This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

^tfH^

H

*

j%,: ^

'f*%

.1+^fc '**'"

"*«iijr

iTiiMir

HARVARD COLLEGE LIBRARY

mm

FBOM THE BEQUEST OF

JAMES WALKER

(GlaasoflSU) Presidem ofHarvard CoUege

"Pkvidraaoe bdag (Itw to woifa ia the iBtdlMlMl

PATROLOGIJE

CURSUS COMPLETUS

MTB

BIBLIOTBBCA DNIVBRSALIS. INTBGRA. DNIFORMIS. COMMODA. OBCONOMIGA.

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SGRIPTORUMQUB EGGLESIASTIGORUM

QUl

AB iBVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA

floruerunt; REGUSIO CHRONOLOGICA

OMNItJll WM EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLlGiE TRADITIONIS PER DUODEaM PRIORA

EGCLESIiE SiEGULA,

IIIXT4 BDIT10NE8 ACCORATISSIIIiSt INTER SE CUMQUE N0NNULLI8 C0DICIBU8 MANUSCRIPTIS GOLLATASt

PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;

DISSERTATIONIBUS, COMMBNTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBU8 CONTINENTER ILLU8TRATA ;

MINIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EBITIONES QUJS TRIBUS N0VISSIMI8 SiECULlS DEBENTUR AB80LUTAS

DETECTIS, AUCTA; 1NDICIBU8 PARTICULARIBU8 ANALTTIC18, SINGULOS SIVE TOMOS» 81VE AUCTORES ALICUJUS HOMBNTl

SUB8EQUENT1BUS, DONATA;

CAPITUL18 INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON Er TITULIS SINGULaRUM PAGINARUM MAR6IMBH

SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERUH SIGNIFICANTlBUSy AD0RN4TA;

OPERIBUS CUH DUBUS TUH APOCRYPUIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDlNE AD TRADITlONEM

ECCLESIASTICAH POLLENTIDUS, AMPL1FICATA ;

DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUO GONSULTO, QUIDQUID

UNUSQUI6QUE PATRUM IN QUODLIBET TUEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTBRO

SCRlPTURiE SACRJB, ex quo lectori gomperirb sit obviuh quinah patres

ET IN QUlBUS OPERUH SUORUH LOCIS SlNGULOS SINGULORUH LIBRORUH

SGRIPTURiB TEXTUS COHMENTATl SINT.

BPfTIO ACCURATISSIHA, GiBTERIfiQUE OMNIDUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR : GUARACTBRUM NITIDITAS

CNARTA QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUH TUM VARIETA8

TUH NUMERU8, FORMA VOLUMINUH PERQUAH COHMODA SIBIQUB IN TOTO OPBRIS DEGURSU CONSTANTER

8IMIL1S, PRETll BXIGUITAS» PRiBSERTIHQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METUODICA ET GDRONOLOOIGA ,

8EICENT0RUM FRAGMENTORUH OPUSCULORUHQUB UACTENUS HIG ILLIG 8PARS0RUH,

PRIHUM AUTEH IN NOSTRA BIBLIOTUECA , EX OPERIBUS AD 9HNE8 JETATES ,

LOCOS, LINGUAS FORHASQUE PERTINENTIBUS, GOADUNATORUM.

SERIES SECUNDA,

IN QUA PROOEUNT PATRE3, DOCTORES SCRIPTOBESOUB ETCLESlifi LAriNJC A GREGOklO MAGMO AD INNOCENTIUM ilL

StccuranU %^^. aTlignc» • isBiiovHaoji ox.Bmi uHXvaAOJi,

SIVB CCB8UU1I COMPLBTOBUM llf SINGULOS SCIEIITIA ECCLBSIASTlCiB EIMOS^ BDITORB.

FATBOLOGIA BIIIA BDITIONB TYPIS, MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GR£CO-LATINA. —

VBNBUNT MILLB FRANCIS DUCENTA VOLUMINA EDITIONIS LATlNJi ; OCTINGBNTIS BT

MILLB TRBCBNTA 6R£C0-LATIN£. — MBRB LATINA UNIVERSOS AUCTORES TUM 0CC1DENTALK8, TUM

ORIBNTALB8 BQUIDBM AMPLEGTITUR ; Ul AUTBM, IN £A, SOLA VBRSIONB LATINA DONANTUR

PATROLOGIiE TOMUS CLIX.

S. ANSELMUS EX BECCENSI ABBATE CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPUS. EADMERUS MONACHUS CANTUARIENSIS.GUNDULFUS ROFFENSIS EPISCOPUS.PIIILIPPUS FRANCORUM REX. S. HUGO CLUNIACENSIS. WALRAMUS EPISCOPUS NUMBURGENSIS. GILDERTUS EPISCOPUS LlMCfi^SiS. GISLEBERTUS ABBAS WESTMONASTERIENSIS.

EXCUDKBATUR ET VENIT APUD J.-P. MiGNE EDITOUEM, IN VIA DICTA DWnUOlSE, PROPE PORTAM LUTE TliE PARISIORUM VULGO D^ENFEn NOMINATAM,

SBU PETIT-MONTROUGB. 185V

''CS-SOi I

^

^ StECULUM XII

S. ANSELMI

EX BECCENSI ABBATE CANTUARIENSIS_ARCHIEPISc6pI

OPERA OMNIA

NEG NON

KAnMF.Bf MONAGHI

HISTORIA NOVORUM ET ALIA OPUSCULA

LABORB AC 8TUDI0

D. GABRIELIS GERBERON

s.

Al> M8S. FIOEM EXPliRGATA ET 4UCTA

EDITIO NOVA, OPUSCDLIS RECENS EDITIS ILLUSTRATA

AccedmU^iuctarei atii mmmdU qtm Elenclm emanerai averea pagina

ACCURANTE J.-P. MIGNE

BIBLIOTHECiCCLBRI CNIVERBiK

8IVB CHmSUUM COIIPLBTORUII IN SINGULOS SCI£NTI£ BGCLBSU8TICJ5 BAyOS BDITOU

TOMUS SECUNDUS

■ • I B9<g>09< ■ IM YBNBUNT 2 mumNA l<h FRANCIS GALLIGIS

4 .

^CUDEBATUR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM IM VU DICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAM LDTETiiG PARISIORDM YDLGO D^ENFER NOlflNATAU

BU PBTIT-UONTROUGB

ELENCHUS

AUCTOaUH ET OPBRUM QUI m HOO TOMO CLIZ COIITUmilTUH.

o

^ •

S. ANSELMUS GANTUARIENSIS AKGHIEPISGOPUS

(OPERUII TERTIiB PARTIS CONTINUATIO.)

Epistol». coL 9

Appendix spuriorom S7|

E^DMERUS GANTUARIENSIS MONAGHUS.

Vita^S. Ansdmi. 545

Historia NoTorum. ibid:

Liber de excellentia Yirginis Mariae» 557

De quatuor Tirtutibiis quae fuerunt ia beata Maria ejusque sublimitate. 579

Liber de beatitudine coelestis patrise. 587

Liber de S. Anseimi simiiitudmibus. C05

Vita S. Yilfridi. 709

— S. Bregwini.i 755 -— S. Oswaldi. 761

— S. Dunstani. 785 -*- S. Odonis. . 789

Epistola ad Glastonienseo. 789

Epistola admoDacbos Wigoruieuses. 80 1

GUNDULFUS ROFFENSIS EPISCOPUS.

Epistobe. 855

PHILIPPUS FRANGORUM REX.

Epistote. «57

S. JIUGO ABBAS GLUNXAGENJ51S,

Epistoke. * 927

Statuta pro Alpbonso rege. 945

— I>ro Lamberto S. Bertini. ibid.

Exbortatio ad sanctimoniaies. 947

Gommonitorium ad successores suos. 949

Imprecatio. 951

WALRAMUS EPISGOPUS NUMBURGENSIS.

Epistolae. ^

De vita S. Leonardi confessoris. 9^5

GILBERTUS EPISGOPUS LUNIGENSIS.

De usu ecclesiastico. ^^

Dc statu Ecclesiae. ^^

Epistoia ad Anselmum. ^^^

^IS(l^ERTUS GRISPINUS ABBAS WESTMONASTERfENSIS.

Disputatio Judad cum Ghrisliano. ^^^^

Ex lypis MIGNE, au Pelit-Montroufe.

OPIRII SMGTI MSEin TEIITII PMTIS

CONTINUATIO

EPISTOLARUIH

LIBER TERTIUS

EASCONTINENS QUAS SCRJPSIT CANTUARIENSIS ARCBIEPISCOPUS

EPESmA PRUiA.

AmLMI A1> II09AC109 BB6GBN8ES.

"tif. qnnfHKmtiM reluetuniem eteeium eue Cantuaria arckie^teirpum. Cwi eieclioni ui amientimu ipee vudet.

Sms dHectissiiDis et desideraiiwimis dom* nis frairibtts et filiis> senris Dei Becei eommaneiili* bus, fraler Ahselmus, post Deum corde suus illorum : saneti Spirilua aemper regi ooiiailio el eonsolatioiie ^audere.

^ufficupqne seripta vel dieta commaniterf yel sin- guli de affectn curdts vestri miliitis dileciissiroo ec desideratissimo vestro, et qa» nee lingtia polesl «xpffimere, nec calamasy omnia exprease et aperto scripu sunl in corde roeo. Insnpnr et ronita alia ei

^cHonem» el onus quod me» imbecillitati impaiye- batur» delonge aodlentes accurrenmt, et Videntes me aul aDiniam aot sensum amissurum timnerunl ; ei boe limore aqaa bonediota me aspergenies, eam mihi iiOlandam porrexenmi. Forsitan mibi enibescendum est, qufa vuinera doloris sio animam meam totani Inteniam in acissuram sui ab animabus vestris ei in grave pertciiium suom soperavorunl, et adhuc sic superant, ut gemiius profnndos fluenitbus lacrymis S9fepe toleret. Sod eerte non erubesco conflteri quia limor Dei et cbariias bominum* maYime veslra , sic eam viilneraveranl et vulnerant. Qo» omnia testi» monium perhibeni conscienti» meae » quo desiderjo quave procuratione exspectavl celsitudinem ei onus arcbiepiscopatus, et quo gaudio suscipio. Qiiod si

affociu 61 inteUectii meo » qua^ utinam simililer 3 aliqui de me aliter suspicaiilnr, quaro roea de so

scripu el e^pressa esseul in «ordoTestro* Ibi, sciii- eett in inttmis meis, ibi ea lego.et teiego, volvo el i^volvo s»pe corain Deo. Quod q«o affectu facianit videl ipse intus et foris; lestanlor lacrym» meae, el swx», el rugitoso gemilu cordis fflei« quales unn* qoam de me ilio dolore metnini exiisse ante diem iilam, iu qiia sors iiJa gravts arcblepiseopaius * Gan« luari» visa esl super me cecidtsue. Quas voces, ge» mitos^Htpulo^ noo slinaJaTeruniconfeciiones, sed gla «lit doioris animam roeain'penolraiiies*'.extor8eroiit, ' el adbuc exlorqnenl conBxiones* Quod Ignorare ne- quivemul iili qui ea die vuitum meom inspexernnt, ^uando me episeopi ei abbates, aliique primates ad eedesiam trabentesreoiainantem etcontradicentem

coiiscientia coram Deo jodicel, consolatur me quia pro minimo mibi debet esse ut ab illik dijudlcer, aut ab bumano die. Et qnia banc vtfam transKuri sumus per infamiaro, ei bonam famaro, ut seduciores * el veraces, sicut qui ignoti , el cognoti , tanium con* stieiilia mea non me acciiset ' ante Deum. Huic autem de me electioni imo vioientiae» bactenus quan- tum polui, servata veritate, relttciaiussuro; sed jam vclim, noiim« cogor fateri quia quotiJie judicia Dei magis ac magis conatul nieo resistunt, ot jam nullo modo videam me ea posse fugere, nec sine gravi maio corporali et spiriiuaii ex utraque parie, iiec slneira Dei inteniionem conceptam ine posse, aui uilum aliuiu, aiiqaatenus impedire. Undejam non

rapuerunl, ila ut dttbium videri posaet uirum sanum C taia bominoro quaro Dei, contra quem non est pru-

iasani, an insauum traberenlsani; nisi quia ilii ca- nebauietogo magis mortuoqaam viventi colore siroi- tis fiUipore ei dolore paiiebam; et iili,qoi postea ipsa itte me iiwsiuie lugenlero, doiore rationem superaii- fe» cum ioteoie milii iicuii eogitare ei vestram dile-

deniia aul foriitudo, viclus violenlia, hoc solo intel* ligo meuti debere consilio, ut posiquam oravi quanloro poiui et conalus sum ut, si possibile esset. caiix iste traasirel ame, ne biberero illom , ei ora- lionem roeam videns repelli conatumque frangi, jaiv

VARIJE LEGTIONES.

* CMeAa.utUMoaee, eum m$. i extmplaH VieiQrinii eampaeto tn Codiee Ef. 20 « Gravis Arcbiepiso .. .mirlos AKbiepise. ' Aniinam mea ms. anlmam meam ^ Penelrantes m$. penetrantis Et contram ffif. n^nianlem el cootradiceiitem * £t seductores iiis. ut seduciores ^ Excusei me» accusoi

Pathol. CLIX. i

il 5. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS IIl. — EPISTOUE, li

dieam Dco Verumiamen non sieut egc volo, ted «ciil ^ archiepiscopo Anselmo, suus quod semper erat , et

ffi rt«. Gum eiMm-ex uiraque .parle Deum tlmeam ; nec aliquid nisi Deum , ct bomioes propter Deum, ulrinque*, diligam, nihil mibi puto tulius in re lam ^periculosa quam ut, meum sensum et Yoluntaiem post> ponens. me sensui et volunuti Dei penitus committam. Et quamvis in hac re mibi nimis sit grave dare et vobis accipere consilium quod contra meum ** et vestrum affeclum sir, tamen quia ego el vos magis sumus Dei quam^ego vester, aut vos roei : twe enim vtvfftiui $ive mortmttr, Domini $umu$ (Rom. xiv , 8) t Don audeo in causa Dei, et in tania necessitate mihi commissis ad consulendum, quidquid homines su5- picentur» meum coram Deo sublrabere consiUum. Gonsolo igitur dileciissimis dilectoribus meis ul nulla

semper esae desiderai servuSt el ftlius, frater Osdee- Mos; iia rectis consiliis agi, ut Deum recta consilia dantem valeat promereri.

Cum te, charissime domine, in omni veritaiis co* gnitione scieniissimum esse sciani, mirum valde quod in bac sola re eIc omnimoda veri cognoscendi scientia aufugerit, ut quod Deo placitum sit in eo* quod communis de le sancta: ecclesiae sententia tulit, ignorare possis. Aut si animus luus in hanc poiissi- mum senientiam vergit, ut quod generalis electio^vd omnium , vel cerle quam multo maxime plurium, ei eorum.sapientissimorum, Deo placere clamatr soIustu|dtsplicere contendas,,'veren(fum, pretiosissime dbmine, ne pr» omnibus hominibus melior sancil^r-

res faciat vos pertinaciter ordinatloni Dei obviare, B que videri vclle videaris , dum quod illi rectissime

quia qua$i peccalum hariolandi ett^ nolle acquiescere (/ Reg. XV, 25} ; et : Durum nimi$ e$t, conlra Dei $ti- mulum talcitrare (Aet. ix, 5).'Ad hoc enim res isia indubiiabiliier judicio Dei perducitur, ui necesse sii lue, si quid boni Deus dignatur ^^ per me operari, aervire et prodesse vobis, ei multis aliis; aut om- ninoiiecmihi,4iec vobis, nec aiiis; non deficiente voluntate, sed potestate.

Quod si ob vestram pertinaciam coutigerit, facieiis senectutem, meam in iuconsolabiii trisiiiia deduci et 363 deficere, propter magna et multimoda maia quae inde sequentur, et roihi^t vobis jusie videbuniur Jinputari, eiiam ab iis qui modo ea non praevident. Si enim scireiis ipsa sola dilatio quania maia jam

intelligunt, rectius quasi a te intelleclum defendere coneris.

Ut enim in offenso dnldssimo mihi amore iuo loquar, aui cunciis» quod non credimus, meliorem te fateberis, quippe cui soli revelatum est quod universae Anglorum Ecclesiae fas non erat revelari ; ant facias necesse est quod universalis Anglorum Ecclesia '^ suadet, hocesi, ut pontincalis Inful» principalum inter beatos apostolos susciocfe non renuas.

Sed forte exspectas Deum majoribus, quod coBpIt» induciis probaturiim : non ausim dicere , preplerea quod tesapientissimum scio; sed timeo ne Ulia qu:erenti ex eblique respoiideaiur : i^Toit tentohie

f<;cit corporibus ei aiiimabus, et quam exsecrabilis ^ Dominum Deum tuum (Mank. iv, 7). Quid iianique

iila Sii, ei illi pariler per quos lii,inelioribusetpru- dentioribus, ipsi quoquepopulo Aiigliae, puto quia ei vos (si inhumani non estis) eamdem dilationem CKsecraremini ^*. Miruin forsitan vobis videtur quod dico; el mulii qui me intiis non vident et praecipiies sunt alienas conscientias, quas ignorant, judicare ; de me perversum aliquid juilicabuni, quta sic vobis de hac re loquor. Sed coram Deo loqiior, cuirevelo viam meam, et spero in eo, ui ipse faciat {P$al, XXXVI, 5) quia non me accusai coram eo conscientia mea quod nie concupiscentia terrenarum divittaruro, aui celsitudiuis, ad haec dic(a trahar.

Si quis deinceps aliter de me senserit , puto qnia aflversus veriiaiem erit, et Deusmihi testis adversus

insignius ad te eligendum osienderet Deus, qiiaro, ut tu promoverens, regem iriumphis nobilem, seve- rttate cunctis formidabilem-, lecto decubuisse, ad mortem usque aegrotavisse; le autem provecto, siatlm enmdem respiravfsse, cohvaluisse , atque ex fero et immani mitissimum pariter ac mansuetisstmum reddiium fuisse ? Quid, inquam,auteffeclum dulciusy aut ad iniioceniiam praestanlius, quam te ante Icct m aegrotantis violenter pertractum ; dextram aliorum dexiris impudenter de sinu extractam sinistrain ^*, ne sororem juvaret, fortiter retcniam virgam, caeieris digitulis periinaciter occlusis , pollici aique indici crudeliter impactam, post haec toto corpore e terra te elevatum , episcopalibus brachiis ad ecclesiam

iUum erit. Valeie; et Dominus, qui dirigit mansuelos ^ d^porUium, ibique, adhuc te reclamante, et impor-

in iiidicio, et docet non rigidos '* (P$at. xxiv, 9), sed iMiies,via5 suas, dirigat sensus vestros et voluntates io hujus iiegotii judicio.

EPISTOLA II.

OSBEaNI AO ANSELIfUlf.

Ei eonsulit humiliter $ubire onu$ Cantuarien*i$

archie\n$copi. Domino sanctissimo, charissimo electo Anglornm.

iunis nimis obsistente, Te Deum.laudamu$ essecan- latum ?

Quid, inquam, vel ad divinas laudes magnificen- tius, vel ad huinana spectacula gaudentius , quam quod in tua elect*one« exclusis oninibus Iransactae lempestatis afllictionibus , omnia ad proprii Juris possessionem veiuti jnbileo temiino cucurreruni '% dum viocti ad expeditionem, carcerati ad lttcem,ca-

VARIifi LECTIONES.

* fjtrumque m$. utnnaue * Et accipere m$. et vobis accipere '* Circa meum ms. contni meum ^^ DigDa- tor liu. Deus diffuatur " Execramini ms. execrareniini '* Rigidas m$. ri^idos ^^ Universalis.Ecclesia ma» universalis Anglorum Ecclesia " Exiractam, virgam hm. extractam ; simstramy ne sororem juvaret» for» lUer retentam ; virgam ** Concurrerunt m$, cucurrerunt

18 ..' - tlB. m^ EMST. ll. 14

ptiTi «d iibcfrUteiD» oppr^ssi diriftsimtft exactonim A Ipsl flagiltottssimum corrupUoiiis oegOiium meditaci

farorilms redierffil ad ereeiionero.

Orania haee te loqnuntur, libi famulantur^ tuis me- riUsaseribontur. Quod si omnes h» divintt blandiii« ad eonsentiendum le non excitslTerint^profecto nove- risdistricia animadversiooe sequissimum judieem te^ cam acturumi ialiterque in die exiremi judieii " ad* Tersum te propositurum : 0 homo meis uberibus nutrite, meis viriiiiibns ditate , meis doetrinis iUu* minaie* meis honoribus.sablimate» quam iibi mole'- siiam iogessiyOtme praeceptorem fugerist mooitorem contempseris, imp^neniis mei jugum erecta cervice abjeceris ? Nonne satius erat nihil mihi de iuo con* tolisse, quam qoae mea fuere crodeliter abstulisse? Aunon cohstabai per tuam negligeniiam aUatum/ qood per tuani mihi diligeniiam non est allatum? Cur non cogiiabas *' iufiniia homtnum miilia ie occi- disse, dum paOcbruai volebas sialuli consulere? Ecce eiehim jsponsa mea, sancta Gantuariensis Ecdesia, aposioli mei Peiri benediciione a prineipio sanciitt* <!alay piissimo piissinil Gregorii studio nobililer fun- data, SS. Bonifacii, Honoraii, Yilaliani, Agatiior nis '*t et cseteronim orthodoxorum Patrum singulari semper pHvilegio donata ; ad quaro, salva Romanae et aposiolicae sedis aucloritate, omnium circa regio* aom Ecclesiae in suis oppressionibus confugere , atque ab ea ineifda» ^* Ubcriatis prsesidia expetere simui ac suscipere solebaiii; ecce illa talis omnium peripsemaeffecta, onuruim pertrauseuniium pedibut

suni. Gumque illa, non.immemor quam fuerit magno acquisita, quam legibus conyincta *% qMam.denique" muneribus doiata » rductando socclamassei» illi « abrepiis .orRaroeQlorum, suorum vestibusv nndam, venalem ei eonfusioae plenam eamdem reliqueruni^ ExQlamat ilaque mqltiplex Aiiorum caierva, quosin lavacro secondae naiiviiatis ipsa mihi genuerai', et inira gremium sanciaB dileetionis ienerius imirlerai, inatemte cupiens verecundi» mederi, ejusque nudi* taiem oppanso velamiue lueri* Ecce qui moirem afflixerani,. gravioribus in fiiios molesiiis desaviunt» dum hunc ab oberibus raptum miseranda caede discerpuiit, jllum ferrugiendo stridore premunii alter caeca Ifttibula inhabiiat ; alius longa exsilia deplorat* Quodque ad scelus praecipuum fuerat^ dum se adul* teri bomines scelerata calliditate innocenies prodere velleat, in tantum apud lerrenas potestates odium mairem cum prole adduxeruoi, oi quieunqae eos inttorOcerec, obsequium se praesiare Deo aii>:traretur. Uliifflum vero et quasi palmare iotios mali flagitium exsliiii, cujus radix si in lucem solis hujus perlalo fuissei, non solom hanc exhorreret Ghristlanus^ verumetiam omnis exsecraretor paganOs, Judaeus, atque haereticus. Ego auiem ultra non ferens tantam sponsae raeae calamitaiem ex tota *^ hominem pleni- iudine ie, Anselme, eiegi , aique ad aelandoro pro 364 ^^ Bmicum sponsi exhiboi, doctrinam conloli, virtutem largiius sum. Praemonstravi oraculis, com-

eoncuicata, non solum nolla perdilae libertatis , ^ probavi miraeoKs; verum lu mihi praeiulisii Nor*

jora ■' caRteris restiiuere, sed nec sua multo iempore vaiuii illiiKiia cuslodire. Homines auiem, quos ei ad Cttstodiam casiitatis deputavi, a quibus servandae inte- griiaUs illius fidem accepi,non modo ipsi nihil deren>- nonis adversus alios inca^sii eupidos paravere, imo

manniae eofniiero^ Deo vermemt vivenii raortalem» laiitudini Anglorum imgustae soliiudinis nidum. Ex- cessiineanimoPeiruro aposiolam Aniiochiae iniro- nisatum, nec iamen iillorum singoliibus, ne Romanos experiretur (1) furores, praepedlium? Gur ie fugit

VARIi£ LEGTIONES.

^^ Die iudicii ois. die extremi jndlcli ^' Gogiubas iim. cogiubis ^* SS. Bonif. Hooor. Agaifaonis m$. SS. Bonifaciiy Hoiiorarii, Viuliani , AgaChonis '^.Tenendae m. iuendae *^ Gora ms. jura ** Gonvioclo iii5« conjbnctfli *' Quamqoe denique ms. qoam deniqoe *^ Ex toto m$. ex iota

JOANNIS PIGARDI EccUsiw S. Victori$ Pari$ieH$i$ AugniiiniaHi eanonici NOTiB. (I) HoiHano$ experireiur. D. Anselm. episi» 7, nnsqoe apud Germanos (ui gloriaiur, hancque ob infra, aperie dicii D, Peirum Romam mi^rasse. Id causam Germanis theologasiris a me conjuncius) pro iamen adhiic nesciiur a nostris et Germaois ei An- Ghristi (sic Antichrisinm specioso Ghristi mentitur fflis Gnosticis. Dolenduni profecto homines , sibi D nomine) professione. Argo oculatiores, in baac caeciores taipa, nondnm Porro ipslssima sunt ejus verba, centuriajprima

vidisse apud Iren. lib. viii, cap. 1 ei 5.'Tertul. lib De bapi., De praescription. ; Ignai. ad Mariam, Gas- . siod., Euseb. Gaesar. lib. ii , Hisi. Eccles., Ruffino inierprele» cap. 14, 15 ei 25; Epiph. haeres. 37; Ajnbros. lib. ui De Sae.^ cap. I. Hieron. in Gatal.; Optai. Milevii. lib. ii ; Augusi. De haeres. ad Qiiod* vuitdeum haer. 1, Goni^ lii. Peiil. lib. ii, cap. 51, ei alios qnamphires, qoos iubens siieo, ne manife»- siior 6ai eorom caecitas.

Quifl igitur non faciai risoni plusquam Democri» ticum de illa ridicula tbesi agiiata a GermaBis, iiaque Lotheranis anno 15M, An Petrus Rowub fue» tii 1 ui notatum esi in Schol. mars[in. ad abbaiem Ub^rg. ubi de Petro. Et ejus quidem poailionis neganiem pariero propugnat impudenler ei (de more) lalso Joannes Raleus Anglus Sudolvogius, peregri-*

Script. Britann. pag. 16, edit. Basil. 1557 : c Pelrus cum ex Ghrisli iJoiiiini jussn ac praecepto clrctim* cisionis aposiolus fuerii, Gal. ii, aeqnum profeclo non erai ui, relicio Jiidttorum grege, 25 annis (ut somnianl papistae) apiid gentes inclrcumcisas Romae sederei, aui illis gentiiium regum more imperaret. In Judaea ergo ac flnittrols regionibus, Ghrlsti man* dato obsirictus permansit, pnedicans in roaritimio urbibus Evangelium rej^ni uei, quod et ipsa lestan- iur miracula quae per illum Deus operabatur. Nam Lyddae paralyiicum i£neam sanitati reslituii; Ta* biiham Joppe a mortnis excitavii. In Gaesarea Gor- neliuro Geniurioncin bapliiavit, alque alia plura fecit. Quae oiniila dechirani iiium nec sedisse, nec rooriem obiisse Romae. Unde Biipi, Mantuamis in vi Fasi. libro*

fS S. ANSELMI GANTUAR. AttCniEP. OPP. PARS 111. — EPISTOL^fi. 1»

Fauli capal MileUiiornni atqae Epheftiorum fleiibos A pUone rodem, derelinquere lenurerll. idem beaiifi*

irroraUim ; nec Umen a sulcando aeqaore, quod eum ad eKieras iransmilterei nationes, proliibilum ? Rogo, hominum gapienliMime, ai Ultbus te sententiis jvdex impeteret, nonne» raiionum pondere pressus, Parce, fudex, elamares **? Jam vero, siillam, cui tu noviler aiUtulatus es, Ecdesiam non Unti apinl Deum «neritl esse drxeris, grande ejus merttura lieel agno* «eas **. Laurentiam namque archiepiscopum multo verbere a praefato apostolo novimus flagettatnm» :Propterea quod, paganorum metu eonterritus, fbgam inierit^et eamdemEeclesiam adliiic in fidei per<*6-

simo confessori Ghrlsti DansUno *' idiem aposlolus eum GoapostolisPauloet Andrspa sfriendens apparait, eique Irade» gladitfm verbo Dei inscrlpium, rutttrum ilhim, u.t postea evenil, ejosdem Eeclesine pomificem pneflguraviu Quod si UnU Ghristi et aposloloriim dlgnaUo soper eamdem Ecolesiam ah initio fitisse perhibetur, magno libi providendimi est opere« qiif sancUssimam scieniiam habes, ne hujus dignationl4 participium refisgias , cum neque sis privaia gralia exhiUlos, neque mereenarius, neque Simonis diaci* pulas, sed qnem ei divina vocavii electio, el aposto^

VARIiK LECTIONES-

" Paria, judex, reclamares m$. parce judez, clamares *" Ignoscas mi. agnoscas " Confessori Dundtano «15. Confessori Chrisli DunsUno

JOANNIS PiCARDI NOTiE.

B

tJrbibui Assyriis Chrinl post fvnera, poslquam In ciBlum redim , bis septem dicilur annos Impendisse^ gravi vexans mala numina bello, Mi>% maria ingressusy fongaque ambage marum CircumlaluSj iter vertil Bithynica versus lAllorat CappadoceSy Galalas^ Ponlumque pera-

[grans : , Quotqnot erani iilis Judnea ab wngine regms Edocuii Chrisium^ veierique reiraxii ab usu,

Hieronymus eUam atque Lyranus super illa CbrisU verba : Ecce ego mitlo ad vos propheias ac sapienies^ eic, asserunt Peirum foisse a iudaeis Hierosolymas eruciOxum,quod et illis verbis aplissimerespondel.» Sic quidem Baleus : sed ulriim sic se habeant hasc, Videamus. Imprirors Evaiigeliuin, Pelro creditum, non bic conclusit Chrisiiis iiilra Ecclesiae Judaicae parietes, ul ad geuUlium aures non pervenerit : Jino Acl. X, per vas quadranguium coelilus aliatum

Multa mari el terris discrimina passut ad urbem Romuteam, mundidominam rerumque potentem^ Venit, ttW merni jaceret primordia regni,

Ilieronyroi locus indicatus, et a me integre religio- seque exscripius, iterum iraducet Baleum ipsis eliam Cretensibus mendaciorem. Hieronym* lib. iv Com- «leni. in Matth. ad caput xxiii, exphinans evange* lislae verba : El ex illis occidetis^ et erucij^etis^ et flageUabiiiSy subjungit varia esse dona discipiiloruiu ChrisU. f Alios, in^ii^ prophetas, qiii veniura prx- dicant ; alios sapientee , qui novemni quoiiHKlo Uebeani proferre sermonem ; alios Scribas in lege doclissiroos : ex quibus lapidatus est Slepbanus. Pauius occisns, crucirixus Petrus , flagellaii in Actl- hns apostolorum diseipuli, el persecuii eos suni de civiuie in civitatein expellentes de Judsa ui ad genUiiro populuro iransroigrarent. > Sic Hieronyro. qiii ne npicero quidem de Pelro in Judaea crucinxo

referlumque impuris aniroanlilus, j.issus cst Pelrus ^ *J"'. "?. "P'^^r ^"I"^™ ."® *^* . .

ciiara ipsls geni^bus evangelizare. Ilinc postea lllis ^ seripsii ; quin poiius, si ejus ▼erb» ad unjiiera ex-

iiodienUbos professus esi Deum nou esse accepio* rem personarum, sed ciijuslibet gentis justum ei piacere : ut qui dominetur universis. Quamobrem ait Lucas ibidem, cap. x, sub flnem. Obstupuerunt €X circumcisione fideles , qui venerani cum Pelro : quia el in naiiones gratia Spirilus sancii effusa esl* Manluanus vero, a Baleo ciiaius, ne verhulum quidem habet de Petri morte aut papaiu, tantum abesl ul neget, Ipraeterquam quod nuilam urbium a se recensitarum in Pal%stina reperias, quod gra- vissimo est argumenio Petruin reiiquisse Judxam, ui iiicircumcisasdoceret gentes, c6HiraBalei men- lem el jndiciuin. Nani ul diviuo jussu aliquandiu Judaeos, sic et eodero postea eUinicos docuil. Quod aulein Mantuanus senserit el scripserii D. Peirum Roma; necatum fuisse, liquet ex lib. i De agone D. Dionysii Areopagilae , quein imilio labore Romam venisse describens magislri sui D. Pauli viscndi «rgo, ait :

Sed fuii eventu elausus labor ille siuisiro^ Nam iicuit pttucis^ heu 1 praicepiore^ diebus Et sancto sermone frui , quia fata repente Demersere novi duo maxima lumtna mundi , Vidtt ab exeeiso Petrum suprema traheniem {Beujaeinus visu horrendum!) suspiria iigno,

Rursusque iu x Fastorum de eodem Dionysio sic canil :

Pet freia devenit JRomam post funera Petri^ Pogl obiium Paulij qua tempeslate ienebai Navicuiam Peiri Ciemens Romanus, etc, Scd Baleum suis conriciamus arniis ; nam vi Fasto- ruro ciuto (vide honiiiiem ipso mendacio mendaoio- leinj ait Manluanus de Petro loquens :

ploremus, Pelriim a Judsea expulsum » siqque ad eilinicos ernigrasse haberous. Quod si quis Balei noniine perrractius inficietur, juic etriciain ei D. Paoliim in Judaea peremptum fuisse : inierea recla- manUbus aniiquissimis probaUsque Hisloriographis. Stephanum auiem saxorum grandiiie obrutum nar- rat Aci. apostol. lib. Yerum nec mibi nec Baleo, sed ipsimet Uieronymo (qui liiem videiur exciusse) judiciiiro dereralur : In Scriploribus eccIesiasUcis ail : c Simon Pelrus el prlnceps »posloloruin , post episcopalum Anliochensis Ecclesiae, et ii Claudii aono, ad expugnandum Simonem Maguro Romani pergit , ibiquc xxv aniiis cathedram sacerdoulera tenuii, usque ad ultimum annum Neronis. Rursum ad Damasum papam. Mihi caihedram Peiri, ei fldem aposiolico ore laadauro, censui consiiieit- dam I Ltposi pauca : c Cum snccessore piscaioris et discipulo crucis loquor. Ego nullam primum nisl D Christum sequeiis, beaUtudini tuae, id est caihedi^ae Peiri, communione consocior super iilam peirjm aedilicalam Ecclesiam scio. > In Comment. iii Epist. ad Galat. in iilud ipsum caput ex quo Baleus per- petaam in Judaea mansionem consUiuit, D. Petro, observans D. Hieronym. pleraque desiderari in iHSloria Aciaiim apostoiorom addit illud postre- mum iiiquiens : Denique primum episeopum Anfto- eheiuB Eceiesim Peirum fuisse accepimuSf et Romam exinde iransiaium; quod Lucas peniius omisit. Ex- pedil inihi ex caulogo scripior. ecclesiast. tesiimo- nium baud aspernandum, quo Hieronym. aii : €i& mens, eic., quartus poet Petrum Romce episcop^f etc< Lyranum, quU eadem cum Uieronymo dicit, prae- tereo, contentus detexisse impadentem Baiei inali- tiam.

