecaplivitatis erant consolandi. tjusmodi consolationibus Israel sive Ephraim in terra Assyriorum captivus caruit. Recle igitur, ut jam diclumest, Judas hic praetermissus est, dum dicitur : Ephraim in desolalione erit in die corre- ptwnis,\d esl decem Iribuum populus consolatio- nem ex Deo non habebit in die vel tempore, quo propter iniquitates suas hostibus traditus fuerit, quaruniiniquitaturrmaximeauctorexstitit Ephraim, id est Jeroboam caeteriqne reges,qui fueredetribu Epbraim.Curitadiscerni debuerunt,utlsrael,ut sive Ephraimin desolatione essetjam locoaliodiximus. quiavidelicet aliqui de regibus Judae justi fuerunt, ut David,Ezechias et Josias.aliqui vero,et sipecca- verunt colendo deos alienos,conversi sunt,et pceni- tentiani egerunt,