41 LIB. JU, EPiST. V.

Iktt 1kiraniMi¥li inslitulio. Pmierea, qiiattvjs laoai- A tor« iioii egeis, pro afllMla Uomo momut it aadebo, m mbfl Hicoiiftfilie agas, iieo aUeiio iDuliuai a nobis «oMilio, lAvt id coneeertlioiie lua sii, sive iji rebiifl Eeciosiae daodis aulaMiiandis, ideo quod noviiuus «anclisslauwi pnndeceseonHai luum mulia prinio adreotosetti tompore «rdinasse, quas ooioi tem- ^)ore poiUaodam sibi ^isplicuere. Suot enim piaree jqai eirea deslmciionem Ecdesiie aeraper laboraveroai, i|ui iMiue paiahl qnam maxime ae Mgnaiuras, diceBles le enm Deo seroper acturum, 4*es ficclesise oen curalunim , qoasi res Eccleuse «curare non sil cum Boo afero. 8ed, Deo auiilianle, cum le eegnoverint, ipiemadinodum ego, polo ilios secos dictoros ac seasuros. iam oanc repeio oimu- bos medalUs (food promisi saluiando » orans Deum 4ia te redieeQnsiliis agi, ut Deam reela oenaOia dao- lem valeas promereri, Domine sandisaime , sapieo- lisslme, et oopereoMiesanimo.dolcissime.

W

EPISTOLA UI

GosDiiLri ENSGORi AD «eiiuaos aeocaMSBs,

Uf iiOtt Irlsrefilar de erepl6 stN abbale Aneetmo*

GoNDULFos graiia Dci Roflfensls episcopus, duminis

et amicis suis charissiinis, servis Dei , Becci consi-

slcntibus, salutem et fldeles orationes.

Charissimi, vesirae dlleclionlcognitomest quantam temporissit ex quo Anglica Ecclesia proprio esi orbata et destitota paslore, atque omnl paierna

EPISTOLA It.

AKSCLHl AD MONACHOS BECCSNSBS.

£/< tj9it Antelmo ei regi scribanl $e uUro ccnuniire

eleetioni itUm in arckiepiscofnim Cantwirientem.

Dominis, et fratribus, et ftiiis dilecUssimis mona-

chis Beccensibus, dileciissimus el abbas eorom , fra-

ler Anselhds: continua Dei protecUone, et conso*

latione gaudere.

Quod humiliter per domlnum Balduinum el doroi- num Tesonem peUvistis,et si pnesens essem, sopplici devolione per vos peUvissetis, paterno et pio affecto •• omnibus petenlibus, ut flliis dilectissimis , concedo quod ex me esl, et oro Deum ut ipse misericordiier concedatquod ex Ipso est. Gum de sorte archiepi* scopatuSy quae super me divina ceciditdisposltione, B loquor vobiscum, valde alienum et a me el a vobis videlur, si consideretur muluus noster affecius **» me vobis inde consulere, et vos mecum consilium accipere. Si quis considerel quia plus Deo quam no- bismetipsis debemus, non eimirnm videbitor, st ego in causa Dei coromissis mibi ad consulendum , quos nuUo fflodo eisdem ipsis testibus, a reclo volo deviare, consulo contra meum •* et illonim affectum, secun- duin voluntalemDei. Benefecislis, quia concessionem veslram inilii per domn. Tcsonem inandastis, quan< doquidem res nec per me vos motari poiest \ scd melius facielis, si per epistolas unam regi, alterain mihi mandabitis quia quod Deus dignabitur de me disponere, et tdem rex et omnes qui Domini siint Ecclesix nostrae ordinaverint secundum timoreui

desolata consolatiooe. Sed Deus ploratus orphano* C Dei,et archiepiscopusnoslerreligiosaetecclesiastica

ratione jusserit, et mibi videbitnr, humili devoiiono propier Umorem Dei conceditis, et me Deo et Eccle- siae ejus committitis. Hoc retento, ut, in quantuiu possibile vobis erit, nostro semper fruamini, quam- diu vivam, consilio. lloc consulo, hoc hortor , qula sic oportet fieri, ul et vos plus voIuntaU Dei quam vestrae subdilos esse osteodatis; et regis graUam, qu» vobis necessaria est, siue omni proflcuo , imo ciiUi damnomaximo nonperdatis, et mentemmeam mulits molestiis onustam , onustiorem dissensione veslra non factatis. Comitissae Lermendensi, qoaeadvos veni^'S ut audivi, larga et benigna voluntate booo- rifice oronibus modis , quibus potestls , secundum voluntateni ejus serviie. Grandis enim vester honor

roro, gemiius et sospiria bacienos tongissiina vidna- ruro , preces quoque fideliuro suorum mtseratus exaudiens, tandem sua gratiaeam consolandovisiure dignatus est. Jpsius namque inenarrabili polentia opcrante, dedit Doininus nosier rex Anglorum coii- siiio et rogatu principum suoruro , cleri quoque et liopuli pelilione et electione, doniino abbaU Anselmo Cantuariensts Ecclesiae gubemationem. Quod quidero piissiina Dei opcratione et ordinaiione factuin esse iion dnbium est. Qua propter homiliter mandamus, et vehementer precaniur, ut fratres charissiinos, quaienusomnem tristiiiaro velcordis indignationem, si^qua esl, deponentes, divinae voluntati, operationiy et bonorum virorom electioni neqnaquam resislatls.

sed Deo gratlas agentes , quod factum est » cura d est, et multuin hoc noslrae profuturum esi l^cclesias.

gaudio ei bona voluntate concedatis. Est etiam aliud quod vos latere nondebet. Impediri quidem rea jsta fortassis ad tempus potest, oronino autem rema- nere nullo roodo polest. Veruro enim dico vobis, notiUa ei consilium hujus rei multum processil , et sinedubio usquc ad sedem apostolicam jaro pervenit. Vtimini igitur sapienU consilio, et per charilatero faciie sine dilationc , quod quandoque facturi estis sioe dubitatione. Valete.

sicut spero; illam ex nostra parte dulciier salutate**. Valeie.

365 EPISTOLA V.

OSBERNI AD ANSELMUO.

Ut acceieret $uam inauguraiionem. Doroino sanctissimo, Patri dolcissimo, jam nunc» qiiod non sine despcralione dica, Angloram arclri- episcopo Ansclmo, servus et fllius suus OsBERNrs : saltttes iuctu et lacrymis plenas.

VARIiE LECTIONES.

** El pro affecto mm. et pio attectu *• Vester affectus nu. noster afleclos ** Circa meom mi. conlra» meuffl '* Ad nos venit' ms. ad vos venit ** Sahilale ms. salutate. Vaiete. ,

19 S. ANSELMI CANTUAR. ARCUlEP. OPP. PARS ill. — EPISTOLiE. iO

Quoiisqiie, dulcissime domfne , de&ideria nostra '\ bis eipetehalnr eoBcessione **, omnes in unum

$uspendis? quousque animas nostras tollis? Si tu es qui venturus es, veniendo ad nos, ostende; nec veUs diutius bonum diflerre, quod ab aelerno consilio profectum bumanq generi Christus dignatus es im* pertiri. Alioquin , nit diilcissime, commovhti terram et eonlurbasii eam ; potiusque esset niortis non di&* peiidla sustinuisse, quam super tuo noinine aliquid iinquam accepisse^ Quid enim piitas,^qui luctus, qude lacrymx adyersum te bodie fun^untur '*, qu£ ante hoc tempus in conspeclu Dei profundebantur? Qus inajor potest csse miseria, quam bomines, quibus quasi noxiis huinoribuf corpus Ecclesise gravabaiur» nuperriine ▼idisse e^^clusos; e( nunc eosdein noo luodo cxclusos, verum etiam vid^re corpori Ecclesi^ ,

congregali sumits, unusquisque nostnim de soa sen- tentia ali eo qui pnesidebat nomiuaiim esi requiil- lus. Multa hinc et diversa nobis sensa el dieta sunt, qiiae modo replicanda et expoiienda vobis.mlniroe" sunt: finem tantum ipslus^rei propier quaiii eonve- Biihus; breviter yobis inlimabimus. Pars qu»dam nostrum, quamvis pro dulci et unlco pietatis erga Yos affeclu valde dolens atqne irislis, prq>ter Dei tainen melnm, cigus id nutu auiue.consilio. agi.cre- dilur, libenter ad honorem et commodum Ecclesiae Dei, secundum quod vos eltam- consulilis; quod de .Tobis petilur concedit; pars \ero nofetrum altera, •suo poiius quam vestro uiens atqiie fidena eonsiiio ardenltori; atqiie, ut liibi videtur, reciiori **, arooris

inoorporat<Mi7 Puta, mi dulcissime omiitum, adyer- B yestri lelOymiuiine' id concedit, ' nec ad eoneeden»

8um le istas esse qu^relas. Hiccine est ille, de quo fanium gaudebamus, de quo t9ni magna audieba' miis? Ecce quomodo nos decepit, quomodo animas nostras interfecit. ExpectavLmus '^ pacem ^ et noji est honiun ; tempus medelse, et ecce clamor. Hiccii e est ille» quem Osbernus hos tredecim aitnos ad po« pulum tanlopere laudavit, quem in omni sermoiie magistrum ei sanctissimum et sapientissimum prse- dicavii? Ecce qitomodo fecit novissima noslra pejofa prioribus. Credas, nunquam bscc desinent dici, nisi desieris elongari. Veni ergo, tantummodo itivocetur nomen tuum super nos» aufer opprohrium nostrum ; feslinanduni libi 'f esl, princej^s esto noster. Erit hoc Deo ad laudem, libi aJ mercedem, nobis ad vitam» Reciiperenius in te quod in niortuo sanctis- G siino Paire Lanfranco nos cum loto niundo perdidi- nins : qiiem moriuum semper dolehirnus, quoad us- que illum in te viderimus. Deus oinnipbtens, qui- <:unc|iie Anselmuin ab inceplo praepedierit, anathema iii inedio hominuin sil. Credas me in inaxima lacry- inarum alluvione isla scripsisse el usque ad moriem aoHicitum de te esse. Mater ei omne& filii te salutani. EPISTOLA \L

MONACHORUIf BECCENSIUX AD ANSELIIUlf.

Bec€en$e$ Anteimum concedunl Eccie$iiB Canlua- rtensi.

Dutcissimodomino^et Palri suo, divinitus sibi ollm

dato, abbati Anseuio, bumiles Beccensis Eccles-ae

dum uUi majorum se sive ihlnorum persuasionibus aliquo modo acqiiiesciu Quae auiem pars alierain, aut nuinero aut ratione praepoiideret , doinniu Lanfrancus, qui inlerfutt, et omnia hic apud ** nos gesta sive dicia et vidit et audivit, plenissimo per seipsum 6i sufficienter vobis dieet.Nos entm ista suecincte et celeriter multum dictamus, quia u(get nos .^ festinans lator praesentium,, ut sic agamus. Omnipolens Deus vitam vestram in beheplaciio stip recte disponat, et ad communem fidelium suorum ulilitatem et gaudium, diu eam in praesenii cusio- diat. Ameo.

EPISTOLA yU^'.

ANSELMI AD MONACHOS BECCENSBS*

JEgerrime fert $e a Beccen$ibu$ e$se dietractum^ nee

. juxta quoruMdam malewlorum calumnia$ ficta hu-

militate recu$a$$e archiepi$copatum.

Suis dileciissimis doinino priori Baldrico, et alils

servis Dei in Beccensi coenobio comtnanentibus;

. servus et conscrvns eorum frater Anselmus divino

seinper regi consllio, ei protegi auxilio.

Quamvisdivina dispositio me a vobis corporallter Don sine gicavi pioque cordls mei dolore separet, oro tamen Deum, ut dilectto, qua Ipso dante *• aniina mea vos in ulero suo complectitur, indisso- ' lubiliter perseveret : per quam, Deo propiliante, semper vester ero servus; quia semper, quaiitum Deus niilii dabil, ero veslris utililatibus *• inlenti^.

servi, et filii sui : conlinua Dei in omnibus viis suis ^ Nam eisi tanla sit ipsa dileciio, ut saepe cum inlenie

protectione dirigi semper et muniri.

Audita eoncessione domini nostri Nortbmanoiae principis, ^et archiepiscopi . nostri Rothomagensis, <|uain de vohis ad petilionem regis Anglorum et omninm fere ejusdem geniis principum f^cerunt, ut ad culmen, scilicet, promoveamini archiepiscopalus, pro ea eliam quae ad nos de vobis pertinebat, eta no-

cogiio amicos vestros de taoi insepi^rata et contr.i voluniatem nostram separatione, slaiim sua quadahi tenipesiatei velut mare veniis, IniumeRcal ei contur- beiur cor meum, et pluant ocnli li^el, dulcius tamen mihi est hoc ab illa me tolecare, quam illani a mo separare. Novit enim Deus, anle cujus conspectum secundum conscieniiam meam loquor, quia plusyo4

VARIiE LECTIONES.

»• Fundunliir ? QuK major m». fiindunlur, qua» ante hoc tempus in conspectu Dei praefundel)anliir ? Qiiae major •* Expectainus m$, expectavimus •• Festinaiidiim tibi nw- vesiimenium tihi • Expecia- haiur confessione m$. expetehaliir concessione •' Expdnehda minime m$, expoiienda vobis minime »* Rectioris m$. rectiori •• Hie apud ms. hinc apiid *• Urgebat nos m$, nrgel nos ''^Cotiata eum duobu$ Exemplaribue in uno Codicem$, Vicr, Ef. 20. ** Ipso danie nt$. I ipso donanle >• Prospicicflite.. folunlalihus m5. propiliaiitc litilitalibns '

ti m. Hi,

^ileii Deo et vobis, et meipsnin vobis» qmm vos milii sive pnetarionem, aui dominationem> aut pos- lessionem terrenam, quas bai;«bam pro vobis* Qnamobrem plus me gravat vestra tristitia de qua« liGunqne» si apiid vos est, mei indigentia, qoam roe eonsoleior aUqoa terrena celsitndo vel opulentia. Eece nunc in hac ipsa locutione, qua vobis absens loquor dicundo , testes mihi sunt lacrymae, quas continere nequeunl oculi mei, et vim mihi facientes singultus gutturis inei inundantes a gemilu cordis mei, obtpranteset inlernirapendo tardantes scripiori verba oris mei. Quamvis sini quidam, ut audio^ qui aotero sint, Deus slt, qui aut flngunt malitia , aut snspicanturerrore, aut eoguninr dicere indiscreto dolore, quod magis trabar ad arcbiepiscopatum viiiosa cupiditate, qoani cogar^^ religiosa necesitate. Qiiibus nescio quomodo possim persuadere qo» sit in hac re eonscienlia mea, si iliis non satisracit ^ vjta et 369 conservaiio mea. Sic enim vixi Jam per triginia tres annos in babitu roonachico ^*, iribus scilicet sine pnelatione, quiiidecim in prio- ratu, loiidein in al>batia annis, ut omnes boni me deiigerent qui^ roe noverunt, non niea industria, sed gratia Dei faeiente» et magis illi qul me.interius et fiimiliarios noveruni; nec aliqois in me viderei^^ aliquod opus, unde roe praelaiione ddectari cogno- aceret. Quid ergo faciam? Quoroodo propulsabo et exstinigaam hane falsam et odibitem suspicio- nem, ne animabua eorum noceat qui me propter kom diiigebant, chariutem illis minueudo; aut eorum qoibus qualecunque consilium aut exerophtm parvitaiis prodesse polerat, me pijorem quam sim yiis persuadendo; aut etiam borum et aliorum^ qni me non noverunt et lioe aiidient, malum illis exeiiiplum ^* propohendo? Deus, tu qui omniascis, iion me justiflco seoundoro examen districti jodicii tui, qula ille magnus Apostolus tiius, qui dicere po- tnit : Nihil mihi con$ciu$ ium (/ Cor. iv, 4), cum hoc dixisset, subdidit : Sed non in koc juitificatus iicm, ^nt autm judical me Dominus es/. £t vir ilie sim- liiex et reetus, timens Deum et reoedens a malo» cui te ifso teste, non erat similis in terra, dixit, verebar omnid opera med {Job ix , 28) : sed secundum quod adinui mea comprehendit conscientiam suam, co- ram te dico eam, ut omnes qui banc meam epislo- lam legent aut audient, sub luo teslimonio seiant et credanteam. Tu, Douiine, vides, et tu esto testis meus, qula nescio, slcut mea mibi-conscieniia dicil, qoid me rapiat** aut alliget ad consensum arcbi- episcopatos, ad quem subilo raptus trahor, amor alicajus ret quam servus tuus oontemptor mundi debeat contemnere; e( qui», si mibi liceret servata

EWST. \U. M

A ob^dientia et criaritate, quas propler te» quanlom dedisti, volo custodire, poiius eligerem sub praclato, siout monaehus, servire et obedire, et ab illo' con- silium animae me^ et neoessaria corporis mei acci- pere, quam aliis hominilras dominari aut praeesse, sive ad animarum gubematlonem, sive ad corpora.- lem sustentationem, aut terrenas divitias possidere. TU vides, et tn esto testis meus, quia, sicut mea mibi conscientia dicit, nescio quomodo me sine peccato possim evolvere ab hac me eligentium in- tentione; et quia timor tuus, ct cfaarltas, etobo- dientia , qoas tibi et Ecclesiae tuae debeo i me eo- gunt, me ligant, ut non audeam religiosis precibus eorum, et magno sicut mibi ostendunt, desiderio pertinaciter contradicere. Domlne, si fallit roe con-

D scientia mea, ostende mihi meipsum et rorrige roe, et dirige in compectu tuo viam meam (PeaU v, 9). Et sive mihi placeat, ut <Iuod inceptum est ab ko- ininibus de hac '^ mea electione fiat, sive polius ut non fiat, Deduc me in via tua , et ingrediar in veritate lua {PiaL lxxxv, il). Domine, tu vides, slcutdixi, conscientiam |meam, tu esto roihi testis ad eos qui aliter de me siiscipiantur; et ostende illis eam, no laedant suas aut aliorum animas, roale eam judicatt- tes. Ecce, dileetlssimi fratres mei, audistis vere conscientiam meai» de archiepisoopatus desiderio, sive contemptu. Si enim Deo sciens roentior, neseio cui veroro dicaro. Si quis deinoeps eontra boc, quod de bac re sub testimonii Dei invocatione dixi, me voluerit aperte vel callide male alicui*'? com- mendare, puto quia Deus erlt mecum adversus eum, ei pro ine respondebit ei ; ego vero consolabor mo sub testimonio Dei. Certus aotem sum quia quid- qiiid baec falsa suspicio alicui anlmaB vel nocebil, peccaium boc super se suscipient, si plures suiii» anctores ejus; et sive unus siveplus sint, maxiroe super eum erit qui maxime auctor ejus est. Ad ea > vero quibus quidam vestrum putaiit me potuisso raiioiiabiliter electioni pr»dictae resistere, breviter respondeo. Dicunt enim : Quando coactus est ut nosier abbas fleret, tradidit se nobis in servum in nomine Domini. Bene, quia hoc feci in nomine Do- mini. Qnid hic intelligunt? An pulant me joiaise vobis servitutem per nomen Domini? utique non

D boc feci. An quod Dominus dicit : Si quid petieritii innomine meo {Joan. xvi, 24) sic intelligenduro esl, ac si dicerel : Si juraverit Patri, petendo aliquid per nomen meum ; aut quando dicirous : Adjulorium noitrum in^wmine Oomirii (Psaf.cxxiii, &), ^ul quo- lies facimus aliquid, sive dicirous '^ in noroiiie I>o- rolnK totiea. jorarous per nomen Domlni?- Nequa- quam : qnomodo auiem Jlla intelligatur. mhil nunc

VARliE LECTIONES.

^^ Quam cogor ms. quam cogar ^ Noh salisfecit m<. non satisfacit ^* Habitu monachi mi. habitu mo nachico ^^ Aliqui in me* viderunt.. cognoscerent msi. aliquis in me videret.. cognosceret ^ Aut alioruif mn. et aliorum ^* lilud exemplum ma. Iliis exempluin '* Quid me rapiat mM. ouod roe rapiai *' Ak :.oronibus de hac ma, ab hominibus de bac '* Me noluerit aperie vel callide male alicui ete, mt. 1 mf ▼oluerit aperie vel callide, male alicui etc. ms. 2 voluerit, apcrle vel callidc,'male rac alicui etc. •• Qiiotiet aliquid sive dicimus ma. qiioliens faciinus aliqiiid sive dicimus

ffi

S. ANSELHf CANTUAEU ARCiil£P. OPP. PAllS 111. — £PlSTOLi£.

ad me; qHoH vero ego (iiuc*^ dixi in notniiie Do- A et quia uunqnaro aliam praelaitoneni liaberem quam.

minijDfellexi et intelligo, in Domioo, hocest in i>eo. Ouae in Deo flunt, secuBdum Deum, id e&l, recte flnnt. Cum ei^ tradidi me vobis in servum 4n nomine Domlni, iradidl me vobis in aervum, qiianlum potni, secunduin Deum. ludieate nune, sk boc modo abnegavi ; aut ai potui secundum Deum abnegare disposiUonem Dei de ine, cui vellem, iiol- lcm, recte subjacebam ; aut obedienliam , cui roe penitits tradideram. Cum enim professiis sum mo- naclium, abnegavi meipsuin mibi, ut deinceps meus non essem, id est non viverem secundum propriam vobitttaiem, sed seeondum obedientiam: vera au- lem obeilieiitia aut csi Deo, aut Eccleiiiae Dei, el posi Deum maxime pmelatis. Hanc ergo nou abju

Beecensem. Sed boc secunduin affecium mex volua- tatis dieebam, et secundum hoc, quod in defensione el responsione mea» si ad aliam praelaUonem >oca- rer, confldebam. Sed quld si Deus ordinat utetiam aliis vivam ei serviam ? An debeo snperbe resistere? El ego et vos plus sumus Dei qiiam ego vester, et vos mei. Princeps apostolorum dixU Domiiio : Non lavabii mihi pedes in tBlemum (Joan. xiii, 8). Talis erat voluntas ejus. Sed quid Domlnus? Si non Iq- tefo iibi pedut non habebis partem mecum (ibid,). Et Pelrus quid? Ihminet non lantum pedes.sed et manue et eapui {ibid.^ 9). Tamen non ideo iilum Deus damnavit, quia sentenliam suam pro divina muta- vil, imo ad pedes ejus se bumiliavit. Praesume-

ravi, necabnegavi; sed potius servavl, cum dixi, Bbam*^ 367 de rortitudine et ingenio meo ad me

.In noinine Domini.. Disciie itaque quid vobis lunc dedi» Hoc uttque, ut me vesiro non possem sublni*. bcre propria voluntate servitio ; nee quaBrere nt si blraberer, nisi ea eogente dispositlone et obe- dientiat quarum prius secundum Deum senus eraiii. Quod autem feei, si aliier fecissem quam dixi, certe vos monacbi non essetis, si quod eonira Deum vo- bie promislssem,. exlgeretis.. Nunquaro anleqiiam concedereils me ad arebiepiscopatum paomoverj, lianc meam vobis /aciara dediiionem aiicut exposui, aed olijiclebam eara quasi firmissimum obstaculum, iie promoverer ; denec inleliexi me vdentes pro-. « movere in tania siue vobintails persisiere consian«

defendcndum ; sed lorlior ei ingeniosior me Deus fuit« et ideo pra*sumpiio mea nibil fuii. Insiplenter me loeoium esse forsitan dicet aliqnis, qiiasi me jnstificando et dignum arehiepiscopatu probando^; sed falsi calumniatores mei me coegemni, ae vos ant aliquera aliuro veneno susefalsitatis loficiant. Nec nitor me digoum arcbiepiscopaiii probare, sed (alsum crimeu expurgare **. Sed de bis, unde bacteniis locoius sum, nunc isla suificiant. De consolaiione vero vesira pauca subjicio. Precor iiaque vos, fra* tres mei dilectissimi , «l non contiisleniini uiira, modum prepter absentiam mearo. Certe tristitia vestra mea esi Iristitia et consolaiio vestra mea

iiSy nt et ad hoc*' nibii obesse inteiligereni, ci ab . consolatlo est. Non sit in bomine spes vestra» seil

2 . ....1I_. U - ^ll_ . J^U J.. VI . _ „ , - . _,

iiicepto se nullaienus^, aui velle, aui debere de sistere asserereni. Dicunl etiam quidam quia ei vo- bls secundum Deum datus erani; et quibusrecie

. praelatiis eram, non recle me posse auferri ab lllis, iiec ine debere eom-edere ^. Beatus Blarilnus "* se- cundum Deum abbas erat, et laiuen monachis est .«iblaius, ei clericis, el monacbis et laicis viris, et iHulierlbus esi pra:biLiis. Pelrus apostolns, puio «fuia secundum Deum Antiocbiae catbedrani episco- palein lenebai; nee lamen dicit aiiquis quia pecca-

. vii, cum desereudo eam, studio majoris fructus Romam migravit. An ideo dicendum est quia non diligebanl ppiores discipulos f aos, aul quia postea, mlniM eos dilexeruni; aui qiiia Deus eomiempslt et

in Deo; qvia si quid vobis profui, non a.me fuit, sed ab eo. Muiii propier ine, et. fere omnes, Oeccum venisiis, sed nullus propler me monachus Dictus est; nec propter spem relributionis meoi vos Deo vo-. visiis; ab iUo cui iotum dedistis quod babuistis, ab illo exspectaie totiim quo indigeiis. Jactale cogiia- ium veslrum in Domino„ ei ipse vos enuirieL Con- veriiie toiam euram ad Uil serviendum; et ipse suscipiet totam curam vestram ed vos nutriendum. De me vos precop, ne minus me diligaiis, ai Deus. de me faeil volunlaiem siiam; et ne propter hoc perdaro, sl aliquando volui facere voluntatem ve-. siraro, quia oon aadeo, ncc debeo, nec possum Eeo resistere, nec adhuc video quomodo me possim.

deseniit eos, quia islj eoe corporaliter deseruerunt? D Ecclesbe Anglorum spbtrahere, nisi Deo resisiendo.

iiiique noii est dicendum,^ fraires. Mon me compavo luagnitudini eorum; sed tamen non ideo sum dam- iiandus» si de me facit Deus aliquid ad similitudi- iiem eorum. Forsitan dicit aliquis : Non es homo, cui tantA res cooveniai '^ Itoc ipsum de me conie ei ore judico. Sed dicont niihi, qnaliscunque sis, le volomiis, ie non dimitiimos^ Reminiseuntur quidam quia dicere solebam quod noUem vivere nisi vobis»

Appareal quia non me vobis soiumroodo diiexislis, sed et Deo, ei mihi. Oraie pro me, ul quidquid fiat de me, boao Aut per gratlam Bei consummeiur. Abbatem vesinim ex bac hora uolite me exspectaK; sed dtiectorem vesirum el sollicilum pro vobis, quandiu vivam, Deo servante voluuiatem quam mibi de vobls dedit, scilote. Nuoquam Umeo ditniUam polestatem ligandi et solvendi, et vobis consuiendi.

YARIiE LECTIONES.

•^ Qiiod vero lunc iwm. qirod vcro ego tunc •» Ul et lioc etc. ms . i «t ad hoc ete. »• Incepio neHaUnus msi. iiicfpto se nullaienus " Me concedere him. me debere concedere '^ Beaius Marcus mif . Iieatus Mar- tinus ■• Res conveniant mst, res conveniai •• Pnesumam m$$. prsesumebam •* Expurga vf m$$, expurgafe

tf UB. 111, EPIST. YIIL »

qinan lialMit in vobis, qiiaudia dbbas, qiii f>08t nie j^ '^* 4»< ^^ prop\er Dtom saa gratia dilexerwAt^

epise^pift el abbalibin, de qnibm me magis gravai ai de me aUquid aospicando ^ perreram» faihsntttr* ^olo enim dilectionem eomm oliatemia perdere,. sed ^mper, eoe Teoerando ei dlligendoy iUam mereri ei

ertt^-et voa, qni snb ilio.eriiis, boc mibi concedellst taido «i vix dico. Domino noslro lesn Cbristo, ei {Noe geoiUtci ejus Marise, et beato Pelro, cui ipse conmeadavii oves snas, et beato Benedicio (secqn» 4inB enjos regniam obedientiam proTessi *' estis) el aMra flanc|isJ)ei vos eoimnendo, dilectissimi fratres mei» el eontm meritis el inlercessiooibus ipse qm vos rodeniit sit vesler *' abbas, sit vesler castos* •pse faeiat vos post banc vilam beaie vivere io regno siio. Ibt sva pietate iriboal mihi vos videre, et vo* biscnm siae ftne gaudere, qui esi 9eos benediaus in sascnk. Amen, Miraniur mulli ex vobis, qiios um Mci el fomiyari dileetione amplectebar, ul unicni* qoe viderl possei rae nuUum alium pariler dilexlsse.

oostodire

EPISTOLA 7IH ••.

AlfSELm AO MOKACHOS BECCENSeS. ^

Ut Guillelmum qui dpwi Pexeium prior fuit in abba' tem eligant; et nt hanc dtram su$eipiat^ ei praei' pit; Baldrico amttm ne priwalnm dimitlat^ ip$§ inhibet,

Dakissimis ei dileetissimis snis» domno priorj Baldrico, et aliis .monacbis Beecensibus, fraier AnsEunjs» qoi hactenua eis sub abbatis aomine ser-

cur non iilis siogulis aliquam nostrae dileclionis B vivit *', a Deo semper custodiri et prolegi.

co'nnieinorationem scribo. Sed scianl quia non boc fiicit oblivio mea, sed mulliludo eorum. Et foreitan faciam, cum magis ppporlonum erit ; et si non om- nibus, saltem aliqoibus. Hoc lantum ad pnesens illis diro, ol remiitlscantur quia non ob aliud eos sic dllexi, nisi ut jpsi Deum et animas suas diligerenl* Jpsi sunl mibi lestes, boc de Dlis seinper el de om- iiibue vobis desidero, boe precor, hoc moneo, hoe consnlo : hoc facianti et sic seniper dileciionem meam inviolabiiem «rga se scrvabnni. Abbatem «obis susiinere feslinate, expedii enlm vobis. Va- leie. flanc epistolam nostram, qoiboscanqoe pote- sUs, pro excusatione falsae de me suspicionis *^ osten- tlile; el maxime reverendis dominis el Patribos

Deo, de me quod vult, utde creatura sua, velim, nolim, dfsponence, ei reverendo domiAo rnisiro principe Norlbroannorum Roberio concedente; el archiepiscopo nosiro Guillelmo praBcipienle, et vo- bis a Deo coactis, faventibas, a vestra cura sum absolotos« et msjori involotus. Sl Deus vobis dede- rit eam gratiam pra^dicti domini noslri prineipis, ul de Ecclesia nosira vobis velil dare abbaiem, ei no^ sirom inde dignetur aodire consilium, itli et vobis dico qula (2) de nullo mihi melius viiietur qoam de domno Guillehno» qoi prior fiiii apnd Pexeiom. Et si jossio gloriosi domini nosiri principis in faoc fueril» quod utinam iia flat» ego quoque tibi, frater GuiU lelme, in nomine Domini per sanelam obedieniiam

VARliB LECTIONES

^* Regidam professi ms. 1 Regulam obedienltam professi ** Ipse qiti vos redemil sanguine suo , eoriim meritis el inlercessionibus sic vester ms$» et eorum meriiis et intercessionibns, ipse qui vos redernit. si^ vester *^ Falsae suspicionis mu* falsae de ine suspicionis *' Suspicaiidum m$$* suspicando *' Cum ei$ • dem mu. collata *' Hactenussub Abbatis nomlne serviuot irm. Iiactenus eis sub Abbatis nomine servivii

JOANNIS PICARDI NOTiF

(2) De nnllo mihi meliu$ tidetnr quam de domino HniiUlmo^ etc. Hinc certo certius est Anselmom intns ei in cote hunc nosse Willelmom , cum spe- ciale non tantum de eo in sni locum legendo del consilium, sed ei votum facini ; qu« quidem cer- tissimo sont argumenlo probitatis el sanclimonix Guillelmi. Agedum, viJeamns illum pusronem, sen- simque adolescentem, videamus lironem, cum hic fideamns fnturum non dico veieranom miliiem sed ducem. Anonymus Beccens. in prologo liisiori» ejnsdem pollicetur se ejus successorisque Vitam posteris relicturum : unde est quod cerlius ei cre- damns narratronem hoc verbonim staniine ordienti.

f Yenerabilis abbas Becci Guiflelmus, nobtli Nortli- mannorum prosapia originent trahens , iti veteri ca- stro super Rollam, quod dicitur Monsrorlis, claris parentibus est exortus. Paier ejus Turstinus, maier Albereta dicebatur, Rogcrii de Bellomonte , Patrls Roberti comilis ex sorore neptis. Qoi puer diim adhuc in cunis jaceret, gravl molestia tacius pene Tlsum amisil. Territa mati^rpro filio lugens cacurrit ad qnamdam ecciesiam S. Germani in eodem castro sitatn, et oltUiiit illum super altare ejnsdem eccle- six, vovens Deo, et bealissim» Dei genitriei M^rise, sanctoqoe Gennanp, q^aod si poer illam incommoy ditatem ocoloruih, eontm auxilio evaderet, illum servltio Dei nulriret, Ititerisque imbuendum tra- deret, simnlque rogavit Dciim , ut si aliter puerum sanare nollct, iii sr, id esi In inatrem inlirmilatcm

G niam converterel. Qoid plora? Annnit petitiom' ei voto bonae mairis graiia Salvatoris nostri, pietasqiie ejus sanctiss!m« Genitricis , nec non et beatissiml confessoris Germani , et infans integrae restituius est sospitati; mstrem vero infirmitas corripuit, nee ntnlio post exsiinxii. Grevit puer, ei cum ad con*. gniam pervenisset aeiaiem, tradiius est litleraruni stiidiis imbuendiis. Coepit itaqiie bonne indolis esse, amore Dci fervere, cum honeslis tncedere, ab inlio- nestis animnm revocare. Jain muitdi loxum sper* nebat, jam sermone, acin et habiin talem se exhi'^ bebat ul jam lunc qn:Hii nionachns ab omnSbiis haberetiir, quantum ad vilae morumque spectabni informationem. Si quando a cognatis et aniicis ad scholas allquid pecuniae sibi miiterelur, ouasi rcm tnalam vllabat susciper'^; sicul condiscipuli ejiis soliti erant referre , ita avaritiam perhorrebat; <]umqiie vicesimnni quintum ageret aeiatis annum, desiderans vocem Domini implere, dicenlis : Oui

D non renuntittt omnibu$ quce po$$idet^ non pote$i meu$ •e$$e di$cipnlu$ : et $i qni$ vult po$t me venire, abne^ get $emetip$um , et tonat crucem* $uam, et $equaiut me, reniiniians mundo , Becci factus est moiiachus s.ub sanclissimo abbate Anselmo. Iiigressos niona^ sterium inientissiroe refigioni mouasiicas operam dabat : leclioni ei silentto assiduns vitam suam lioneste cosiodlre admodom stodebat. Ita Deo pla-^ cere cupiens, hominihiis charus» in castris Domini Sabaotb, ejus signa seqiions, per quindedm aii0oa

«7 S. ANSELHl CANTUAR. ARCtllEP. OPP. PARS 111. -EPlSTOLiE. f»

praecipio»ut banc carani in spe auxilii Dci, tuam j^ luae dileclionis in Deo, ut nec putem me indigere

tjosiponena requiem, pro fralrum tuorum ulilitate liumiliier suseipias. Islas liiicr^s congruo tempore, el domino nostro, et. congregaUoni, et quibus opor- tebil, volo-praes^nlarl. Tibi quoque, Baidrice prior, per sanclam obedientiam prxcipio, ut quicunque «at abbas, prioralnm non deseras, nisi ejus et meo conseusu, dum vivo.. Valeie.

EPISTOLA IX ••.

AVSELMl AD ROGEaUN ABKATCII.

Ci^mmendatw Beeceuiium.

Doroino Patri reverendo, abbati Rocero, frater Amselmus, in hae vita prospere vivere in sanetitate, In fulura feliciler in «lcrHitate.

Sic Robis invicem conscii sumus ego et vos inu-

prccibus, ut ipsa semper in nobis, quandiu vivetis, vivat; nec vos indigere persuasionibus, quia, Deo annuenie, quandiu vivaro, in me iion deflciel. De Kcclesia Bccci (quia nibii '* in boc muudo purios dilexi, nec diligo), si veslra Sanctitas supplicationi* biia indigerel, utique corde et iitteris, quia verbis prxsens nequeo, qoantum possem supplicarem, quaienus illi vestra consolalio, ei vestruin consillum ei auxilium non deesset, et ut filios ejus, vel|it primogenitus et major fraler eorum, paterna soiii* citudiue et mdierna duloedine foveretis. Sed quo- niam veslra prudentia, et vestrac charitads since- <t'Uas hoc Tobis persuadere siiie mea exfaortatione sofficiunl, ei ego propter cordls ahundaniiam om-

^ Cum dwbut ffaefath mu. eotiala.

VARIJE LECTIONES. •• Quia nihil nm. qua nihil JOANNlSPICARDlNOTif:.

fitrenui mililis pfTicio funclus, hiiic miliLiae B. An- selino (tiice niiliiavit' tain strenue ut oniiies eom diligereiii , et niilliis de eo conqnereretur , fama liofiiiaiis e)ns circHmquaque bonumChrisli odorem de eo fer^liat. IgiiAir B. Auselmo ia AngUam irans- ialo, el archicpiscopo facto, ciijus fasiigium virgae pnedictus Willclmus aniea cum veneraius fuissel, posiea «Bscipere ineruii. i Huc usque Ghfonic. beccense de Wiilelnii iiicunabulis, pueriiia et mo- iiacbismo ; inscqiicntia ctenini . quoniam hinc iii quartuin Anselmi fucre traducia, elogium reticeo, inieriiii mirabuhdus qni hiogrsiphus iste praeterierit 4]uod Willelmiis fuerii prjor Brixlensis, ut Anselmus peculiariter dcsignavil. Sed ul conjungam disjuncia, landem universorum calculi in Willelmi elcciionem con^lohati sunt. Post liaic , ait Chronic. c Vocatus venit, el in ofdiiie suo sedit. Tonc pridr dixit ei quod ad regimen Retcensis Ecclesi» illum eUgerent;-et ut abhaiis officium, et curam animarum susciperet ex parte Dei, et sanct^e Mari», atque omntiim san- c(orum, nec non ex parte reverendissiini.Palris An- seimi, praecepit. At ille, in terrain prosiralus, pre- cor, Doiuini, : aut de hoc quod jubeiis omnino abso- lutum dimiltile me , aiit quomodo id adimplere possim, docete. Prior ad bxc, ut dimittamini, aii, nonestopus iaborare, sed suscipite iianccuramin nomine Domini, ct nos vobis ex aniino obedientes erimus. Slalim ipsa die abbas Rogerius (a) el prior, et quidam aiii fraires cum eis assumpio electo suo /^ad curiam properarunt , et Roberto Norllimanno- ' rum duci pr^seutanint. Queni alacriler , et cum jnagno honore suscipiens, dedit ei abbaliam more anlecessorum suorum.. Aderant eniin princi|)es , Roberlus comes Mellenti , el Robertus Anscb.itilli consobrini ejiisdeni Wilielmi . electi Becci , . qiii ile ejus.promotione valde siint graiulali. tunc comes Mellcnti praecepil Roberto fiiio Anschitilli ut novum electuin Becci ad monasterium conduceret, mandans oumibus ministris suis ne quisipsi abbati ve| honii- nibus ejus iii aliquo molestusesse praesumeret. Dedit tunc comes Mellenti Roberto, ut res qu» ad victum fratriim emebantur, quietae essent ab oinni consue- tudine; qux usque ad illud lempns de rebus ad cibum monacliorum pertinentibus ubicunque eme- rentur, etiam in coquina Becci a.minisiris B.rior dum castri exigebantur. Procedente tempore dedit idem comes Mellenli per totain terram suam, ubi- ciinque suum erai, hoc eiisere,. vel dimitiere, ne omnino Dominica: res monacborum Becci, ad victum

, (a) h ex monacho Becceas. faclus fuerat abbas cocnobii.

B vel vestitutum periiiientes, ubicunqiie monachi es- sent, ad quorum usus emebaniur, sive in claustro, sive exira claustrum in negotiis monasterii quiet» forent ab omni consucludine, quse telonei vel traiiso itus vel alio nomine nuncupainr. Hoc fecit pro ampr^ Dei et Willelmi abbalis Becci cognati sui. Multa quoqoe alia beneflcia Beccensi coenobio contulit dum vixit, eausa ejusdein abbalis. Itaque novus electus accepto a duce Roberlo, ut dictum est, ab« batiae dono, et a Wiilelmo Roihomagensi archie- piscopo animarum cura, cum graiia prihcipis rcdiit a curia cum suis. Venil autem Beccum sero' post completorium die ante festiviiatem DedicJalioms-: quae fesiivilas est x Kalend. Novemb., et eo anno Dominica die evenit. Surgens ad matutinas venlt iiovus electus in chorum, et sletit in loco juxla sedem abbatis, et totumofilcium feslivitaiis, noctur^ numetdiurnum decenterul ahbas comolevit. Acta sunt haec anno Dominlcae Incarnationis lto5. In ipsa

C die Willelmus eleclus , sedit pi*imum ut abbas in capilulo, ab jllo die disponens omnia intus et extra convenienter monasterii negolia, gaudentibus cun- ctis qnod talem DeiisAnselino successorem,et sibi dederat pastorem. . Tanieii ahte benedictionem nec in sedeiii abbalis iniravit, nec virgam. pastoraleni portavit. Sed el de benediciioiie acceleranda, nul- Jam, ul videbalur, curam habebat; quae benodictio dilala est usque ad Augustuin mensehi aniii in.se-

, queniis. Veruih Anselmus non oblitiis qiiod iiicoe- perat, rogavit Willelmiim Rothomagensem arcliie- piscop. de benedictione abbalis Becci, el hoc ipsuni per litleras priori Baidrico, et coiiventui noliflca- vit. Intrante Augusto mense Baldricus prior, et aiil quidani fraires cum eo perrexeruiit Rothomagum« ciiro archiepiscopo locuturi de benedictione abbaiis* Qui diein benedictionis conslituit in proxima festi- vilatis sancti Laurenlii. Reversus prior dixil con,- ventui quae ab archiepiscopo acceperat. Die festivi^

D tatis sancti Laurentii, cum archiepiscopus ad aliate staret infulalus, atque electus Becci esset vestibus sacris indutus, el iustaret hora ul ad benediccndum proesentaretur , audivit a refereniibus quod archie-

* piscopus non Lenediceret eum, nisi professionehi faceret ; sed respondit se nuilo ihodo facturum. Tunc pripr.Becci Baldricus cum aliquantis mona-> chis perrexit ad comKem Noribniahniae Roberium, iutimansei quod archieplscopus exigeret ab abbaie Becci professipnem, quain ahtecessores, ejus hon feccranl. lilico dux niisit Guillelroum.de Britolio, cc

19 LID. Ui, EPIST. X 56

jino lacere noii valeam, hanc brevem (^mmonltio- A dileciio eorum ^* a quilMis sine magna iristiiia ae-* dem sofficere ex liostra parie existiikio. Mementote parari non poteram,

DomiDtci verbi a<l principera apostoloriim, velut ad iralmm auorum primogehitum : Ei tu aliquando iwveftus^ confirma fratrei tuo$ {Lue» txii). Salutate llominos et fratres nostros fliios vestros; et eis pre- jlbus noslris et vestra commonitione . persuadete, quatenus 9M ^^ ^^ deftciat, sicut non deficit ille propter quem illam inceperant'*. De conseientia mea ad archiepiacopatum incunctanter credite^ et iecure aliis asserite quia nuiia cupiditas (coram Deo loquor} qme in corde servi Dei coAtemptoria muodi esse nou debeat, me trahat aut alliget, sed limor, et cbariias, etobedieniia '^ Dei et Ecclesi» ejus. Liite- ras istaSf aut exempium earum, Becci videri facite. Vaicie. ^

' EPISTOLA \V.

AKSELIii ▲» GISLEBERTUM EBOR^CENSEM EPISCOPCM.

Se nan honorii aut alicujuM rei terrena eupiditato $U9cepi$$e onu$ arcMein$copi, a^

Suo dilectissimo Patri, reverendo domno Elyra» eensi episcopo Gisleberto, frater Anselmos, quod idelis servus et fllius. ...

In principio meae epistoi» apud reverendam mibi Patertiltatem vestram me excusare desidero, quia qnod tarde illi scribo, poetquam sors gravis mibi archiepiscopatus super roe cecidit, non hoc fedt negligentia vel oblivio, sed magha valde perlurbati eordia mei dubitatio. Sic enim intra me luctabantnr

ut cum ordinationi Dei resi* stere pertinaciter non auderem, et graye pondus, et acissuram anlm» meae ab illorum animabus quot •icut me diligebam, e» quibus solis vivere velebam, nimis horrerem ; quoniam in neuira parte "^ Deum volebam offendere; omnino di.bium mibl easet qaid magis deberem eligere, aut ad quid pollus auxilium amicorum expelere. In qua re boc unum el tutissi- mum, ut mlhi visnmest, eiegi consilium, ui, siciil scripium est : Jacta cogUatum tuum in Domino (P$al. Liv, 25), omnino me coinmitterem divino moderami- ni, et conslHo. lia tamen ut facerem quidquid pos semsine peccato, nt quod volebant de me.facer<' qui me eligebant, non fieret, el nibil facerein quoi^ slne peccato dimittere possem, ut lieret. Quod quc affectu, qua simpliciUte facere volui, vel in quan* parlem eor meum magis pepcfndtt, eor^m^Deo ipsf novit, ad .cujus regulam inientiouem mcam in hac re pro m^ Inteiiecto el possibilitate volui diiigere. Venlam ad hoc quod. mox non parum contristai, si verum est. Novit enim pnideniia veslra, mi Pater charissime, quoniam qQanto.sincerius aiiquis diligtt et a dilecto diligitur,.tanto moiestius illi est si di- lectionis ejus dilectio aliquo modo mimiilur. Quod autem vesira Gelsitudo parvitatem meam dilexeril slncere, dubitare non possum, quia hoc certissimi»

arguroientis beneflciorum, qude mibi et Ecciesiae Beccensi, cui hacienus sub nomine abbatis pnefui, timor Dei et timor oneris, quod sobire cogebar, et q in dlctis ei factis et in multa benignitate et dulcl

VARLE LECTIONES-

^» Qoeminceperam Mi. quem.iiiam inoeperunt 7' Timor, aul chariias, aut obedieniia ms. I timor et cha- rius et obedientia " Collata cum uno Exemplari ex prcedicixt duobu$ in eodem todtce m$. Uiieciio eamm m$i diiectio eorum '^ In mentis parte m<« in netitra parie

JQANNIS PICARDI NOT J:. Guillelmum (iiium Ricardl de Bardivilia cum Er- ' bonis moribus omaius, magnofum vlronim pro-

nulpho cancellario suo, mandans et prsBcipieris WiUelmo archiepiscopo ut abbatem Becci sine mora hene^iceret, nihilque'ab eo exigeret, nisi ^uae con- staret a Beocensibus abbaiibus antecessorilius ejus factuni <»se.' Audiens *boc archiepiscopus iraius e^t valde; nerfecit tamen qnod incoepium erat ; et ab- balem oenedixit sine professione, auia praeceptum princlpis illum cogebai. |^08tea abuas locuius est cum archiepiscopo, atque in tantam gratiam iilum

praesul accepit ut nullum in Nonhmannia abbalem .. . • i ,

cbariorem vel familiariorem baberet. Poslera die D omnem reverentiam exhibebai , pcuin iimebai , rediii ad monasterium; archiepiscopus vcro prae-* iieccatum quasi virus morlale odiu babens fiigieDal. cepit Guitlelmo Cormeliensi al)baii ul simul cuhi Si quis benedictioiiem ab eo poscerei , verbo magis

pinquus, regi.et primoribus regni accepius, iia se . modeste , bumiliter et. mansueie babebat ut ali- quando nescius et pene idiola videreuir quibusdani; ' verum,' si propius accederes, ei velui perscrulando ejus sensum de rebus dubiis interrogares , allam prudenliam, profunduin consilium^ cl iiiaximae ho- neslatis documenlum invenires. Erat quoque Deo devotus,' iiiajoribus submissiis , subdliis benignus, mansuetis bonus , severus indiscipiinatis ; suora mensuram suam nihii usurpabal , divinis rebi

>us

eo perfferel, et in sedem abbatis vice sui introdu- ceret. venit autem curo majori, qua f^luit, humi- litaie, nudis pedibus^ et.suscepius est a fratribus cum mamio lionore et ^audio in ' Ecclesiam ductus. Tunc abbas Cormeliensis, ut sibi jussum eral, eum in scflem misit, et iiicipiens Te Deum laudamu$^ osculatus est omnem converitum. > Huc.usque Cod. Beccens. de Guiileimi eleclione, quein, ut po^teri iiorint, dignissimuin Anseliiii successorem, dignuin- que pateilam invenisse operculum, citra pii lectoris, vt spero, faslidium. (Nain de probis habitus sermo etiani pullulaniem suflbcat nuuseoiam, lantum ab- est, ut exciiet.) Subpingam breviora qusDdani et crasslora virtutum ejns liiieamenta .ex Beccens. ' €adem tabuia : c Isie, iiiquii, vir bonus de quo lo- quimur, abbas scilicet Guiiietnius magnae sapientise,

_j qms

quam manu benedicebat, dicens non esse suuni

. inanu benedicere, sed episcoporum. Nullus abbas,

qui majorem solliciludiiiem gerercl conventus sui,

' talem iilum fuisse sciunt qui ilii fainiliarius adhaese-

• runt. Quippe ita compositus homo ut nec lurpilo-

quium ore proferrei , scurrililatis omne genus

aborreret, iromunditiam meniis et corporis , ut

virgo ab utero mairis, ignoraret, cibo ponique

' teniperatus, honesle verecundus, indole. religiosa

. decorus , bono ingenio sane inieiligebal , blando

sermoneplacebat, doclrina etexenipio uiiiiserat, »

etc. Prope mibi ceciderat locus Geramei. lib. viii

suae historia;, cap. 6, ubi Guilielniuin nostruin agno-

/ minat Bellomontanum ex genere maierno, ul vidcre

esi in exordio biijus narrationis.

%i S. ANSELMl CAMLAR. AnCUIEP. OPP. PARS III. — EPlSTOLiE. 5»

plftaieimpenditUs, probare pMSUdi. Quotl.quoniam ^uiuUo piura el graviora nascilurat 8i diuitua

itiiHis obsequiia auc Iteoefieiis me priua meiaisae aiii postea retriimisse ccmsidoro, valde me repriy nenslbflem cge tpae /udtco, si pateraam veatram eanctitatem fideliter non diligo. Qaanlo ergo to« diligo sincerius; tairto si vestra dilectio arga me aiiquatenus obtmbibiar mihi est aniarius. Hoc id« «irco dtcOi reverende ini Pater ^' ei Domine, qno« iiiam aiidivi qtiod paieriia veslra Sanclitas auspiee? 'lur roe aliqnatenus copiditate arcbiepiscopatus» »d •qncm dolens, tristis et timens» multis lacryasis tor viantibus, trahor iUnqueari , unde vaide tianeo^men^ fis vestrae benfgniiatcni' crga humiliiatam nieam:, quarovis nequaqiiam iioc merear» decolorari. Deuiu emm Invoco tesiein, incnjns conspeciu inentiri non dei)eo, et quem mendacii (estem invocare nefas esse s^io, qnia, Secundum quod meam^coram illo coni- prebendo conseienttam» mallem, si hoc serv^t^ charitate et obedientia quas Deo debeo, et Ecclesios Dei propter Denm possem monachiea pauperiati^ serviendo et obedicudo abbati regulariter subess^, qiiam uni, vel multis, vel omnibus hoininibus doini^ iiando in (errena cclsitudine el opulentia terreua- rum reruni pneesse. Certe, mi reverende Pater, coram Deo similiter loqoor, iion meolem meam trahit atit alligat ad archiepiscopatum terreu» ali- eujus rei, quam servos Dei coniemptor mundi con- iemnere debeat, capiditas, sed timoris Dei cogit, quam adhuc non video qnomodo rumpere possim

differrentur» quae nunc nan est opus dicefe.lmer qtf« roala erai destructio Beccensis" Ecdesiae^ el ot intelligebam^ Irreparabilis » sicut eral inevilabilis. Quam si viderem in tanta Irisiilia deificeps viverem» ui nec mihi nec ulii esseou Scie* Jtom etiam quia prepter conces&ionem vel cootradi* ctionero eoruffidem frairtim nostronim, nec majus iiecmiotts quod inoepuim erai fleret; et idcirco volebam ut iiy siue culpa ei siae omui oecasione iniminentis periculi esseni, quidquid fierei. Quod vero significavi voiuoiate fieri, quod iiebat, eui noa 4U)ssem obsistere, non ita iaieilexi, qoasi ceriiis e^ .sem quia Deo placerel , s^d quia sive roisericordi» jsivo irata,voIuiiiaie tarooii Dei (cuiresi^i non poiest) ^ fieret. Solerous eniro dic-ere, etiam cum certi sumua quia iratusatiquidfacil Deus, nellum posse volun* tati ejus resi$tere,Denique quidqiiid aliquis iolelligaS. .iu litleris meis de archiepiscopalu. ego cerlus snm quia in siioplicitate cordis inei, in quanlum eam coram Deoservare potui,Joeuiussum.Precor igitur :dilectam mihi Paternitatem vestraro, ul tiotios senr liani in dolore et timore iiieo miscratiotits vestrae GOosolalioaem, quam ad augnienittfln meoe trisiiti» vestram Indignalionem. Quod "** non sobin a vestra :pietaie, sed ei ab oauiibus '*, qui me pvopier Deum bacienus dilexerunl^ desidero impeirare, oe aliquid pravtun ^ de nie injuste suspicanies eatndem dile- ciionem malint abjicere quam servare. Sed quidquid

-sine peccato, nccessitas. Quodautemdomino iioslro p illifaciant, oroDeum, ei spero in Deo quia ego

coniiti Northniannorum Roberto, et Patri nosiro reverendo archiepiscopo Guillelnio, el fialribus .noslris Beccensibus mandavi, me nulio modo posse amplius sinc peccato resistere, et quia voluntali Dei nullaienus possem obsisiere, et idcirco consilio viro- rum spiritD;ilium et plus tiroenlium Deum quam homines ageret idem archiepiscopHS, ui roihi prxci- peret sicui moiiacho, qui non nisi per obedientiain vivere viiU^^ quid mihi poilus faciendum essel; et quod scripsi predictis fralribus rero ad hoc perduci inevitabiliter, ut aut illis et aliis prodesaem, si. or- dinationi Dei acquiescerent; aut ncc illis, nec alits prodessem, sed in Irislitia viverem deinceps, si per- tinacitcr agerent, et idcirco illls consului, sicoi mihi

semper eos diligaro. Yestram autem rogo Paterni- laiem, sicut de ejus consilio dilectione, ui quolies opus fuerit, apud alios lldttclaliler me defendatis a praeilict» '* cupiditaiis suspicione. Ecclesiam Bee- censein, quam plusquam vilam corporis inei dilcxi« ct diligo et quain trisiis tristem de mei amissione, quanturo ad corporalem prsesenliam, non dubito, vestrae pietatis consiUo et auxilio, veluii aniroam roearo, toto cordis aflTectu, lacrymis flueniibus, com- inendo. Quaienus illaro non solum per vos, sed et per quosciinque poteslis, illos ad ejusdem Ecclesiae roiserationero 369 P^^ vestra roiseratione ** conver- tendo, sustentetis. Oronipotens Deus diu vestram Pa- ternilatem in bac vita sub suae gratiae continua pro-

conimissis ad cousulendum, ut nihil nisi consilio D ^clione custodiat, et ad vitam aMernam perducat.

Sigillum haicepisloia non habel,quia abbas jam non - sum, et archiepiscopus nondum suin , ncc nie delo- ciat pingi quod noii sum,

EPISTOLA XI ".

ANSELUi AD FOLCONEII EPISCOPDM BELVACCNSEM.

Ejusdem eU argumemi ac pr(ccedens. Dulcisbimo et dileciissimo suo dilectori, episcopo

^piriiualium de concessioiie roei, qu» ab illis exige- f)atur, faccrent ; quidam non intelligenies quid me cogerei, putaverunt cuin haec legereni, me cupidiiate arcbiepiscopatus esse devicluin. Sed certe noii i(a fuil, nec est : sed videbam ex ipsa solu dilalione, qnia non de(erminabatur quid futurum esset de uie, jam prassenlia mulla ei gravia inala corpo- ribus et animabus roultorum iioceniia nasci, et

VARIiE LECTIONES.

"* iMihi pater m$. mi pater '• Vei;ire vult ww. vivere vuh " Distinctio Beccensis m$. destrueiio Bec- censis " Consolalionein. Quod ms. consolalionem, quam ad augmentum roeae trislitiae vestram indigna lionem. Quod *• Ab honiiiiibus ms. ab oninibus •• Parvum m«. praviim •* A praedicta nu. a P''**^**-^^ ••.Miseratione m<. persuasione •• Cotlata cumduobus prwfuth m$*. m Codke kf. iO et cumm$.Bd. i? fjiudcm Bibltotheca Yictormos. Et Edit. Colh. el Col. 1575.

» UB. ni, EPI$T. XI. 3t

Belnceiisi FoLGoifi, fraier Amseuios : sierna Dei A bitanter didicii el eredidU de sieetitaris lionoris am-

proiectione et conaolatioiie naudere.

SdOy mi dttkis amice, qitaRt«m dilectio vestra de iilias (qneai svper omnes hoaifnes diligit '^) inspe^ rau eorporaU omissioiie eoBtristareiort nisi se sa>* pieDler dirtii» dispositioniB coiisideraiione consola* retor. Sicttt eolm in oordibiis diligeniium seae iiivi-* cem^ wpeB et opportoaitas confniendi se mitrit qMBdam ddeetabitem dulccdiiiem, iu cfttsdem rei desptraiio ingent moieBtam amttrfUidinem.«DeqQ« re Testra ^ Prademia meam poiesi cognoeeere coo^ ataenliam. SfeenimcQgnosco vestrae diiectionfs erga me.ainceritalem, ot earios sim vos non igiiorare mem diieelieBie erga ves o4 ergo ilkM *^ qnlbas ittaro «stendebam,* et maxime eiga roooaehoa ficc^ censes *% Terilaiem. Hm noHus sie eognosdt animi Teri comscienllain, sieot ille qol veraro geril amlei- tiam. Considera«e ergo qampoesit ease in oerde meo iniegra Jetilia» q«em tot amicororo roe desiderantiaro et a me desideratenim contriatat irrepafabiltlcr perdita in faac viia pttmentfa. Unusquisque eorom <% raei seUos amissiene eorporali dolet, et anlma mea de omnlbes, qoia ab eorom pneseniia invita um inopinaie scindiiiir, dotet. Nam eisl roajor mui- lilade aimllem exhibeotkim diltctionem in Anglia me videator betifteare, nuHatenos Umen Um longo teropore radieaiam et nnirium priorem dHectioiicm deoerde meo valet eradicare. Vera enlm efaariUa oon diligii mimis priores aroieos tnierius, eiiamsi

biiione eonscleiniam. Qoam tanto verius.tognovi- siis, quaiiio securius vos et loum vium vesiram sensiit meo jiidicioque meo commisisti^. Scd apud eos me excuso, quicunque banc lecluri sunt episto- (.iin, ul sciant quid mibi dicat conscieoiia mea co- rain Deo; el aliis ignorantibus, cum opus erit, respondeant pro me» si non propier me, vel proplcr Deum. Multum eiiim nocet infirmis in Ecclcsia Dei opinio alicujus vilii, sive vera, sive falso sit, de ali- quo homine ; et maiime de co qui sic est io Eccle- sia calholica constitutus, ui et verboet exemplo viue aliis debeat el possil prodesse. Sciani ergo om- nes, sicut mea conscieniia mihi dicit coram Deo, quem invocare testem mendacii *' nefas esse scio» quia non me rapit aot alligai ad arcbieplscopatum Anglorum cupldiias allcujus rei, qnam servus Dei coniemptor roundi coniemnere debeal, sed limor Dei me cogii pati, ul quanivis dolens ei timens ab lileclesia Dei trahar '* ; ei quia si mihi liceret ** ser* vaU obedienlia el cbariute, quas Deo debeo el Gc- clesix ejus mairi meae propier eum, potius ei liben- tios eligerom sub abbate et sub regulari disciplina in monachica paupcrtate et hnmilitaie esse, et obedircy ^lservire, quain regnare in hoc mundo saeculariier^ aot dominari» aui archiepiscopalum sive episcopa- tora possidere, vel abbatiain, aut hominibus quibus- libet praeesse *^ ad aniiuarum gubernationem, sivc ad corporum susienUtioiiem» in magoa Urraruro et

exterioB parirer neqoeat operari, coin ad plures ex- q rerum lerrenarum possessione et opulentia. Qiiqd

lendiur; slcot nec a prioribos, si veri amici sunt, minus non timet diligl, cum a piuribus dUi^tur. El qaidem si qua rolhi coosolatio est moliitadinis ami- comni praesentiom ad angorein quem gero de prio* ram absentia, IHud ultque efficere neqoii, ut oon eontrister de Hlorum qui quanto roe nmgis diHgoot» unio magis contristaoiur de absentia dllecii et di- leetoris *» sui tristitia. Delecui me, curo**dalci araico meo scribo de cliailutis sinceritate, et de ejns efficacia dio traoUre; sed quoniam epislobrls brevius hoc nqn patitur, eum et aliud vetim dicere, necesse esi roe jam malerlam intitare. Quldam, ut andiJH, suspicantur me erchiepiscopatus concnpi- «ceniia, ad quem dolens et timens irahor, detineri.

ego ipse non impuio mihl Unluin ad virtiitem, qaaniuro ad hoc» quia ialem me sclo tam parum yillem, parnm roriem, param sireouum, paroii^ prudeiiiein, parum justum, ut polius roihi congruat ^t expediai eligere subesse " praelaio, quam aliis praeesse» obedire quam praecipere, servire quam dominari» mioisirare qaam mirnstrari* Cogor hxo demecenliteri; sed malohaecin simplioiuie niea^ irt puio, sine emni duplicilate de me dicere, quaiii pati ui alii homines pecceoi in me, aut ut malum exemplum sumani per ignor^niiam ** suam et crro- rem soom de me. Qoi mUli h«c de me eooritentl eredit ^, certos sit qaia hoc credendo non falKtur^ si mea me conscienlia ** coram Deo non raUti, et qui

Quod, sive suo errore, sive aliena persuasione fa- D non credit. verum est •• qoia ipse falso et temerarie Ciaflt, pareat iUis Deus . qui videi quia falluntur et ^ "»« judieando se faHit. Oronipotens Dominos fa- peccant. Non roe eieoto apud vesiram fraierniu- ciai vos in hac viu ci in futura indeflcienii sua tem roihi dileciissiinam, quae ex qno me cognovit protectione et consolatione gaudere »•♦. Amcn. lamiliarissima et looga convcrsaiione, ineam indu-

TVRIiELECTIONES.

•* OmDcm diiigit hoininem niis. ei Edii. omnes horoines diligjt •• Se invicem iits. Bd. 18 ei Ediu srse invicem •• De qiia vestra m«. et EdU, de qua re veslra »^ Et erga illos m«. Bd. 18 orat«. »• Monachos Beccenses nu. Bd. 18 moiiachos hic existenies •• Dileeti el dilecioris ms«. dilccii dilecloris •• Deleciat oie cum mj. i deleciat cum •* Testem mendacii nu. t testem monachis •» Trahat ms$. et Edii. trahat •* Mlhi licebii mu. et Edit. mihi licerei »* QMibuslibel praeesse m». Bd. 18 qoibasdani prsesse •» Ex- pediat subesse mu. et Edit. expediai eligere subesse •• Ignoraniiam, ei ms. Bd. 18 tgnoraniiam soam et V Coofiieri credii mu. ei Edit. confltenii credit . •• Mea conscleniia m«. Bd. 18 et Ed. mea roe consGieniti •• Veruro esi, et quia ms. Bd. 18 verum esi quia "•Gaodere m». Bd. 18gaudere. Amen

53

S, ANSELMI CANTUAR. ARCUIEP. OPP. PARS III. - EPlSTOLiE, M

EPISTOLA XII "» X «aecularibns, ut ad se veniani et rcquies^ant. Hoe

- ANSELlll AD €0FFRI1>Dlf BPISGOPDM PARlSIEitSEll.

Ci eanlorem Eccle$ias Pariiiemii qui in mofuuterio

iancii Mariini tie Campii habiium monachi iuice^

plurui, inde vi ab eo fuerai absiraciui^ liberum di-

miuerei; nec religarei in mundo qui Christum elegerai,

Domiho etPalri reverendo, episcopo Parisiensi

GoFFRiDO (5) "«, fraler Anselmus Dei disponenlis

omnia dispositione elecius archiepiscopusCantuariae:

praesentis vitse Deo placitam sanctiiatem, et rulurae

aetcrnam felicitatem.

Quainvis divina dispositio valde longe a Reveren^ tia vestra meam (separet parviiaiem, nulla tamen longinquitas debet minuere meani, quam vestra multis modis/ meruit benignitas fidelitatem. Qua- propler si quid de vestra Celsitudine auJio, nnde

coiisilium magis fn monachico quam alio vitae pro- posito impleri "* sancti Patres iniellexeruBt. Beatas namque Gregorius In lib* xiv Registri *^*, scitlA quid mandet Desiderio episciopo de qubdam» qoi di- vina inspiraiione compunctus gratiam monachiea! eonversationls "* appeiieral, qiiomodo scilicet bor- tetur eiimdem episeopum ut proposifanr ejus hulio modo Iropediat ; sed roagis eum, quantam Talett pastorali admonitione soccendat, ne fervorconee- ptus in eo tepescat^ nec uliateiKis debere eam qal monasterii portum peiiit, rursus eedesiasilearani curamm perturbationibus Implicari. io Toletano concilio IV legistis derioos monachoram propositam appetenies, quia meliorem vham sequl cupiant^

mihi sit congaudendum, semper volo congaudere; n Hberos esse debere ab epiacopis ad monasterioram

et si quid cognosco quod vestram dignliatem mutare doceat ***, familiari tiducia eam chariiative et humi- liier"* debeo commonere.* Didici quod dominus Walerannus charrssimus amicus nosler , cantor ec- clesia vesirae, Deo*" inspirantc, habitum sanctae conversationis studiose et intentissime petens in nionasterium sancti Martini de Cnmpis *^% eo gau- dio quo debuit "^ sit suscepius; etinde violenter a vobis, et quemadmodum *•* non necesse fuerat^ alj- stractus. De qua re, quamvis vestra prudentia meo coiisilio non egeat, coguiit tamen *'* 370 fidellias et dilectio (qiias vobis *»• et illi debeo) mentem meam, ut vesirae Revereniiae aliquid suggerat. Non loquor sapieutiori me quasi docendo, sed velut ea

ingressus. Pauca diti de multis. Si ergo dicere con^ tra Dotniiium, et contra tot sanetos Patres **^ dlcta Domini veraciterintelligentes, esl peccatam, facere contra manibus, non dicam quomodo sciOt sed ''* quomodo vos sdtis, quid est? Si qui **• separat pretiosum a vili.^ idest animam a s»culo» tanquam os Dei (bicut scriptum est)erit, llle ci^us os el roanus retrahunt animani ^** adhaerentem consilio Domini ad saeculum» quid erii? Absit, mi Dominc) nolit Deus ut super episcopuro ^'^cadatqnod Deus dicit : Quinon coHigil mecum,diipergil; et : Qui non fii mecum^ contra me en {Lue. \i, 23). Horrendum enim est etiam "* audilu, ut quos Chrlstus elegit"' de mundo, episcopus religet in mundo; ot qiioa

quae Inellus me scit **' breviter commemorando. C Christus trahit^*^ ad portum de procelllsel tempe-

MiPaler, si omnia "• facienda sunt cum con&ilio; cujus magis consilio, quam ejus qui admirabiliSi consiliariiis Deus fortis, dicitur? Ipse quippe eonso- lii ad perfectionem niteniibus utomnia relinquani» et se sequantur. Ipse omnia relinquentibus et se- qneniibus ^^*sepromitliiquia sedebuutcum ilioin }udicio judicantes dubdecim tribus Israel. Ipse esi qui invitat laborantes et oneratos amore et curis

statibua iriundi, hos episcopus reihihat a porta in naufragio "* lurbtnes mundi ; et quos Christus ahs* Gondit '** in ovili a multiiudine insidiantium lupo- rum, hos episcopus rapiat ^" de ovili, ei ei|K>nai muiiitudini luporum. Ml reverende Pater, ne sii moleslum Prudentiae vestrae, quia sic loquor. Non enlm hoc dico, quia veiim ostendere quod hujus- modi sitis, sed quia desidero ul hujusmodi non sitis*

VARIiE LECTIONES.

'•* Cttfii lrt6tis prmfaiii Exemplaribui mu. coUaia; et eum Edii, Goth. ei CoL 1575 "* Joiffrido miSy duo et Edii. Gosfrido ms. Bd. 18 tantummodo <tc noiat G. ^** Mutare deceat ms. Bd. 18 imilari debeai ^•^ ChariUtive et humiiiter nu, Bd. 18 charitati ei In hoc humiliier ^^* Ecclesiae Deo ma. et Edii. Ecclesiae vesira, Deo *•• De Campia ma. et Edit. de campis ^®^ Qiio debent ma. ei Edii. quo debuii ^•* A vohis quemadmodum nn. Bd. 18 et Edii. a vObis et quemadniodum ^^' Coguiit umen ms. Bd. 18 cogit lamen "• Quas vobis mi. Bd. 18 quam vobis ^'^ Me scit ms. Bd. 18 ine scitis "* Pater, omnia ms. Bd. 18 Pater si omnia «^' Et sequenlibus deen in nu. Bd. 18 ei in Edii. '^^ Impleri deesi in nu. Bd. 18 "• Lib. 14 Regisiri mt. Bd. 18 Lib. 9 Registri *"• Conversalionis Edit. Pic. conversionis. *" San- cios Patres, dicta ms. Bd. 18 sanctos, dicta *^> Quomodo, sed nn. Bd. 18 quomodo scio, sed *'• Et qui ms. si qui ms. Bd. 18 si quis eiiim "• Reirahuni animam adhaerentem posl Deum ad ms. Bd. 18 retrahuni adhaereniem consilio Domini ad saeculuin »*' Super Episc^pum ms* Bd. 18 supcr episcopos "• Horrcn- duni esteliam ms. Bd. 18 horrendum eiiim est etiam "• Ui qiiod Christus elegit tnss. et EdU. ut quos Cbristus elegit "* El quod Chrislus irahil ms. Bd. 18 ut quos Christus traxii "• Relrahal a portu iu nau- fragos ms. Bd. 18 retraliat iii naufragos. Alia duo et Edit. reirahat a portu in naufragosos *•• Et quod Chrl- stus abscondit me. 1 ei Edit. Ut quod Christus abscondit "' Rapiat et m<. Bd. 18 ei Edii. rapiat de ovili» ei

JOAMIS PICARDI NOTif). (5) Goffrido. Alias Gaufredo^ Gauffrido^ um va- D lippi Franconim regis oaio AureUanis tnno 1075,

liae sont et discrepanies scriptorum, impressorum- que voluiAiliuin lectiones. Paulus iEmiiius iib. ui Annalium habei, Gotofredus; quem Eustaehii eoini- tis Bononiertsis fratrein fiiisse asseruerat, et Fran- ciaf canceilarium, viruraque non modo iii re sacra, sed et prolana poteutissiinum. Sane de cancellarii disiiiute esl vetus testimoniuin in diploiiiate Phi-

in qtio vocatur regis cancellarius, et Parisiornm episcopus. Unde palam est illum multos annos Pa- risiensem Ecclesiam gubernasse. Sed haec imprae- sentiarum salis sini; naim plura dicturi sumus i» Hisioria episcoporuin Parisieiisium, qoam praeroedi^ lamiir. Det Deus buic qiioque finem«

LID. \lh EP18T. XIV.

5«

Gonsiderel 61 retraciet PruJcnlia Y«8ira quod^ecU A dccipial, ne libi, quoniam vi abstraberis etnolens a

de praediclo 8U0 canonico ; cl si quid fecil quojd mu- " *" '~ ' '

tandom inlelligat, non eam pudeal facere quod ma*

gis deceat. Non enim adeo mirandum, si subilo motu

de lam atrenuiclerici amissione aliquidnonpraemedi*

ute fecistis; sed hoc valde est laudandum, si mutatis

qood rooundom intelligitis. Salotodominosetamicos

noslros canonicos Testros, qoos etiamsi singulos non

cognovi, omnes lamen diligo, et omnibus servire ***

Tolai. Quos omnes vobiscum supplex preeor (4) ul

consecrationem meam, quae in Dominica (qiia can-

utur PopuluM Sicn) ordinata est, Deo; annoente, fierl,

suis orationibos, non meis merilis« se^l sua chariute

praeTeaiant. Omnipoiens Dominos sic vos osque in

finem hojusvitae *** dirigat et custodiat, ut post

sanclo propositOi posse in clericatu licile etslne culpa, uloUm, permanere persoadeat. Certus eslOt charissime^ quia nullo modo hoc potest anima tua sino sui roprobatione suscipere, quamvis hoc epi- scopi sui auctoriute veiit defendere. Christus euim dicit : Nemo mUUni manum $uam ad aratrumf et relro respiciem aplus eet regno ccelorum {Lue. ix, 64). Mens tua ab aralro Christi retro respicil, si a proposito» ad qiiod te vocavit Cbristus, et quod in- cepisii, aliqua occasione tepesc^ndo deficit. Slcul enim episcopi servanl sibi auctoritatem , quandiu concordant Christo, iu ipsi sibi eam adimunt, cum discordant a Christo. Omnis episcopus qui habel yocem Cbristi^ Chrisius est, ei oves illum sequontur.

banc vilam «ternam beaiitudinem vobis reiribuat. B ^"'^ sciuni vocem ejus. Lege in Evangelio post hajc

Sig:iUom haec epistola non habet, qoia et abbas jam non soro, et archieptscopus nondum sum, ncc me delectatpingi quod non sum.

EPISTOLA Xm "•.

ANSKLVI in WALERAMIfllM CANTOREM l»ARISIE.N8Ift ECCLBSIiE.

Uf arreptum vitct motia$tic4B propositum elrenue per* eequatur.

Domino, el amico chanssimo Walerak?io, olim cantori Parisiensis Ecclesiae, frater Anselmus archi- episcopus Cantuariae : semper ad •meliora proflcere, et nunquam deflcere.

Audivi, amice ch«irissime, qnia propositum san* ctae conversationis*eligens monasierium sancii Mar- lini sob clarissimo amico mep domno priore Ursone

verba : Alienum non sequunturf sed fagiunt ab eo^ qnia non noverunt vocem alienorum {Joan, i, 6) "*• Si persecutio corporis fugienda esl de civiiate iii «iviutcm, quanto magis persecutio aoimae? An non estaninue fugienda persccutio, animam prohibere sequi Cbristi consilium? Amice charissime, si niulu non legisses et ralionabilis ingenii non esses, multa tibi dicerem, ut qnam bonum sit qiiod incepisti, et quam mahim si ab incepto deflcis, ostenderem* Breviter dlco, nihii salubrius potuisti incipere, nlhil periculosius potes relinquere. Niliil igitur separet aniroam tuam a proposilo monachico, quod incepi&ti. Lege in concilio Toielano qiiarto de clericis petenti- Ims viiam monachicam, et in libro xiv Registri epi- stolam ad Desiderium episcopum, de clerico facto

ingressos foeras, et valde de lanto bono ainici mei C monacho. Omnipotens Dominus dirigat et corrobo*

keutus som. Sed postea didici quia Doroinns noster episcopus tons te inde vi retraxerit, el Iristis factus som. Et qooniaro honesutem toam, de cojus dile- ctione certits sum sine figmento dilexi et diligo, re- pretiendit mea *" conscientia, si te visilare meis liitcris et, pro possibiliute mea, tn unto periculo libi consulere charitative non studeo. Timeo entm ne diaboli callidiUs animam tuam dileciam mihl

rei, el consolelur cor ti*um. Amen.

87i EPISTOLA XIV «".

A?ISELMI AR FCDOXES.

Ul Ecctesim Beccensi pra^ciatur domnus CuiUehnus jam se respondisse signlficat^ et Ecciesiam Beccen- sem ejus ckaritati commendat,

Domino et amico charisslmo FunoMi , fratrr An- 8ELMUS : salulem el fldeles orationcs.

VARIifi LEGTIONES.

**'Diligerect servire mss. et Edit. diligere ei omnibus servtre ms. Bd. diligo et omnlbns servire *** Fincm viia) ms. Bd. et Edil. flneni hujns vitae *** Cottata cum duotfusmss. Vict. in uno eodice compactis "' ReprekenrJit niea mss. reprehenditroe inea "*Post haec verba : alienom non sequontor, seil fugiunt ab eo, quia iion no- verunt vocem alienurum. Si mss. post haec verba ; qoem non sequuntur oves. £t, ctijus vocem noii novcrunu Si ^** Collata cum uno ex duobus prasfalis Exempiaribus in codice ms. Ef. 20 compactis

JOANNiS PICARDi NOTiE.

{4) Vt eonsecrationem meam^ qutB in Domf mVo, D Rogero Honedeno, Ttiom. Waisinghamo , llatth.

^ita cmilanf Kf Popnlus Sion , ordinAfa esl, eic. Itec ***"•" ^^" —••••-• -^- — •- "-•••- "-» •-

est Dominica secunda Advenius, quae, cum hoc anno inciderit in 4 Decemb. seu prid. Non. Decemb., iit Anselmns designal epist. 45 sequenti, necessario prima Dominica Adventiis celebrau est i7 Novemb; qoo prtncipio Advenlus nullum habet altius, siciit nec inferins iti Non. Deceinb. Pridie ergo Nonas DecembriSf Anselmus qtd sanctus dicitur^ ei merito, txconftmo Burgundiee ortus, Hecei monaettus^ et se- eundus abbas, postea Cantuarice archiepiscopus con- secratus est a Wakelino Wintoniensi et Mauritio LonJvmensi episcoMs, His enim verbis tabulae Can- tuarienses ms. in Bibliotheca Sanctl Victoris Pari- siensis recitant Anselmi inaugurationem,qux eodem anno, videlieel 1093 facta est, quo electo, asserto- ribus Eadincr. lib. ii Vitae ejusdem Mamlesber.y

Paris. Non sotit Igilur audiendi Maiih. Painier. in addit ad Ciiroiiicon Eusebii scribens, anno iOdO : Anselinus Caiituarietisis episcopiis bonitate vltae et Ingenii acuinine claret rn Anglia; Nec Gcorgiua LiTius id tradens anno 10d5; multo minits Sigisber' tus aicfts anno 1097 Lanfratico defuncto Anselmom successisse in pncsiilalu Cantiiariensi. Non sontt inquam, audiendi, ac imprimis Paliiierius; lantum enim abest ut Anselmus luin iii Atiglia cl;ireret, cum ne quidem degeret. Nain ex Lilii supputaiione is eal annus defuncil Lanfranci; imo illa ultiina ejusdem aegritudine, Aiiseiiiins erat Becci in Northmannia» ot liqoet ex epist. 53 lib. ii ad eumdem lecto decum- bentem ex dysenieria. Sigiberti et Lilii , errurem prodidisse, vicisse esi alioruin teslimouiis, qui Ead^ merum Anselmi convictorem seculi sunU

^

S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLiE.

i%

Dio est qnod lilteris veslris de elingendo abbaie A tesljie, qnandlu meo conslHo aip&lis H Ttfeli»» Si

fn Beccensi Ecclesia respondi; sed, slcat andlo, Utor mearom lilterarom in mari captus, ad yos Teni^e probibitos esl. Qtiod tarde sctens iterom inando domiao nostro comiii ei vobts de e.i re prsc* dicta nostnim, secimdum jiissionem ejus, consiliom. De nullo fmtmm ejusdem Ccclesiae volo aut consolo vaniom ut abbas fiat in llla, qoantum de domno iWillelmo, qai prior fttit apod Pexeium, qoamvis plo- ves *•* alii sint inter eos, Del gratia, hac pnelailone fion indigni. Yobis aoiem gratias ago, qoanlas pos- sum, m veris^mo amico, pro eleemosyna vestra^ et proprla coraqnamhabeiis deEcclesia Becci.quam vobis commendo sicutanlmam meam, quia pliis eam diligo quam prxsentem vitam meam. Nulli entih

autem illud spreverilis, in illo proQeuum mm ha* bebitis. Guin et vestra parle aliqua mibr mitUior episfola, secrele et mihi soii tegenda , iion irimls *^ sit gracilts scripiora. Posiqoaro enim ilhid, qood de me inceptoro esse mecum dolelis, contigii; inulu» dittriKe et noctome lacrymae viiui roeo aimis no» coenmi. Non enlm ceUiUido aut opoleniia arcbie* plscopaius eas taiiiam valueranisna eonsolatione^^ reprimere, qaaaiom iimor ei (sdion cjns eas potue* rant sua periorbationc exprtmero. Aroid met^ oom* patimini mibi, qoia ego compaiior vobis. Orate pio me, qiiia ego, sl possum, oro pfo vobis^ Gonseoratie mea ordinau est Gerl prima die Dominica posi fesii* vltatem sanci» Andre», pridie tidelicei Nonas De»

eonfidentius commendo rem tam charam cordi meo, B cembrls. Prseveniie eam veBirisorailonibiis,ei

qaam vcre dilecto dilectorl meo. Precor, obsecro, ui non sbltiin per vos eam vestro consilio et auxilio adjtiveiis, sed et alios **<* ad ejus miserationem]et snstentalionein et dileclionem, quanturo potestis, converlendo, eam snsientctis. Et si contigerii ut ttliqnando aliter aliquo modo sese habcal,quod Deiis avertat, quam oportet, confldenter eatn, ui verus an>icus, corripite ei arguite, et donec corrigatur, diaritativelinsistiie.Dilectionein meam etfldelitalem, quns erga vos habui, ex qno vos cngnovi, et quae ianto magts in corde meo creveriml , quanto magis ▼estram erga me dilectionem verioretn probavi, sci- tote, Deo annneutc, qunndiu vivain, perseveraiuras. Omnipolens Dominns vos sub sua coniinua prote-

date boc monacbis et sancttmonlallbiis per .Hlorili* manniam inclusls, ei claosiralibos, et aHiicis nostrtt in Francia. Yalete.

EPISTOLA XVI '^K

XNSELMI AD MOKACHOS BECCENSES.

Ipii abhati a Be€cen$ibut in smrai tooim iu^ntS

gratulatur^ frwcioiiM ut menachii stl po/er, et ui

tHonachi ipet obeaiant ut /I/h.

ANSELMiTs servus servorum Dei, vocaius archie* piscopus, diiectissimis in Chrlslo flliis Willelmov abbati et csn&fis Beccensis Ecclesi» moBachis, sa* lutem*

Gloria iii cxcelsis Deo, et in Ecclesia Becceasi pai; jfralribus bonae voluntalis. Grales immens» clemen*

fclione sic in hac vila custodiat,ut ad vitam aternam c jj^ Dei, qu« sicul vobis pastorali soIaUo destitulio

perdacat. Amen

EPISTOLA XY *w.

AIISELMI AD MOIf ACHOS BECCENSES.

De iuaviaimit litterii Roberti Northmannorum ducii ad ie miuii; et quod ejui coniecraiio futura euH pridie nonae Decembrii,

Dileciissimis suis domno priori Balorico , ei aiiis Dionachis Becci, fraier Anselmus : sempef ▼e!!^ et facere quae Deo placent, et qiue sibi expe^ diuni *".

GraiiaDeifaciente.dominus noster princepsNorth- inannoruni roisit mihi litteras plenas magna beni- gniute et excusaiione soi, si quid aot credidit aot dixii de me aliter quam decuit, amore meo, et dolore de amissione mea, cogente, ob meara ad archiepi- scopaium electionem. In quibvs litteris de "" abbaio vobis constiiuendo peiiit benlgne meum consilium ; quod non soium in hac re, sed et in aliis rebus se llbenter accepturum promisiuConsilium autem meum de hac *«• jre iUi mando, eivobis remaiido,qood man* davi per domnom Glrardum fratrem nostrum. Rex Anglorum vobis mandat salutem,et anxiUum suum, et cusiodiaro rerum vestranim quffi sunt io sua po^

visitaiionis sos gratiam voluit impertire^iia eamdeni longa rerom exspectatione Boluit proielare* lierum ago grates demeRti» iUius» qood licet non oinniiio sicuivelIem,aliqfio tamen modo amict mei desidcri^ dignau esi eceurrere, dum, me superstite,alittm in praeCata Ecclesia abbatem, secondoro jtige desider riom meoro,consiitoerii« Sed cum illud iiidesineuter ijos inlentioDis speculatione desiderarem, ut ei vo* bis ante roortem meam consuUis, finem vitie cum gaudio exspectare, et ab omni mundanarum specie rerum segregaius quieiain inler vos vitam posseni agere, noluit in hac parie superna Providenlia de- siderinm meom adimplere, sed ad magnum, ui valde pertimesco, anitna^ mcx detrinientum majoribus ^ quam ante rerum tumullibus voluit implicare, Pro- inde quantum in uno, quod a Deo exauditus snm» gaudeo, tantum in alio, qood exaudire nie noiuit» doleo. Paternam tamen nunc, sicol semper , solli- citudinem pro vobis gerens, moneo vos sicul filios meos charissimos, et sicut eos quos in visceribus Cbristi lenerrimo semper affectu dilexl, et diligere volo, ut secundum B. Aposioli vocem idipsum invi- cem aeotialist proposiium animi ad meliora quotidie

VAmiE LECTIONES.

^^ Quatenus plores mt, quamvis plures *" El ad ajosms. et alios *'* Cum prccdicto Exemplari mi.coUata ^ Qu9 expediunt mi. quae sibi eipediont **' Litieris et de m«. litteris de "' Auiein de hac m«. auteni meuro debac ^^ Non uiinus m«. noii nimis *^' Copia m<. consolaiioue ^^* Cum eodem mi.collata

^» LIB. IH, EMST. XVIIL 44

dirigalifi; el ei ^em divioa pieta< vobis prabdlse ^ Jas : Del, el suam, quanlum vale/j fii quid valel, be-

volniiy iiurailen io omoibus obedi^^m exhibeatit, niemores illlus firaseepU, quo im iilem Aposiolui aitmonel, dicens : Obediie pr0fpo$Ui$ vestrtM. n sub* jiciie po» **• ei9 {Hebr. xin, t7)« Tibi aulem, cbaris- sime frater Willelme» et omi saoclA religionis ob- servantia animo mto prohale, qiiem Dei gratia tam sancto mooaehorum gregl reeiorem post me fieri eonsUtuiW hanc facio mHSgeslionem, iK iia de ani- niabtts fralrom sub tuo regimine oonsisteniiumsoN lidttts exislas, qualenos callidi hostls instdi« nutla ets arierprolegenle Deo^ nocere valeani ; ted soIIh citndlni4 Iw cuslodia vallau booi pastorls talainlna se iweoiiiae gaudeaat. Sicqoe te in omntbus qna agis, iiHMl^tttm. exhibere festines, m neqoe justi- liam ^ctftia, oeqoe graiiam jastitia qualibet unquam^ priTaii^ubrepUone eYcludat. Sed iU aliero semper alierom^^cofljungas, ul in ulroqoe roonasierii ordo 372 Inviolala reclitudine servari valeau Nunquam ab aoimo luo excldai quod Dominos negligenii pa- stori per Saloinonem dicit : Fiti mi, $i spoponderie proamieo iuo^defijdsti apud exiraneum manum tnam; iilaquealme ee verbi$ ori$ tui^ ei caplue proprn$$ermo* mbu$ laiis (Proe. vi, I). Plura me loqui delectaret, si aui epistolaris brevius permitteret, aut lua San«- cUtas melius facerequam ego direre nesciret.Omnes tamen vos hac poslrema sopplicatione oonvenio, ut expertom semper dulcedinls vestrae amorem crga me lepescere non sinatis, quoniam ego, elsi corporali

nedictionem.

Legi in litieris vestris dilecUssimom ei dulcissl* mumaffecium vcslrum erga dilectum djleclorem veslrum : quas ssepe legi et ssepe inleripra **• cordis mei, vcsinB dlleclionis consid^raiione, pie ^oromo- veruiit, ei faciem meani lacrymis fluenlibus •*» per- fuderunt. Ad qiio<l cum unius veslrum sola sufliceret dileciio, Unio pienius umen et vebementius hoc fecerunl, quanlo in vesiris diciis siniilem animum et aflticium aiiorum cogitabam, qni lilieras non ml- seruni. Sic enim Dilecilo veslracongluilnau est anl- mx meae, ut eam Inteote cogiiare nequea.t sine qua- dam m;igna sui vulneralione» de dileclonim filiorum g soorum violenia ablaiioneet separatione.Quod auiem significaiis <^ vos mecum desiderare seinper esse, cerle ei ego desidero. Sed queniam ali:er disponit Deus quam desideremus, nec video oppoHunum esse animabus veslris, quas sicutmeaui, leste vesira conscieniia, diligo, ui iiiecum possilis ooaversari : precor, inoiieo, consulo, quaienus mecum supernam disposiiionem paiienicr lolereljs, et vestram trisU- tiam toleraodo miiigaoles, meam quoque miligeris : veslra oamque Iristiila mea est » ei vesint coo- solatio mea est. Quod non solum vobis dieo , filU dolcissimi "• , sed et omnibus qui eaindem molesliam vobiscum ferunt pro absentia dilecloris sui dilectissimi. Sdo quia si speraretis vos adbuc in bac viia aliquatilo lempore mecum conver-

praesenliavobiscumessenequeccordisumenamorep SAluros, magnae consolaiionis vobis esset. Quanlo

voliisriifn niAnArp niinnnfim HAftiaiA lfAnriAi*Aa Afiom ArorA mainrAAr» ^AnoAlaiiAnAm ikAikAaiA ,i^i.^_ .

vobiscom manere nunquam desislo. Memores etiam estoie qua ratione semper Ecclesiae Beccensi amlcot acquirere consoevl, et hoc exemplo amicos vobis undecunqne acquirere fesUnale, hospiuliuiis bonum seciando, benignilaiein omnibos impeodendo,el, ubi facoltasoperisdefuerit, ai&bilts sermonis graliam porrigendcBicc unquam saiis voshabere amicoscre- daiis, sed sive diviles, dive paoperes, omnes vobis io amore fraieniiiatis conglutinaie, quatenas hoc et ad vesirx Ecclesiae uiilitaiem proficere, et ad eorum quos diligitis salutem valeal perliagere. De benedi- eiione toa, fraler Willelme» comiti, et archieplscopo raandavi atqiie oi omnia dccenter fierent, rogavi. Liilerls tais,qoas per donwum Gislebertom, el dom-

ergo majoreAi consolationem habere debemns; si io futura viu nos in ffiterouin simul vlcto- ros et congratulaturos speramus ? Consolamlni igi* tur, filii mei, consolaminl» et vos subjiclle volunuii Dei, qul meiius scit quid vobis expedial, quam vos ipsl ; quaieiitts aliquid major vobis relribuai DeNs pro bac paiienlia, quam vobis provenlre possei et mea praeseniia. Gcrli eslole quia nulla locorum di- stantia, nnlla lemporum diuiumius dulcedinem amoris vestrl, sicufspero in Deo, a corde meo pote- rit separare. £t iliis qui mcam in lilleris suJs se significaverunt veile absoloiionem, el illis qui^quaro* vis eam per liileras fion petieroni,umen eani vohinr, mando meam coram Dco absolutionem ei benedictio-

nom Joflridom mislsii, ideo non respondi, qoia ei D '^^» ^^ ^^ ^^ ^^^ oronipolens illos ab omnibus

iste iiitene aniea scripi» foerunt, ei porlitor earum niullum fesliiiavit.

EPISTOLA XVfl »**.

ANSELm k^ MOiNACaOS BECCENSES.

Hormn iiiterie reepondene eo$ con$olaiur de $ua ab"

sentia; eoeque abeolvit a peecatie^ ut petierant.

AnsELin» vocatos archiepiscopus, dulcisslmis ei dlleciionls fillis suis juvenibus et adoiescenlibus Bcc- ceosibQSy qoi ei suas ^^ io Angliam miseniniepisto-

YARIiE LECTIOMES.

^ ^^^objicite vos m$ sobjacele vos *^^ Cam eodem m$ coUaU '^ Qui et suas m$ qui ei suas <^*Legi inleriora m$ iegi : ei saspe inleriora ^*^ Lacrymis meis fluentibos m« lacrvmis flueniibus '^* SknJflca* oU ms significaslis *^* Fraircs dulcissimi m$ lllii dulcissimi *'* Cum eoiem m$ collaia

Patrol.CLIX. 2

peecaiis absolval, ei in viuro aelemam benedlcat. Amen.

KPISTOLA XYIII "•. anselmi ad ooihtissam idam. Hortatur eomiti$$am ad $anctimoniff pereeverantiam. Ansblmus, servus servorom Dei, vocalus arcbiepi- scopos, reverende ei diligend» vlte merlio comiiis- sae ioii : sic io hac vlu Deo servlre, ni in foiura mereatur cum Deo regDare*

43 S. ANSELMI CANTUAU. ARCIUEP. OPP* PARS 111. — EPISTOLif:. U

Scio, eicertus hnm (iloiniiia mihi in Deo charis* ^ utpauct alntqotbttS vita tua debeat eoinparart : et

aima, soror dilectissima, filia diilcissinia) quia saiieta ' iua diicctio, qua me semper in corde tuo pra.*senicin, quasi Palrem spirltualem, reverenter et deleclabi« liter amplecteris, incessanter desiderat ea qux de me ei erga roe suiit cognoscere ; et ex roca parte aliquid amdire aui legere '*S quatenus mihi se<W)n- dum verae cbariiaiis regulam congaudeat aut com- patiatur. Cui tuae dilectioni *" cor meum utiqne siinttl respondet affectu. Quoniam ergo et per episto* lam congriium non est "* narrare nunc quae de roe facta sunt hoc anno, slve qualiter cor roeum illa sustineat : et domnus Rainerius dilectua ainicus «nosler» clericos vester mulia per se vidit, et plura, ine narrante, didicit; ilium precatus sum ut ea quae

cum le In numero paucorum rsse cogi:overis, adhoc tinie;qula adhuc dubium eril b\ inier paucos electos ftieris, donec te de illis paucis videas» de qooruni eleciione nulla manet dubietas. Quieniin ditii,pAtiH swH eUetu non utique dliit, quam pauci: ut qnaii- iumcQuqo^ nobia videainur profeeisse, semper judi* ccmus nos nonduin nisi ad iiiiiium proficiendi pef'- veiiisse. Horior igitur et consulo QliaD meae, quae se roeo comniisit consilio^ ot bene vivendi studiuni, quod oliu incepit, nullaienus languescat; sed, quasi quotidie incipiat, per singulos dies fervescat. Omni*^ potens Oeiis ab omnibus peccaiis te clementer ab- aolvat» ei benedlcai in aelernum; eiquanium mibi divtna graiia concedit, meam semper liabeas abso-

de me imerius et exterius cognovit, sicut qul ad hoc B lutionem ei beuediciionem. Amen.

fpsuin se a vesira reverentia missum fatetur, vlva voce vlvis vocibiis notificel. £l quoniam jam oliin cenissime expertus sum, filia in Deo mihi dilectis- sima, moniiamea cor tuum delectabiliter suscipere, atque aiiiinam tuam curae ineap penitus te coinmi* «isse roemini, ikliquid necesse est, quod ad exhorta- lionem loam pertineal, subjungere. Amica charis« -sima in Deo. Dominus dicit : MuUi suni voeati; pauei wero.€keii (MaHh. xx, 46).Nunqnam ergo secura sis le inier electos computari debere, donec ila vivas,

373 EPISTOLA XIX «•♦.

AlfSELVl AD WLSTAHUm' WIBGONIGNSEII EPISCOmif.

Petit consilium conlra Londonien$em episcopum, qui intra suam diwcesim dedicare volebat ecclesias vil- larum archiejnscopi Caniuariensis»

Ansblmds, servus servorum Cfaristi, vocatus ar- chiepiscopus, dilecto et reverendo episcopo Wigor- ntensi ^" Wlstamo (5), sic in arrepto sanciilails proposito perseverare, ut mereatur in aeterna beati- ludine slne fine regnare.

VARIiE LECTIONES,

-'* Ei egere ms aui legere '** Ciii dileciioni mi cui tuae dilectionl "^ Non esset ms non est ' ** Cttm prwfato ms coUata ^'* Gorniensi ms Wigorniensi

JOANNIS PICARDI NOTiE.

{&) Yulstano. Non parum dissenlanee legiuir id iiominis, aliqiiaiido l^ii/s/atiiis, alias Wolstanus ci Vlstanus; sed creberrime Yulstanus ut hicel lii ms. labulis Wigornensium episcoporum nostrjc biblio- ihecae, Mz» Aldredus Yigorniensis episcopus ecclesiam 4n dvitut.Glavormaafundamentisconstruxitf et in Ho" noretn apostolorum prineipis Petri a^dificavit, el postea regis licentia^ Yulstanum Yi^omiensem monaclium a se ordinatum abbatem consittuit, Ibidem 1062 san- etus Ytdstanus fit episcopus ab Aldredo^ prasdieto tUHC Eboraeensi archiemscopo^ Stigando Caniuariensi interdicto. Hujus S. Vulstam gesta habentur. Cujus festum est xiv Katend. Febr, Tantnm ille. Pltira vero Willelmus Malmesber. lib. tv De gesiis Aiiglo-^ ruin pontificum, obiierque lib. ui In Eboraccnsibus archlepiscopis; Rogerus Honedeiius Annallum priori parie ad annum 10G2 siiigularia qnapque commemo- rat cl sati^ prolrxe; et 1095 «^naius Bravonius Vi* Korniensia monachus concinnavit epilome gestoniiii cjus, apud Surium toin. 1, Polydor. Vergil. Hislor. Anf^lic. lib. vtii, ix, x passim et bonorilice saiietis- simi antistitis meminu, Rec non Matthaeus Paris liistoriae majoris anno 1088 et 1095, ubi prolixiorem texuitnarrationem vitae et morum ejusdem. Thoinas Walsinghamus, etsi de eo narrarit paucula, dicitur tamen dellria et praesiigia iu htstoriis reliqnlsse, iiOQ meo, sed Matibaei Parkeri' pseudoarchiepiscopi Caiituariensis , et Anglo - Calviiiiani Judicio; qui Walsliighamo coiijuiiffii Mauliaeiim Puridein in prsc- fatione ad Hisiorias Walstnghaini, siia ciira etopera Londini ediUs anno 1574. Et ne adversario ine au- dacitts imponere quis existimel, Fegat ipsissima ejiis ad hanc sententlam. c Quis hodie, inqnit, puiat vel Bunsiaiium archiepiscopum, diabolumoperi illius in- sidiamiem naso sttspensuin tenuisse , vel Vulstanuin Wigomiensem, jukta D. Eduardi sepulcruih, bacu*

C lum marmoribus ita infixisse ut nec a Lanfranco, nec alio quocuiique nisi solo Vulslano evelli posset? Isla oninia anliqiiilalis deliria cognoscere salus est adolescentulis. i Et post pauca, lectorem monens ait : c Nec amiquissimas istas patria» toae hislorias pio:- sus rejicias, quoniam in Hiis falsa luiracula produu- Inr. >

0 hominem emunclae naris et lyncei visus, i.ni probe noverii purpuram juxta purpuram djiidicare, falsaque miracula a veris seceriiere 1 Utinam et ado- lcscenlulis, quoniin saluii ineiuil, explanasset dis- criml^n. falso:um et germanonim mimculonim, iie pro sole amplecterentur Hubem! Ouid enim velii, proliieor me non tenere, iiisi per fiilsa miraciilii, significei ea, quae anle verbis ejusdcm descripsiiuus ; in quibussi quidpiani ralsitaiis delitesral, suliisipse detexit : Si eiiim horiiin optimus judcx planeque quod dici solei, iSpoxAsci ^oyoc apponalur {A:riplura sancia (quam jlli ca:teiisque Cafviiiitanis aut Pro-

0 lestantibus, non tauieu nobis sufiicerc exploratuni est) nihit lamen fuci aul inendacii arguetur. Nam, ui a sanctissimo Dunsuno exordiainur, neminem fugil, sicut ad decipiendos priiiios parcntes serpentis organo et malitia usus est diubolus, ita ad delinien- dos auosllbet, poiissiniumque viros sauctitalis el pudiciliae siudiosos assuinere fallax mnlieris spe- cirum. Jam vero si contrariuruin coniraria suiil cunsequeiitia, ut sunt, quis ibit inficias, cuui Abra^ bam bonos angelos virilem habenies specicm, excC" perit hospliio, laverit, ailocutus sit (Gen, xviii); Lot qiioquc in hospitium suuin coiiipulerit (Gen.x); iino iacob sil cum angelo luciaius (Gfii. xxxii), pUi- rimaque alia sacris liiteris luaiidata Iiomines cum

• b;>nis angelis virilcin ostentanlibus speciem egeraiil, . iion |ioiuisse D. DuiiRtanuin compresso naso (tettnere viciHin, vinciumquc diaboiuni^ si Jacob datuin sit

il LIB. III. KPiST. \IX. 4«

Sanciius e( sapieiilia reslra, qux iii diutiinia A nje villani aui ccclesium qiios cjiisdem arcliicpiscopl

aelate per Dei graiiaro in vobis mullum creycrunl, <M certiiudo Diiectlonis veslne, quam erga me ihdu- biiauior cognovt, bortanlurme ui in oegoiiis nostris (cum res exigit) ad vestrx reverenti» recurram con« silluin. Quapropter de quadam cakimnia, qoaiu qui- dam coepiscopiis noster, Londinensis scllieet, contra amiquam consuetudinem quamEcclesia nostra libe- re et quiete possedit in praeteritis et antiquis tem* poribus usque ad prssens tempus, ingerit mibl, vestruid quxro consiiium. Uulppe, lestanteomui gcnere bomiuum qui sunt iii Cantuariensi dioecesi, 64 in aliis episcopaiibus, qui sunt circa eamdem dicccesim, semper arcbiepiscopns Ganluaris banc babuit potesiatem et consucUidinem, ul inlra ciijus- cunque episcopi dioecesim baberei Ecdesia Ganiua-

proprii juris essent quiJquid de eadem villa vel ecclesia pertineret ad episcopale officium, sive dedi- catio, sive aliquid aliiid. Adbuc vivunl innumerabi- les bomines (6) qui viderunl anlecessorem meum, venerabHis memoriae Lanfrancum arcbiepiscopum dcdicsre ecclesias villarum siiarura intra dioeceses allorum episcoporom, ipsis scienlibus sine calumnia. Quod eiiam sancius Dunstanus, et alii praedecesso- res mei recisse probantnr, ipsis ecclesiis, quas dedi- eaveront, adbuc stanlibus. Hanc dignltaiiun et po^- testaiera landiit IncAncusse ab Ecdesla Cantoariensl possessam conatur boc nostro teropore praedictot episcopas, sttffraganeas scillcei, archiepiscopo et primati suo, fitius matri sa» ^** aoferre, et anniht- lara. Qiiamobrem i:) bac re veslrum peio consillum

*** Matris sux mt matri suae

VAULi) LECTIONES.

JOANNIS nCARDI NOLE.

arctissime bonum angelum ronstringere. Ad Vulsta- nom festino, ciijus pra^clarum faclnus, etsi meo iiec nra^conio nec patrocinio indigeat; saltem iilalam lireviter retorquebo caluinniaiii , a qiia inferenda iion potui sacrilej^am bxTClico inaniiro probibere, hi boc Igitur diviiio coclostrque opere quid depre- bendi aut delirii aul pra*siigii, forsr.n qnod marmor codem pene lenipore et niolic et duruiu fuerit. At quis, nisi divinarum liucrarum expers, noii| videat esse sacris liistoriis similliiiiuni ? Exodi ix enumeran- tiir aliqiioL plagac, quibus ultioniim Deus percassit ^gypium ; iis lamrn Gessen iEKjpli regio futl iu- miiiiis. IV Reff. vi, idem fernim eoilem pene lein^iO'- ris momeiito luil grave ul caderet in fuiidura aqu»; love, ut enaians siirsimi ascemlerel. Daiiiel iii, idem ignis,eodem tempore,et Nabui bf>donosoris lor- lores incendit, et saiiclos pueros in forn.icem eoa- jeclos lcvissime quideni attigit, iino veliil ros ma- lulinsis kviirr perfudit. Ejiisdeni iiiaris aqunin et stibilem Clrristo, et Pelro instabilem narrnt Matlli. itiv. Qnid ergo bis sanctae ScripluraB locis obslat, luarmor scpulcr;<le et moliitiein simul el durjljem prxbuisse moliiiiem, cuni liluus poiililicius dclUus cst, durificm, cum atiquis pi^a^ier Vulstunum tcnla- vit revellerc? llas vcro refuiaiiunciiIaB iit lector fa- «:ilins acciptat, brevi utrhis<)ue causam dioo : Beutus Diinstaniis anquando quidpiam artiiiciosi operis cudetis, vidit ex improviso diabolum puellari specie; qui ct roullebri risu et procacibus verbis adorsns est vinim Dei. Petulaniior autem sermo bostem indi- caviL Quamobrcm de repente ignilis forcipibus na- sum crlspanlem cadiiniios tam forlller corripuit Dunstanns ut borribilem ejnfalum doloris iiiflicli lestein diabolus daret. At si Parkero vide:itur id operis rldiculum propter novitatem, saltem persi- niile mulla caiiiiie vcnerandam quanidam conciliavit reverentiam. Illud ipsu:n de Appelte fabrp ferrario Miirieiisisque eren.i incola referunt Histor. Lauslaca Pailadii, cap. 60; Tripar. lib. viit, cap. 1, el Sozom. lib. VI, cap. 28 ; D. Vutstanus anno i078 adfuit synodo Loiidini babita?,in qua Willelmo rege agente, ei Lanfraiico juliente ob imperitiam (ctsi aliter se- ii:i'us Bravonfus, Malmesber. et Mattb. Paris I<M|iiantur) coactusesl iiisignia episcopalia deponere. Kt revera deposuft dicens : Honore et onerf ine tit- itignnm profiteor; verum a quo accepi^ eidem reddo. Vix ea fatus erat cum se vestimenta pontilicia cxuit, et ad D. Ediiardi monimentum profecsus, lam alie pidiira in lapidem inlixil, ui nullius vi potuerit cx- irabi nisi ejos ^ni flxisset. Hoc miraculo et rex et Laiifrancus territi Jossprunt ut rcsumcni liluum, et

B poderem reindnens sacerdotio ab Eduardo collala |K)lirelur. Eoce iitnusque rei summarium; judicet lector qiiid insit dclirii. Liberet quidein manifestiiis ostendere delma illius scriptoris sic dellrantis, iit oetera quxlibet pra^clare gesta existlmet deliria ; verum miniine licet. Nam extra cliorum saltandum foret. Praclerquam quod idein iliic pleraque alia enarret somnia (ut vocat) ad qtiae explicanda et plurilms paginis el vigiliis opiis fiierit. Qiioiiiam aiiteni Dunstani superius el bic incidit cum Vulstaiio mentjo, visuin esi ojicrje pretiuro, aut potius iie- cesse breviter Iiaec discutere Porro cum Anselmus jam arcliiepiscopus factiis scrlpserit ad Vulstanum, crassissimus error^ qui in ejus ViUro Surii loiu. I insertam irrepsit, facile deprehenditur, deprelioii- susque facilius potesl emendari, scilicel quod obieril anno 1067 reclamaniibiis Tlioma Walsingbamo iii llypodigmaie Neustriae, Malilu Paris, Florentio» Wigornieiisis Gbron. pag. 462 (qui antea pag. kt\

Q ampliiis de eo scribit) et Hogero Ilonedeno, nem|)Q mortuuin osse anno tOOo. Qiiod ccrie necessariuiu est, cum alibi osicnderimus Ansclmnm sub fliioni auni 1095 consecratum fuisse arcbiepiseopam. Qu» quidcm argiimento licct carcremus, taineu. alia plo- raqiie in Angtorum liislorias rclala coarguerent noft esse buiic defuncli Vulstani annum. Et ex bis qiis* dejii persplcuum est ffuaudo bas ad Yulsiauum bt^ teras Ansclmus dcderii, nempe anno 1094, cuin su- pcrius obtcnderimus Anselmurti unctum fuisse snb fla!*Hi anni 1093, Vulstanum expirasse in inhio 1095.

(6) Qui viderunt antece$$orem nuum veneraotliM memoriw Lanfraticum, Ansclmus quidem generatini dixil ei asseruil, ex rumore populari, exercuisse Laulrancuin in villis Caiituariensis Ecclesiae, quid*- quid ad munia ponliflcia pertinet, Lanfrancus vero in episto!a ad Sligaiidum Winloniae antistitem paulo subtiliiis rem banc disscrcre vidciur, inquiens: Cle- rici villarum nostrarum, qut in vestra dioecesi exi*

■^ slunt, questi sunt nobis qiiod vestri arcbidiaconi re- perlis occasionibus pecunias exc^uisierunt , et a qolbusdam jam acceperuuL &leminisse debet fraler- nitas vcslra qula contra morera antecessorum 110-» strorum aique vestrorum nobls concessimus, eisquo imperavimus quatenus ad synodos vestras ireot^ ei ea, qiix ad Cbrislianae religionls notitiam prodcss». possiint, slne interpellalione vel discussione aliqua a vobis audireni, si qoae in ipsis culpae invenirentur, suspensa Inierim vindicla ad nostrum examen scr* vaVentur, et iiobls vel in miserando, vd in tilci- sccndo obiioxii tenerentur. Maiidamus itaque vobis

47 S. ANSELMl CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PAllS Ul. - EPISTOLif;. 4S

et au\itlum, qualenus ut fidelis filius, malri vestr» A con?eniu popuii auxilium postuiare f olunt ad ecclc conlra fillum, non dicam InfiJelem, sed yolentem " '"' """

eam icxhscredare, subvenialls, et si quid scliis quod

ad defenslonem nostram valeat *", liiieris vestris nobis studiose intimeiis. Yalete.

EPISTOLA \X *»».

ANSELMI AD OSBBRNOM EXONIENSEM EPISCOPCM.

VlExoniemet clerici non sinl monachi$ graves, eo&qne

iinat epitcopus divina eampanarum^ tono distin"

yuere.

AittELMOs Dei dispositione vocaios archieplscopuB Cantuariensis, revercDdo episcopo Exoniensi Osber- Ho, saluiero.

E^iscopalem decet digBitalem qooscunque potest, ad servittum Dei inviure, et voientes Deo servire.

siae sua^ constructioncm, nullatenus prohibeantur. V^lcte*

EPISTOLAXXI"».

ANSELMl ib WILLELMUM ABBATEM ET AD MONACHOS BECCI.

Qttt valeat, ex ore nuntiorum aecipiendum eue, Domlnis et fratribus cbarissimis, doinno abbati WiLLELMO, et servis Dei' Becci commanentihus , frater Anselmus, vocalus arcbiepiscoptis, deduci in via Dei, et ingredi in veritate ejus.

Scio, dileclisslmi inci, quia seoiper qnae erga me snnt, desideratis cognoscere ; nec puto esse in hac vita, qui mihl fldelius compatiantur aut congau- deanu Sed quoniam per domnom Willelmum fra-

quibus valet, consuiendoet adjuvando conforure. B ireronostrom, et per Ansfridom **^ servientem no-

Hac igitur flducia reverentiam vestrain obsecro, oi inonachos de monasterio, quod vulgo dicitur de Ba- Uilla» in vestra civitate morantes, propter Deuin,et propter nostrum, si quid ad hoc valere potest, amo- rem paterna et episcopali pieiate adjuveiis, et ab oinnibus adversariis, pro possibiliute vcstra (siout ^ decel) defcndatis, quaieiius si quid boni Deus per iilos operarl dignabitur, cumillis aDeo retriba- ilonem recipiatis. Audivi enitn quod qutdam de cle- ricis vcstris fecerunt illis qnaRdam qiiae fleri non oportuit. Unde precor ut praedictis monachlcis eam ^beatis fleri satisfactioncm , ut deinceps juste con- queri non possint de clericorum vestrorum indiscre- tione. Eosdem quoque clericos Cratema charilate et

strum plenius potcstis discere quid mihi sit, quaoi per brevem epistolain, et puto quia jam magna ex parle audistis per domnuro Farmannum, ei alios qui nuper a me ad vos venerunt, cxtstimo non opiis esse in prsesenti epistolam longius de hac re perdu- cere. Ut aotem pro me dilecto diledore vestro, iit majori quam unquam habui necessitate, 01 puto, oretis, spero qula precibus non indigetis. Ad qoo.l mihi sufficere videtur, ut scialis quia niinis indigeo. Dulcissiroos fllios, ante teropus ablactaios (ineos adolescentes dico) qui propter xtatis tcneriiuitinem et naiuralem mobiliutero, sxpe sui memoria afle' ctuose novent cor meum, illos specialiter inoneo, precor, et obsecro ot in tou vita sua mei, et dilt;-

yaterna fiducia precando laonee, quatenus sic se G ctionisquam erga *" se in me experti suiit, memo-

liabeant erga eosdem fratres ut ipsa chariutis eihi- bitione et benigna [familiariute probent sibi placere profectunt illorum et studiuin ad servienduro Deo. Qnod autero prohibetis eos pulsare signa sua secun- dum ordinem suoro, nosquam recte solet fleri, nisi obi monachi in matre *" ecclesia civiiatis deser- viont. Ubi enim canonici in majori ecclesla ad ser« viendum Deo sont constituti, unusquisque ordo, canonicorum BcHicet et monachorum, secundum opportanitatem serviiii sibi injuncti tardanl vel festinant signa pulsare, absque omni recu prohtbi- tione. Quapropterrationeipoacommoniti, eossigna sua secundum ordinem suum pulsare deinceps pro- hlbere ne velitis. Hoc quoqne petunt ipsi fratres, et

ros, nuUa unquam perversiute contristent cor meum ; et sciant pro certo qttia, si secundum desi- derium meum, et sccundum admonitiones '** quns a me perceperunt, vixerint, in qualibel iribulatione multutn coiisolabontur auimam meam; etsi aliter fecerlnt, iiimis peccabunt, coniristando eain. Spero eiiim, adjuvante Deo, quia non me latebit vita eo- rum, quoniam seinper solilcitus ero inquirere coik vcrsationem illorum. Oronipotens Deus sic vos de- ducat ul ad conspectom gloriae sua^ perducat. 374 EPISTOLA XXII *«*•

ANSELMI aO BOSONEM.

Non e$$€ ptgritim vertendum quod ad ipsum liiteras non dederit.

ego cum illis et pro IUis, ut si quando in aliquo ^ Anselmus archiepiscopus vocatus , diicetisstroo

VARIiE LECTIONES.

*'^ Ad nostram valeat ms ad defensionem noslraro valeat *" Cmin eodem ms eoUaia *" Monacbi iit majori ms Monachi in matre *** Cum eodem ms coliata '** Doroinum WiHelmum et per Aiistridtini tns Domnuro Willelmuro fratrero .nostrum per Ansfridiim '** Qnem erga ms qiiam erga <** Admo- nitionem quas ms admonitiones quas *^ Cum eodem ms eoUaia

iOANNIS PICARDI NOTiE.

lU mnle aceepia sine dilatione reddl jubeatis, et rol- iiistris vestris, ne ullerius id pnesumant, servandae cfaaritatis studlo prohibeatis. Nos vero presbyteris nostris, qui extra Cnntiam constiluti sunt, omnino praectpimos ne ad vearam vei alicujusfepiscopi syoo- dnm amplius cant, nec vobiSi nec aliquibos niini- «tils vestris pro qualibet culpa respondeant. Nos €iiim cuni ad villas nostras venientus, qnalcs ipsi

vel in moribus, vcl in siti ordiiiis scientia sint, pa- storall auttoritate vestigare debemus. Chrisma tan« tum a vobis accipiant ei ea, quaR antiquitus institiiiH sunt, pro chrisinatis acceptione |)ersoIvant« Sicitt namque ea qu» antiquiius usque ad nostra tempora aiitecessores nostri Iiabueriint, solerti vigilantia cu- pimus illibaU servare, ita aliis debira (qimd absit!) aliqua usurpatioiie denegare nolumus. >

49 LIB. 111,

fnitrt el Blia Bosoni (7), Dei et soam licnediciionem. Mirari potest homo forsilaiif cajiis conscienliam slc novi ul noltum boninem supra me dUigety el qnem Unlam diligo, ut nesciam qQemplusdiligam,. cur lanlo tempore abiens eum doleoiem de mea ab* seniia, aliqoa per litieras tisitatione noo sum goih aolatus. Sed certos eslo qoia non negligeoiia nec oblif ione toi foctom esL Sicut enim certos sum quia to semper velles esse niecuro, ita ne dnbiies qnia ego semper vcllem esse tecum. Si au!em Dctispaccm

EPIST. IUI. $•

A el opportunitaiem mibi Vlare dignabitur, ut tuae dU leciionis nibii Uceat froi pnasenlia, seilo qiiia« boe ul fiat, curabo iibeniissime; et si nonsemper, vel. tantum quantom permitiet ratio. Quidquid vero fiatt serva dilectionem meam, cbarissiroe, quia ego toam servare desidero. Saluta dulcissimnm filium meom fralrem tooro ^^ RabiaUom. Coniona quoicoaqoo potes de frairibos tuiss»pe» oi manimeadoiescenies et noviiios. Omnipoieos Deus ie sempcr ab omnl malociislodi;ii.

VARIiE LECTIONES. "* FiUum fratrem loum ois fillum meum fratrem iuom

JOANNIS PICARDI mJM.

(7) Boi^m. De hoc Bosone dicam qo« offendi, B lieei breviiis, ui rugiam pleraque a suo biograpbo memorata nnUios aut pcrexigoi rrocius momenii, ni qnae.lectori molesias crearent uioras. Sane quam digntis sii Boso longiori latiorique mcmoria, indicai mutuiis, et pltisqiiam pbyladeus amor, quo Ansel- mtts iilum, et ilie Anselronm redawarel. Quod etsi ex ejus iton agnosceremus lilteris, saliem bonorifi- cum ejus elogium, qiiod exsiai apud Gemiuei. lib. VIII bisl. Doctim Nortliroan. cap. i4, etiam caeco indicarei. ilem igitur sui biographi ordiamur verbts: lii dlebos Willelmi regis, qiii AnglOB armts oerdo- wiiii, in pago RQthoinagensi, fundo, vulgo Ifonit- fihen au pnffM de Caux^ monasterii viUaris* Boso pareniibps Haimerico ei Lezelina geoiius esl» oo- riimqiie enra sil bonis ariibos pieiaieqne iiubutus al iu mediis fluctibus mundi iiiliU prorsus immun- dnro eoniraxerit, ei ne coniraberei ad fieccuni sese coniolii. mansiique ea poiissimuin de causa, quam exponit Eadmeros lib- 1 Yiia D. Anselini, eap* iilk C liui., qqamqoe bic ei iierum in Chronic. Beccensi eiiodalam minime repeiemus; pretercuntes quoque et illod quod de eo simul Anseimi elogia bine iraiis- fnsum esl, prosecuiuri Cbronic. Beccens. paralipo- mena qiUB.sic incipioni : c Inter b»c obeunle Ual- drieo priore, iubente Willetmo ahbaie successii ei iii prioraiu. Erat enim bonorabilis vii» et multas prudenti» , hnmiUtafe coiispicuus, spirilo coosilii providus, fortiiudiiie firmus, consobibalur desola- \asy omoibus omnia factus. in quaulum poterat uni- cuiqoe subveniebat , lieuignus erai in exhortando, niodestus in corripiendo, pauperibus dapsilis, bospi- tibos aflabilis, fide firmus, spe in Deo cerius, cba- riuie diflusust com oon baberei quod tribuerei, moneliat spemin Deo ponendam, asserebat in pro- limd subventionem Dei aflbre, nondum finein mundi veuisae. Talia jocaudo dicebai, sed corde Deum suppliciier ro^ abat, qui persaepe illi secundum fidem suam subveniebai» Sapieniiam » consilium , zU\ue p booitaiem apimi cjiis ooo soioni subjecii, sed eiiam "^ princjpea lerrae, episcopi ei abbates, simulque reli- giosi el saHiula^eSf muUi comperientes, quasi Ibe-» s.iiirum preiiosum« ac velui divinum oracolum admirabaiiitir. Tanta ei inerai Dei gralia, ei sic spi« riius consilii iu eo vigebai ut ad se venienlibus caosa consiiii subiUiier el suflicienier ad ioquisiia respomlebat. Per idem tenipus mandavli rex llen- ricus Willelmo abbaii ui prioreiii Beccl Bosoneoi darei coroili Tbeobaldo iiepoli suo ad laclenduRk abbaiem in terra sua. Quod uirum amore an cordis rancore siiie agrorum inimissione rcx petieril, ui mde Boso pellereiur de regione, incertuoi habemus« Atidiens hoc abbas, conirisiaius esi nou modioei misliqiie ad rcgem, maodans et multum deprecans» oi Ecclesis ei sibi parcerci, alque a taU jussione animum revocarel, pioremque sibi non tollereL iam enim abbas, senio et infirmitate confiectus, vi- ribus corporis destitnebatur. Pacatus rex bac de-

precatione, dimisii priorero. Ciimque abbas Willel- mus longa xgritudine conrectus lam morii proximus videretur, duo Beccenses monachi accessernni ad regem Heoricum, qui iunc Becci et circa Beccum propter incursiones quorumdam, qui contra etim rebeilaveranl, morahaiur, dicenles quia Boso, si succederet abbati WUIelmo, (sicui convenius qiia^ rebal) bominium, vel fideUtaiis sacramentum nullo inodo sibi faceret, ideoquc alium, quem npmlnabanl et laudabantj pro eo subsiiluere deberei. Hoc age- bant ooia priorem nolebani habere abbalem. Veruui cur ilfi infensi erani, nescimus. His auditis rex ni- niium efferatus est animo, ei tunc quidem Iram dis- simulavit^ Illi autem callide agenies, ignoranle con- Teiiiu conira regulam B. Benedicii sitie eorum con- sensu volebant superponere sibi , cum boc esse conslai contra decreia Patrum» qui dixerunt, ui nemo invitus ordinetur, sed convenius Eccleslae debel sibi secundum limorem Dei pastorem eligcre. Sed baec caUiditas malignaniium, licet aliqusntum convenium conlurbaveril, lamen qiioJ moliebaiur eflicere nou valuit. DefuiictonaniqueabbateWillelino lotus conventus elegit Bosonem. Oinnes episcopi et abbates, cleruset popiiliis, vicini ei remotiores, qoi eum noverani, hanc electionem laudabant, eumque summo honore digiium aflirmabant. Iiaque conven- tus, ut eis assenliretur, obnixe rogabat. Ille sum infirmiutis mulias opponebat catuas. IHi in terram prostraii depreeabanior ; ille toio conamine negando reluctabatur. Periata esl res ad regem, aiiUe recur- datus quod de liominio a duobus nion.ichis audier>t. sicui supra retuliinns ; erai enim inde himis ira(ii«i. interea Gaufridus Rothomagensis . archiepiscopi.s vir prudens et bonorandus, ei Joannes Lexovieusjs episconus, qui ad curiam regis venerant ; qui tinu obsidebat Brldoum casirum, ,quod conira euin te- nebanl boinines comiiis Mellenti* veneruni Beccuro» et locuti sont cutn fratribus de' eligjendo abbate. Tunc In terram omnes proslRati (nam in oapiiukx sedebant) rogabant priorem, ut sa^pedicts electioni assensom praeberet eiarchlepiscopuni, ui lUum prae- cipiendo cogerei. Arcbiepiscopus admirans frairuin unanimilaiem, laudavii eorum^ religiosam volunta- iem, et crga prjorem suum tantum aniorem. Deinde cpnversus adUlum, monuit».rogavit, ad posiremum

Enecepit per obedeniiam ui acqiiiesceret voluntati. ralrum ; ei conlra ille asserebal hoc se non posso- £>cere propter magoam corporis sui debiliuiiem, cl alia qti»dam grayia qtiasi peecaia opponebat, quibus ad hoc indlgnuin se esse dicebat. Esne monachus? Bespondii veMe essel Tunc archiepiscopus : Bevera, inquitf.si viginti hominesoccidisses, non te dimii- terein; qoandoquidem tantom ac ulem erga te vt- deo affectiiro. Monquam, aii, hominem occidi. Ttuic eompulsos est aperire quod latebat, ei accipieos arcbiepiscopom cum episcopis seorsom, dlxit papam sibi interdixisse ne unqoam laic» (>erson« boroi- liium faceret; et Ideo istam oDediontiam non aode-

51

S. ANSELMI CANTUAR. ARCIHEP. OI>P. PARS III. - EPISTOLiEJ

CJ

EPISTOLA XXilL

AmCLMI AD RODOLFUM ABBATBM ET BJC6 M0NAC06S.

>Jfoiiffc/rHS, ^vt a6 efnsccpo interdieio ordinalus fue^ raif perpetuo inlerdicio subjicUur. El quod i$ qui tnuderi qufesivit herbas quious virum suum inter-' fcerelt si ilHs interfeclus esl^ nunquam debeat or^ dinari.

DominlB et rralribiis chBrissimis, reverendo ab«

batl Saglensl, Rodulfo (8)» et alils serris Dei, sub

A ilio coromaneniilMis» fraterAi«SFXMos?ocat08 arclHC* piscopus : ad alliora Yiriotum, el moDachici propo- siti semper proflcere, et nttnquam deficere.

De fratre illo qoem dicilis esse ordinatum a qno- dim episcopo» qut a nobis est interdicius» boc re- spondeo, quia si ordinatus esi ab episcopo de 1/Valis, qui voeatur Herewardus, nec illia ordinibiis, qiios ab illo accepit, noslra concessione aliqoando uteior»

JOANNIS PIGARDI NOTiE.

bat susripcre, ne cogoreliir, ant prohil)ilionis itpo- siolicaB tr.*insfreFsor exislere, aot rcgem offeii- <!crc. Archiepiscopns, cuni audisset, sapienler lulit ; Lexoviensis vero episcopiis graviter acceplt quia prior Becci dedignabntur facere qitod ipsi et omnes prsclali Nortbinannisc faciebant antiquoinore patrire. Arcbiepiscopus prsetcrca fiercensesjiivnhatquantuin poterat apud regem, loqiicns ciim ipsis et pro ipsis, et sine ipsis. Qiiadam die ciim de hac re loquerelur cum rcge, dixit ei rex : Nec milii faciet homiiiium, nec vohis proressioneni. At vero paiilo post intiior fiactns rex duohus Recrensibiis forte orciii rentibus consuhiit ut generali qiiapiam oLtesUitioiie id iiego- tii Deo commendarent. Nec fruslra, rex cleniin postea jussit priorem veiiire Rothomagum, ubi ei rc- gimeii solo verbo dedit; rogavii pnrterea pro dno- mts ntonachis. quos eleclioni ejiis fiiisse conlrartos diximus, ne illis obessel, qiiod conlra eiiin sensis- sent. Npii erat apiid illtim gra\is iahor indulgerc de- linqiicnti. Arolii(*piscopus videns regem tani lihere qitod pelebatnr fecisse, siciil promisernl, voliiit ho- norabiliter facere qtiod de hnc re ad se pertinebai. Venii ergo ad fesitvliatem peniecosi s, ei ad ler- liam,quando cantor iiuocpii \em^ Creatr.r Sfiriius^ ingressus chorum archiepiscopus ciiiu honore misii iliiiin in scdein abhaiis. Deiii<tc in oclnvis Penlcco- ites Jussus perrexit ad hciitidiciionem. Venimu.mcn anle inissam locutiis ciim nrcliiepiscopo, rognvii ne se cogerel ad professioncm quain niiilo inodo fareie vellet, qnia, sl faceret, magiininscandahiiii in mona* sterio generaret. Ad haec archiepiscopiis : Sine, aii, bene erit. Glimque tempus missx :)dv€nisset,oblauis est ad benedicendum. Tunc arch episoopus sians sacris nliaribus, inlerrogabni enmjtixla morem, do* nec ad illud venluin est, ut di^eret: Vis ohediens esse huic Ecclesioe ei mihi, et successuribui meis? Ai iilo : Volo. Tunc coeperuni aliqni de circum stan- llbus clericis ursere ul diceret : profiteor. At ille itiTiim dixil : Volo. Atqoe cum insfarent, nt pron- icor responderel, dixit terlio : Volo et ex cordc volo. Tunc ioannes sanctas Romanae Ecciesiie lega* iiis, qui ibi forle aderat, non audilis, inqiiit, quod diril : Qiiid amplius Yiijiis? Sicqne archicpiscopus henedixii eum. Altera dic abbas reversus est Dec-» cum. Convenius vero sa( ris vesiibusindutus ordinata urocessione exivit obviam venienii. Ai ille occurrit bumiliier nudis licet inrirmiis, eisusceplus est cuin ffaudio. » Tanliim Chronic. Deccense qusdam alia Laliniosiori conlexens orationo, inler qu:e iilnd prasterire religio vidobaiur, neinpe qnoil cnin aliqiiis nuuliasscl miuiinc explcri qux jussisscl, respoiidli :' Sape mandala Dei pra-lerimus^ et susiinet^ qutiuto magis nos paii debemus^ si noslra contemnanlurjussa? Tandem post.diuturnos podum, capitis, visceiu nque dolores, cxcitatem aliquot annis seqiianiiniter tole- ratam, acerbissiinos moinentaneosque cruciaius ei paralyseos accessionCt venit ad mortis limen, iihi pneinunilus ecclesiasticoriim sacramentorum robore,' irairibus alteruaiim pGeuileniiules concinneulibiis psalmos ad illam civitaijem, in cujus plaieis, jiixia Tobise vaticihium^ aileldia cantalur (7o6. xiii, ^) / migravii die fesio D. Joannis Bapiista^, anno Clirisii' M36, 8ua);claiiSi<xxi» regiiniiiis xii et xxii dierum. liadaver auteni iii l9eYam llcrruini hiiniatum esi 7n' arca capitblarii cum boc iinpotitibrielog^^o

Moribus ornatus pastor fuit hie tumulatus

Jngenio clarus^ sobrius alque pius, Exstiiil et mitis^ prudens^ ad irislia forlis .

Nam, donec vixil, mutta flagella tulit» Consilio poliens^ multis fuit ipse levamenf

Solamen miseriSf subsidiumque pHs . Abbas bit senis hic quartus preefuit anntt' B Cmobii Beeci forma decusque gregis.

Mundi eontemptor^ verm tirtutis amator

Christo devolum pnebuit obsequium. Annos trantierat Paler hic jam septuaginta

Cum mortem subiitf qut cinis hie modo fit. Dum sol oclavum sub Cancro lendit ad ortum

Tristibus hunc nobis ultima sors rapuit Orins Baplistm colitur, dum defirit iste,

Boso fuit diclus : cui Deus eslo vius!

Mortmis autem Boso reliquii suft docirinae baeredem epistolam ad quempiam medicum , de monaehomm professione blaleninlem, nl liquet ex ipsins episto- \x tcxtu, quam in ms. Beccensi repertam , ne ab edaci ederelur irmpore, huc iranstuli bis exdrdien- lein verbis, Bose, elc.

(8) Rodulfo, Kadulfum habenl universi codices iniprcssi , duaeqiie nomenclalurse archtepiscoporunt' Caniuariensitim ms. In noslra bibliotheca, qitorum P iina Radulfuni connumerans, prseier nomen baec ha« ^ hoianiplius. cAniioDomiui abIncamationef069Ro« htTius primus monasterii Sagiensis abbas, vir bonus el simplex, mense januario in lectum cecidii, et per- oeptis Dominicis sncramentis xni Kalend. Febr. de s:eculo migravit. Cui Raduifus Seisfredi de Scurris liliup, eiusdem co^nobii monachns in regimine suc* cessii. 11 ic liiieris admodnm fuit imbutus, eloquens, etjucundus , itleoqiie amabilis omnibus.Jn juven- tuedeillusiri famila monachilem ad oonversatio- nem vcnit, et deceni annis in monasierio per diver- soriiin gradiis olKciorum humiliter ministravit. Un* decimo landem anno ahbatiaecuram, jubente ei con- secrante Girardo Sagiensi prsesule suscepit, et sex- dccini annls inler savos belloram iurbines strenue rexit, Deique frclus auxilio pro lemporis opportu* niinte res ccclesit^e ditigenier auxit, et deinde Ro- berii Belesinensis sasvitia nimis Imminente in Ao« giiam confiigil. Qiicni rex ilcnricus honorillce secnnt delinuil, el post Gondulfum praesulem Rofensi epi- D scopio pra^fecit. Inde posi aliqiioi annos promotus» venerabili Anselnio archiprxsuK successil, etiioveni annis Doroberni:c nielropoii pr:i*fuil. Hic Radnlfus tempore pap» Paschalis ad i-egein iii Neustriam ve« liit, et inde Romnm, licci Jani luniore pedum infir- maretur proBcisci ccepil. Audilis de occasu pnpa; runioribus, legnlos Koinatn dcstinavii. Ipse ycio Rotbomagum remcavit et ferc tribus annis in Norlh- mannia deguii. Ihi quondam duiu morarelur , iii iranslationesanctiBenedicti rinitaniissa, duin exue- retur vestiinentis, acuta passione subito percussns obmutuil, et post aliquot dies loqui coepit, sed noii plene. Duobos annis parnlysi icgrotavil, et vehictilo delatus ad todem suam inier 8uorum'mauus decti- buit. Aniio ab Incarnaitone Domini 1123 , Rnduirifs archicpiscopus, xiii Kalend. Novenib., Caniuar» obiit,cul Guiiiclmus Curbulensis canonic. regular.* postaliquot nunosi^ucccssit. i Ilnc usque Cod. Vkio-^ risLDi narraliuncuia dc Radulio, iii qua unuitt olj&cr-

« LIB. III, EWST. XXIY. Sl

nec ab ullo episcopo reordlnari dfibet. De altero A bre?iter loquar, audisiif , ut pnto, qualUer &iibito

rapluft alm ad arcbieplBcopatam. Aateqnam piQfbe-

▼ero fratre, qiii berbas quQesiYit miiiieri, qQibtis Tirani suum inlerficeret, quamvis prope tos babeaiis de bac re m Nortbmannia sulQciens conmlium, tamen quia a me boc pelitis, nosirum negare non debeo sensum. Si monachus nosier esset, et vir ille cn}iis morti qusesivit iierbas, ipsts interrectus esset, nun- quam ad dlaconatum per roe, vel ad saeerdotium asceoderet. Hulta ditectioni vestrso, sl cordis affc- clum sequerer. scriberera. Sed qitoni.am (ut pulo) illis loquor, qui ex conscientia sua meam cogno- acunt, breviter dico quoniam sicut propter Deum oos invicem dileximus, ita desidero et oro Deum, et Tos rogo ut in eadem dilectione propter Deum perseveremus. Quatenus, sicutcausa propterquam

rem asselisam» pabm dixl me faTere domino paBcn Urbano» et Gnlberto adversari : e( fed» et dixl pc*r sex meases, qaod potoi sioe peccalo, iit dtmitterer. Tandem Uinore Det, ob rouUas rationes, coaetos subdidi me dobms prsseepto archiepisoopl mel, et electloni lotias Anglite, et saerttus sum : forsiian illje.tcepldavl limore, ubi non erat tiinor; sed nesci- vi, Deus scit , et adbuc nescio. Paulopost rex noster iiiurus. In Mortbmanniam» mulia pecunia indiguii. Anteqnam a me qaidquam peteret, coniBllio amico^ rom promisi liii pecuniam non parvam : novlt Deus, qoa intentione* Sprevit quasi modieam, at plus darem; sednolui. Gratias Deo, qoo mtserante sim«-

charius ipsa fncoepia esl, minqiiam deflciel, ita cfaa- ^ pliciutem cordis mei boc foctum est, ne^ si nibii

riUs InTiolata permaneat. De slatu vitx nostrae scio quia desideralis ut amici cognoscere. Nescio quid in fuiuro Deus de me slt faclurus; sed adhuc iion seosi, ex qno suscepi nomen arcbiepiscopi, unde cor meom aadeat gralulari. Quapropter oro supplex et obsecroy nt mibi in necessiiate mea oraliontbos Tesiris subvenintis, donec^ ad quid Deus me a Tobis et aliis aroicis nostris qoi in Norlbmannia sunt, non sine graTi dolore adbuc perseverante, separaverit, cognescatis. Omnipotens Dominus sua tos gratla et benedidionesemper laetlficet, et in anlmabus Tcstrls Tirtates muHipKcel.

EPISTOLA XXIV "•.

AXSELMI AO BDGOMEH LVGDU?IEnSEll ARCHICriSCOFUH.

aut parum promlsissem, josUm Tidereiur babere caiisam irascendi; au( si aecepisset ^**, tct tereiu& niibi in gravamen, el in suspiclonemnefand»emptio->^'> nis. £x illa liora vlsus est quaerere occasioues ad- versum me >'*• Locutus sum de paliio ; noloit iit iilud peterem, qnan«liu ipse uullum reclperet apo- stoltcuin ; aut ut saltem btijus dilationis excusatiov. nem domino papae intimarem. Sustiuui ilsqae.***- nonc, coiisiiia episcoporum, propter Titandam ln-> fructuosam dissensionem, si forle Deus aliquid inte- rim operaretur, uodo ilii domini papae receptio persuaderetur, Pelivi ut coneilhim convoearelar,' qood per muUos aunos in Anglia factum non fuerat, ' quatenus corrigerenlur quaedam in eodem regno.

Quid m multh advenh $ui$ faeto $it opu$, con$ulit ^ quae nullatenus toleranda videbantur. Ipsuin quoqae

Lugdttn£tt$em primatem, De $chiimate inter Vrba- «Nin, cui [avebat, et Guibertum. Promimt regi multam ptfcuniam, quam Deo mi$erantt non $oltit : unde rex irascHur.

Domino, et amico cbartssimo, reverendo Lugdn- nensi archieplscopo Hugohi, frater Anselhos, sive jnliente Deo, sive permittente, vocalus archiepisco- pas Cantoarias : diu in hac viu lucerc, et seinper in futura gaudere.

Sl omnia facienda sunt cum consilio, illa maxime facienda sunt cum diligenti consilio, in qoibus ni- fail, nisl quod obedlat volunUti Dei, quaerendum est. Precor igitur sanctiiatem vestrani, ut '*' pro- pier Denm, etpropter charitatem, qoam scloln illo erga me, peui a Deo consilium quod mlhl det. Ut

m.onui ut quasdam, quae mibi allter qoam oporleret facere videbatur, corrigeret : ex bis aperte iraius me amorem suum perdidisse.roanifesUvit. Respondi me malle ut ipse milii iraseeretur» qaam at Deus illi, el sic a pneseniia ejus discessi. Postera die redlens ad euffi, dixi me libenter facturam iili rectitodiaem, si qu? culpa in me adversus iHam invenirelar, quam tamen ego uesciebam; etrogavtut amoreni; suum mibi redderet. Aespondit se nec rectitudineni. tunc reeepturam»neo amorem reddlturum, nisi dieo- rem 875 cur iHom mibi reddere deberet. \isos esi mibi veilepecuniam quam dare noiui, ne culpam, qumnonerat, vidererfaUri ^^MralusinUiitum at diceret quae non debuissel, ot quasdabt terras nun -

VAUIiE LECTIONES,

**^ bancUuiem ut m$ sanctilatem vestram ut ^** Accepissem mt ac< cepissec ^** Occasionem coiiira mc m$ occasioues advqrsum mo- '^* Sustinult usque m$ sastinai usque

^** €um prasdieto mM.coUata.

j>isseC ^** Occasionem coiilra

Yidei-et fateri mii viUerer fateri

JOANMIS PICARDI.ISOTJ:.

TaTif quod lectorem moneam, scilicei de anno mor- Useiasdem, quem es&e ii2i dicunt una voce Mal- mesb. Honed. et Matlh. Paris. Et librarii incuria siispicor esse addilum UrUum , ut quelnadmodum legerat xiii Kalend. iu fesiinans scripseril ann. 41i3,utfacilius et cllius oblineret pailium. Estlvon Garn. epist. 25i ad Pusdial. pap. Ilonasteriuni Tero Sagieose cui Radulfus praefecias fuit , opinor illnd esse.quod Gemmet. lib. tii, cap. ^ , lesiatur positum fuisso D« Martluo ia subUFbaul*:» SHgiciibi-

D bus a Rogerio Mongomerio Roberli Delesfaiensls (ett-.> jus supra inemoria facia esl) patre , tempore Wil- lelini Noihi ducis Northroanni» ; ad cujiis excni- phiin (is eniin D. Siephani nomlneCadomi exstnieii- duin cumverat ccenobium) universi NorUimannl» Feguli sese composuerunt, et saucu quaedam «mu- laUone pluriinas excitavere Ccclesias , quas per- siringit Geinmet. adhiic Saciensis abbast Eadmer. - quoq^e mciuinil lil). i Vit» Anselmi.

55 S. ANSELMl CANTLAR. ARCmEP

parvas, quas archiepiscopim LMifraneus teiii]Vore ^ patris ejus, et tem|iore ipsiiis quiete usque in diem 8nl obitus temiit, militilius pariim daret, pariim dare diai)qnat,8ub Qccasione cujiisdam TOiontarise justit'», secundam quaa de terris eisdem me volt placitare : cum ego dlcam quta «lon rae debet ad placitaBduro "* cogere de terris quas arcbiepiseopiis antecessor roeus tandiu quiete tenutt; et ipse niilii dedit, sicut ille lenuit. H^ aulem esi iila quam dixi yohinCaria juslitia. Quoniam terras easdem, antequam Nortb- manni Angliam invad^rent, milites Angli ab archi- episcopo GaniuaTJae tenuissedicuntur,et mortui sunl sipe kieredibus « vult asserere se ppsse juste quos vuit eoruQi haeredes. constiluere. Intendat igitar pradenlta vestra et considerel quid ex prsedictis

OPP. PARS IIL — EPISTOIJS, EPISTOLA XXV »'•.

66

ANSELMI AD BOSONEM.

Quod non scribat frequentlus ob iram dittdiumquo

re^m. Ei ae libro^ Gur Deus lionio,^«f m£a(<me-

riM tramcribebat,

Quod pater Glio, frater fratri, dilectissimus dile- ctissimo, A. B. quod iile» illi.

Gratiasago* sicut ego tibi,proepistolari visitalinne tua, procoiisilio, pro consolaiione, pro desiderio tiio. El quoniam» quamvis super omnia mundana me de- sideres, plus tamen pendet cor tuum ad consoiatio- nem tribulatlonis me», quam novisti, quam ad sa- tietateiii desideiii lui» quod raajus inter ea quae mundi sunt habes. Movil dulcedo dilectionis iQae erga me dulcedinem dilectionis meae erga te, el no-

senitam^qiiatenussenteniiam roeam iiueris vestrls " ^»^ *^«^*"« "«"^«'•«^ ^/?^^^ ^^ "f

am approbetis, aut ostensa '" ratione infirmetis; ei me in eo quod magis tenendnm est, eonftrnietis. Haec enim^tcogiialio roea : Rcx mihi dedit arcbiepisco- palum sicut eum archiepiscopus Lanfrancus "^ usqueinflnerosqaevitsieniHi; et nunc aufertEc- clesim et mihi quod illaet idemarehiepiscopus qulete landiuiewiit, et ipse mihi dedit. Gertus autem snm quia arebiepiscojiatus Isie nulll dabilur posl me, iiisiquemadmodum ego illum in die obitus mei te- nebo; nec sl alhis rex, me vivente, venerit, conce- tlet mthl. msi quod tencHtem invenlet. 81 ergo iia tenuero archiepiscopatoni imminulum usque ad obi- tnm meiim, hoc modo perdet Ecclesia per me. Si quis

Alier alterius inlima ex intimis suls cognoscit» quia vera siHceritas veram sinceritatem inieliigity el ex- perimentum cerinm in neutro dubitalionem oriri permittit. Yera iiaque et ex Deo nostra diieciio ^^' mulua habuit priocipium ; et in hoc non precor ot in quo hactenus perseveravli, perseverel, sed in spe Dei fiduciaGter pronontlo quia perseverabit. Lliteras non tibi sxpe secundum desiderium. meum el luum mittere possom, quia etiamsi opportunitatem habe- rem, scandalum tamen aliqua occasione a rege, qul omnia qiiffi a ine sunl et quse me diligupt odil» el adversus Ecdeslam nostram aut adversus latorem, st quo modo cognosceretur, limerem. Librum qiiem

eoim aliiis, ad quem Ecclesia custodia non periine. r "^***'' ''"^"^ ^*^''''** ^^ ' ^'"' ^^ *'""''' ^*^"*""* Fct, hanc faceret el violeiHiam, aut facism patienter Eadroerus "•, charisslmus filins meus, et baculus "•

suslinerel, palam esset quia in futuro nihil dici pos- sei. cor res Ecclesitt ad eam redire non deberent. Nuttc autem cura ei ipse rex advocatus ejus sit, ei ego.custos, quid dicetnr in fitluro nist quia rex fecit, ei archieplscopQS sustinendo connrmavit, ratom esse debel. Melius igiuir tnihi esl coram Deo, ul possessionem lerraruui Ecelesia) non sic teneam, et offlctum episcopi, more apostolorum, pauper laciam in testiinonium lllatdQ violentias, quam ut iUam im- niinutam tenendo, irrestaurabilem faciam €jus im- minuiionem. Esi et aliud qtiod similiter cogito* Si metropoliianussacrairusepiscopusper totum primum unnum nec papam viventem, nec pallium requiro,

senectutis meae, monachus Becci, cui tanlum debeni amici mei qaantum me diHgunt, libenter Ecclesise Beccensi, ut filius ^us, transcriblL Qiioniam domiio abball Ecdesi» nostrae propter causam praedictam scribere nolo, tibi commendo memoriam mei, ut in cerdibus **• eorum, quos sicut animam meam dilexi» ipsis testibns, el dum vivam, Deo dante, diligam, frequens tua commoniiio veterascere et evanescere eam non permittaL Audivi quia domnus Folcherados, consobriiius noster, est vobiscum. Si est, precor vos omnes pro eo, sicuii pro carne mea. Nam ipse exsui esl propter Deum, et olim factus est monachus Decci. Saluu eum, el esto illi pro me. Omnipotens

cum.possum, jusle "' ab Ipso honore removendus D ^^^ animam et corpus luum benedicat. Saluta quos

cuin* Quod si hoc facere nequeo slne arolssione ar- ^^^ ^^ v>^'

chicpiscopatus, melius roilii esl ut mihi vloienter

auferatur, iroo melius esl o| ego archiepiscopatum

rejlciam quam aposioiicum abnegem. Slc cogito,

et sic facere volo, si mihi non scribitis ctir hoc

facerc non debeam. Oinnipotens Dominus sicsan-

Ctitatem vcstram in bac vita sua gratia custo-

dlai, ut ei in fqlura nsternam felicitaiem tribuat.

Amen.

EPISTOLA XXVI "».

kh VnLLELMOII A99ATB1I BT PRATaES HBCCERSBS.

Vl pro eo indesinenUT^ orent^ el in saneto propodto constanter perseverent, maxime vero extra clauslra non vagentnr. Ut eleemosynam minui non per^ mittat, Suis dilectissimis el desideralissimis domoo abbali

TViLLELHO, et aliis servis Dei in Deccensi ccBnobio

YAHIiE LECTiONES.

**■ Debet placitandum ms debet ad placilanditm "» Aul ostensa m< ant approbetis aut osiensa

»'* Bum Lanfranetis ms eiim Archiepiscopus Lanfranciis "• i\et|iiiro jusle ms requiro, cum possum ; jiiste

t»* Cam eodem ms coUata "' Deo dileciio ms Dco itosira dileciio *" Doininus Ermerna ms Domnus

Ermerus »^' Ei baculustMs* et bajulus *•• Codicibus >n« cordiljus "* Cum eodem ms coit^ta.

57 LID. Hl, EPiST. \IYUI.

cminaiieoitlMigy rrater Akselmus» proressione et A et faciat tos corde BeccensU» Dei disposilione vocalos archiepi- scopas Dorobemensis, prasentls vitae cominuam pro- speritatem, et futur» sternam relicitaiem.

Qaoniam nec novum, nec inseparatum {f., inspe- ratom}, nec ettraneum est quod fraterna vestra charitas ^\ pia compassione succensa, suis oratio- nfbas assidue mihi in assiduis necessitatibus diviniim implorat auxilium, nec ignoraiis quia cor meum vestra dHectio tolam implet et possidet, non puto opus esse gratiarum actiones me vobis in epistola depii^ere» quas non ignoratii me semper in cordis scriiiio servare. Ubl enira tanta cordls esi "* et aainiarttm unius, pios ipsae sibi invicem siint notae conscientifle quam lingua aui stylus posnt exprime-

SS ab iiivicem' viderl in T«gno suo. Amen.

EPISTOLA XXVII.

4D BALDBICUM PRIOBEIf*

Laudat cb bonam famam^ et serio profnb^ ne iubditi facta prmlaiorum dijudicm.

AnsELiiusvocatasarcltiepiscopttg, dUeeitsslmo rra» tri» domiio priori BALDRiCQt saluten ei benedictio- nem Dei, el suam, si quid valet.

Gralias ago Deo, a quo est omne oonum et dulcis- simiB diiectioni vestrae pro omnibus bonss qiise de ea mihi rereraiitur ab omnibus qai a vobis ad me veniont. £i qoamvia vesira bena voiimtas bontim^ qae proposiinm jam longousni probatam confirma- tumqoe sil, ut rreqnonii non egeai moniiione, dulce

w. Ei tti in hoc, qaod assldao raciiis, perseverelis, B Umen mihi esi ui vos rogem toto corde ut perse-

majotesprecesnonhabeoy quam nt repetam quod seiiis, ut videiteet anhnam meam, ubicunque corpus •11, vestramsemperesse,ei ad vos, quantam in ipsa esi, desiderare, et absenlia vestra tabescere iiallate- Dus dubilelis. Misi ehim ijjas trlstitiam divinae dls-. positioois Gonsideraiio lemperaret» nuilaienas im« Bensitatero cjus sine gravissima laesione toferareti Nihil igitur me modo roagis dileciioni vestrae dele- cui seribere, qoam 37Qui in sancloproposilo, ad quod eonvenisiis, studeaiis proQeere, ei ez oulia parte elam vel palara antiqui bosiis insidias in vos permittati^ irrumpere. Quod ui efficacius elDcere valeatis, invicem vos chariiative cusiodiie, monete.

verttis In Deo grala iotentione, quatenus in rutnra vlia gaudeatis de beata retrtbutione. Ei cum de omnlbas vestris lM>Dis slodlis ei operibas gaudeam, in iilo maxime cor meum eisullat qtiod domno at>- baii benigna obedieniia coneordatis, el laboriosum e)tts onus etonerosum laborero vestra consolatione levigaiis, nec poti potestis ut allqois ejus ordinatio- nibtts attl delrahat aut resistat. Certiim enim est, et experimento sa^ cogniiuro, quia monasteriuro in qao sabdlii raeta pnelati dtjodicant, Ixsnlgna Dei dlspositlooe ooo dlspooltor, sed per abropta vitio- rum dissoivliar, ei discordia sciodenle destroHur. Dbl vero pnelati facta ei ordinationes» velut a dco

corrigite, et bxc ab invicem veiut magna beneficia f, insplratie, ab onmlbas communlier sascipiantur.

vobis impendi benigne sustlnete. Prxiatl subdiios siuiliosos benigoitaie sustineant, lepidos exhortatiooe acceodont; si qoi sunt pervicaces, disciplina coer« ceaoi. Subditi, prslatis non Hcu obedientia, et maximeabbati, sobjacete; et vos non graves, sed iaciles ad portandum exhibete ; valde namque sub- diii comm Deo peccanl, si praelatos non metuuoi suis moribus gravare, qui cos solo Dei timore et rra- terna cbaritate suscepere portare. Occasiones equi^ undi ^*^ daustraies, nisi cogente obedientia, non solum non exquirant, sed nec occurrentes suscipiaut. Qui enira claustra roonasterii libenter exeunt, non solum sibi, sed et aliis suo excmplo noxil sunt, quoniam aut murmuraiionis aut vagationis illls au- ctores suni. Nec domnus abbab ullatenos hoc conce- p dere debei, si rigorem ordinis vult servare. Hospites cum gaadio suscipienles, illis secundum raculutem vesiram cam omni failariuie minisirate. Gonstita<- iionem nostram ei vestram de eieemosyna paoperum Bttilo modo mioui perraiiutis, sed polius, si poteri- iis inidttgere quafiter eam niionabiiiter angere plissitis, aogeie^ Omnipotens Dens volontates ^** et aciiones veslras dirigat in beneplaciio suo.

ibi Deas tnhabitat, ei quasi propriam domum, cu« jos tota cura super ipsum jacutur, disponit ^t ordinat. Hoc ergo soper omnia precor ei moueo oi servetis, et io hoc studio instanter perseveretis. Omnipotens Deus dirigai omnes actiones vesiras, rraier charissime, et ad viiam perducai sternam. Amen.

EPISTOLA XXVIII *«•.

AD BOBeaTIJM FLAIVDBIiB COMITEM.

Hortatur ad justitiam wagit magisque ieetandam, Dileciissimo domino reverendo Flandriae principi RoBEBTO, Akselmus, scrvos sssrvorum Christl Jesit, vocatus arcbiepiscopus Cantuariae, fldeles oraiio- nes.

Quoniam cbara mihi est e&celleniiae vestrae beni- gnitas, quain nilhi, quoties vobiscum locutus sum, dlgnatl estis oslendere, debeo vel litleris aliqoando signifi<;are e}us memoriam apod me nunquam vet<^- rascere, et me Dieom orare quatenos ipse vos sua l^enlgnlute dignetur ab omnl malo defendere. Ei quoniam mihl injunctum est ut in hujus vitae exsilio, qoos valeo, ad coele^tem pairiam non desinam ex- bortari, hoc certe servitium illis oon debeo subtra-

VARliE LECTIONES.

*"*Fratema charius nu rraterna* vestra charitas ■*'Cordis cssel nu cordiscstet **^Occasione eooltandi ms oecasiones equiUpdr * *^ Voiuntatem ct m$ vol«iniates ct *** Cttm dnobu$ pradictii farem- ^(•rtiws iMf tii Nno C^dicc Ef, 20 €ompacti$ cotlata.

5/ S. ANSELMI CAMUAR. \UCUU:P. OPP. PARS 111. — EPISTOLiE. 60

liere, quiLiis scio me dileclionis dcbiio copuUri. A iuler vos nascuniur el discordio!. Qua de re vesiraiii

Siiggerit igitur vestrx subltmi(ati non corripieudo, seJ de bonis ad meliora invitaudo, roea humililas, ut assidiie cogilel illud qtiod sacra jubet anclorilas : Diligite juiiitiam^ qui jwdicatii terram {Sap. i, 5). Qiianto enim ^** illoruin quibus lerra commissa esl ad rcgendum} pneeminet poienlia, tatito magis, si a jiistitia deviant, non regunt, nec adjuvant buinanuin gcnus, sed perturbanteigravant sua violeniia. Ta- iibus ulique *^ terribilis ilia comminaiio inienditur: Potentei pdtenter tonnenta patientur ; el fortioribus foriior initat crnciaftti {Sap. v, 7, 9). Semper igilur in aetibus suis servet jusiitiam veslra prudenlia, et in oflensionibus qux sibi flunt, Indulcet eam sua inisericordia. Nam et lioc justltia imperal» ut qui sibi vull misereri, miscricordiam aliis impendat. l^eviier monui quod cor meom assiduc desiderat, sed omiiipotentem Deum precor ut sic tpsevobis terrenum priucipatuin gubernare tribual, qiiatenus iu futura vita regnuin coeleste vobis retribuat. Sa- luiant vos, ut fldeles servi Dominum, fraires nostrae Ecclesiae, pro quorum necessitatibos iii Fiandriam latores praesentium miitiinus *"; qui mecum v&- stram pielatem flagitant ut siciit ipsi iii his qusc Di:o in se placent, si qua suut, vos fratrcs esse deside- raat, sic vos lioc dignari, cuin opus et opportunum erit, in vestra tuitione percipiant. Salutainus pariter ego et illi uiorem vestram, ut dominam charis- sittiam, quam sic adjutricem nostrain vobiscum esse, comresexiget, deposcimus,sicuteam vobiscum ' IB dtlectlone et oratipnibus complectimur. Valete. EPISTOLA XXIX »•.

AD HENRICCM PRIOREIi, ANTONIUH SUBPRlORElf, ER- ICIJLFUK, OSBEftNUH ET ALIOS UONACUOS ^CANTUA-

RIENSfiS.

Vt Cantnariemei ccenobUcs iic obediant priori et iubpriori ac iibi*

Anselhus, gratia Dei archieptscopus, dominis ei lilUis suis charissimis, domno priori IIenbico, el sub- priori Antonio» domno Ernulfo, el domno Osberno, et aliis servis Dei in Christi Ecclesia **^ commanen^ tibus, semper deleciar: iii Domino, ct ejus perpeiua . benedictione tuerl.

Audio ioter vos esse scandalaet murmurationcs,. quia quidam sunt inter vos qui se domno priori sub- jlcere contemnunl, et ea quae liceniia ejiis facienda sunt, illo omnino nesciente et sine ejus liceutia passim faciunt; et cum ab eo, vel abaliquo repre- lenduntur 377 ^" capiiulo, ejus se judicio regu-, lari huiiiiruaie subdere desptciuni : et insuper hoe . se tutuiu nostra aucioriiate facere aflirmaiit. Uiide

d leclionem scire volo quia nunquam in nostra vo- liintate fuii nec, Deo protegeote, erit, ut in Eccle^ . sia mihi ad regendum commissa tanta et tara rcprobanda iiiordinatjo oriatur, aut si aliquo casu oritur, nuLriatur aut permiitatur. Pra^cipio igiiur ut .. omnes, sicut mihi, nostra servala^ prs&Iutione, et, iii pcicndis licentiis et in exsequendis mandatts, et in . judicandis negligentiis, domno priori, el post illum subpriori subditi sitis humili beuigiiitate et benigna , maiisiietudiiie. £t quoniam praefaiae murinuralionis caiisam el pondus super doiiinuin Willelmum qui- dam maxiine imponunt; de illo nominatin dico qiiia nunquam volui, nec volo, ul aliquo iKodo pi iori inobedicnter resistat ; nec de illo aliud staiuo 6 quam quod, vobis audientibus, in capitulo de ilS» precatus sum, et consului, tum propier memoriam domini et Patris liostri archiepiscopi Lanfrarici, tum . propter Infirmitatem ejus. Quod tamen non sine discretione et humiii obedientia Aerl ullatenus con- cedo. Pax Dei^ quce exiuperat omnem ienium, cuno^ diat corda veilra et inleUigentiai vatrai (PhHipm iv, 7). Amen.

• EPISTOLA XXX.

AD HATHILDAM ADBATIS8AH ET HONiALES WINTO- NIENSES.

Obiecrat prece$ iuo inclioatai nomtne perpeluarif et

monialei pietati aaidue vacare.

Anselhus, vocatus archiepiscopus Cantuaria;^

' sororibiis et filiabus charissimis, reverendae abba-

C tiss» Wintoniensi Mathild^. et aliis ancillis De

sub illa commanentibus, electo sponso Chrisio sem-

per placere.

Gratias ago sanctilati veslnc quia, sicut audio, pro ine assidue orare noii cessat. £t precor supplex ut quod charitative incoepit, perseveranter faciat« donec appareat quid divina dispositio de me Inten- dal, quaienus vesiris orationibus exoratus Deus niihi iii tribuialiouibus ineis sil clementior, et vobis pro impensa chariiate sit benignior. Praeterea et olO- cium a me injunctum exigit, et dilectio quam in vobis erga mesentio, meinvilat, et chariias qua vos diligo mihi persuadet, ut secundum vesirum stu- dium ac propositum mea exhortelur commonitio, semper ad meliora proficere, et nunquam ab bis ad ^quae, gratia Dei adjuvante, attingitis, negligentia vestra gravante dcficere. Quod utique eflicaciier implere poleriiis, si illud considerantes quod'scri-, plum est : Qui modica deipicitt paulalim decidit (Eccli. XIX, i) (9). Et : Qni timet Deum, nihil negligit {Eccli. VII, 19), etiam ininima ordinis vestri non neglexeritis. Tanlo enim vigilantiu^ a minimis ex-

quasi diversaQ seclae et partium dissidentium lites

VARIiE LECTIONES. .

"* Quanto autem ma Qoanto enim "» Ultque frairibus ma utiqiie tcrribilis '*• Flandriam prxsenii uiiliiiiius mn Fhindriam latores prxsentiuni mittiinus "^ Cum uno ex prafatii Exemplaribu$ n.$ coUata *" lu Ecclcsia nu in Chrisii Ecclesia

JOANiSlS PICARDl NOT^E.

et sex ms» nostra, habent epernit; sed cum vox sil . synonyuia* roi non perveriit iiitelle^tiim. >»iguilic:in- . iur cicnim ad virtutts lyclopxdiam chse |»criicccssa*

(9) Qw mpiica deepicity paulatim decidit, Eamdcm seiiientiam iisdero prorsus verhis Anselini inciiloat

e|). i.0 hiijus libri. Pro vcrbo despicit, csLCusa Brbiia

Gl LIB. 111, EPIST. XXXI. G2

ce^sibHS debemas cavere, qiianlo eos frcqiieulius A aul leciione, aul oradone» aul psalmis, *m allqua

cognosdmus se oobis Ingerere, el quanlo callidius decepior nosicr nullain In eis esse culpam, aul con- lemnendam, si qua esl, nililur nobis persuadere* Quod noAsoluin in exlerloribus operlbus, sed eiiani in intlmis cogitalionibiis debelis servare, nec mi- nus Deo displicere Indeceniem cogitalionem quam kominibiis reprobandain actionem debelis judicare. Detilque sicul sponsae caroalium Titiorum exte- rorcm foediialem exsecranies, per pulcbriludinem caniis el Testium aptiindinem sludeni placere ; ita sponsae spirituales Regls reguro Filil Dei foedila- tem interiorero deiestantes, per menlis pulchrito- dinera et ornamenia virliitum ul iUi piaceant sem- per debenl stnderc. Pulchriludo cetle nieniis et Ditrimeniuin virtutum est, cordts mundiiia, cui B visioDei spiritiiaUter proniltiitur ; ad qiiam mundl- tiam nullus nisi per inagnam cordis cusloJiam per- diicilur. |}nde scriplum esl: Omni cutiodia $ena coT luum {Pro9. iv, 25). Ad quam custodiam, posl gratiam Dei, quanlum ad huiuanum studium perti- iicc, hoc esl singtilare el eflkaclus consilium, ul srmiier cor vestrura el ubtque, quandiu vigilatis,

uiiii cogilatione sive mleniioiie sii occopaium, Yos» doroina abbalissa , precor ul mairem, nioneo ul sororero, borior ul amicam, praecipio ui fili» cbaris- siro», quatenns R. (10) episcopo Osmundo omnibe» nigniiate sauctam ei Deo placitam obedieoiiam, sicul deceti exbibeatis» ei ejus dilectiouem ei faroi-* liarem amiciliatn atque consiiium cl aoxiiiuro in cprporalibus el in spiritualibus habere, et iHrquod: ex yobis esl eihibere in Christi charilate siudealis.r Omnlpotens Deusi Sponsus vester, sil seinoer custos vester. Amen.

EPISTOLA XXXI »••.

k0 LANFRIDUll ABBATEM CCEMOBII S« WLKARU

Ul gregem nbn deeerai oh tariae moleeiiat Amseuius, vocaius archiepiscopus, fralri charls- simo, domno abbali coenobii Sancti Wlinari Lan- FRioo, divino regi consilio et adjuvari auxiiio.

De pelitione veslra, quu mihi Infaligabiiiier insta- tisqtiateaus abepiscopo vestro consilio et precibus. meis lentem inipetrare vobis licentiani abbaliam, in qtia vos divina consliiuil dispositio, deserendi, sxpe* mullumqtie ^*' mecum cogitavi, el com aiiis iu qui-

VAUIiE LEGTIONES. *^ Cum codem mt, coUuta **' Sxpe multum mt» sxpe multumque

JOANNIS PIGARDl NOTiE,

riam erralulorum fugam leviorumque praeceptorum G diligenlissimam observantiam, ut passim el crebro Anselm. coinmonel , csBieriqoe Patres , nempe D. Chrysosi. homil. 27 in Maith., et is ad popiilom An- thioch. Hieron. ad Rtisticitm monachum, et Eusla- chiani de ciislodia virginilalis, Gregor. Nazianzen. oi^i. 1 in JiiUanum, D. Ephrem* tom. II traci. De lutemperantia ab bis verbis : Vie^ illit , qui minimit icvistimitque, etc», et Parxnesi lom. XXIX S. G^esa- riiis Arelat. serm.8. RiirsusquenosterAnselin. apud Eadmerum llb. i, similittidine sumpta ex vinario » ctijus riraae, quaiiturovis lenues, si non oblureiilur , coiifesilm aquam tolatn eniittant, iinde piscium con-. seqiietur interiliis. Leonius canonicus noster pocla non conlemnendus, qui ante iOO annos parabai he* roicum carmen iu universa Biblla, sed mors prseve- tiicos jamjain scribenlis nianuin obstiipefecit et com- pescuii. Quam ob causam reliqniitaniuin libros dtto- di cim finitos in historia Rulh. Is, inquam. praeter ha-c et alia pocmata, illnd reperi ad rem pra^sen- j] lein, cni tliulo est : Quod non tunt negti^enda venm- lin. Carinen sequitur htijusmodi :

Qtti bene cuncla fugit grnviorit crimina noxa^,

Hoc age ne cutpa tub teviore eadat, Culpa gravit^ temper tevium contemptut habelur :

Parvaque qu(e fueraiit^ crimina magnufacit, Quid vitatte tutum juvatf ui mergaris arena ?

Forte tuium fetet; non miuut ilta necat. Sic timidut fruttra marit alta pericuia fugii

Quem necat in tuto fluminit unda vado^ Nec tatit ett grettu foveat vitare paienles^

Decipii incautot ei via ptana pedet. Ul bene, quoe tete produnt iucommoda^ viiet,

Utitium tpecie noxia mutta taient.

Haclentis decastiehon, quod antehac in vulgits iioii exieral, ulcsetera sui auctoris poemata , inler qme vidi lilterait^^unasad Adriauum IV, alteras ad Aiexan- dnim III, suminos pontifices. Eo quoque loci spe-' cunl Plutarchi duo ultima capiiula cyus Iractattis , quem in cripsit : QuomodO viderequit pottt an ii tiriute promoveat^

(10) Otmundo epitcopo. Sarisbeiiensl vel Salislie» rienst. Ante hunc reliqui episcopi vocabantttr Scbi*, reburnieuses a Schireburiiia in Anglia Weslsaxo- nica, vico ignobili, ct inumtBiio. Uiule nilrum est landiu illic episcopos sedisse. Tandem 107S, syiio«' diis auctore Lanfranco Londini esi habitn, in qiia,; ut tesianlur acla ejusdem epistolis Lanfratici ud- mista, et decrelis summorum pontificutn , Damasi vldelicct et Leonis, nec noii ex conciliis Sardicensi aiqiie Laodicensi, in quibus pnjhibetur eptscopales sedes in villis exisiere, concessuin est re^is niuiii* ficentia, et sjrnodali auctoritale praefatis iribus epi- scopis de villis transiread clvilaies; Ilerniamio de S^rabumiii ad Serisberiam, etc. VulgAris auteiu co- dicum impressorum leclio habet SarisberiametSche-- reburniain; labuloi quoquc Sarisberiensitini episco- porumin bibliolbeca Saiicti Victoris Parisiensis. Hermanus igitiir mox ut sedero invexit Sarisberiain« inchoavii ecclesiam primariam , ciijiis opus ntors pneveniens remorata est. Osinui.diis auiein sticces- sor operi liiclioato colophonein iinposuit, ul ndlavii Malmesberiensis lib. ii De gcsts pontiRcum Aiiglu- rtiin. Greteruin juxta Snrisberiam posilum esl cceiio- biiim Wiitoniense ad Wilen fluitten in vico non exiguo, cui nomen Wiltuna, a qiio el Wiltoniensis Partbemo ut sedem, ita et nomen fraxU ; origineni vero abEdgaro rege, qui itluc Inlrmluctis moniallbus Bene^licliiiis antistilani prseposuit filiain suam , ne- mine Editham, anno 974 , ut Lilio piacel. Sero qHidcin, sed non iinporlune (virorum enim sancto-: ruin quohbei tempore memoria solel esse oppor-: luna) in n>eniero venll adnotare qiue D. Antonin.: scriptis dedit iii part. hisior. 24, cap. 12 ; nempe liunc Osmundum (quem Osiniindum nunco^l) ob snnciitaiisfasiiam, el miractilonim freqiiehtiani ift< div»s relatuni fuisse a Calixto III papa,annoi467,: oflicjunique phescripium « in ejus nicrapriam fien*: duni noinine itiiius confessoris episcopi* Quae qui*' dem Osinuiiili aposheosis a Gegprio IX fuoral lenla- ta, sed ir.surgentibns variis in Kccleshim tempesta-. tibus prorogala, donec screnlori die illucescentc taiii sanctum inscnpiiouis opus ticri po^sut rcligiosus Cl.

eS S. ANS£LMI CANTUA R. AUGHIEP. OPP. PAUS lU. — EPlSTOLiE.

bos consilium spirituale speravi, sum locuius; ct A EPISTOLA XXXU "••

61

iiiteUexl, qoamYis propter eompassionem qna irlsti- ti« fratemitdtis testr» compatior vafde vobis con- gauderem si Dei miseraiione, oonsilio et perniissione archtepiscopi et episcopi ^*^ veslri, desiderium ve-r strum assequeremini; periculosum taroen roihi esse tam inusitatam rem petere ec consuiere. Timeo enim me Don param peccare, si mea insiantla locus vd>is commissus omni rectore destlluitor atque et renim et mortim et ordinis, majori, imo oninimoda vaslatioiie desiruitur. Si cnim ad aliud ibi vestra non prodemt praeseniia, nisl quia non ibi regnare potesi nec iibere exerceri sine aliqua reprehensione malitia, iia nec male ibi est, sicuti esset» si esset sine rectore, aot In ordinis aot in rerom destru- ctione, non lamen possetis conqneri qoasi ibi inuti« liter viveretis, obi tantum malom et corporale et spirikiate, ne locum praedictum destraeret, compri* meretis. Quanto magis tunc se vestra coBsoIari po- test prudentia, cum sint aliqui sub itla qol ejus con- ^iio et gubernatione utt desiderant, et voluntaria subjectione illi obediunt. Est et aliud unde in tribu- latione vestra debetts gandere, quia tion est dubium vos illam bono zelo Del babere, et timore Dei cuius consideratione inam fugere non audelis , sustinere. Certe ubi tot rationes sont consolaiionis et spiritua* lis Ivtitiae, non magnum pondus habere debet ama- ritudo tristitia^. Qoippe non solum considerat Deus, qoantum studiam alicnjus io aliis proficlat, sed

AD GERTINOM AMBIANENSEIi BMSCOMTN.

Nott p09ie monachum in abbatem ordinari^ qui dnm imcio pra:laio absceueriL

Anselmus, vocatus archiepiscopus Cantuarisp, re vereudo episcopo Ambianorum GERViifO, salutein.

f rater ille Nortbinannos Ecclesiae nostr» profes- sus quem abbatcm electum esse mihi mamlaslis, et ciijus ordinatloni me assensom pracbere suadeiis, mo et fralribos Ecclesise ^** dosIrb ignorantibus irans raare abiit, ut nec iter ejns nec eausam ttineris cjhs agnosceremus* Quapropter nec vos, ut liiteris ve- stris intimatis» euni sine nostro assensu ordinare dab^iis. nec ego in hoe assensom prxbeo, nec pra>- bere debeo, in quantum iutelligere queo. Si ipse ^ venerit ad me, et ad Ecclesiam soam, sicuti mona- chus qui taiiter dc Ecclesia sua discessit, venlre debet, et post^a aliqnis de eo mihi de prsefata re locttius ftierit, respondebo inde secundum quod re- spondere intelligam. Valete.

EPISTOLA XXXUl "^

AD BICARDOH MONACHITM.

Monaelutm profeesum non leneri noto peregrmalioiti$ a se faclo in soscuIq^

Anselmos, gratia Dei archiepiscopits, fratri et fllio UiCARDO monadio salutem, et benedictio- nem.

Audivi, Frater roi, qnia anteqnam monachus fleres, in apgritudine vovisli te iturum ad S. ^gt- 4]um ; et Idcirco modo timidus et nimis sollicitus es

etiam, m forsiun magis, q..anium lalH)rem in In- c ^ ,^ j,^, ^^^^ j^ „, quiescere ooo possii cot

teiitione proficiendi, et dolorem quia non proGcit secindum iotentionem, sostineat. Noslrom enim est laborare et scminare, Dei vero est incrementum et eflfectum dare. Quod nostrum est, quamvis eo adju- vante sit, nobis retribuit; quod autem suom esi, sibi attribuit. Quod si b^c oiens vesira iion vultaulnon valet suscipere, 378 ^^^ prohibeo, si per episco- pom vestrum, et per eos ad quos res haec pertinet, Deo disponente, ad desiderium vestram ordinate potestis periingere. Yaleie.

tutim, nisi' ad S. i£gidlum iTeris. De qua re no« debes tantum credere tibi qnantum abbati tuo, cojus consilio et ordinatioui aniroam toam commisisii, el aliis qut melius u sciont quid magis placeai ^*" Deo et magis prosit anim» lu». Quapropler consulo tibi et praecipio ut, omnioo dimittens intentionem prae- fati itinerlB et sollicitMdinem voti iiUns, in propo- siloquodassumpsistiqnietus et^mmobilis permaneas, ei quiete ^** ad hoc quod proposuisli, id est ad obedien* tiara et poenitentiam pro peccatis luis, et ad alios bonos mores stodeas. Certus enim esse debes quia cura

VARiJg; lf:gtion£s.

^^ Episcopi ms. Episcopi vestri **■ Cum eodem m«. cottata *** Ecclesiae m$. Ecclesiae nostr» w Cumlodemms. coYata el cum Edit, Goth. et CoL iB75 »•• Quid placeat EdU. quid magis placeat ^** Quiete Edit. in quicte

JOANNiS PICARDl NOTJE.

pradentius. Antonino erat In votis illic attexere epi- ^ Sabell.,Plat.,Beraomens.,Schedel., pu(et intenigcn toma mirabllium. sancti Osmundi precibos el meri- dos de sanctis Edmundo rege aiit »£f ^^Jf PJ^^copo, cun tis gestorum, sed abstinuit, Qum taedii vitandi ergo, *" ' " '^ ' "* — —

tum quod Itbellum id argumejiti eoottneniem jitsserit. in Ecclesiae Sarisberlensis tabulario servari ; adquem mitUt lectorem cupiduin historiae ecclesiaslicae. Praeter Antonin. hujus quoque apotbeoseosmeminere Polyd.VirgU.iib. xxui histor. Anglor.et ante ilium, Mattb. Palmor. Pisaotts, Pelrus a, Natalibus lib xih cap 22, Scfaedel. 6 aeute sui re^istri, Chronic. Der- ttpm. lib* XV, supplement. Ghronic. Salieliic. iib. vi, Eadmer. iO, Plaana in Galixto IIL Sed in his quin- qoe posterioribus mire variata est ortbographia, ita utproOsmundo, legas Hosimondnm, Ldimundum, Ealimundinn, vei Eumundum. Ncc fst tpio<f qnts

cum illa longe ante, hic vero" coelitum niimero fueril ascripius anno 1240, testibus Walsinffh. in Meustria, ei Maith. Paris, aut 1248, ntnoiat Molan. in addil. Usuard.prid. Non. Deccnib. His ^lura refert Malniesb. in episcopis Sarisberiensibns, interamque Polydor. lib. IX, pauca quidem« sed optima et praeclara. Ni- gravit tandem ad superos sanctissimus pontifcx aono 1099, episcopaius sul xxiv, Sarisberiae sepultus

IconsentientibusHenricoHuntidon. irb. vii, eiMatth* ^arisio) pri^. Non. Dec^emb. utBaron. post Moianum advertit. Quibiis» liiaecce exciderant, cpllecta bic reposuinius*

«5 LIB. III, EWST. XXXV. 66

leipsamDeo lolum misU et reddidisti per mona- a suo, virinier semper proflcere, ot illi qui superio*

ris propositi sunt eos qui inrerioris snnt superent

etiicam professionemy solvisti omnia vota minora quarumlibet actionum quae prius sine jurejnrando et fldei ailigatioBe ^^ proraisisti. £sto ergo quieius et seeurus, et ego te ea aucioritate quam per gratiam Dei habeo super te» ab illo Toto absolvo. Yale. EPISTOLA XXXIV"».

AO WILLKUIIIM «OliAaiUM CBSTaUISEll.

Pr0fiMur$e nou me tanlum virluie quantum carm»- fii^iM eum monachui depinxerat,

Anselhus gratia Del archiepiscopus, fratri ei filio cliarissimo, monaclio Cestrensi Willelmo, salu- tem.

QuamTis me talem nesciam qualem me suis car- minibus tna pra^icat benevolentia, non lamen io-

faumilitate ^^*, in qua quantum *** homo magis pro- flcft, tanto magls sublimatur et aliis vlrtuiibus exceltit. Quapropter, fili charissime, semper memor esio cujus proposiil gradum ascenderis, nec un« qnam tibi vitae tuae sanctitas sufficiat, nisi ea illos ^ qnl irireriorum graduum sunt, transcenderis. Sicut enim iffi qui Inferioris propositi sunt, laudabHiter ad virtotes superioris ascendunt, ita Illi qul majora sectari pToposuemnt, Tiluperabiles sunt si ad aequa- liutem minora eligentium descendunt. Quoniam ergo monachum le habitu profiteris, hortor, pre- Gor, consolo ut semper in conspectu Dei Intus stu-

^ ^^ ^^ deas esscquod foris in conspectu hominum yideris. '

gratusesse dd^ quoniam hoc facit dilectionis abuii- ^ ^ *"^*" ^^^ hqmr quasi boc non facfas, sed nt

daotia. S»pe enim solet dilector dilecti vitia aut non sentire, aut levia jodicare; bona vero, quae non suni, epinarl; et quae sunt, exaggerare. Quod quando sola facit charitas nec error est suscipiendus propter alTectom moris, nec amor est contemnendus propter colpam erroris. Sed sic debet amor nutriri ut error oorrigator, sic error debei expelli ut amor retinea- Uir. Gratias tibi ago quia me Ulem dillgis esse qoalem me prftdicas; ethortor ne me ulem opine'* ris, sed potlus orea ut Ulem Deus faclat qoalem esse me diligis et exlsiimas. Gam enim scriptom sii: Nelaudei hominem inmta $ua {EccU. xi, 30) ; et a.lbi : Oraie pro invtoem utealumini {Jac. t, 16);

semper ad meliora palema exhortatione soccensos proflcias. Yaie.

879 EPISTfflLA XXXV "•.

Ah WILTBIDM C4IU>INALEIf.

Se eum Hh 4e Eceteeia neceetitatibui non potu eine eju$ a$$en$u et aiiorum efitcoporum con$Hio agere aut ei$ proeideri, eo maxime tempore quo ho$te$ in Angliam irruerem.

Domlno et rcTerendo Romanae Eoclesiae legato ei cardinali episcopo Waltbeo , Anselmus» vocatus archiepiscopus Gantuariae, fideles orationes* ei fidele serviiium.

Quod mandat mihi prudens vesira aoliicitudo, ui aliquo ia loco *** conveniamus de causis **^ Eode-

noo debei bomo hominemln bac viia magno conatu ^ siarum Dei fralerno ac chariuiivo ad iovicem coih

laudare, sed magis nt laudabills flat pio affecio oiare : laudem vero Deo oommHiere, cul proprium esi meriu judicare. Noa dico bonorum viroromvir- tutes ad exemplum bene vlTendi aliis non esse mon- atrandas, sed eisdem ipsis non esse exaggerandas. Quonlam autem opos chariutis non debet esse sine retribuiiono, pro earminlbus prosamy piti laode reddo exhorutiooem. Gerte, fili ml, cum in me amas et laudas bona quae in me opinaris esse, ipso iuo opere tesuris quia amabilis esi ei iaodabilis om- nis qui studet bonus esse. Gum ergo omnes TeUmus non dico laudaci, sed amabiles ei laudabiles esse, nihil unium studere debemus quam ui boni In conspectu ejus qui non rallitor, judicemur esse.

sillo acturi et quae corrigeoda sunt correcturi, uiique sccuiidum inteniionem vestram Talde laudabile *^* esi, et secundum quod expedit, Talde utile essei, si congruo Umpore fieri posset. Sed Tcstra prudentia non ignorai qoia nos doo nihil efficeremus *^% i«isi regi suggestum essei, ui e]us assensu et auxilio ad affectum perduceretur *'* quod disponeremus. Esi ci aliud, quia ego a Gantuarberia elongari nullateBUo audeo» quoniam [quolidie exspecumus ut hostes de ultra mare in Angliam per iUos porius, qui Gan- tuarberiae Ticini sunt, Irruani. Propter quod dofui- nus meos rex ore suo mibi praecepit* aatequam ab illo apud Notiogebam diseederem, ei postquam Gan- tuarberiam redii, mihi maodavit per UtUraa proprio

Bonua autem quisque fldelis ab eo Judlcatar^qui io ^ (igiUo signaUs , ui Gantuarberiam cuaiodlam , et

suo ordine perfectionom atiingere conaiur. Nam etsi omnes ad perfectionis.suinmam parlur porve* nire non poasumus» non taroen erimus exira nume- rum bonorum, sicut scriplum est: Imperfectum meum mderunt ocuii tui, et in libro tuo omne$ $cri- twiiiif (Pm/. cxxxTiii, 16), si ad eam perfeclio- iiem Incessanter et fortlter conari Telimos. Goneutnr Jgitur laici io sao ordine, clerici in suo, monacbi in

semper paratos sim ui quacunque hora nuniiona eorum qai littora maris ob boe ipaom eostodiuni» audiero» uodiqne cooTocari jobeam eqoites et pe- dltes, qui accurrenUs TiolenUae bosUum obsistant. Et idcirco de Ganiuaria exire non audeo nlsi in illam partem ex qua hostiom exspectamus adven- tum. Precor igitur sanctiuiis Teslrae discreUonem quaienus aequo et pacato animo suscipiaA has nostras

VARIiE LEGTIONES.

■^ illegatione EdU. alligatione ••« Ciim eodem m$ eoUaia ^ Snnt humiliute EHe. Pic. sunt su- perent bomiUuu ^^ in qoantom me In qiia qnantom *^ Ea lllo m$ ea illos ^* Citm eodem m$ coi' iata *•• Aliqoo loco m$ aliquo in looo *•' De causa m$ de eausis ^ Laodabile mi Talde Uudabile *** Effieiemos tni efficeremus *^* Et ^os .. prodoceretur m$ ot e;us .. perdaceretur

C7 S. ANSLLMl CANTIAU. AUCUItP.^OrP. PARS HI. — EPISTOL/f:. 08

ruiianaLiles, ei quac iDflnnari nequcunt , qnoniam A elongare ab urbe in qua erain, nisi versus hostes

verje sunl, excusaiioues. Scial pro ccrlo vcsica revercntia quia eunidem anlnuim queni liabetis, ut «:orrigantur qu<£ corrigenda sunt^ kabeo. Sed ex- specto rcditum domiiii mei regis , et e^iscoporum e( principum qui cuin eo sunt , quatenus illi quse ageudasuntiopp^rtuue et rationabiliter suggeramus. £t sic, peo adjuvante, ejus assensu et auxilio efli- oacins expleamus quod dcsiJcramus. Si tamen vobis placet ut per dilcctissinium fratrem nostruu reve* 1-endum abbalem IL *** mibi consillum yeslrum n^andetis, de quibus rebiis et quomodo cum rege lcfqui debeam, boc libenler suscipio. Sed et si regi monendo consulere aliquid de hujusmodi rebus pcr eumdem abbaiem et rever^ndum episcopum Wiii-

qui limebantur, tunc monilus ut vobis occurrerem, quatenus coiloqueremur de bis qu» corrigcnda suiit in hoc regno, rationabilem et susoeptibilem reddii.i causam, quia propter praedictum pcriculum et pra)* ceptum regis venire non poteram, et nibil eflicere- mus nos duo, absente rege et aliis quonim asseiisu et consilio et operatione ad eflectuni duci pqsset colloquium nostrum. Ego enim ipse video qoae cor- rigeuda sunl, et habeo vohmtatem, qnam nullus homo mihi pptest augere, corrigcndi, Deo adjuvanlp, per assensum et auxilium domini inei regis ct allo* rum ad quos pcrtinct, cum locus ct opportuniias erit, Quod aulem conqueriiiiini vos moratos esse, velut infructuosam arborem et peregriiinm non ha-

touiae prudenlise \tnrx placucrit, laudo etposlulo. ^ beniem adjutorium aul consilium, de aliis vos scitls,

Yale.

EPISTOLA XXXVl •»•.

AD EDMDEH.

CalumniaM impoiUas excutitj et se nee schi$mati fa* .verey nec rebus Ecclesiw tunc posse cousulere sigtii' .fitat,

Domiito ct re^erendo episcopo AIl)anensi et car- dinali Waltero, Caniuariensis '^' divina drspositiotie archiepiscopus Anselmus, oralionum fiJeliiateiti cum servitio.

Lltteris a vestra sanctitate mihi directis, si lice- ret, plenius quaiu epistolaris brevilas patiatur, responderem. Pro lemporis tamen opportuiiitate ad summam sensns illarum breviter, quod ad me atti-

de me autcin ego scio quia non prohibui vos fru- csificarc, neque mcum auxilium ant consiUum vobis pro rgtione el possibilitale mea dcnegavi tempore fruclificandi. Quod vero quaeriiis a ine cur *^* ct qua jdsiitia episcopi alii me abneganics, a me discesse- runt, ncc sunt reversi digiiam agenies poenitentiam» hoc potlus ab illis quserendum erat quam a mc. Ego cnim ncscio me fecisse cur boc facere deberent. Reversi lamen hactentis sunt, ut illam obedientiam quam Cantuaricnsl scdi promiseranl, se mihi scrvn- luros fatercninr. Dicitis quosdam illorum vobis dixisse ideo non offendisse *" in me quia permisi me a catbolica Ecclesla transferri ad schismaticos, etab iUis consecrari, si fleri, sicut additis, potesi;

nel, reipondeo. Dicitis quia oporluerai nos loqui C eta scbismatico rege invesliluram accepisse, ct illi

simul de vinea Domini, qiiae in hoc regno destrui- tur, ne pei^itus confundereiur, quoadusque sanctus Peirus apostolus. pervicariuinsuum Urbanum sum^ luuiu *^^ poiitificem visitaret eara. Hoc utioue ego i|ise voluissem, si congruo lempore facluin esset, id est quando donilnus meus rex , et episcopi , ei prin- cipes hujtts regiii vobis prscsenies aut propinqui erant. Postquam vero liceniiam accepistis a rege redeundi Romani, ei rex in expeditionem suam cuni archit^piscopo Eboracensi et qoibusdam aliis epi- scopis et principibus suis ivil, et vos ab illis, ct ego a vobis discessimus, veluti non nos *^* in hac lerra amplius invicem visuri ; et poslquam rex mihi pne- ceptt ut iliam partem regni sui in qua maxiine irru-

fidclitatero et homiiiium fecissc, quos omnes scic- bam csse schisroaticos et divisos ab Ecclesia Christi, et a capite meo Urbano pontifice, quem ipsi , nie audiente , abnegabant. Certe nesciebam nec scio eos schismaticos, aut sic divisos ab Ecclesia fuisse, ut dicunt. El si aliqnis eorum qui hoc vobis dicunt ine pracsente hocdiceret, ostenderem rationabilitcr non ita esse. Uli enim non [abnegabant canonicum Uomanum pontificem , quicunque essei, nec Urba* num negabant esse pontificem ; sed dubltabant pro* pter illam quae modo nata '*' est dissensionem , cl propter dubitationem illum suscipere quasi ceriuni diflerehant; neculluro judicium eos *^* abEccIcsia segregaverat, et omnino obedieniiam Romanse sedis

ptionem hosfium quotidie timeivus, diligenter cu- ^ tenere se fatebantur, et sub professione obedientiae stodireni, et qubtidie paratus essem hosiibus resi- Uomani poniificis me consecrarunt. Denique domi* stere si irnierent, sicut in periculo vasiandi vel nns papa sciebat me esse consecratum, et a quibus, perdendi terram; cum nullo modo auderem me et cui regi feceram quod feci. Et tamen (H) palHum

VARIiE LECTIONES.

•" Ahbatem N. ni«. Abbatem II. •** Cnm eodeni ms. collata. "• Cantuaricnsi ms Caotuarieosig ■** Summum ms sumnuiui Poiitificcm •*» Non vos Edit. Pic, non nos ■*• Qiiaerilis cur ms quaerilis a me ciir *" Ideo vos offendisse ms ideo non ofl^cndisse *^* Mundo nata ms modo nata *'* Indiciuin cos mi judicium eos

JOANNIS PICARDl NOTiE.

, Pallium quod archiepiscopus Canluariw solet haberet mihipervestram charitalem, etc. misit. P:illii ad se transmissi rursus memiHit in sequetitJ epistola, fjtbanoque gratias scribit eo nomine, qui ut bono- ^lficcniissime misit (erat enim iuculo inciusum ar- Ijemeo) sic Anselmus devotissiine, juxta ac laulibSnio

excepit, nam Walero legato id defcrenle obviam ivit pontificia.iudutus veBtimeiita ei nudato pede. Sacnim auiem insigne deposiium in aliare suscepit et bu- meriscompoauii, sicque diiima illa decoratus siola rem sacram peregit Doniinico die qoarto idus Junias anno 1095 (bunc cuiin Florcntius Vig' rnicnsiii, et

69. i:in.1H,'EriST.\XXVI, ,70

QiiOil nrdiioptscopus Gantuftris soiel babere, mlhi A disi;e, quatisuin potuisiis, eteaoccasione ncgoiluui

n

|)er vesirani cbaritalom, non ul sclitsmalico, sctl ut iu-cepio, iion ul reprobans , sed ut approbans niisit, 64 sir quod deme faciiim eratconflrmavit.lpse hiijus couflrmationis aucior, et dominus Gualierus 380 episoopus Albanensis et cardinalis lixc eadem sciens, minister e^m et exsecolor. Si Tobis haec cuhiniiiia auendenda yidelur, cur eam ante pallii concessio- nem roihl lacuiscis; si negligenda putatnr, tos ju- dicale quam diligenter sll a vobts inculcanda. Pliira possem adbuc dicere ad infirmandum verbum ma- liiix eoram qui boc qnod diciiis vobis obtendunt ad eicotandaa exeosationes in peccatis, sed sapieniiam vestram scto non Indigere aperlx rei mnltiptici ostensione. Yideat igltur prudens simpHciias ct siinplex prudentia vestra qualiler siipor bxc qii:e dixi SQKipere et ciaggerare debeat conflclas cnlum- iiias» et ealumniosas conflctiones advcrs^ini nie ab illis qai fecerunt contra me pro excosationc sua, mi videamini velle infirmare *'* qiiod aiictoritaie do- iniui papae el veslra oxseciitlone non ignoranter est confinnaUim. Nempe non sic accepi (teste Anglise rrgflo) nomen doniini Urliani pap» in vanuni, ut lioe me ah illo vel a flffclibns ejns meroisse cojrno* scam* Dicitis vos causain nieam, lesie Deo, deron-

VARliE LEGTIONES. *** Gonfirmare mt infirmare "' Ulique ms utique ncscio

JOANMS PIGAROI NOTiE. Honeileniis nofarunl) et rellqoAs astante^ illtid osco- G dis virtutibos andilonim animos demulcens, tn ira

propter qiiod venislis , itnpcdituin usque nonc. Pro bona quidem volutitatc defensionis gratias ago, iin- pedimentum autem hac occasioiie faciuin vo!)is uii- quc **' nescio. Et si it^l medulla diligenter conside- ratur sicut potest, el prudeniia vestra me defeiuUt quanium polest, ccrtus sum quia conscientia vestra in his qu» sopra dlcta sunt accnsare me non potest. Quod, sieot dicit, iiec iiiecum nec cum aliis loqui sicut voluit potuit veslra revereiitia carens dliedleh- tia Roman» Eccleslx, sciat ipsa cur non potuil. Ego autetn scio me diu' et inultuni desiderasse el exspe- ctasse loqni vobiscum, antequam possem; et cnin iHudem potui, non tantum potiiisse quantuin volui. Rogatis me ut fraires no^tros Cantuariensls Eccle- six* quiele ac paclflce possidcre ditnittam rcs suas. Ad qtiod respondco quia nullus inagis desidcrat quieicin ac pacem illomm qtiam ego, nec magis sollicUiis cst pro utilitaie cjusdem Ecclesi»; ct id* circo voliinias mea est ut res ejns , Deo annuento, dlsponam ad utililatem pneseniem et futuram, proul melius sciain et poiero. Valcat beatiiiido vestra , et dignetur Deum» ot me et omnes actiones meas d:ri»at orarc.

latos fuissc pro reverentia sanctiPetri.Queui rituin, quia cognoscerc opene pretium existimavi, lubuli observare. Pallii autem archiepiscopnlis roniiam, aliaqne scitu non indigna describit Onufriiis in Ex- pHcatione vocum eccle8iastlcarum,ei Joan. Duraulus iib. II De rilibus Ecclesi», cjip. 9, nuin. 41, 42 et caetoris. Quid aulein mysterli conlincat, Jarlandus Ghrysopolltanos lib. v soi operis (qnod GandeUm nitncopavii) doeeC.ex epistola Leonis papae.inhaiic senlCRtiam : c Archiepiscopo pallii hoisor decemiAir, m purpurco crucis ejirsdein vcstimenti signaculo a tergoei poetore depicio denionstret popnlo signacu- Iiim rcdiunpiionis nosirae, el pia cogitet menie de passiunc liedeinpiorls diccns : Mihi autem abtit ghriari, nni in cruce Domiiii noilri Jesu ChriHi (Gul. VI, 13). I Leoni conjunxerat Ainalarium. Vc- rum quia ei hunc noster riuao esl imitalus lib. i De officiis ecclesjasticis, cap. uTliin., iibi vice auclarii interpretaiur spinulas cjusdem pHllii niissi, pixter- |v AngUs. Gaetero debonore, petilioneet usu pallii tota

judiciuin siue ira tenens, in tranqoiliiial^ severiiaiis jusue censuram non deserens. Ujcc, frater charissi- ine, pallii digniias; quani si sollicite scrvaveris, qnod foris accepisse oslenderis. intus habebis. » Sic Paschalis in episL quain Florlacensis Bibliotheca exhibet integram lecturienil. Peculiariter, quando*

?[uideni ita lulit sermo, nolabimus, Lanfraico collaia iiisse duo pallia, ut ipseniet srribens Alexander III coinmemorat epist. 3. c Nun(|oam, Inqoit, res qtix- libet de arca pectoris mei ejicere quavls oecasione potcrit inauditam illam humanitatem, quam mihi exiremo hominum, lantis indi^iio honoribus Rom» exhibuistts, qoodque doo pallia, unum de altari ex nwre, et alieniin quo sanctitas vesira mlssas cele- brare consueverat, ad ostendendaro circa me bene- vblcntiam vestrain mihi impendistis. » Post Lan- francom id prodiderunt Ghroii. Becccns. ms. In ejus gestis , et Willelm. Malmesb. lib. iii De pontif.

qnaro ouod rursus de illo agat lib ii De sacramentis, cap. 1o, parte quarta. Paschalis secondos scribens ndGuidonem Yiennie Galilaruni arcbiepiscopoin siii- gulare quodpiam mvsierium advertit a superioribus iticogitatum. c Pallio ad missaruin tanlummodo solenioia illis solommodo diebos uil fratemitas tua meminerit, qui tuis praedecessoribosRomanaeaucto*. rliate Ecclesi» concessl sunt; cujus te voluinus per cimnia gremium conservare. Hnjos enim indomenti iKmor bumilius atque jostiiia est. Tola ergo mente frateriiitas toa se exbibere fesiinet in prosperis hn- milem, et in adversls (sl qosndo advemont) invenia- tur com justitia erecu, amica bonis, ijerversis con- tnuria, mtjlius unqoam facieffi pro veritate loquente treniensy misericordiae operibos joxta vlrtotem sob- fiunti» insistens ei taroen sopra viriutem inslstere « upiehs, infirmis compatiens, Wne valentibus con- gaudens, de aHenis ([audiis tanquam de propriis exsulUns, Ihcorrigend» viiiis pie sxvicns. iii fovca-

ponti llii to

esi centesima Gratiaui distinctio, ex cujus 1 can. cum praecipiaiur meiropolltanum ndem suatn expo- nere tribus a oonsecratione mensibus. etab Ecclesia Romana pallium posiulare, merito Ro(;er. Honed. suspcctus videtur parum fldeliier nouti anni, quo Anselmus pallium receperil. Cum enim testlmonio suo Anselrous fuerti sublectus et inaoguratiis |N>nti« fex anno 1093, mibi profecio iion fii verisimlie eom ]uris ecclesiastici non inscitum recepisse palliuin sesqui anno post consecrationem. tJnde seipsum quodammodo damnans, doiensque quod per Anglici regis nialignaro pervicaciam iion dareiur aui proro* garetur faculus eundi R6mani, dicebat stipra ad calcein cptst. 21. Si Metropoliianut episcopu$ per totum pruuum annumf nec papam vicentem, nec pal" tium requifo, jusie ab ipto honore removendut tum. Qua de cattsa Matthxus Paris exactius supputavii haoc rccepiieiiem aniio iW4 in llisioria mujore..

71 S. ANSELUl CANTUAU. AUCHIEP. OPP. PAKS III. ~ EPISTOLiE. 72

EPISTOLA XXXVII ***. A mUi aiiquid agere videbar, In sulillmi posilns prx-

AD URBANVll PAPAM.

Cair kaetenuM papam non adierH^ qmdque faclo tii oput ab eodem moneri suppticaL

ReTerendo ac reverenter suscipiendo caibolicae Ecclesis summo poniifici Urbano» Ansfxmus , nou suis meritis, sed nutu diviuo, Canluariae vocaius meiropolitanus episcopus, debitam subjectionem cum serviiii devoiione.

Gratias ago sanctae munificenlie vesirae quod di- gnos apostolicae sedis iegalos ad nos direxistis; qnud pallii beneficiumt sola gratiae vesirae largilate, mihi porrigi praecepistis. Nostri quippe, fateor, ordinis et olficii ioiererat et praeseuiiam vesiram ei. more visitare, et eam ut fleri decet condigna

grandi onere pressus nec mihi.fruclum faeio» nec utilis alicui exisio. Oneri quidem succumbo, quia virium, virtutum, industria'* sdentiae» lanto oflicio competentium inopiam > plus quam credibile videa- 4ur, patior. Curam imporiabilem cupio fugere, pon* dus relinquere : Deum e contrario timeo oiTettdere. Timor Dei iilud me suscipere compulU» timor idem onus idem me retinere compellit. Si inter ba^c vo* luntatem Dei agnoscerem, procul dublo voluoiatem meam et actus uieus pro possibilitate ad iltam con- ferrem. Nunc quia voluntas Dei me latet, el quid agam nescio, errabundus suspiro, et quem rei flnem imponere debeam iguoro. Poslulo itaque saiiciam clemenliam et clementem sanciitatem vestram ui

reverentia bonorare* Et id quidem ex qno gradum ^ propter Deum» propter eam cbaritatem qua Ecde-

rpUcopalem suscepi summo desiderio facere concu- ptvi, tumquia ratio id fleri postulabat, tum quia ronsiiio et alloquio vestro frui desiderabam , ut me de rebus necessariis tam publicis quam privatis iuierrogantem vestra prudentia doceret, et aucto- rius roboraret. Quod me non exegisse rogo ne a>gre sancla emiiientia veslra nec meae negUgeiitia^ aut arrogantiae ascribat. Tesiis euim mihi est con* scieiitia mea quia postquam in cacuroine sanctae Ecdesiae sublimaios vos esse cognovi, gavisus suir, et reverenter dilexi et diiigo, el quotidianum pro- vectum vestrum fieri opiavi et optOt ei faclnm au- diens exsulto. Sed quia bellis undique quatinrur,

siam Del contenditis adiuvare, penuriam con iiii nostri vestrarum manu sanctarum orationiim pasca- tis, ne cogitationum talium fluctibus agitatua, aui omnino ruam, aut nibil apprebendain. Rogo etiam, et«submissis mentis gemitibus humililer supplico *** celsam et piam pateroitatem vestram, ut In uaufragio posilusy si quando procellls irruenlibus adjutorii vestri indigens ad sinuin roatris Ecclesiae confugen», propter eom qui sanguinem suum dedit pro tiobis, pium et prompium adjutorium et solamen invenia n in vobis* Pro domino Belvacensi Fulcone suppkx oro clementlam vestram, prout vestra judicabit pru- dentia. In munusculo nostro magniiudo vesira ,

boslile» impetus indesinenter et insidias adversan- ^ rogo, non soUm pensel ^uantiuiem, sed et bonara

liMin meluimut, dominiis nosler rex extra regnofu roe procedere bactenus non permisit, nec adhuc procedere posse ullatenns assensit. Praeterea si nuUse aliae cause eoiicurrerent quae me iaclem ve* strain hoc teinpore quod valde molesle fero, videre probiberent, sufllcit quod aetas, quod a^rilude, quod debilitas corporis mel impatientem me agunt et prolixl iiioeris et Immensae viarum asperiiaiis. Sed inier haec, qtio labore, quaque anxietale gra- vaius, iter arripere conarer» si omnipotens Deus et in regno Aiiglorum bella sedaret, el in regnis et regnoroin provinciis, per quas ad vos est eun- dum, illam pacem tribueret, ut quemadmodum opor- teret et expediret, iier ipsum expiere liceret. Sed

qua missum est volunutem. Omnipotens Deus diu nobis paternlutem vestram in gratia sua et pa^.o custodiau Amen*

381 EPISTOLA XXXVIII ••'.

AO LAMBERTUll ABBATEM.

£/l profugum monaehum recipUu pemiuniem.

Ansbluos, Dei disposilione vocatos arcbiepisco- pns Cantuariae, domiiio et fratri in Deo delicio, abbati Laubbrto, roisericordiam impendendo lem- poralem, miserioordlam mereri sempiiernam.

Prater iste comedens de ligno scientiae boni et mali experimenlo didicit quanta sit diflereniia intcr delicias paradisi daustralis el exsilium viiae ssecula- ris. Poenitens igitur et dolens, sicut lacryroae te-

quaiidio id *^ flerf non potesl, tandiu Impossibilitas p slantur, confitetur se nimis peccasse, et promittens

me retineu Divina clemeiitia juvante, ubicunque fuero **^, vobis obedire ac servire, et celsiludinero vestram honorare paratus cro. Et quia , sicot de- sidero, quotidianas miseriae **' me» querdas non licel mibi coronam posito eflundere In eonspectu vestro, sanctas sereniutis vesirae anres paucls que- stibus et scriptls inquieUre praesumo* Sancte Pater, doleo me esse quod suro« doleo me noo esse quod fui. Doleo me esse episcopum , quia .'peccatis mels facientibus» non ago episcopi olBcium. In loco hu-

se deineeps mores suos correctnrum, el secundum veslram dispositionem obedienier viciorum, orai, quanto aflectu poiesl, ut inlra ovile de quo spontc miserabiliier aufugit, admttutur. Et quia supplica- ttonem suam pro magnitudine reatus sufBcere non puut, nostris precibus suas apud vestram clemen- tiam adjuvari precatur. Quamvis igilur ego de ve- stra sanctilate nlhil promemerim, Uraen qula invH cem compatl et pro invicem orare jobemur, prae- suroo supplieare quateMS ovi quam Cbnsius quae-

VARLfi LECTIONES.

■** Cttui eodem mt, collat^, "* Seil Undiu id .. qoandin mt sed miandhi id .. Undtu *** Ruero m$ fuero **' Miseriae mt miseriae meae **' Supplico ms humiliier supplico *" Cicm eodem mt coilaia.

T^ UB. III, EPIST. XL.

sium ei inyentam in liomeris 8tti« ad ovile ^ re- A poHM» Tesira paternitas osiiHm ovUis conlra me rr. add. non] claudal, ne Ghrisiiis idem perdllam qiiaBrendo, et iQveniam reportando, frustra labo- rasse Ttdeaior ; et ipse apod amioos el vicinoSr quos ad cengaudendora convoeare deboerat, non tam ovem qiiam seipsum, et, qood valde attendendiim esi, oneratnm •••, el a sno ovili eiclusum esse conquerator. Itaque misencordiamet jiidiclum can- late Domino, et sic ot inisericordla siiperexaltet rndiciom "•, Yaie.

EPISTOLA XXXIX ••«.

4D MOXACaOS BCCCEHSBS.

Becceiues in ordinU obtervanlia Blabilet eoUaudai.

74 EPISTOL\ XL ••*.

AD PASCHALEHPAPAIf.

Exeu$at te qnod nondm per lifterag ewn iaiutaverii. ei, ealamiiatibue euii expotiiie^ cautat reddit eur e» Anglia abierit, et ui in Angiiam nan redeai mti rebut omnibHt Eccletias rettiimit tupplex obtetta- tur. Lugduni interim ab archiepitcopo tuttentari se declarat.

Dorono et pairl reverendo, Paschali summo ponlifici, Anselucs» servus Ecclesi» Gantuarieosis* debiiam ex corde subjectionem, et orationom, si quid valent, devotionem.

Quod ad vesiram celsituJinem tantum moraios sum nontiura miilere posiquam de ceria nolitia ve- slrae sublimationis Deo »•» gratias agentes, gavisi

£/jil pratoli facta non judteent pras eceterit hor^ j^ suraus, baec fuit causa quia quidam nuhtius regis

cofor.

Dominis el fratribus charissimis in Beccensl coeDobio commanentibos, frater Amselmgs, volon* lale Boecemiis monachus, necessitale vocalHs Can- loarWnsis archiepiscopos, praesentis vit» continoam sanetiuiem et foUir» artemara felleitatem.

Qoamvis nostram raro episiolam vldeatis, acio tanien quia dilectionem vestram in intimis ••• cordia mei fervere non doblutis. t)e qoa dilectione lanlo esse cerliores debetis, qoanio eara de praeterito cognoacitis, el hoe propler qiiod ei ad quod vos di- lexiy facere contenditis. Aodio enim quia, fp^atia Dei inspirante et cooperante, in siudio bene vi- vendi fervetis, et in pauperlatis pressnra rigorem

veslri ordlnis infleiibiliier tenetis. Sic enim decet c VllZZZ t k ^"'^. ''"''': T."* '' servoflDpi nL nnant/i mo«i. -^. ..1 . . ^ ▼olunlatem Dei erant, sub nomine reciitudinis as-

Anglorum venit ad venerabilem archiepiscopiim Lugduncnsem pro causa nostra, non lamen afferens quod suscipiendum esset; et audiens responsum arcbiepiscopi reversus est ad regero, proroittens so in prozimo Lugdunum rediturum »»•. Hunc eispe- ciavi ut scirem quid vobis de rogis volnntate noli- tlcare possem, sed non venit. Gaosam llaque no- strara breviter intiino, quia quando Roma» moratiis sum, eam domino papae Urbano, et multis aliis, sicut scit, ut puto, sanctitas vesira, sxpe narravi. Tidebam in Anglia multa mala, qiiorum ad ne pertinebat correciio, qu« nec corrjgere, nec sine peccato meo tolerare poteram. Eiigebat enim a me rex ut voluntaiibus suis, qnae contra legem et

servosDei, ut qoanU> magis eos tribulaiioucs pnc sentis viiap angustant, tanto ardentius ad quietem astem» vit« tendanl ei se ad viriutum profcclum exiendant. Sed qoamvis sanctis moribus et reliHio- sls openbos studio sponUneo insodetis, novi tameo Bineeritatem veslrae dilectionis, qnia gratanter acci- piei si vos monuero ot in hoc in qiio estis perseve- reiis. Qood uiefficacius adimplere valeatis, necesse csi 01 sancta unanimllate colligati, ei corde et ▼olunlale prxlato veslro obediatis ; facta et dicU ejus non dijudicetis, sed sine omni rciracutione, quasi divinilus inspiraU venerando mente benigna servetis. Ubi enim subdili praelati«»^judices fiunt, aperte Dei ordinaUoni, cojus disposiiione sibi prae-

sensum praeberem. Nam sine sua jiissione apostoli- cum nolebat recipi, aot appellari in Anglia ; nec ut epistolam ei mitterem, aut ab eo missam recipe- rem, vel decretis ejus obedirem. Goncilium non permisit ceiebrari In regno suo ex qoo rex factiis Jam per tredeclm annos. Terras Ecdesiae homini- bus suis dabat; In omnibus bis et similibus Si con* siliom petebam, omnes de regno ejos etiam soflra- ganei roei episcopi negabant se consilioro daturos, nisi secundum voIunUtem regis. Hsecel mulu alia« quae conlra volunUtera et legem Dei sunt, videns. petii licentiam abeo sedem adeundi apostolicam, ut inde consllium de anima mea et de ofllclo miht injoncio acciperem. Respondit rex me in se pec-

uius est, detrahunt et contradicunt; quibos Deus D casse pro sola postulatione hujus licentia?, et pro-

et soae gobernationis subtrahit auxilium, et eos In proprii erroris praecipluri perroittil consiliuro : ubi vero praelaios curo veneratione, tanquam Ghristus suscipitur, ibi tou domus Ghrisli regitur consilio et proiegitor et sustenUtur auxilio. Quanto enim sub- diii se vicario ejus subjiciunt securius, taoto ille praelato et subditis cuncu procorat benignius. Oro- oipotens Deos soa vos benedictione In aeternom beatifioet, fratres et amici charissimi. Amen.

posuit mihi ut aot de hac re, sicot de culpa, satisfacerem» et securum illum redderem ne am- plius peterem hanc licentiam» nec aliquando apo< stolicum appellarem, aut de terra e]us cito exirem. Elegi potius exire quam nefandae rei consentire. Romam veni» ut scitis»'^, et domino papae rero totam exposui. Rex, mox ut de Anglia exivi, Uxalo siropliciter viclo el vestiio roonachorora nosirorom, lotom archiepiscopatom invasit ei in proprios osos

YARliE LEGTIONES.

»•7« .!!SL"11 *^ ri^ AV ,^^^^ ^ oiMJratiim ••• Soperexaltet Jodiciom mt superexoltet Jodirio . n«.uT m / !^ f^ *," "''"\*i 7/ ^" *"*'•"'» ^'•<^»« ""«» "• *Jn*n> P««»a^« •»• ««»«» soluliti

KSrf. n.,m rJs!Zl ^^7""^ ^?'""^, ^^^^^ ^ *^ ^^^^* subjimationis Deo »•• Rediturtim mt L.ngdunom rediiarom •»^ Veni; scitis hm veni, ol scttis

pjtnoL. CLIX. (

^ S. ANSELMI CANTUAR. AHCniEP. OPP. PARS III. — EPlSTOLif!. 76

ccnvertU. Moiiilas ei882 i^gaius a domino papa A le «iiscepi; de qno, sk fieri po&sct, [ibcntius eam

$ii$eiperei0 quaui de alio aliqiio. Sed necessit«is

ut hoc corrigeret, contcmpsit, et adhuc in hoc pcrseycrat. Jam est teriius annus ex quo sic de Anglia exivi ; pauca qun mecuro Inli, et muitaquae imKuatttssnm, quorum adhoc snm debitor, expendi* Sic plus dcbens quam babens *^, apud tenerabiiem Patrem nostrnm archiepiscopum Lugdunensem de- tenlus, ejus *" benigna largiiate et larga benigni- tatc suslentor. Non hoc dico quasi desiderem redire in Angliaro, sed tiroeo ne mihi vestra sublimitas siicccnseat, st ei nostrum esse nou notiflco. Precor Igitur et obsecro, qnanto possum aireclu. ut nulFo modo me in Angliam redire jubeatis, nisi i(a ul legem et voluntalem Dei> et decreia apostolica vo- luntati hominis liceat mihi praeferre : ei nisi rex

fuit taliSf qnia ioimici insurgere volebaiit eonim nieel popiikiin qyero habeo ad giibernandum ; et ideo baroiieamei, eiidem popuius, noiuerunt aro- plius eam prolelari : bao itaque occasiooe a tm Tlcatiis illam aceepi. Misissem qwdem ad le a mt^o latere aliquos per quos tibi eiiam de mea pecnnla desti^assem, ced pro morle *^ fratris nei circa rejpuiro Anglke ita toius orbis Goiicnesus est, ift uuilatenus ad te saUibriter perveirire potuissem. Laudo ergo et mando ne per Nortbipanniaro venias, sed per Guitsand, et ego Doveram obviam habeba libi barones meos, etpecuniamad terecipiehdum; ei invenies, Deo juvante, unde bene persolvere

mibi terras Ecclesia reddiderii, et quidquid de B poteris quidquid routuo accepisii. Festina igiiur.

arcbiepiscopatu, propler hoc| quia scdem aposioli cam petii, accepit; vel cerle, quod pro horum digna recoiiipensatione Ecclcsiae prosit. Aliter enim ostenderero me hominem Dco debere praBponere, et jusie spoliatum esse quia sedem aposlolicam voKii rtquirerc. *^ Quod salis patet quam noxium oxempluro sii posieris, et exseerabile. Quaerunt quidani minus inteUigenles cur ego regero non exconiniunico ; sed sapieniiores, et recinm haben- tes consilium, consulunt ne id faciam, quia iion perlinet ad nie ulruroque, et querimoniam scilicet ct vindiciam facere. Deiiique ab amicis noslris qui sub eodcin rege sunt, mandalum mihi est quia mea excommunicaiio, si fieret, ab illo coniemnere-

tur •" ci in derisum converiereiur. Ad hac omnia C riensium arcliiepiscopo auctoriias veslrse prudeniiae •" nostro non eget con- benedictionero. silio. Orarous ui Deus oronipoiens faciai omnes acius vestros sibt placere, et Ecctesiam *^* suam de vestri regiminis prosperiiate diu gaudere* Amen. EPISTOLA XLI "\

HENRICI BEGIS ANGLORCM AD ANSELUUM.

Excuial se inauguratum ab alii$ episcopti ob ingruen' tes liostes, ut in Angliam citissimereveriaturiupplicat.

IIenricus, Dei graiia rex Anglorum , pii!;simo Patri suo spirituali Ansbliio, Gantuariensi episcopo, saluiem ei omuis amiciiiseexhibiiionem.

Scias, Pater charissime, quod frater meus rex Guillelmus moriuus est; et ego, nutu Dei, a clero et a populo Anglix electus, et quamvis inviitts,

Paler, venire, ne maier nosira Gantnariensis Ec- desia diu fluctuana et desolata , causa tui , am« plius sustineat aiiimarum deirimenla. Teste Gi- rardo episcopo, et Guillelmo Winioniensi electe episcopo, et GuiUeimo de Warelimast, et comite Uenrieo, et Roberio fiiioHaimonis^et Haimonedapi- fero»etaUis tamepiscepis qnam bareiiibusmeis.Vale. EPISTOLA XUl.

PASCHAI.IS PAPJL AD ANSEL3IV1I.

Vt Eceleswe Cantnarietm re^uitutut jam det ^peram Anglicance Ecclesias restauraiioni : et Anglorum Regem cum Nonnanni(e comite conciliet,

Paschalis episcopus, scrvus servorum Dci, revc-

reiidissiino frairi et coepiscopo Anseluo, Canluu-

saiuiein ct apitstoiicam

Sicut iiijuriis iuis ei exsirio compassi sumus, clc. \ide in Paschati //, infra^ ad an. \i\t,

EPISTOLA XLIIP^»,

ANSELUl AD BURGUNUIUM ET R'CEZAM OXOP.EU EJUS.

Gratulatur nepotem iuum Deo in servitutem eae tfi- catumy quodque Dcus juniores eorum tiberos ra- puerit^utjam liberius ipsi Deo tota mente urvirent,

ANSELMtsarchiepiscopus, dominoct amicocharis* simo DuaGUiNDio eluxoriejussorori suae dileciissiai» BicEZiC, salutem et Dcnediciionem Dei.

Scialis quia filius vester Anselmus, charissimu» nepus nosler, sanus et laeius esi mecuin apu<l Lugduiium ; et ego, Dei gratia, prospere me habeo.

propler abseniiam tui, rex jam consecratus requiro D Oe fiiio vestro hoc vobis dico quia gaudere poiestis

tc, sicul Pairem, cum omni populo Angliae, quate« nus mihi filio tuo eteidem piipulo cujus iibi anima* rum cura comrobsa est, quam ciiius poteris, vcnias a'd coiisulendum. Meipsum quidem ac totius regni Angliae populum, tuo eorumque consilio qui tecum mihi consulere debent, committo; et precor ne iibl displiceat quod regiam benedictionem absque

3S3 niulium, quod illum Deo obiulislis. Amal ciiim Denm, et quod aroare debet; unde gratias agere dcbelis illis et eos amare qui euro in amore Dei et sui ordinis et in bonis moribus nutrierunt. £t certe credo qiiia propler hoc meritum qnoJ primogenitum veslruin Deo devota menie dedistis, noluii Dcu8 perdere uHum de prole veslra ; nec per-

TARIiC; LEGTtONES.

"• Debilis qiiftm habilis nn del)ens quam habens "• Lugdunensem ejrs ms Lngdunensem detentus ejiis «^* Reqnirere. Quxnmt^rc. mt requirerc, Quod salis patct qnam noxium exempium sil pesterrs ei exccrabile. Quxnini eie. **' Gontemneretur ms contemneretttr et in derisum converteretur *^* Auiho- ritas vestne pnidentiae ms aBtkoritalis vestra prudeniiffi *** Ecclesiam ms Ecclesiam suam «** Ctim eodem ms coHata *« Pcr monem ms pro morie •*• Cum eodem ms cotlata

77 LIB. III, EPIST. XLVII. 78

misii eos quos lenuistjg ttM|ue ad Ultni aeiatefn in A Cantuarietisiitm Jirchiepiscopo^ Bcxkdigtus, In Do- <iua peccatia ot inalitiae hi^us mundi sordidarentur, . mino salutcm.

peryeAire, ut vitam «ternam perderent, sed orones eos bono fine de hac viu ad se transire fetit. In- super sl sapientes esiis, et sapienter consideraiis» intelligetis Deum fecisse Yobis magnam misericor- diam de vobis ipsis» quoniam abstulit vobis occa- simiem aroandi boc sxculum, et dcsiderandi ea quas iranseuttt» cura vobis abslulil hueredes in bac vita, ei fecil (iiios vestros suos h;£rcdes etsuos fllios in stema vita, Nunc agite gralias Deo quia exonerati estis et expediti, ut libere toto corde« tola in- tentione ei toiis viribus curratis ad Deum, et sol- Mciti sitis solummodo de saluie animarun^ vestra- rura; et ut iliuc spoiitanea yoluutale pervenialis, quoDeus fiiios vestros qui moriui sun(, vobis no- lentibus, misericorditer traxit, et quo istum quem Deo dedisiis, Deo adjuvantey perventurum exspecia- mus, ubi pariier pater et mater» filii et filix in conspectu Dei iu gloria xterna gaudealis ; et unus- quisque lantum de singutis aliis quantum de se glorietur. Ergo, dilectlssiini *^^ et amicissimi, frater charissfuie et soror charissiroa, precor, obsccro, nioneo, consulo ne contemnatis misericdrdiain quam Deus vobis non praemeditantibus fecit ; et ne per- datis gloriam quam Deus vobis, si culpa vestra noii fuerlt 9 prxparavit. Gognoscite , cognoscite quia qiiod Deus vos ita omnibus filiis orbatos in hac vila solos fecil, non est ira Dei, sed gratia Dei,

Amor scriiiere, et dolor o^rdis mei gemitum chantati vestrae compellit aperire. Et quia sapien- tibos loquor» et qui de paiva maieria oorunt fer- cula conficere mulia, ideo brcviter sucrincteque s^u- ctitati vestne dico quoniaui Satanas viJeiur esse soluius. Rex nainque superbix prope est ; et, quod dicl neias est, sacerdoium ei praeparaiur exercttus, quia cervice elaia miiiuut qui pReposili sunt ut praebeant exempla huinilitatis : sic ut Danielis va- ticiRiuro videatur esse completum. Ergn qtti In Itidaea esl ad montes Aigiat, «l qni in teeto e$t, non deieeniid ioikri uiiifuid de domo (Matlk. xxiv, 17), etc. Proiude vos, qol in tecto Domifii passer solitarius extitistls, ei agrum Dei voinere lingu» viriliter conscidistis, ad montes fugere nec oporiet de plano aliquid toUere. Eisi Rom» non est nunc Gregoriiis, est taroen Angliae Augustious ; et qiii dedil ei sig na et prodigia facere, dahit vohls pro Chrisii fide ad Anem usque viriiiler cerlare : Fidelie e$i enim Deu$, qui non patietur aos ientari $upra ki quod ferre poletlis (/ Cor. x, 45)« Benediciionem autem vestram qua dehui mente suscepi, bene sa- pientem, bene redoleniem. Deo autem gratlas agi« mns, qnia saporosa suiil et odorosa qux agttis, quae dicitis, qoae daiis. De viu auiem vesira dicamns pariter, dicamus omnes : Gloria in exceUie Deo^ et in terra pax hominibu$ bona voluntati$ (Luc. ii.

ut qui jam soli reman&istis, nihil habentes quod ^ i4). Rogo vos, orate pro me ot Simon me aliqita

ametis» sine omni impedimenlo ad illum curratis et ei vos et vestra reddatis. Omnipotens Deus sic vos suo amore accendat ut omnero htijus vits de- .ecuiionem; facial coutemnere, et ad se toto affectu tendere et pervenire. Amen.

EPISTOLA XLIV.

rASGBALIS PAPiE AD ANSELMUII.

Vi con$lanler $e gerat in luenda Ecclesia AnglicanoB iiberlate, Pascaalis episcopus, servos servoroin Dei, ve-* nerahili fratri et coepiscopo Ansclmo Canluariorum, saiutem et apostolicam benedictionem.

Non ignoras divinae volunUtis consilium, etc. Vide in Pa$chaii 11 ad an. iiiS.

EPISTOLA XLV.

SIUSDCll AD EUMDEII.

Anulmo eum de aliquot dubii$ con$ulenti respondet.

Paschalis episcopus, servus servorum Dei, vene* rabili fralri el ^piscopo Asselho, saluiem el apo- stolieam benedlclionem.

Consolta illa qa» per venerablles nunilos tuos DaldemHm et Alexandrum, etc. Vide in Pa$ekaH IL 384 EPISTOLA XLVI.

EBHBDICTI AD AI4SELVUH.

ConMoiatoria e$t et amiei$ condita afeeUbue.

parte corruropere neqiieat, el Deus ab hoc pelago ad portam saluils pcrducat.

EPISTOLA XLVII •«.

AlfSELHI AO PASCHALEH PAPAM.

Auditi$ deereli$ Romani co/icjffi, citl Antelmu$ inter^ fueratf rex de iili$ $ummum pontificem requirit ; quid autem papa judicaverit^ $ibi eignificari An- $eitnu$ peiit,

Domino reverendo» el Palri dillgendo Paschali *^*, summo pootifici, Anselmos, servus Ecclesia* Gantuariensis» debium subjectionem et orationum assiduitatem.

Postquam revocatus ad eplscopatom redii in Angliam, ostendi decreU* apostolica quse in . Ro- mano eoncilio prsesens audivi ; de qaa re dominus meus rez vestram requisivit sanctiutem per legatura suum, ei ego per epistolam meam vestrum inquisivi, secondum quod rem cognosceretis, consiiiuro. Regt per litteras vestras respondistts, mibi verp minime; sed quoniam illi responsum quod illi sufficeret *** noo dedistis » adhuc veslram pro eadem re adeunt qaidam eplscopi pnasentiaro ; et ego nosiros mitlo legau», responsl vestri mibi relaiuros senlentiam, ne forie videar allcoi meo . solo. seasa vei propria Voluntate quidquain facere. Servata igitur apud me reverentia sedis apostolicae, precor ut de

Doiuioo el venerabili Patri Anselmo, gratia Del

VARliE LEGTIONES. ^' £go dilectissimi m$ ergo dilectissimi *^* Cum eodem m$ eoUata *^* Domino et Patri reverendo Pa* scbali m$ Domino revereudo et Palri diligendo Paschali *'* Vestras responsum quod illi sufficeret ma Ve»tras respondislis, mihi vero minime : sed qitoniam ilii responsum quod ilii sufficeret

'TO

S. ANSELMI CAMUAR. ARCHIEP. OPP. TARS III, — EPISTOLiK.

80

ipetiUone quam Tobis prredicti cpiscopi CTponent A cbarissimis monachis in Ceslrensi coenobto S. Wer-

385 ^"^^ melius el ulilias sapieniia veslra secundam Deum juUicavcrit, disponatis; et quid- qnid lllud fuerit, per legatos nostros me certum faciatis. Slcut enim non pertinet ad me absol- vere quod ligntis, ita noii est meum ligare quod nbsolvitis.

EPISTOLA XLVIII.

ANSELMI AD EUUDEIf.

C9n$Uium in adrersis qncBJam per noveni anfios m$* $in isi exspeclat. Precaivtr^ue ut pallium eUdo EAffrtmnsi episcopo concedai^ Doinino. el Patri reverendo Pascbali, aummo poA-

tiAci, AifSELMus, servQs Ecdesise CantQarien»is ,

debitam subjcctjouem

liurgte comiDaiieuiibus salutem et benedictionem Dei» et suam.

BcneUictus Deus in donis suis, et sanctui in om- nibus operibos suis, qui et vos "' facit etnuinero crcKcere et augmenlo religionis proficere. Quarovis eiuin de omnium servorum Dei profeclu gaudeam, in vobis taiiicn aliquid babeo speciale cur de veslro Ixtari profeciu debeam, quoniam per me Deus con* gregationis vestrse est dignatusiustituere principiuro» abbatem, dominum scilicet Ricardum, cbarissimum Tilium nostrum. Gratia» igitur ago Deo pro gratia sua quam ostendit in vobis; et oro ul, sicuteadem gratia vos prsevcnire dignatus est, ita indesinenier

., ....^.^ subsequatur, quatenus nunquam vqs de boc ad quod Ouania studio mens mea pro sua pos^ibilitate n ^ .' ^ .../.. . ^

yudiitu^ »vMi»v ^ j» f. p r »vos provexit, penni tat de cere, sed semper ad

sedis aposiolic» reverentiam. el obedientiam ample* ctntur, testantur inuUae et gravissimae tribulationes cordis mei, soli Deo et mibi notae, quas ab initio episcopatus mei continoe jam per novem aunos, et jn exsilio et epiacopatu passus sum» quia ejiisdem sedis subjectioni et obedientiie inseparabiliier ad* bafisi. A qua mteuMone spero in Deo quia nibil est quod ine possii reirab«re. Quoniam de bis quibus exceUeniiam vestram requisivi per epistolam rois* sam oiim per Guillelmum» regis nostri legaiiim, nuiluui suscepi responsum, iterum ea necesse ha* beo repetere. De hoc quod inter regem el me est suificere pulo sapieniiae vestras qood in aliis litteris

mcliora donet proliccre ; quod pro certo ipse fa* ciel, si non negligenles fueritis bona ad qus jam pervenistis, servare. Cum enim Dei sit sua graiia semper nos pra^venire *'*, nostrum est quod accipi- mus, ejus auiilio siudiose costodire. Nam quamvis nec habere nec servare possimus aliquid, nisi per illiim, perdere tamen et deflcere non est, nisl 'ei nostra ncgligentia, qu» saepissime incipit aminimis» in quibus iios callidus bostis solet decipere, cum nobis persuadet ea non ro.agDi pendere. Inde naroque sequitur illud damnum exsecrabiie qiiod legitur,quia ^tti sperml modicaf pauladm decidel {Eccli. xix, I). Certissimum namque est, quod in multis Ecclesiis

signiflcoetqtiodperlegatosnoslroscogiHiscetis.p^ ^.^.^^^ i« roonasterio ubt

qua re non est bumihtalis me» vcstrae sapienu» C J^,_ ^,^..,^,^ «......,:.;„.... :k: .:-.. ..^:.,:-

dare, sed ab ea exspectare consilium. Precor autem omnipoientem Deum quatenos ipse cor vestrum ad laudem et gloriam nominis sui et utilitatem Eccle- siffi soae dirigat , lU de voUu ejus jiidicium ve- strum prodeat, et oculi ejus in omnibus actlbus ^estris vtdeant sequitatem. De archieptscopo Ebora- ccnsi electo, sicut per episcopos qui cum eo sunt, poteritis agnoscere, supplex prccor quatenos pallio propter quod vestram adit excellcniiam, nobls eum conflrmatum et gratia vestra honoratum remiltatis. Credo enim quod non est in Anglia qui tantum pos- sit in ecclesiasticis rebus prodesse; et spero in Deo, quia sicot a Deo accepit facultatem, habet etiam ^oluntatem, Quaedam alia qu» nostrl legati vestrsc

minima districte custodiuntur, ibi rigor ordinis monachorum inviolabiliter permanet; ibi pox in- ter fratres , et in capiiulo proclamatioiics con* quiescunt; ubi vero miniiiii excessos nogligonlur, ibi totus ordo paulatiin dissipatur et destruitur* Si ergo de virtute in virtutem et de profectu ad profectum vuliis "^ ascenderc, semper timete iti singuils minimis Deum offcndcre. Non debetis oon* skierare quam parva sit res quam contra prohihitio- nem facitis, sed quanturo malum sit InobeJientia qiiam pro parva re incurritis. Sola enim obedieniia potuit hominem in paradiso retinere, uiide per iu- obedientiam ejectus est;nequead regnum coelorum aliquis iiisi per obedlentiam perdocitur *". Pensaie

.... . -*« ...^»^.^»* *.../^/>.. »f A.. D quia w homo per unam solam ifiobedieniiam in

paternitati ex nostra partc suggerent, precor ul au- i* i , . *^ , , ,

dire atque ad ea respondere dignemint. Oramus ut Deus omnipotens sanctitatem vcsiram dlu nobi^ conservet.

JEPISTOLA XLIX »"•

AHSELIII AD MONACHOS CESTKKNSBS.

De tuorum monachorum profectu gaudet^ et ad wcu^ xatom eliam in minimu oburoantiam hortatur.

taiitam miseriam quam patimur in hoc mundo pru- jectos est, qiiantum debeamus eam horrere et obe- dientise bono studere. In obedien^ft M4is vigor bene vivendi construitur, in ejus negligentia destniitur. Abbali ergo vestro obedieiitiain non solomin opere, sed etiam in volontate per omnia exhibete ***, el ad invicem pacem et concordiam per mutiiam dilc- ctionem habet«; quam dilectiooem sic *" nutrire et

Anselimis archiepiscopus» fratribos el iiliis sois

VARLfi LECTIONES. «•» Collataeum eodem mt ei cum Edit. Got. et CoL 1573 •" Qui suos m» et Edit, qiii vos •" Scm- per pmsvenire mi et EdiL semper nos praevenire "* In virintem vuliis mt et Edit. in virtutem et de piti- fectu ad profecium ▼ultis •»» Perducitur. Abbali , etc. m« et edit. Perducitur. Pensate quia si homo pcr iinam solam inobedientiam in tanum miseriam quain p»timur io hoc mundo projectus est quantum de- beamus eam horrere, el obedieniije bono siudere. In obeaieiuia lotiis vigor bene vivendl constritiiur; in ejus negligentm destruiiur. Abbati, eic. •»« Voluniatc exbibetc ms et Edit, voluniate per omnia exhibere **' quam.sic ms et <dfl.quam dllectionem sic

81 LIB. lli, EPIST. U. ^

icrvare poteriiiH, si anusqaisque nou ai alius suam, A dicio osUadilur susiioens esse suus, lu mouacljico

ted ut ipsa, aUeFius voluniaiem faciat, sluduerit, Otiosiiatem quoque sicut rcm iiiimicam aiiimarum a voois excludite, et unusquisque consideret quia de singutis momentis vitae nosirae reddituri sumus Deo raiionem. Cuicanque ergo Deas dat aliquam gratiam ad quanilibel ulilitatem, ea utatiir inquantum ba- b:ierit opportuniutem. Qui enim non ulltur poteslate b< neracieudi quam habet, in die judicii quasi non babens Jodicabilur, ei ab illo auferetur lioc ipsum qiMd habere videiur, quia et praemio quod mereri poiuit carebit, et deinceps nullam ^alicujus boni operis potestaiem in poeois habebil, Quasi autem alii dabilur quod ab illo auferetur, quaiido illi qiii beoe operatur secundum quod '*" accepit, pnemium

probatur noii esse suus. Naui quamvis rex aut divc&, cum sponte vapulat, se peccalorem bumiliter osteii- dat, nulla tanieu alterius bonunis jiissloqe "' huie humilitali se patiens subJerct, sed jubenii omnibus • viribus rcsisteret. Cum auiem monacbus cx senten-. tia praelali iii capitirio humiliter flageliis se suLjicit^; tanto majoris merili huoc esse verius judicat , quanto magis et verius se quam ille huniiliat. lile namque se soli Deo humiliat propter peccatorum coiiscientiam, isle vero etia» homiiii, propter oba-- dientlam. Huaiilior autem qui et Deo et homini pro- pler Deum se bumiliat, quam qui soli Deo et noii homanai Jussioni se bumiliat. Ergo ai qui se homi- liat, exaltabiiur; qui se magis humifial, magisexal*

augebitur, quia juxta illum qui negiigenter vixit, ^ tabilur. Quod *'* aufem dixi, eum roonachus vapu-

ejiis exemplo a bono opere non defecit. Graiias ago vobis qaia pro me oratis, el oro ul ah bac chariute noo desistatis.

386 EPISTOLA L >**.

ANSELMl AD BERNARDUIi MONACBCIi.

?/tf rii esse unicam wtjmlationem ex obedienlia^ quam innumeraz ex proprio tensu.

AiiSELiics archiepiscopus , Bernardo , monacho cceiiobii S. Werburgae, salutem et orationem.

Aodivl a doiuiiio abbate tuo quod majoris meriti Jodicas coro mooacbos ae aut verberat, aqt ab alio se verberari postulat, quam cum in capiiulo ex pnn- cepio pnelali^ non ex sua vohinute vopulat ***. Qood non ifa est sicot'**^ extstimas. lUud enim jn- diciom quod sponte sibi attquls indieit, regale est ; C ^^^ iilod *** vero qood per obedieniiam in capiiulo sus- linet , monacbicoNi est. Alierum est ex *'* stta vo- kioiate, alleram ex obedientia, necexsiia volunuic. IUod quod regale dico saepe sibi reges et siiperbi diviies fieri prxcipiunt, illud vero quod moiuiehicum dico, noD praecipientes, sed obedientcs suscipiunt. Regale Unlo ievios esi '«^, quanto voluniaii susti- Bcnits concordat. Mooacbicum autem tanto gravius quanlo a vukinuie patlentis discordat. lii regiill Jo-

lat, hoc a soa voloolate dieeordaffe, ooniu iolelligns qoasi uolii hoc obedien^ voiuouie patlenier por- lare, sed qooolam ex ualorali appetiio caroia doio- reui nolicl tolerare. Qood si dicis ; Kon Um fogio pubiicam vapulationem **' pro|>ler doiores quos et secreie seniio qoam propter verecoodiam , scilo qoia iUe fortipr est qui haoc quoqoe suelioere gan-^ det propter obedieiutam. Certuo ergo esio quia mni- • joris meriti est ooa vapoiatlo mooachi toieraia per obedieniiam, qoam innomerabiles accepta^ per pro* priam senieoiiaiu. Sed com ulis esl monaclios ut et semper babeal cor paratom sine mormoratione per obedieiitiam vapolare, tonc sive secrete, sive pohlice vapolet, magni ineriti eum debemus judi«

KPISTOLA Ll •••.

ANSELMI AD STEPEANUM ARCHIDIAC0NC9I.

Vl abbatiuam el tanciimoniaies Rumeui a super--

ttiiioto hominit defuacU^ quem pro tanclo kabebant^

ouUu prohibeat,

AnsELiios archiepiicopus, Stepoano archidiacono *•* salutein el bcnediclionem.

Mando vobis ut (ii) ealis ad Rumesei, et dlcatis, et dicendo pr«clpcalis domiue abbatissae *'• et san-

VARIiE LECTIONES.

**• Secundom qood mt el Edit. sf cuiidum donum quod **^ Cum eodem ms eoUata '•^ Vapulat deett in ms *** Quid non Ita? sicut mt Quod non ita est sicut *** Regale. lUud mt regale est : iUtid *•' Mo- nachtcuiD. Alterum ex mt Monachicum est. AUerum est ex **^Leiiius est mt levius est "* Allerius Jossione mt aiterius hominis jussione '^ Ergo qui se humilial exalubitur. Quod mt ergo si qiii se hnmillat exaltabllur, qui se magis humillat, magisexakabiiur. Quod **^ Appellationein ms vapulationeiii *^ Cum eodem mt cotfata *** Diacono nis Ardiidiacono *^* Dominx Abbatissoe mi.. Domi.x Abbatissae

IOANlNISPi€AUDl NOTi£. (19) Eatit ad Rumetei^ et dicatit^ elr« Haud levi, D monasterii prlmariom et pnecipuum ioslitiitorem fuit labori hic locus faleor. Nam ciim intei legendos ftcrlpt. Anglosoccorrerei passim Rameseta, Rameslen

sisqoe, et In ea degentes monacbi , siabam dubius, videns io hac episi. expressum noinen abbatissae. Tabiil» vero Liu^iolniensi^ erclesiae ms. m nostra bibliotheca iniectum exemere scrupuliim in paucii- Ks. Aiufrinut contul to tempore abhatiam Remetetce intra pedudet fixit. Qtiod aotem h» trtbuant fonda- lionem Ramesiensts coenobii Alovino coiisii 1 tta vi- deo accipiendom, qiiia ille plurimuni oper» et opum saomin lorsitus sli ad id operis. Reliqol enhn scri*- pioreo, 01 Mabnesber. lib. it De PonU Angl. Uoned. ei Poly4., et Liltus in Gliron. ad annum 971 pnedi* cafti saBctom Oswaldum fiboraci antistitem, biijus

M:ilinesber. tamen el Honed. Annal. part. i, anno 971« iatentor communibus uiriusque ope et opibus ecclesiam fuisse condiUm. In Honedeno auiem, quem Aluvinnm scriptae tobulaj Lincolnienses voca- vere Elhetuwum ; in Mabnesb. Egetuvinut appella- tur. Rumesei vero de quo Anselmus boc in loco, est partheno dioeceseos Wintoniensis , excitatus ab £doardo rege, ut HoneJenus teslatur hisce verbis : c Anno 967 rex Anglornm pacificus Edgarusin moiK> sterio Ruineseie (non Ramet^ie^ ut corruple impretti libri habent) quod avns rex Edoardus senior coii- atruxerat, sanctimoniates coiiocavit : sanctamque Mervinam super eas abbatlssam constiluif. > Mal- mesb. etiam lU). ii dcP. A. rccensens coenobia W:iu

«5 S. ANSELMl CANTUAn. AKCHIEP. OPP. PARS Ul. ^ EPlSTOLiE. «*

climonialibns ex nosira parle, el ex parlc episcopi A P08 qt" in lam exsecrabins scclcris prdlelalioiicm

Wiiiloniensis, ei vestra "^, ut si noliint me prohi- bere illis divinum officium facere, lunc ex lolo pro- bibeant ut nullus honor, qui alicul-sancto exhiberi debet exhibeatur ab illis, aul permiltant ab aliqno eYliiheri mortuo illi quem quiJam *'* volunl pro sanclo haberi. Filium autem ipsius morlui propellile a vIIIa, nec amplius converseturiii illa.

EPISTOLA LH •'».

A?ISEf.HI AD GERAKOOM ▲RCIIIEPISCOPUII EBOBACEXSCJI.

I^ocet indttctas suo ntsensu fnme dalas sacrilego qui mulierem veialam in uxorem duxerau AN.s£tHus, gratla Dei 01'cbiepiscopus Canlaariae, Geearoo, archicpiscopo Eboracenfti, salotem.

consentire potueruTiU Quapropter decet nos, imo neces«e ^st omnibus nobis qui in lioc conseusi- mns "», si tam indecenti improperlo subjacere no- lonius, qualenus dies ejusdem causae defintend» constituatur celerios, in qiio praesentiam nostram et vestram, aut si boc esse neqirit, aliquam rationa- bSUtm ex nostra et siroUiier ex vestra pnrte perso- mitn adesse cupiinus. Qtieni diem in ociava die Naiivitatis S. Dei genitricts Marlae, quamvis nobis nimis kmgiiKiua propter praedictam causam sii, la- men qiiia cognosco vos Tdle inleresse, ponimus. Quippe nec episcopos ad quem causa pertinei, vellei, si ego veliera ; nec ego vellein, si iHe vellet hoc dif- fertie diotios, st Deus nos ab omni in)pedimento de-

Notum facio, diiecte mi, revereiitias vestrae, qnia b fenderit. Nam tantnm post colioquium nostrum ,

indiici» (ic causa illios qu! mulierom vekitam in cenjiigium sibi copulare praesumpstt, quas dedit qiiscopus Lundonix vcstra instafit-n, me faventc, 1n tantam inramiam conversae sunl mibi, et vobis et omnibiis quorom consensu datse sunt, apod Lundo- menses et apod omnes qui hoc audiimi, itt nollius boe *^^, nisi religioso carens podore, si fngere valet, lolerare queat. Desperant eiiam uUom bonum ati^ itttando proventurum Ecclesiae Del per iHos episco-

didicimus de rei veritate, ut si acceleramus qnoJ differre proposiieramus, nolla notandum hoc*^* sil in tali ncgolio levKate.

EWSTOLA LIIl •".

fllLDEBERTI CENOlIANE!<fSIS EPISCOPl AO ANSELMm.

Crutes persolvit ob tracialum t)e processione Spiritus sancti contra Grcecos scriplum et ad se mxssnm. Yenerabilt Cantuariae archiepiscopo, gIor;a et ho-

nore dignissimo, Anselmo, IIiLtEBERTUS (15), hunu-

VAIUiC LECTIONES.

^^ Episcopi ei veslra ms Episcopi Wintoniensis el vestra '^* Qiiem quidem ms quem qiiidam *'* Col- iala cum eodem ms '^^ Ut nulliis hoc ms nullius hoc sed male "^Conseiiseriinus ms consensimus "* Nul* yos hoc ms nulla notaniluni hoc *^^ Collata cum eodem ms ei cum ms S. Audoeni Roihomag.

JOANNIS PICARDI NOTiE.

loniensis diceceseos, ejus meminit et RumeseiamC vocat, discrepans ab Honedeuo, qiiod Edgarum noii Ediiardum condilorem asserat. Locorum igilur, lemporum et fundaiorum varieias nperte distingunnt liaecdoo ccenobia, quib. littera u \n a mutata, idein prorsus est nomen. Cieterum homo ille, qnorumdam opinione sanctus, a ctijus cttltu ei lionore Anselmus prxcipit Eumesienses virgines abstinere , est Val- deosus, Valtheorus^ Valdefus seu Veldeofus, comes nobilissimus, quem Guillelmus Nothns ob tevissimam ceiiiiiralionis snspicionem capiie damnavit. Inno- cenliam vero ejus inulta eaque praeclara niiraeula ssignificarunt, testih. Malm. 1. iv De pont. Angl. et VTalsing. in Hypod. Neust. ad an. i075. Rumesiensis igitur antistila vel alicujus miraculi permota ni- luusculo, aut iniqua comitis nece, publicas fimdebat preces, volaque nuncupabatur ei quem nondum Ec- clesia in divos retulisset. Quamobrem Anseimus nierito pnecipit eam cessare; neque enim publici sanclorutn bonores pendent ex fervenliori cnjuslbet 0 zelo, sed apostolicx sedis et Ecclesiae calbolicae judicio, licel in synodo Pondini, habiia an. 11 02, eamob rem id promulgarit edictun),quodMalm.retu- Jit I. I De pont. Angl. in bancsententiam r i Nequis te* meraria novitaie corporibus mortuorum aut fontib» aut aliis rebiis (quae conligisse novimus) sine epi- scopali auctorltate reverentiam sanctitaiis exbibeat.» Quo inierdicio voluit Anselmus compescere subita- neas quasdam plebecul» supersiiiiones, ei iromatii- rnfi |)ieiate genitas, non laudabilem et aniiquain Ecclesix Roman» consuetudineui in apolheosibus servari solitam